ساده‌نویسی و درست‌نویسی

شاید برای اولین باشد که فیلمی از مرحوم علامه جلال الدین همایی منتشر می شود صحبت های مرحوم همایی درباره ویژگی های کتاب تاریخ بیهقی است این اولین بخش از این سخنرانی است

«در طی این چند سال کسی به خیال نیفتاد که تحقیقی دربارۀ واژۀ «میهن» بکند و ریشه و بُن چندین‌هزار سالۀ آن را نشان بدهد و ارزش لغوی آن بنمایاند. سال‌ها پیش از این، فرهنگستان ایران، واژۀ فارسی «میهن» را به جای واژۀ عربی «وطن» برگزید و از آن تاریخ به بعد، در نوشته‌ها «میهن» به کار می‌رود. شک نیست پس از شناخت واژه‌ای و به درستیِ آن پی بردن، آن را به واژۀ بیگانه برتری خواهیم داد و بی‌تردید در هر مورد به کار خواهیم انداخت و پس از چندی با آن انس هم خواهیم گرفت. از آنهاست لغت «وطن» که خواهیم دید مفهوم کنونی آن به‌هیچ‌روی رساتر از «میهن» نیست». «از مقالهٔ «میهن»، نوشتهٔ ابراهیم پورداوود» ‌ مقالهٔ درخشان استاد ابراهیمِ پورداوود دربارهٔ ریشه و پیشینهٔ واژهٔ «میهن» در ایران به همت جناب آقای «آزاد عندلیبی» بازنشر گردید. ایشان پیرامون این اثر چنین نگاشته‌اند: «در این مقاله، مانندِ دیگر مقالاتِ استاد پورداوود، به‌اندازهٔ یک کتاب مطلب و نکته هست. این واژه از کجا آمده؟ قدیمی‌ترین سوابقش در کدام متن یا کتیبه است؟ در نامِ کدام شهرها حضور دارد؟ تلفظش چقدر و چگونه دگرگون شده؟ تفاوتش با «وطن» چیست و چرا بهتر است «میهن» به کار برد به‌جای وطن؟ پاسخِ استاد پورداوود به این پرسش‌ها و بیش از اینها در این مقاله هست. مادرم سالی یک بار غذای محبوبِ پدرِ درگذشته‌اش را با وسواس و عشق می‌پزد و به دوستانش می‌دهد. رسمی باستانی به نظر می‌رسد و خیال‌انگیز است. گویی شمه‌ای از وجودِ غایبِ او را در جانِ دوستانش می‌ریزد. می‌شود همین کار را با مقالاتِ درگذشتگانِ بزرگِ این کشور کرد. سالی یک‌بار، ماهی یک‌بار. امیدوارم کسانی که این مقاله را می‌خوانند، همّت کنند و دست‌به‌دست کنند تا دیگران نیز بتوانند به آن دسترسی پیدا کنند. نیز امیدوارم که مقالاتی همچون این مقالهٔ درخشان که  گردِ زمان بر خود گرفته‌اند، به‌طرزی شایسته تدوین و بازنشر شوند. حالا شاید بیش از هر زمانی به گفته‌ها و نوشته‌های پدرانِ بنیانگذارِ ایرانِ مدرن نیاز داریم. احتمالاً روزی که استاد این مقاله را می‌نوشتند نمی‌توانستند تصور کنند که یک قرن بعد، «میهن‌دوستی» چه جایگاهی در کشورش خواهد یافت». https://t.me/HistoricalLinguistics @Shabkhwan

🔍 تمر هندی 🔴 «تمر» یعنی خرما. «تمر هندی» از عربی به زبان‌های اروپایی هم رفته‌است. این نام را در انگلیسی tamarind می‌گویند. ⭕️ در فارسی، تحت تأثیر «تمبر»، «تمبر هندی*» هم می‌نویسند. @SadeNevisi

همی وعده کِری امروز و فردا نِدونُم مو که فردای تو کِی بی ـــ باباطاهر #ایران #میهن #مردم #خودمان #آبادی #آبادانی

آرش کمانگیرِ ما تنها افسانه نیست. ایران اکنون هزاران آرش دارد. #ایران_یکپارچه #آرش #آرش_کمانگیر #مردم_ایران #زن_ایرانی #مرد_ایرانی

اثرِ ظلم محال است به ظالم نرسد ناله پیش از هدف از پشتِ کمان می‌خیزد ـــ صائب تبریزی

چرا زودتر به فکر نبودید؟ چرا تأسیسات و کارخانه‌های بزرگ آب‌شیرین‌کن نداریم؟ داریم؟ متخصصان، پنجاه و چند سال پیش، در همین مملکت دربارۀ کم‌آبی هشدار داده‌بودند.

📈 دایرهٔ واژگانیِ فعالِ کودکان 🎈 براساس پژوهش‌های گستردهٔ زبان‌شناسان و روان‌شناسانِ کودک، کودکان، به‌طور معمول، از دوازده‌ماهگی زبان باز می‌کنند و نخستین کلمات را بر زبان می‌آورند؛ 🎈 هجده‌ماهگی: ۴۰ تا ۸۰ کلمه: جیز، اَخ، آخ، اوی، وای، نه، آب، پیشی، هاپو؛ 🎈 دوسالگی: ۲۰۰ تا ۳۰۰ کلمه: بیا، برو، بشین، بده، بخور، شیر، خوب، بد؛ 🎈 سه‌سالگی: ۵۰۰ تا ۱۲۰۰ کلمه: خوردم، اومدم، خیلی، زشت. کودک دست‌کم پنج رنگ را می‌شناسد و از ۱ تا ۲۰ را می‌شمارد. جمله‌های ساده را به زبان می‌آورَد و می‌تواند یک قصهٔ کوتاه را تعریف کند؛ 🎈 چهارسالگی: ۱۲۰۰ تا ۲۵۰۰ کلمه. جمله‌های سادهٔ طولانی‌تر را بیان می‌کند. کودک در این سن، هنوز خطاهای زبانی دارد و فعل‌ها نمی‌تواند درست به‌کار ببرد. ۴۰۰۰ کلمه را می‌فهمد و می‌تواند داستان کوتاه بسازد؛ 🎈 پنج‌سالگی: ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کلمه. جمله‌های نسبتاً پیچیده را به‌راحتی می‌سازد. اشتباهاتش به حداقل می‌رسد و تقریباً از همهٔ گفت‌وگوهای کارتونی سر درمی‌آورَد. @SadeNevisi

کیست که بتواند این اعداد را بخواند؟! شدنی‌ست، اما سخت است. در دهه‌های پیش، حتی در ماشین‌نوشت‌ها (در نوشته‌ها به کمک ماشین‌تحریر) از حرف «ر» برای جداسازی سه رقم به سه رقم بهره می‌بردند. اکنون این کار بسیار ساده‌تر است. نمونه: دزدی در حد ۱٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ (هزار میلیارد) تومان.

استقلال و پرسپولیس محکوم شدند 🔹باشگاه استقلال تهران به پرداخت ۱۷۷۰۰۰۰۰۰۰۰۰ ریال بابت اصل خواسته خواهان (پیمان بابایی) و در ازای استرداد و تحویل اصل چک مورخ ۲۰ مهرماه ۱۴۰۱ و پرداخت مبلغ ۶۸۱۴۵۰۰۰۰۰ ریال بابت هزینه دادرسی محکوم شد. 🔹پس از شکایت محمود انصاری از باشگاه پرسپولیس، این باشگاه به پرداخت ۱۴۵۰۰۰۰۰۰۰ ریال بابت اصل خواسته و پرداخت ۵۵۸۲۵۰۰۰ ریال بابت هزینه دادرسی محکوم شد *OPT* @OfficialPersiaTwiter

🔍 میخکوب، میخکوب 📌 این دستگاه میخکوب است. میخ می‌کوبد. 📍 یک «میخکوبِ» دیگر داریم که در «میخکوب شدن» و «میخکوب کردن» به کار می‌رود و معنای مَجازی دارد. 🗝 اولی (دستگاه) صفت فاعلی است (= میخ‌کوبنده، کوبندۀ میخ). دومی ساختِ صفت فاعلی دارد، اما در معنای صفت مفعولی به کار می‌رود؛ یعنی میخ‌کوب‌شده (= میخ‌کوبیده، میخ‌کوفته، با میخ کوبیده/کوفته). @SadeNevisi

آن روز کجا شد که ز یک ناوکِ وَهْرِز بنْهاد نجاشی ز کف اقلیم یمن را؟ وآن روز که شاپور به پیشِ سُم شبرنگ افکند به زانوی ادب والِریَن را؟ ــ مَلِک‌الشعرا بهار، قصیدۀ «به یاد وطن (لِزَنیه)»، ۱۳۲۶ ه‍.خ #تاریخ_ایران #ایران_یکپارچه @SadeNevisi

🔍 «هدف قرار دادن» یا «مورد هدف قرار دادن»؟ ▫️هنوز گاهی در اخبار می‌خوانیم و می‌شنویم که «نیروهای فلان جا شهرهای بهمان جا را مورد هدف قرار دادند». ▫️ آنقدر کاربردِ «موردِ ... قرار دادن / قرار گرفتن» رایج شده که بسیاری از رسانه‌های ویراستاردار هم در بیانِ «هدف قرار دادن / قرار گرفتن» نیز درازنویسی می‌کنند. ✅ جا یا چیزی را هدف قرار می‌دهند (نه «مورد هدف») و آن چیز هدف قرار می‌گیرد (نه «مورد هدف»). در اینجا ذکرِ «مورد» به‌اصطلاح بی‌مورد است. @SadeNevisi

🔍 «هدف قرار دادن» یا «مورد هدف قرار دادن»؟ ▫️هنوز گاهی در اخبار می‌خوانیم و می‌شنویم که «نیروهای فلان جا شهرهای بهمان جا را مورد هدف قرار دادند». ▫️ آنقدر کاربردِ «موردِ ... قرار دادن / قرار گرفتن» رایج شده که بسیاری از رسانه‌های ویراستاردار هم در بیانِ «هدف قرار دادن / قرار گرفتن» نیز درازنویسی می‌کنند. ✅ جا یا چیزی را هدف قرار می‌دهند (نه «مورد هدف») و آن چیز هدف قرار می‌گیرد (نه مورد هدف). در اینجا ذکرِ «مورد» به‌اصطلاح بی‌مورد است. @SadeNevisi

در فرمان داریوش یکم / داریوش بزرگ، شاهنشاه هخامنشی، که در حدود ۲۵۰۰ سال پیش به زبان فارسی باستان و به خط میخیِ این زبان بر دیوار جنوبیِ کاخ آپادانا در تخت جمشید (پارسه) کنده شده، آمده‌است: «اهورامزدا این کشور را از لشکر دشمن، از خشکسالی، و از دروغ پاس دارد».