بانگەوازیا سەلەفی ل دهوکێ

زکرێ پشتی ئێڤاری ژبیر نەکە

شانازیێ ب غوربەتا خۆ ببە بهێلە خەلک مژیلی وێ بن یا نەمینیت و خەما ل سەر نەڕاکە، و تو یێ مژیل بە ب وێ یا هەر دمینیت،، دەم ب لەز دچیت، و قیامەتا هەر ئێکی ل دەمێ مرنا وی یە، و باش بزانە هەر ئێک دێ گەهیتە وێ یا کری، و خودێ یە حەق و حسابێ دکەت.

سوباهى ڕۆژا ئەينى يه سڵاڤا بدەنە سەر خۆشتڤى ﷺ سوڕەت كەهف بخوينن بێهن خوشيا ل خۆ بكەن زی هەڕنە مزگەفتێ سیواکی بکاربینن دوعایێت بەری مەغرەب ژ بیر نەکەن بۆ برایێت مە ل غەززە، و ل سودانێ، و ل سەر جوهيا و دوژمنێت موسڵمانا، و ل سەر وانا یێت مللەتێ مە داگیر دکەن، و هاری وانا دکەن..

❌ حەدیسا: (خيرُ الأسماءِ ما عُبِّدَ وحُمِّدَ). ئەف حەدیسا هەنێ چ بنەما بو نینن د ئیسلامێ دا . ✔️ یا صەحیح حديث: (إنَّ أَحَبَّ أسمائِكُم إلى اللهِ: عبدُ اللهِ، وعبدُ الرَّحمنِ). رواه مسلم

« شەرم ژ ئیمانێ یە » «هندەک ژنک» هوسا ژ لەشێ خۆ دیاردکەن دکەن ل داواتا و مناسبا پتر ژ وێ وەکی بۆ زەڵامێ خۆ دیاردکەن ل دەمێ نڤستنێ. و ئەڤە خەلەتیە د: «فیترەتێ » و «عەقلی» و«ڕەوشتی» دا، و هەما هەر بەحسێ «شەریعەتێ» نەکە.

« شەرم ژ ئیمانێ یە » «هندەک ژنک» هوسا ژ لەشێ خۆ دیاردکەن دکەن ل داواتا و مناسبا پتر ژ وێ وەکی بۆ زەڵامێ خۆ دیاردکەن ل دەمێ نڤستنێ. و ئەڤە خەلەتیە د: «فیترەتێ » و «عەقلی» و«ڕەوشتی» دا، و هەما هەر بەحسێ «شەریعەتێ» نەکە.

{ قُلۡ إِنَّ ٱلۡمَوۡتَ ٱلَّذِی تَفِرُّونَ مِنۡهُ فَإِنَّهُۥ مُلَـٰقِیكُمۡۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَـٰلِمِ ٱلۡغَیۡبِ وَٱلشَّهَـٰدَةِ فَیُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ } [سُورَةُ الجُمُعَةِ: ٨] تو بێژه‌: هندى ئه‌و مرنه‌ يا هوين ژێ دڕه‌ڤن چو ڕه‌ڤ ژێ نينن، وئه‌و هه‌ر دێ ب سه‌ر هه‌وه‌ دا ئێت ئه‌گه‌ر ڕۆژا هه‌وه‌ هات، پاشى ڕۆژا ڕابوونێ هوين دێ زڤڕنه‌ نك خودێ زانايێ ب هه‌ر تشته‌كێ نه‌به‌رچاڤ ويێ به‌رچاڤ، ڤێجا ئه‌و دێ بێژته‌ هه‌وه‌ كانێ هه‌وه‌ چ كرییه‌، وئه‌و دێ هه‌وه‌ سه‌را وى كارى جزا ده‌ت.

اللهم صل وسلم على نبينا محمد

خەلەت تێگەهشتنەک د گوننەهژێبرنێ دا ‌ڕۆژا عەڕەفە، و یا عاشوڕایێ، و ئەڤ عیبادەتێت هوسا یێت گوننەهێت مروڤی ژێ دبەن، مەرجێ وێ ئەوە ئەگەر مروڤی خۆ ژ گوننەهێت مەزن دیرئێخست، و کا کیشکە گوننەها مەزن شول گەلەک یا مەزن و درێژە. ل ڤێرێ گەلەک خەبەت تێ دگەهن دێ بێژن ما بوچیە عاشوڕایێ بگرین هەکە هەر عەرەفێ گوننەهێت دوو ساڵا ژێبرینە، و‌د چەندین ڕەخا ڤە یێ خەلەتە: ۱ کێ گۆتیە خودێ عەرەفە ژ تە قەبیل کریە. ۲ ما کەنگی مفایێت ڕۆژیێ بەس گوننەهژێبرنە. ۳ هزر دکەن ب ڤان عیبادەتا هەمی گوننەھ ژێدچن، و یا مەعلومە بەس یێت بچیک ژێ دچن. ٣ ئەرێ تە خۆ ژ گوننەهێت مەزن دیرکریە دا یێت تە یێت بچیک ژێبچن. * و گەلەک ڤان کەسێت هوسا هەما ل سەر هزرێ نینە کا گوننەها بچیک و مەزن چیە،‌ هەما ئێک‌فەڕ دێ بێژیت هەمی گوننەھ ژێدچن، و هەکە وی‌ زانی بەس گوننەهێت بچیک ژێ دچن، ئەرێ ئەو جوداهیێ دکەت د ناڤ بەینا یێت بچیک و یێت مەزن ؟! یان هەما‌ هزر دکەت یا مەزن کوشتنە و‌یا بچیک غەیبەتە،‌ و ئەو ب خۆ هەردوو ژ گوننەهێت مەزنن. * گوننەها مەزن پیڤەرێ خۆ یێ هەی، نە ب عەقلی یە کا چ ل پێش چاڤێت مەزنە و چ نە.

سوباهى ڕۆژا ئەينى يه سڵاڤا بدەنە سەر خۆشتڤى ﷺ سوڕەت كەهف بخوينن بێهن خوشيا ل خۆ بكەن زی هەڕنە مزگەفتێ سیواکی بکاربینن دوعایێت بەری مەغرەب ژ بیر نەکەن بۆ برایێت مە ل غەززە، و ل سودانێ، و ل سەر جوهيا و دوژمنێت موسڵمانا، و ل سەر وانا یێت مللەتێ مە داگیر دکەن، و هاری وانا دکەن..

ژ بیر نەکەن ڕوژا چارشەمبی: تاسوعایە، سوننەتە. ڕوژا پێنج شەمبی: عاشورایە، ژێبەرا گوننەهایە. ڕوژی گرتنا ڕوژا ل دویڤدا: سوننەتە..

- چاوانیا ب ڕۆژی بوونا ڤێ ڕۆژێ : بەری نوكە مە دیار كریە خێرا روژی گرتنا روژا دەهێ ، بەلێ پێغەمبەر ﷺ دبێژتن (( لَئِنْ بَقِيتُ إِلَي قَابِلٍ لأَصُومَنَّ التَّاسِعَ )) ( رواە مسلم :   2723 ) ئانكو : هەكە تا سالەكا دی بمینمە ساخ دێ روژا نەهێ ژی گرم . ژبەر كو مروڤێ موسلمان فەرمانا لێ هاتیە كرن كو ئەو موخەلەفا جوهی و فەڵان بكەت چ بو دونیایێ یان بو دینی ، و ژبەر كو هندیكە جهی نە ئەو بەس روژا دەهێ بتنێ دگرن . و زانا دبێژن روژی گرتنا عاشورائێ لسەر سێ مەرتەبایە : 1 - روژی گرتنا سێ روژا ، نەهێ ، دەهێ ، یازدێ . 2 - روژی گرتنا نەهێ و دەهێ . 3 - روژی گرتنا دەهێ بتنێ . ( فقە السنە ، لسید سابق ) ڤێجا دڤێت ئەم ڤێ چەندێ ب دەلیڤە بینن دا گونەهێن خو ژێ ببەین ، و خودێ خو ژ خو رازی بكەین ، خودهێ هاریكاریا  مە بكەت و بەرێ مە بدەتە رێكا راست . والحمد لله رب العالمین .

بانگەوازیا سەلەفی ل دهوکێ: 🌓كورتيەك لسەر هەيڤا محرمێ و عاشورائێ 🕌 بسم الله الرحمن الرحیم ئەگەر مروڤ ب شێوەكێ گشتی سەحكەتە هەلكەفتێن موسلمانا دێ بینیت كو هەمی ئەگەرن و دەلیڤەنە كو موسلمان ب دەلیڤە بوخو بینیت كو گونەهێن خو ژێ ببەت و باوەریا خو ب هێز بكەت ، و روژێن هەیڤا (موحەرەم)ێ ئێك ژوان دەلیڤانە كو مروڤ ب دەلیڤە ببینیت بو روژی گرتنێ و خو زەحمەت دانێ د پەرستنا خودێ تەعالادا هەروەكو دوێ حەدیسێ دا هاتی ئەوا ئەبو هورەیرەی ( خودێ ژێ رازیبیت ) ژ پێغەمبەری ﷺ ڤەدگوهێزیت ، كو وی گوت (( أَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُ .... )) ( رواە مسلم : 2812 ) ب خێرترین روژی گرتن پشتی هەیڤا رەمەزانێ هەیڤا خودێ تەعالایە یا خودان حورمەت . ودڤێ روژێ دا خودێ تعالا پێغەمبەرێ خو موسا ( علیە السلام ) ژ دەستێ فیرعەونێ ستەمكار رزگاركر كو ئەڤە ژی دكەفتە دروژا ( دەهێ )دا كو دبێژنێ ( عاشورا‌ء ) وئەف روژە گەلەكا خوشتڤی یە لدەف خودێ تەعالا ژبەر هندێ خێرەكا مەزن بو وی كەسی دانایە ئەوێ ڤێ روژێ ب روژی بیت . ژ تایبەتمەندیێن ڤێ روژێ و روژی گرتنا وێ : هەروەكو مە بەری نوكە گوتی كو دڤێ روژێ دا نیشانا راستی و دادوەریێ پێغەمبەرێ خودێ موسا ( علیە السلام ) بسەر كەت بسەر نیشانا زولم و زورداریێ فیرعەو‌نی ، هەروەكو ئبن عەباس دبێژتن (( أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ قَدِمَ الْمَدِينَةَ فَوَجَدَ الْيَهُودَ صِيَامًا يَوْمَ عَاشُورَاءَ فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ مَا هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي تَصُومُونَهُ . فَقَالُوا هَذَا يَوْمٌ عَظِيمٌ أَنْجَي اللَّهُ فِيهِ مُوسَي وَقَوْمَهُ وَغَرَّقَ فِرْعَوْنَ وَقَوْمَهُ فَصَامَهُ مُوسَي شُكْرًا فَنَحْنُ نَصُومُهُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَنَحْنُ أَحَقُّ وَأَوْلَي بِمُوسَي مِنْكُمْ . فَصَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَأَمَرَ بِصِيَامِهِ ))  [ رواە البخاری 2004 ،  مسلم 11330 وهذا لفظ مسلم  ] ئانكو : دەمێ پێغەمبەر ﷺ چویە مەدینێ دیت كو (جوهی) یێ روژا عاشورایێ روژیا دگرن ، ئینا پێغەمبەری ﷺ گوتێ : ئەڤە چ روژە هین روژیا تێدا دگرن ؟ گوتێ ئەڤە روژەكا مەزنە و ئەڤە ئەو روژە ئەوا خودێ تەعالا موسا و قەومێ وی خلاس كرین ، و فیرعەون و قەومێ وی خەندقاندین ، ئینا موسای گرت وەك سوپاسیەك بو خودێ تەعالا ژبەر هندێ ئەم ژی دگرین ، پێغەمبەری ﷺ گوت : پانێ ئەم حەق ترین ب موسای ژ هەوە ، ئینا پێغەمبەری ﷺ روژی گرت و فەرمانا ب روژی گرتنا وێ كر . ڤێجا چێدبیت پێغەمبەری ﷺ بو پشت راست بون ژڤی دەنگ و باسی خودێ وەحی بو هنارت بیت یان برێكا لسەر زارێ خەلكی كو ئێكی بو ئێكی گوتبیت زانیبیت . ( فتح الباری :  4/291 ) ودەربارەی خێرا روژی گرتنا ڤێ روژێ هاتیە : ئەبو قەتادە ( خودێ ژێ رازیبیت ) دبێژتن : ((سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَاشُورَاءَ فَقَالَ : يُكَفِّرُ السَّنَةَ الْمَاضِيَةَ )) ( رواە مسلم : 1162. ) ئانكو پسیار ژ پێغەمبەری ﷺَ هاتە كرن ژ خێرا روژى گرتنا روژا عاشورائێ ؟ ئینا وی بەرسف دا و گوت : گونەهێت سالا چوى ژێت بەت . ئیمامێ بەیهەقی ﷺ دبێژتن : ئەگەر كەسەكی ل بەری ڤێ روژێ هندەك خەلەتی و گونەهـ هەبن روژی گرتنا ڤێ روژێ دێ بیتە ئەگەرێ رازیبونا خودێ تەعالا ژ مروڤی ..... )) . (فضائل الأوقات، للبیهقی: 439 ) بەلكو ئەو كەسێ ڤێ روژێ ب روژی بیت هەوەكو سالەكێ ب روژی بوی ، ئەبو قەتادە ( خودێ ژێ رازیبیت ) دبێژتن : زەلامەكی پیسارا روژی گرتنا روژا عاشورایێ كر ژ پێغەمبەری ﷺ ئینا گوتێ : (( ذاك صوم سنة )) هەروهكو سالەكێ ب روژی بوی . ( رواە ابن حبان 3630 : وقال شعیب اڵارناؤوط: إسناده علی شرط مسلم )  . وعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ (( مَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ ﷺَ يَتَحَرَّي صِيَامَ يَوْمٍ فَضَّلَهُ عَلَي غَيْرِهِ إِلَّا هَذَا الْيَوْمَ يَوْمَ عَاشُورَاءَ وَهَذَا الشَّهْرَ يَعْنِي شَهْرَ رَمَضَان )) ( رواه البخاری 2006 ) ئبن عەباس (خودێ ژوان هەردوكا رازى بيت) دبێژتن : من نەديت پێغەمبەرى ﷺَ پيتە ب روژيگرتنا روژەكێ دابيت وب سەر ڕوژەكا دى ئێخست بيت تێنەبيت ئەف ڕوژە روژا عاشورائێ وئەف هەيڤە ئانكو هەيڤا رەمەزانێ . هەروەسا سەلەف و چاكێن ئومەتێ گەلەك گرنگی ددا روژی گرتنا ڤێ روژێ ، هەتا گەلەك ژوان ل دەمێ د سەفەرێ ژی دا ئەف روژیە گرتیە دا خێرا وێ ژ دەستێ خو نەكەن ، هەروەكو ئبن رەجب الحەنبەلی بومە ڤەدگوهێزیت ژ ( ئبن عەباسی و ئیمامێ زوهری ...هتد ) كو وان گوتیە (( ل دەمێ هەیڤا رەمەزانێ مروڤێ لسەر سەفەرێ دشێت روژیا خو بخوت ، چونكو پشتی هنگی هەر روژەكا بوخو بگریت دروستە ، بەلی د روژا عاشورائێ دا چ روژ جهێ وێ ناگرن ژبەر هندێ هەتا مروڤێ موسافر ژی یاباشە بو وی ئەو روژیێ بگریت )) (لطائف المعارف، لابن رجب: 110 )

{ إِنَّ ٱللَّهَ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِ وَیُنَزِّلُ ٱلۡغَیۡثَ وَیَعۡلَمُ مَا فِی ٱلۡأَرۡحَامِۖ وَمَا تَدۡرِی نَفۡسࣱ مَّاذَا تَكۡسِبُ غَدࣰاۖ وَمَا تَدۡرِی نَفۡسُۢ بِأَیِّ أَرۡضࣲ تَمُوتُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرُۢ } [سُورَةُ لُقۡمَانَ: ٣٤] هندى خودێ‌یه ‌-ئه‌و ب تنێ- دزانت كانێ كه‌نگى قيامه‌ت دێ ڕابت؟ وئه‌وه‌ يێ بارانێ ژ عه‌ورى دئينته‌ خوارێ، ژ وى پێڤه‌تر كه‌سه‌ك نه‌شێت وه‌ بكه‌ت، وئه‌وه‌ دزانت كانێ چو تشت د مال بچويكان دا هه‌يه‌، وئه‌و دزانت كانێ هه‌ر نه‌فسه‌ك ل سوباهییا خۆ دێ چ كه‌ت، ونه‌فسه‌ك نزانت كانێ دێ ل كيژ عه‌ردى مرت. به‌لكى خودێ‌یه‌ ب تنێ ڤى تشتى دزانت. هندى خودێ‌یه‌ پڕزانايێ شاره‌زايه‌ دۆر ل تشتێ ئاشكه‌را وڤه‌شارتى گرتییه‌، تشته‌ك ژێ ل به‌ر وى به‌رزه‌ نابت.

قه‌تاده‌ رحمه الله دبێژتن : ئه‌و روژا خودێ ته‌وبه‌ دانایه‌ سه‌ر ئاده‌مى علیه‌ السلام روژا عائشورائێ بو .   ( عبد الله في العلل ٣٧٩١ )

زکرێ سپێدێ ژبیر نەکە دایێ پاراستی بی ژ شەیطانێت ئەجن ومروڤا

سوباهى ڕۆژا ئەينى يه سڵاڤا بدەنە سەر خۆشتڤى ﷺ سوڕەت كەهف بخوينن بێهن خوشيا ل خۆ بكەن زی هەڕنە مزگەفتێ سیواکی بکاربینن دوعایێت بەری مەغرەب ژ بیر نەکەن بۆ برایێت مە ل غەززە، و ل سودانێ، و ل سەر جوهيا و دوژمنێت موسڵمانا، و ل سەر وانا یێت مللەتێ مە داگیر دکەن، و هاری وانا دکەن..

د نوکە دا ئەم یێت د ساڵا 1948 مشەختی دا

حوذەیفێ کورێ یەمانی -خودێ ژێ رازی بیت- گوت : «ئەو منافقێن ئەڤروکە دناف هەوە دا هەین ، خرابترن ژوان منافقێن سەردەمێ پێغەمبەرێ خودێ ﷺ» مە گوت : ژبەر چ یا بابێ عبدالله ؟ گوت : «چونکی ئەوێن دی نیفاقا خو ڤەدشار ، وهندیکە ئەڤەنە ئاشکەرا دکەن». •📔 كتاب الزهد لوكيع (٤٧٥)