گەشە(توسعه): سید هاشم هدایتی

وردە فەرمایشت ( ٩٠ ) 🔹 دەڵێن: کوچکێک شێت بیخاتە ناو چاوانە، هەزار عاقڵ دەری نایرێت!" 🔹ڕاستە! بەڕاستی بێ عەقڵی دەردێکی گرانە! مێژوو پڕیە لە هەزاران ڕووداوی دوور لە عەقڵانییەت کە هەرکام بەهۆی بڕیاری بێ عەقڵێکەوە، بە میلیۆن خەڵکی بێ گوناحی لەناو بردووە! 🔹زۆر دوور نەچین لەو سەردەمەی خۆماندا، فراوان کەس، لە ڕۆژهەڵات، ڕۆژئاوا، باکوور و باشووری عالەم، بوونەتە قوربانی هەوەسرانی سەرکردەگەلی نەزان و بێ عەقڵ! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٩ ) 🔹 ئەیژن: مار خوەشی لە سیر نایێت، سیر لە بەر کوناکەیا سەوز ئەبێت!" 🔹ئەو مەتەڵە ئاماژە بەوە دەکات هەندێ جار مرۆڤ خۆشی لە شتێک یان کەسێک نایە بەڵام بەردەوام ئەو شتە یان ئەو کەسە دێینە سەر ڕێگەی! 🔹بەڵام لە ڕاستیدا ئەوە دوو لایەنەیە؛ بەڵکوو سیریش ئەوەی بڵێت من لە هەر شوێنێک سەوز ئەبم مار لەوێ کونێک ساز دەکات! 🔹وریا بین هەر کەس لە ڕوانگەی خۆیەوە واقعییەتەکان دەبینێت! مار و سیر وەک نوێنەری ڕوانگەکانن! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٨ ) 🔹 دەڵێن: ئاویش لە جێ خۆی بمێنێت دەگەنێت!" 🔹بەڕاستی وانەیەکی گرینگە و تا مرۆڤ مابێت ئەو قسە نەستەقەیش بوونی هەیە! 🔹گۆڕان و گەشە و بەڕۆژ بوون هاوڕێی هەتاهەتایی مرۆڤ و کۆمەلگەکەیە! 🔹هەقێقەتێکی حاشا هەڵنەگرە؛ مرۆڤ و فەرهەنگ و کۆمەڵگە، بەس بە حەرەکەت و جووڵانەوەیە، بەردەوام دەبن! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٧ ) 🔹 دەڵێن: " مەردم بەرق ئەیگرێت ئێمە چرامووشی!" 🔹ئەوە مەتەڵێکی سنەیییە کە لەوایە تەمەنی بەقەد سەنعەتی کارەبا بێت! 🔹کاتێک ناشایستێک ببێ بە دەسەڵاتداری کەسێک یان کۆمەڵگەیەکی لێهاتوو، یان لێیان پێش بکەوێت، ئەو مەتەڵەی دەڵێینەوە! 🔹دوور لە ڕووتان ماوەیەکە وڵات، هێندە ئاوێتەی هێژاسالاری بووە، خەریکە ئەو مەتەڵە لە بیر بچێتەوە!!؟ س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٦ ) 🔹دەڵێن: "بە درگا بێژن دیوار گوێی لێ بێت!" 🔹ئەو مەتەڵە بۆ کۆمەڵگەیەک کە خەڵک نەتوانن، نەوێرن یان ڕوویان نەبێت ڕاستەوخۆ قسەیەک بکەن، زۆر بەکار دێت! 🔹وەکوو ئەو نووسەرانەی ناوێرن سەبارەت بە وڵاتی خۆیان شت بنووسن، دێن و تەواوی خەسڵەت و کردەوە خراپەکانی دەسەڵاتی هاوسێکانیان شی دەکەنەوە و بانگەوازی دەکەن، بەڵام خەڵک دەزانن مەبەستیان کێیەو چییە! 🔹هەندێ جار پەیامی ناڕاستەوخۆ کاریگەری زۆرترە لەسەر بیسەر، تا وتەی ڕاستەوخۆ! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨۵ ) 🔹 دەڵێن: "کابرا خودای خۆی بە حەق     ناناسێت!" 🔹 ئەو مەتەڵە بۆ کەسانێک وتراوە کە بە هۆی زۆرداری و دەسەڵاتەوە لە هیچ زوڵم و زۆر و کردەوەیەکی ناحەز و قێزەون درێخی ناکەن" 🔹 کەواتە، لەچاوی کوردانەوە؛ ئەوانەی بڕوای ڕاستەقینەیان بە خودا هەیە، دوورن لە زوڵم و زۆر و کردەوەی خراپ! 🔹 دەکرێت سەیرێکی کۆمەڵگەی خۆمان بکەین تاکوو تێبگەین چ باسە! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٤ ) 🔹دەڵێن: "کەس بە دۆی خۆی نایژێت تورش!" 🔹بەداخەوە زۆربەمان واین؛ هەر کەس شتی خۆی بەلاوە جوانترە، کردەوە و بۆچوونی خۆمان پێ باشە و ئەگەر ئەو کردەوە و بۆچوونە هی کەسێکی تر بێت، دەیان ڕەخنەی لێ دەگرین! 🔹ئەو مەتەڵە دەمانخاتەوە بیر وتەیەکی رەوانناسەکان کە وتوویانە؛ دەستەیەک لە کەسایەتییەکان هەمیشە ڕەوتی خۆیان پێ باشترە لە بیروبۆچوونی کەسی بەرابەر. 🔹خۆزگە ڕاست و ناڕاستی خۆمان و کەسانی تر وەک خۆی ببینین و ھەوڵ بدەین بۆ چاکتر بوون. س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨۳ ) 🔹دەڵێن: "پشیلە دەمی نەئەگەیشتە گۆشت، ئەیوت سوێرە!" 🔹هەندێ کەسی دەماربەرز کاتێک نەتوانن بە شتێک بگەن کە زۆر حەزیان لێ بووە، دەڵێن خۆم نەمویست بەدەستی بێنم! 🔹پەیامی ئەو مەتەڵە ئەوەیە:  زیادەخواز نەبین، بۆ هەر پێداویستیەک تێبکۆشین و بەقەد توانایی و دەسەڵاتی خۆمان چاوەڕوانیمان ببێت! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٢ ) 🔹دەڵێن: "بە دۆعای کتک، باران نابارێت!" 🔹کتک یان پشی، لە فەرهەنگی کوردەواریدا وەک نوێنەی بەرچاوتەنگی دێتە ئەژمار! 🔹ئەو مەتەڵە کاتێک بەکاردێت کە هەندێ کەس، لەڕووی چاوچنۆکییەوە خوازیاری شتێک دەبن کە حەقی ئەوان نیە 🔹لە دونیای نوێدا بەو قاعیدە دەڵێن زەرفییەت؛ واتا تا کەسێک لە دەروونەوە توانای گەیشتن بە پلەیەکی نەبێت، بەس بە حەز و دڵخواز،  پێناگات! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨١ ) 🔹دەڵێن: "دەنگی دەهۆڵ لە دوورەوە خۆشە!" 🔹ئەو مەتەڵە ئاماژە بە کەسێک، سیستەمێک یان ناوچە و وڵاتێک دەکات کە باسی چاکی و جوانیان دەکرێت بەڵام لەڕاستیدا وانین! 🔹هەندێ جار لە دوورەوە کەلاوەمان بە کاخ پێ نیشان دەدەن و زەلامی نەزانمان لێ دەکەنە ئەفلاتون. کەچی لە نزیکەوە ھیچی وا نیە! 🔹باش وایە بەبێ بەڵگە و زانیاری سەبارت بە هیچ کەس و هیچ شت بڕیار نەدەین! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٨٠ ) 🔹دەڵێن: "تف بکەیت بەرەو ئاسمان تەنیا ناوچاوی خۆت ئەگرێتەوە!" 🔹ئەو مەتەڵە بۆ کەسانێک وتراوە کە هەندێ جار کار و ئیشێک دەکەن جگە زەرەری خۆیان ئاکامێکی نابێت! 🔹وەک ئەوەی هەڵە و کەموکووڕی بنەماڵە، خزم و کەس یان نەتەوەی خۆت بانگەواز بکەیت و خراپەیان لای بێگانە بڵێیت! 🔹بۆیە لە بڕێ شوێن قڕوقپ کردن باشترە لە قسە کردن، و چاوپۆشین دروستترە لە بانگەوازکردن! 🔹لە شێوازی نوێشدا دەوترێت: وریا بن بزانن ئاکامی ئیش و کارەکانتان دەبێتە چی! بێ گەڵاڵە و پێشبینی ئەنجامدانی هیچ کارێک ڕەوا نییە! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٩ ) 🔹دەڵێن: "دوو گا لە دۆڵێک بن، بۆی یەک نەگرن، خووی یەک ئەگرن!" 🔹ئەو مەتەڵە دەیەوێت کاریگەری هاوسێ و هاوماڵ و ڕەفیق لە سەر ژیانی مرۆڤ، زەق بکاتەوە. 🔹واتا وریا بن و چاوتان باز بکەن؛ لە تەنیشتی کێ دادەنیشن و لەگەڵ کێ هەڵس وکەوت دەکەن! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٨ ) 🔹دەڵێن: "بزنێکی گەڕ، ڕانێک گەڕ ئەکات!" 🔹ڕاستە! لەوایە تاکەکەسێکی نەخۆش یان لار و کردەوە چەوت، ببێتە باییس نەخۆشی و لەڕیگە دەرچوونی کۆمەڵێک! 🔹لە دونیای مۆدێڕنیشدا بۆ هەڵە و پرس و کێشە بچووکەکانیش تێڕوانینی تایبەتیان هەیە! 🔹وەک؛ تەکنیکی پەنجەرەی شکاو، کە دەڵێت بۆ چاکسازی گەورە، دەبێ لە شتە بچووکەکانەوە دەس پێ بکرێت و هیچ کەم و کووڕیێک دەسکم مەگرن! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٧ ) 🔹دەڵێن: "گەورە ئاو ئەڕژنێت، بووچک پای تێ ئەساوێت!" 🔹ئەو مەتەڵە کوردییە کۆنە، وانە و دەرسێکی گرینگیی ڕەفتارناسی و بەڕێوەبەرایەتیی تێدایە! 🔹سەرمەشق و نموونەکان لە دونیای نوێشدا هەر وەک ئەزموونی پێشینیان بە پێویستێکی کۆمەڵگە پێناسە کراون! 🔹نەک هەر لە دونیای منداڵاندا، بەڵکوو لە نێو گەورەکانیشدا، ئەرکێکی گرینگە بۆ ئەوانەی نموونە و سەرمەشقن. 🔹بۆیە سەرمەشقەکان دەبێ وشیاری ڕەفتاری خۆیان بن و بزانن کەسانێک هەن لاسایی کرداری ئەوان دەکەنەوە! چ چاک، چ خراپ! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٦ ) 🔹دەڵێن: "بەرد لە جێی خۆیدا سەنگینە!" 🔹ئەو مەتەڵە دەڵێت: مرۆڤ لە شوێنێکدا خاوەنی ڕێز و حورمەت دەبێت کە خەڵکی ئەوێ بیناسن. بۆیە کاتێک بڕواتە جێگەیەکی تر کە نەیناسن دەبێت ھەوڵ و تێکۆشانێکی زۆر بکات بۆ ئەوەی ئەو ڕێز و حورمەتەی دروست کاتەوە و بناسرێت. 🔹لە جیهانی ئەوڕۆدا کە پێوەندییەکان بە پێ کەرەسەی بڵاو کردنەوە زۆر پەرەی سەندووە، لەوایە کەسێک لە شوێنێکیش نەبێت بەڵام خەڵک لە دووریشەوە بیناسن! 🔹کەوایە گرینگ ئەوەیە مرۆڤ، تێگەیشتوو و بەکەڵک بێت، ئەوجارە، لە هەر شوێنێک بێت ناسینی ماوەی زۆرێ پێناچێت! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٥ ) 🔹دەڵێن: "ماڵ و ژن"! 🔹واتا ماڵ. بە بێ ژن، ماڵ نیە. ئەوە قسەیەکی نەستەق و ڕاست و بە جێیە، هەروا کە ماڵی بێ پیاویش ماڵ نییە! 🔹لەراستیدا ئەو قسە بەو مانایە ماڵ و کۆمەڵگەیەک کە ژن شان بە شانی پیاو ڕۆڵی بەڕێوەبەرایەتی و پەروەردەیی نەگێڕێت، ماڵ نییە و کۆمەڵگەیش نییە! 🔹بە پێ دەسکەوتەکانی کۆمەڵناسی دونیا هەرچێ بەرەو ئازادی و سەربەستی بڕواتە پێشەوە، ڕۆڵی ژنان پتەوتر دەبێت و ژنانەیی، بە مانای هێمنایەتێ، ئارامش و دووری لە توندوتیژی زیاتر دەبێت! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٤ ) 🔹دەڵێن: " کابرا دەرەقەت کەر نایێت کۆپان ئەکوتێت" 🔹بەڕاستی زۆر لە خەڵکی کۆمەڵگەی ئێمە واین؛ ئەگەر بە دەست زۆردارێکەوە وەڕەز بین و زۆرمان پێدا نەشکێت، دێقەدڵی خۆمان بەسەر کەسێکی ناتەوانتردا خاڵی دەکەینەوە! 🔹ئەو بۆچوون و ھەڵسووکەوتە زەرەری زۆری گەیاندووە بە پێوەندییەکانمان و تێکدانی دۆستایەتی و خۆشەویستی نێوانمان 🔹خۆزگە هەر شتێک و هەر کەسێکمان لە شوێنی خۆیدا بدیایێت! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems

انسجام درونی و حمایت تهران؛ پیش‌نیازهای توسعە کردستان! سید هاشم هدایتی ۱.سالیانی است از میان گفتمان های رایج، "گفتمان توسعه" را برای فعالیت های علمی _ پژوهشی و مدنی خود برگزیده ام و بر این باورم در شرایط کنونی، گفتمان توسعه از هر گفتمان دیگری برای کردستان مهمتر، اثربخش تر و البته مورد نیازتر است! از این منظر یادآوری چند نکته را ضروری می دانم: ۲. تجربه بیش از سه دهه برنامه نویسی توسعه، پس از انقلاب، نشان می دهد که گفتمان توسعه می تواند به مثابه استراتژی "برد _ برد" برای موفقیت و رضایت طرف های مختلف باشد؛ از یک سو با رشد شاخص های توسعه در منطقه، به ویژه افزایش حجم سرمایه گذاری و به تبع کاهش نرخ بیکاری در کردستان موجب رضایتمندی مردم. بخش خصوصی و نهادهای عمومی و مدنی شود و از دیگر سو با افزایش ضریب امنیت پایدار در منطقه موجب رضایت حاکمیت شده و در نهایت بخشی از اعتماد از  دست رفته متقابل بین حاکمیت و مردم بازسازی شود! ۳.  در کنار ده ها عامل موثر در فرایند مدیریت توسعه، از قبیل: نگرش استراتژیک، سرمایه های پولی و انسانی و تکنولوژی مناسب، وجود دو عامل به مثابه شروط لازم به صورت پڕ رنگ خودنمایی می کنند: اول انسجام درونی کلیه نیروهای کردستان اعم از مدیران دولتی، عمومی. بخش خصوصی و نهادهای مدنی تا فعالان عرصه های فرهنگی و اجتماعی و جناح های مختلف فکری و سیاسی، دوم حمایت مدیران، نهادها و سازمان های مرکزی مستقر در تهران از روند توسعه در کردستان. ۴. تجربه بیش از چهار دهه گذشته به وضوح نشان می دهد که اختلافات درونی بین مدیران دولتی، نمایندگان مجلس. شوراهای شهر و روستا، بخش خصوصی به ویژه اتاق های بازرگانی و اتاق ها و اتحادیه های تجاری و تولیدی، ذیل هر عنوانی به ویژه جناح بندی های سیاسی کشوری، همواره از موانع پیشبرد برنامه های توسعه در منطقه بوده است و برعکس به نسبت وجود انسجام نسبی درونی، موفقیت هایی در مقاطعی محدود و معدود حاصل شده است. ۵. از دیگر سو هرگاه وجود نیروهای دلسوز  کُرد در مرکز و رایزنی ها و پیگیری های ایشان در پایتخت توانسته باشد با برقراری ارتباط معقول و  اثربخش با مراجع قدرت و تصمیم گیرندگان در تهران ایفای نقش کنند، اثرات آن بر روند توسعه مشهود بوده است. انکار نمی توان کرد متاسفانه در غالب مقاطع و در دوره های مختلف این حمایت کمرنگ بوده، و درگیری های درونی نیروهای کردستان نیز به مثابه مستمسکی برای تدام روند بی توجهی مرکزنشینان به توسعه کردستان مورد استفاده مخالفان توسعه کردستان قرار گرفته است. ۶. مقطع کنونی نیز، از این قاعده مستثنی نیست. هواداران واقعی توسعه کردستان باید این مهم را دریافته باشند که با دعواهای حاشیه ای و درگیری های جناحی آب به آسیاب مخالفان توسعه کردستان می ریزند! لذا به عنوان یک عضو کوچک جامعه مدنی کردستان خاضعانه از همه نیروهای فکری، متخصص و اجرایی و فعالان سیاسی و مدنی و فعالان اقتصادی به ویژه نماینده ارشد دولت و نمایندگان جناح های مختلف سیاسی در منطقه، درخواست دارم که " گفتگو و رایزنی و همفکری" را جایگزین جدل های بی نتیجه جناحی و صنفی در فضای رسانه ای کرده و با طراحی "نشست های هم اندیشی توسعه کردستان" و برنامه ریزی " حلقه های مستمر و وسیع گفتگو"، با مشارکت همه صاحبان فکر و اندیشه. از هر جناح و دسته و گروهی، دغدغه مند " توسعه کردستان" باشند. تردید نکنید در آینده عملکرد شما نیز همچون گذشتگان مورد ارزیابی مردم قرار خواهد گرفت! مردم منتظرند نتایج گفتگوهای درونی شما را در عمل بر فرایند توسعه کردستان مشاهد کنند. ۷. انتظار می رود با اتکای به عقلانیت و حس همبستگی و دلسوزی، اندیشه منحط "حذف رقیب" و " انحصارگرایی" را از خود برانید و با تشکیل تیم های تخصصی و اعزام آنان به سازمان های مرکزی اثرگذار در فرایند مدیریت توسعه در پایتخت، و ارایە طرح های استراتژیک و تحول دهنده اقتصادی، زمینه‌ساز حرکت کردستان در مسیر توسعه باشید. تردیدی نیست گماردن مدیران ناکارامد مانعی جدی در مسیر پیشرفت کردستان است.  کردستان، مدیران توسعه گرا می خواهد مردم کردستان نیز نگران توسعه منطقه و اشتغال خیل عظیم جوانان بیکارشان هستند و نه به کرسی نشستن وابستگان به فلان و بهمان جناح! @sirwan_weekly t.me/KDproblems

وردە فەرمایشت ( ٧٣ ) 🔹دەڵێن: "چ کەرەکە بوەیتە لای بارەکە، چ بارەکە بوەیتە لای کەرەکە" 🔹ئەو مەتەڵە لە بێ دیقەتی کۆمەڵگەی ئێمەوە سەرچاوەی گرتووە کە زۆر ئەهلی موحاسیبە و ئەژماردە کردن نین و بە کارامەیی گرینگی نادەین! 🔹جا چۆن تۆفیری نیە؟ دەبێ بڵێین کە زۆریش تۆفیری هەیە! 🔹بۆ ئەوەی بارەکە ببەینە لای کەرەکە دەبێ تووشی ڕەنج و هەزینەی زۆرتر ببین، لە کاتێکدا بێ کەمترین ڕەنج و هەزینە دەتوانین کەرەکە لێخوڕین و بیبەینە لای بارەکە! 🔹کارامەیی یەکێکە لە پێوەرە گرینگەکان بۆ هەڵسەنگاندنی سەرکەوتن! س.ه.هیدایەتی t.me/KDproblems