اندیشه‌جویان استاد حسن عباسی

🔹 تقابل نگاه یک مجتهد عمامه‌ به سر با حکم صریح قرآن! 🔹 مشکل اساسی در سخن بانیِ برجام و خسارت محض، اینجاست که «خواست مردم» را به معیار نهایی تصمیم درباره یک تکلیف تبدیل می‌کند؛ در حالی که قرآن دقیقاً در آیه ۲۱۶ سوره بقره می‌فرماید: «كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ»؛ یعنی قتال بر شما مقرر شده، در حالی که برای شما ناخوشایند است. نکته آیه بسیار روشن است: ملاکِ تکلیف، خوشایند یا ناخوشایند بودن انسان نیست. حتی ممکن است انسان چیزی را نخواهد، از آن گریزان باشد و با این حال همان امر، برای او خیر باشد. بنابراین اگر «مردم نخواستند» به معنای این باشد که با نخواستن مردم، اصل تکلیف ساقط شود، این نگاه با منطق این آیه سازگار نیست؛ چون قرآن اساساً میان «میل انسان» و «حقیقت و تکلیف» تفکیک می‌کند. 🔹 البته این آیه به این معنا نیست که هر جنگی در هر زمان و با هر عنوانی واجب است؛ موضوع آیه، قتال در چارچوب حکم و شرایطی است که شریعت تعیین می‌کند. اما از همین آیه یک اصل مهم به دست می‌آید: حق و تکلیف، تابع میل عمومی نیست. اگر قرار بود هر تکلیفی تا زمانی معتبر باشد که مردم آن را دوست داشته باشند، تعبیر «وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ» اساساً معنای خود را از دست می‌داد. قرآن می‌گوید ممکن است چیزی برای انسان ناخوشایند باشد و در عین حال خیر او در همان باشد. بنابراین مسئولیت حاکم و رهبر دینی فقط این نیست که ببیند مردم در یک مقطع زمانی چه چیزی را می‌پسندند؛ بلکه باید میان خواست مردم، مصلحت واقعی آنان و تکالیف دینی تفکیک کند. 🔹 از این منظر، استناد حسن روحانی به اینکه «پیغمبر هم مشورت می‌کرد» نیز پاسخ مسئله نیست. مشورت با مردم با واگذار کردن معیار حق و تکلیف به مردم یکی نیست. پیامبر(ص) مشورت می‌کرد، اما قرآن در همان حال می‌فرماید: «فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ»؛ یعنی پس از مشورت، تصمیم گرفته می‌شود و توکل بر خدا صورت می‌گیرد. مشورت، سازوکار عقلانی تصمیم‌گیری است؛ اما این‌طور نیست که هرچه مردم نخواستند، الزاماً ناحق و هرچه خواستند، الزاماً حق باشد. اتفاقاً آیه ۲۱۶ بقره هشدار می‌دهد که انسان ممکن است خیر را نخواهد و شر را بخواهد، چون تشخیص انسان همیشه با حقیقت منطبق نیست. 🔹 بنابراین، اینکه اصل ایستادگی و مقاومت فقط تا زمانی معتبر باشد که مردم آن را بخواهند و با تغییر خواست عمومی، تکلیف نیز تغییر کند، این ادعا مخالف با آیات وحی است. قرآن نمی‌گوید چون چیزی را دوست ندارید، پس آن را کنار بگذارید؛ بلکه صریحاً می‌گوید: «وَعَسَىٰ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ»؛ چه بسا چیزی را ناخوش بدارید، در حالی که خیر شما در آن است. پس در منطق قرآن، رضایت عمومی ارزشمند است، اما «معیار نهایی حق و تکلیف» نیست؛ و دقیقاً همین مرز است که باید میان مردم‌سالاری دینی، مشورت و حاکمیت ارزش‌ها و احکام الهی تفکیک شود. 🔹 https://t.me/Alisoleymani_ir