گزیده اخبار علمی

در هفته‌ای که گذشت، شایان اویس‌قرن به پاس مشارکت گسترده‌اش در نظریه الگوریتم‌ها، مدال چرتکه (IMU Abacus Medal 2026)، معتبرترین جایزه در علوم کامپیوتر نظری، را دریافت کرد. مبارک او، خانواده عزیزش و همه ایرانی‌ها. مجله کوانتا در اینجا نوشته خوبی در توضیح کار شایان منتشر کرده. شایان استاد دانشگاه واشینگتن و متولد ۱۳۶۵ در اصفهان است. ---------------------------------------------- @sitpor  |  sitpor.org instagram.com/sitpor_media

♦️ وزارت بهداشت: 🔹 از حدود سه هفته قبل شاهد افزایش موارد کرونا در کشور بوده‌ایم 🔹 سرفه و تب از علائم شایع این بیماری هستند 🔹 کووید-۱۹ مانند برخی از عفونت‌های تنفسی، به یک بیماری بومی تبدیل شده جزئیات در👇👇 https://www.entekhab.ir/003w2r 🆔 @Entekhab_ir

شایع ترین دلیل مرگ ناگهانی نوزادان قبل از 1 سال خواباندن آنها روی شکم است ، همچنین به شدت تکان دادن نوزاد برای خوابیدن باعث آسیب مغزی و معلولیت های دائمی در آنها میشود❗️ مراقب باشید 👌 @Midanesti

دانشمندان توانستند سلول‌های پوستی ۵۰ ساله را طوری جوان‌سازی کنند که مانند سلول‌های ۲۰ ساله رفتار کنند یعنی حافظه سلول کامل حفظ شده اما سن فیزیکی آن ۳۰ سال جوان شده ! ‏پژوهشگران مؤسسه بابراهام در کمبریج روشی پیشگامانه برای بازگرداندن سن زیستی سلول‌های پوست انسان حدود ۳۰ سال به عقب توسعه داده‌اند، بدون اینکه این سلول‌ها هویت خود را به‌عنوان سلول‌های پوستی بالغ از دست بدهند اگر این پروژه کامل بشه ، عملا سلول های تمام اندام های بدن رو میشه باهاش جوان کرد ( از قلب و کبد و مغز گرفته تا تمام سلول های بدن ) و این یعنی شکست دادنِ مرگ ! ظاهرا در این پروژه از هوش مصنوعی برای حل مسائل پیچیده‌ی بیولوژیکی استفاده کردند @Midanesti

‏هر بار که یه چیز جدید یاد می‌گیری سلول‌های مغزت همو میبوسند ! در واقع بین سلول های عصبی اتصال برقرار میشه که شبیه بوسیدن است @Midanesti

وزیر نیرو: دیگر قطعی برق برنامه‌ریزی شده نداریم عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، گفت: زمستان سختی در پیش نخواهد بود و برنامه‌ای برای قطعی برق برنامه‌ریزی‌شده وجود ندارد. خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده دیگر نخواهیم داشت، اگر موردی بود، مردم موضوع را از طریق سامانه ۱۲۱ اطلاع دهند. @fararunews

صحنه‌ای مسحورکننده از ماه خونین و یک نهنگ در پاتاگونیای آرژانتین 🔹لحظات خیره‌کننده‌ای در پورتو مادرین، جنوب آرژانتین، ثبت شده است که در آن، نهنگی دم خود را از سطح دریا بالا می‌برد، در حالی که ماه کامل درست قبل از ماه‌گرفتگی جزئی، آسمان را روشن کرده بود. 🌏 | @mostanad_COM

‏پلیکانی که به مهدکودک می‌رفت ! ‏ کاتّا کون، یک پلیکان در ژاپن بود که از سال ۱۹۸۹ به مهدکودک می‌رفت و با بچه‌ها وقت می‌گذراند. او در سال ۲۰۰۸ درگذشت این ماجرای عجیب آن‌قدر مشهور شد که بعدها مجسمه‌ای از او ساخته شد و مستندی دربارهٔ ۲۷۰ روز رفت‌وآمدش به مهدکودک تهیه کردند @Midanesti

‏کینزین ، پروتئین حرکتی کوچکی که درون سلول روی دو پا راه می‌رود و مواد را جابه‌جا می‌کند. چه بامزه است ! @Midanesti

این ویدیو توضیح میده که تصور رایج از الکتریسیته (که الکترون‌ها مثل آب داخل لوله داخل سیم حرکت می‌کنن) تقریباً کاملاً اشتباهه. - وقتی کلید رو می‌زنی، لامپ فوراً روشن می‌شه، اما الکترون‌ها داخل سیم خیلی خیلی آروم حرکت می‌کنن (سرعت رانش یا drift velocity فقط چند سانتی‌متر در ساعت یا میلی‌متر در ثانیه است). - اگر واقعاً الکترون‌ها باید از نیروگاه تا لامپ سفر کنن، سال‌ها طول می‌کشید. پس چیزی که با سرعت نزدیک نور حرکت می‌کنه، خود الکترون‌ها نیستن. - چیزی که واقعاً سریع حرکت می‌کنه، میدان الکترومغناطیسی است که در طول سیم پخش می‌شه و به همه الکترون‌های موجود در سیم (که از قبل آنجا هستن) فشار وارد می‌کنه. - در سطح کوانتومی، الکترون‌ها ذره‌های کوچک و مشخص نیستن. آن‌ها به صورت موج‌های غیرمحلی (Bloch waves) در سراسر فلز پخش شدن و مکان دقیقی ندارن. به زبان ساده‌تر، الکتریسیته بیشتر شبیه «فشار» یا «موج» است که در دریای الکترون‌های از قبل موجود در سیم حرکت می‌کنه، نه اینکه الکترون‌ها مثل آب از یک سر سیم به سر دیگر برن. ویدیو با مدل کلاسیک شروع می‌کنه، بعد تناقض سرعت رانش رو نشون می‌ده، بعد به توضیح کوانتومی (تابع موج، نظریه باند، اصل طرد پائولی و ...) می‌رسه. https://youtu.be/6jH3L_AR4YQ?si=VUT9mb9lM_65mtR0

📢 هوش مصنوعی در مدارس نیویورک ممنوع شد ◀️ زهران ممدانی، شهردار نیویورک، در آستانه آغاز سال تحصیلی جدید تصمیم گرفته استفاده دانش‌آموزان از بسیاری از ابزارهای هوش مصنوعی را در مدارس ابتدایی و دوره متوسطه اول محدود کند. ◀️ این ممنوعیت دانش‌آموزان تا پایان پایه هشتم را دربر می‌گیرد و حدود ۶۰۰ هزار نفر را تحت تأثیر قرار خواهد داد. ◀️ هدف اعلام‌شده این است که مدارس در این مدت فرصت داشته باشند تأثیر استفاده از هوش مصنوعی بر فرایند یادگیری را بررسی، و چارچوب مشخص‌تری برای استفاده از این فناوری ایجاد کنند. ◀️ البته معلمان همچنان اجازه دارند از این فناوری برای برخی فعالیت‌های کاری مانند برنامه‌ریزی آموزشی و مدیریت امور کلاس استفاده کنند. _ اصلاحات نیوز ✅@Eslahatnews 🔗Eslahatnews.com

دلیل سیل نپال چی بود؟ توده عظیمی از یخ و سنگ در ارتفاعات هیمالیا فرو ریخت و مسیر رودخانه رو بست. پشت این مانع، آب جمع شد و یک «دریاچه موقت» شکل گرفت. اما وقتی این سد طبیعی دوام نیاورد، میلیون‌ها مترمکعب آب، گل‌ولای و سنگ با قدرتی ویرانگر به پایین‌دست هجوم بردند. 🌊⚠️🏔️ 🌏 | @mostanad_COM

نمایی حیرت انگیز از بنای تاریخی کبوتر خانه قورتان در اصفهان که هنوز چگونگی ساختش در حال بررسی است. 🌐 @ScienticNews

چگونه جزیره‌ای مرموز در کانادا ناپدید و دوباره ظاهر شد؟ جزیره‌ی شناور دریاچه‌ی ویلیستون پس از ناپدید شدن، دوباره پیدا شد. این توده‌ی پوشیده از درخت با جریان آب حدود ۳۰ کیلومتر جابه‌جا شده است. مقام‌های محلی تأیید کردند که افزایش سطح آب باعث جدا شدن این بخش از ساحل شده است. ساختار ناپایدار این جزیره‌ی طبیعی، حضور در آن را خطرناک می‌کند. 🔗 در زومیت بخوانید 🆔 @thezoomit

وایرال شدن فیلمی که یک متخصص ستون فقرات ژاپنی، برای افراد مبتلا به کمردرد ضبط کرده است. 🔹بسیاری از افراد ادعا کردند که دردهایشان کاهش یافته است.

فراموش نکنین! امشب و فرداشب دو تا مقارنه بسیار زیبا داریم. بعد از غروب خورشید، سیاره ناهید و ستاره سماک اعزل (۱۶ امین ستاره پرنور آسمان) در کنار هم واقع میشن که منظره‌اش دیدنیه. فردا شب هم می‌تونین خوشه پروین رو در نزدیکی ماه پیدا کنین. اگر تلسکوپ یا دوربین دوچشمی دارین، میشه سیاره اورانوس رو هم در نزدیکی این دو دید و تماشا کرد :)))) 🔶 @KavianAstronomy | مجله کاویان 📚 instagram.com/KavianAstronomy 🔻youtube.com/@AmirrezaTavakkoli

چرا نوازش سر لذتبخش است، حتی نزد حیوانات؟ نوازش سر (و نواحی مو‌دار پوست) به دلایل عصبی، هورمونی و تکاملی لذت‌بخش است و این مکانیسم در انسان و بسیاری از حیوانات (به‌ویژه پستانداران) مشترک است. مکانیسم عصبی اصلی پوست مو‌دار (مثل پوست سر، پشت، بازوها) حاوی گیرنده‌های ویژه‌ای به نام C-tactile fibers (یا C-LTMR در حیوانات) است. این گیرنده‌ها به نوازش آهسته و ملایم حساس‌اند. وقتی این گیرنده ها فعال می‌شوند: - سیگنال‌ها به مناطق عاطفی مغز (مثل اینسولای خلفی، قشر اوربیتوفرونتال و مراکز پاداش) ارسال میشوند. - احساس «دلپذیری» و آرامش ایجاد می‌شود (برخلاف لمس سریع یا خشن که مسیر درد را فعال می‌کند). هورمون‌ها و اثرات آرام‌بخش نوازش ملایم باعث آزاد شدن: - اکسی‌توسین (هورمون پیوند و اعتماد): سطح آن در بزاق و خون بالا می‌رود، استرس کاهش می‌یابد و حس امنیت و پیوند تقویت می‌شود. حتی نوازش سر شبیه ماساژ می‌تواند اکسی‌توسین را افزایش دهد. - آندورفین و دوپامین: احساس لذت و آرامش، کاهش ضربان قلب و کورتیزول (هورمون استرس). این اثرات در انسان، موش، سگ، گربه و حتی پرندگان (از طریق رفتار مشابه) دیده شده است. برای حیوانات خانگی: - گربه‌ها: سر و چانه پر از غدد بویایی است. نوازش آنجا مثل لیسیدن مادر یا گروومینگ است، فرومون آزاد می‌کند و آرامش می‌دهد. گربه‌ها نمی‌توانند بالای سرشان را خودشان لیس بزنند. - سگ‌ها: توجه و لمس ملایم حس امنیت و پیوند ایجاد می‌کند. - در انسان: یادآور نوازش والدین در کودکی است و مدارهای پاداش و ایمنی را فعال می‌کند. - این نوع لمس حتی می‌تواند درد را کاهش دهد و سیستم ایمنی را کمی تقویت کند. 😌