گزیده اخبار علمی

اتفاقی جالب در دیدار با گوریل‌ها؛ وقتی تماشاچی نوزادش را به گوریل نشان می‌دهد، گوریل هم بچه خود را می‌آورد تا به او نشان دهد🦍 🆔 @akhbare_vijeee

نصب چراغ راهنمایی کف خیابان‌های کره جنوبی برای ایمن نگه داشتن جان عابران موبایل باز در کره جنوبی چراغ راهنمایی کف خیابان نصب شده تا جان کاربران موبایل به دست حفظ شود. بدین ترتیب شهروندان هم به موبایل بازی خود ادامه داده و هم از سبز و قرمز شدن چراغ آگاه می‌شوند.

کشف کلیسایی ۱۵۰۰ ساله در کنار نیایشگاه زرتشتیان در عراق؛ غافلگیری بزرگی برای باستان‌شناسان حدود ۱۵۰۰ سال پیش، راهبان مسیحی اولیه و پیروان آیین زرتشتی در شمال عراق، ظاهرا بدون درگیری در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند. این نتیجه‌ای است که پژوهشی تازه بر پایه یافته‌های باستان‌شناختی مطرح کرده است. این تنها نمونه از هم‌زیستی زرتشتیان با پیروان ادیان دیگر نیست. پژوهشی دیگر نیز از وجود نیایشگاهی حدودا ۲۰۰۰ ساله در گرجستان امروزی خبر می‌دهد که در آن، باورهای زرتشتی با سنت‌های دینی دیگر درآمیخته بودند. این یافته‌ها شواهد بیشتری در تایید این احتمال فراهم می‌کنند که زرتشتی‌گری، با وجود آنکه دین رسمی دودمان‌های سلطنتی حاکم بر امپراتوری‌های ایران برای بیش از هزار سال بود، در بسیاری از دوره‌ها در کنار ادیان دیگر به‌صورت مسالمت‌آمیز حضور داشت. 👑کشف کلیسایی در نزدیکی یک استحکامات ساسانی گروهی از باستان‌شناسان به سرپرستی الکساندر تام از دانشگاه فریدریش الکساندر ارلانگن ـ نورنبرگ و دیرک ویکه از دانشگاه گوته فرانکفورت، بقایای مجموعه‌ای از ساختمان‌ها را در محوطه باستان‌شناختی «گیردی کژاو»، در منطقه کردستان عراق، بررسی کردند. این مجموعه که در نزدیکی روستای امروزی بستان‌سور قرار دارد، پیش‌تر در سال ۲۰۱۵ شناسایی شده بود. باستان‌شناسان در بررسی‌های تازه، ستون‌های سنگی مدفون و شواهد معماری دیگری یافتند که نشان می‌داد این مجموعه احتمالا کلیسایی در مرکز یک صومعه مسیحی بوده است. این صومعه حدود سال ۵۰۰ میلادی ساخته شده است. کشف آن برای پژوهشگران غافلگیری بزرگی بود، زیرا نخستین سازه مسیحی بود که تاکنون در این محوطه شناسایی شده بود. باستان‌شناسان همچنین قطعات مدفون‌شده یک خمره بزرگ را کشف کردند که با نقش صلیبی مسیحی تزئین شده بود. صلیب تا پیش از قانونی‌شدن مسیحیت در امپراتوری روم طی سده چهارم میلادی، هنوز به‌طور گسترده به‌عنوان نماد مسیحیت به کار نمی‌رفت. نکته مهم این است که صومعه مسیحی تازه‌شناسایی‌شده تنها چند متر با یک استحکامات ایرانی متعلق به دوره #ساسانی فاصله دارد؛ مکانی که آیین زرتشتی در آن رواج داشته است. به گفته پژوهشگران، نزدیکی این دو مجموعه نشان می‌دهد که مسیحیان و #زرتشتیان در این منطقه در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند و احتمالاً روابطی مسالمت‌آمیز داشتند. 🗺امپراتوری‌های رقیب، باورهای مشترک در یک منطقه در آن دوره، مسیحیت از مرزهای امپراتوری روم فراتر رفته بود. این دین از سال ۳۸۰ میلادی، در پی صدور فرمان تسالونیکی به دستور امپراتور تئودوسیوس، دین رسمی امپراتوری روم شد. #رومیان و بعدها بیزانسی‌ها معمولا رقیب #ایرانیان بودند، هرچند گاهی نیز با یکدیگر متحد می‌شدند. بااین‌حال، مسیحیت حتی در میان جمعیت‌های تحت فرمانروایی ایران نیز گسترش می‌یافت. در بیانیه دانشگاه گوته آمده است که شناسایی ساختمان‌های کلیسایی متعلق به سده‌های پنجم و ششم میلادی در این منطقه، به‌خودی‌خود غیرمعمول نیست؛ نمونه‌های مشابهی نیز در شمال سوریه و شمال میان‌رودان وجود دارند. 👑نیایشگاهی ۲۰۰۰ ساله در گرجستان؛ آمیزه‌ای از چند سنت دینی در کنار کشف عراق، پژوهشی تازه جزئیات بیشتری از یک نیایشگاه حدودا ۲۰۰۰ ساله در مجموعه معبدی باشکوه ددوپلیس گورا  در گرجستان ارائه کرده است. این محوطه در فاصله‌ای کمتر از ۶۰۰ کیلومتری شمال محل کشف عراق قرار دارد. ددوپلیس گورا در آن زمان بخشی از پادشاهی مستقل کارتلی بود؛ بااین‌حال، این منطقه به‌شدت تحت تأثیر امپراتوری #هخامنشی قرار داشت و شواهد فراوانی از رواج آیین #زرتشتی در آن وجود دارد. دیوید گاگوشیدزه، باستان‌شناس دانشگاه دولتی تفلیس، در پژوهشی که در شماره ژانویه ۲۰۲۶ مجله American Journal of Archaeology منتشر شده، سه فضای نیایشگاهی در کاخ ددوپلیس گورا را بررسی کرده است. این فضاها نشان‌دهنده حضور سنت‌های دینی متفاوت در یک مجموعه هستند. به گفته این پژوهشگر، پادشاهان کارتلی خدایان ایرانی، از جمله خدایان زرتشتی، را در کنار ایزدان اخترشناختی بومی گرجستان می‌پرستیدند. 👑بررسی سه فضای نیایشگاهی، تصویری از این تنوع دینی ارائه می‌دهد: فضای نخست: آیین‌های زرتشتی در کنار یک آتشکده یا محراب اجرا می‌شدند. ساکنان دائمی کاخ در این مکان قربانی‌های روزانه تقدیم می‌کردند و به نیایش می‌پرداختند. فضای دوم: به نظر می‌رسد مالکان اشرافی کاخ، آیین یونانی آپولون را در این مکان برگزار می‌کردند؛ برداشتی که بر پایه تندیسک‌های کشف‌شده در آن مطرح شده است. فضای سوم: احتمالا محل برگزاری مراسمی تلفیقی بود که در آن، سنت‌های دینی مختلف با یکدیگر ترکیب می‌شدند. این مراسم ظاهراً با آیینی محلی مرتبط با باروری، کشاورزی و برداشت محصول ارتباط داشت.                           👑👑👑 تاریخ زرتشتی‌گری و رابطه آن با ادیان دیگر دین زرتشتی عموما با ادیان دیگر مدارا میکرد. زرتشتی‌گری نام خود را از #زرتشت، پیامبر ایرانی، گرفته است؛ شخصیتی که در زبان یونانی زوروآستر خوانده می‌شود و تصور می‌رود حدود ۳۵۰۰ سال پیش می‌زیسته است. محور اصلی این دین پرستش اهورامزدا، به معنای سرور دانا، است و آتش یکی از نمادهای اصلی آن به شمار می‌رود. بااین‌حال، شواهد تاریخی نشان می‌دهند که رابطه زرتشتیان با پیروان ادیان دیگر همیشه هم مسالمت‌آمیز نبوده است. در برخی دوره‌های متأخر #امپراتوری_ساسانی، پیروان ادیان رقیب، از جمله مسیحیان و مانویان، مورد آزار و تعقیب قرار گرفتند. مانویت دینی ایرانی بود که بر آموزه‌های مانی استوار بود و امروزه دیگر پیروانی به‌عنوان یک دین زنده و سازمان‌یافته ندارد. زرتشتی‌گری پس از فتح امپراتوری ساسانی به دست مسلمانان در سده هفتم میلادی، در ایران به‌شدت افول کرد. امروزه شمار زرتشتیان در سراسر جهان حدود ۱۲۰ هزار نفر برآورد می‌شود. 🏛 نکته تحلیلی اهمیت این یافته‌ها صرفا در کشف یک کلیسا یا نیایشگاه نیست؛ بلکه در تصویری است که از پیچیدگی روابط دینی در جهان باستان ارائه می‌دهند. نخست، نباید تاریخ ادیان را به تقابل دائمی و اجتناب‌ناپذیر میان آن‌ها تقلیل داد. نزدیکی یک صومعه مسیحی به یک استحکامات ساسانی که در آن آیین زرتشتی رواج داشته، با امکان هم‌زیستی این دو گروه سازگار است؛ هرچند به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هیچ درگیری یا اختلافی میان آن‌ها وجود نداشته است. دوم، یافته‌های گرجستان نشان می‌دهند که مرز میان سنت‌های دینی همیشه به روشنی مرزهایی نبوده که ادیان سازمان‌یافته در دوره‌های بعد ترسیم کردند. پرستش خدایان ایرانی در کنار ایزدان محلی و برگزاری آیین‌های مرتبط با سنت‌های یونانی، از نوعی تنوع و تلفیق دینی حکایت دارد. سوم، باید میان دین رسمی یک حکومت و رفتار واقعی پیروان آن دین تفاوت گذاشت. رسمی‌بودن زرتشتی‌گری در امپراتوری ساسانی، به‌خودی‌خود نه مدارا با دیگر ادیان را تضمین می‌کرد و نه آزار آن‌ها را اجتناب‌ناپذیر می‌ساخت. سیاست حکومت، شرایط سیاسی، منافع اجتماعی و تحولات تاریخی همگی اهمیت داشتند. در نهایت، یک محدودیت مهم را باید در نظر گرفت؛ اینکه وجود دو مکان مذهبی در کنار یکدیگر، به‌تنهایی تایید نمی‌کند که پیروان آن‌ها در همه زمینه‌ها برابر بودند یا هیچ تعارضی نداشتند. باستان‌شناسی در اینجا شواهدی از حضور هم‌زمان و احتمال #همزیستی ارائه می‌دهد؛ برای نتیجه‌گیری درباره میزان واقعی مدارا، به شواهد تاریخی بیشتری نیاز داریم. سام آریامنش 🚀 @ofoghroydad #PersianEmpires #SasanianEmpire #امپراتوری_ایرانی 🔗American Journal of Archaeology

🌌 ستون‌های سحابی عقاب؛ وقتی کیهان به صدا درمی‌آید

🔺در تصویر امروز ناسا، ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶، با نمایی متفاوت از ستون‌های سحابی عقاب روبه‌رو هستیم؛ ساختارهای عظیمی از گاز سرد و غبار کیهانی که در دل آن‌ها ستاره‌های جوان متولد می‌شوند. این سحابی که با نام M16 شناخته می‌شود، حدود ۶۵۰۰ سال نوری از زمین فاصله دارد. 🔺این ستون‌های کیهانی طی میلیون‌ها سال تحت تأثیر تابش فرابنفش پرانرژی و بادهای ستاره‌ای ستارگان پرجرم اطرافشان شکل گرفته‌اند؛ همان نیروهایی که به‌تدریج آن‌ها را فرسوده می‌کنند. جالب‌تر اینکه محیط پرتلاطم ستاره‌زایی در این منطقه ممکن است شباهت‌هایی به محیطی داشته باشد که خورشید ما در آن شکل گرفته است. 🔺اما شگفتی تصویر امروز فقط دیدنی نیست! دانشمندان با استفاده از صوتی‌سازی داده‌ها (Sonification)، اطلاعات تصویر را به صدا تبدیل کرده‌اند. در ویدیوی همراه، حرکت از چپ به راست در تصویر با تغییر صدا همراه می‌شود و موقعیت عمودی، زیر و بمی صدا را تعیین می‌کند؛ راهی خلاقانه برای تجربه‌کردن داده‌های نجومی با گوش‌هایمان. 📷 منبع: NASA / Hubble / Chandra تصویر نجومی روز ناسا 🆔 @persiancosmology

🎥 یکی از سردترین شهرهای جهان در روسیه به استقبال زمستان رفت   در نوریلسک شمالی در روسیه، زمستان فرا رسیده و خیابان‌ها زیر برف مدفون شده‌اند.   این شهر در شمال سیبری در روسیه و بالای مدار قطب شمال است که به عنوان یکی از سردترین شهرهای جهان شناخته می‌شود. @eskannews_com | اسکان نیوز

در ارتفاع‌هایی مثل کمپ ۵ اورست (حدود ۸۲۰۰ متر) زباله ریختن فقط یک بی‌نظمی ساده نیست، بلکه یک فاجعه‌ی جدی زیست‌محیطی و انسانی محسوب می‌شود. در این ارتفاع به‌دلیل سرمای شدید و کمبود اکسیژن، هیچ‌گونه تجزیه طبیعی تقریباً اتفاق نمی‌افتد؛ یعنی بطری پلاستیکی، قوطی، کپسول اکسیژن خالی یا حتی زباله‌های انسانی می‌توانند ده‌ها سال یا بیشتر همان‌جا باقی بمانند. ‌ از طرفی جمع‌آوری زباله در چنین شرایطی بسیار خطرناک است و جان شرپاها و کوهنوردان را به خطر می‌اندازد. انباشته شدن زباله در کنار کمپ‌ها نه‌تنها چهره‌ی یکی از مرتفع‌ترین نقاط زمین را زشت می‌کند، بلکه با ذوب یخ‌ها می‌تواند وارد منابع آب پایین‌دست شود و زندگی انسان‌ها و طبیعت را تهدید کند. به همین دلیل امروزه قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای بازگرداندن زباله از ارتفاعات بالا وضع شده، اما همچنان مسئولیت اصلی بر عهده‌ی کوهنوردان است که در چنین ارتفاعی، هیچ ردی از خود باقی نگذارند. 🆔 @big_bangpage

🌌اخترشناسان برای نخستین‌بار در تاریخ یک ستاره سبز کشف کردند ▪️ اخترشناسان دریافته‌اند که کوتوله‌های سفید، بقایای ستاره‌هایی مانند خورشید پس از مرگ، می‌توانند در رنگ‌های مختلفی از جمله سبز، صورتی، فیروزه‌ای، زرد و بنفش بدرخشند. این کشف نشان می‌دهد که رنگ این ستاره‌ها برخلاف تصور پیشین، تنها به دمای آن‌ها وابسته نیست و چگالی بالای آن‌ها نیز نقش مهمی دارد. ▪️ در شرایط خاص، عناصری مانند کربن، کلسیم و سدیم با پلاسمای متراکم هلیوم برهم‌کنش می‌کنند و باعث تغییر رنگ نور ستاره می‌شوند. خورشید نیز ممکن است میلیاردها سال پس از مرگ و تبدیل شدن به کوتوله سفید، در صورت بلعیدن سیاره‌های سنگی اطرافش، رنگ سبز پیدا کند. جزئیات بیشتر در دیجیاتو 🔵 @Digiato

💻 هوش مصنوعی پیام رمزگذاری شده ناپلئون را خواند ▫️ناپلئون بناپارت در زمان جنگ دستور داد پیام‌ها به صورت رمزگذاری نوشته و مبادله شود. این کار وی به مدت ۲۰۰ سال معمایی حل نشده پدید آورد تا اینکه هوش مصنوعی در عرض چند ساعت توانست آن را رمزگشایی کند. ▫️کارتر چرچ، یک مهندس ۲۷ ساله هوش مصنوعی توانست با جدیدترین مدل هوش مصنوعی ساخت OpenAI نامه‌ قرن نوزدهمی خطاب به یکی از ژنرال‌های ناپلئون را در عرض ۶ ساعت رمزگشایی کند. @KhabarOnline_ir | khabaronline.ir

🔸تسلا از خودروی پرنده رونمایی کرد 🔻شرکت تسلا روز پنج‌شنبه ۲۳ مهر از خودروی پرنده رودستر خود رونمایی کرد. 🔻در مراسمی در تگزاس، این خودرو با استفاده از پیشرانه‌های هوای فشرده از روی یک سطح شیب‌دار به پرواز درآمد، در هوا یک پشتک زد و توانست در کمتر از یک ثانیه از سرعت صفر به حدود ۹۵ کیلومتر بر ساعت برسد. 🔻ایلان ماسک، مدیرعامل تسلا در محل آزمایش اسپیس‌ایکس گفت: «معلوم شد که آینده واقعا خودروهای پرنده دارد.» 📌ادامه خبر را در وب‌سایت اپک‌تایمز فارسی بخوانید. Website|Instagram|Facebook|X|Linkedin|YouTube|GanjingWorld

اولین ستاره سبز جهان کشف شد ستاره‌شناسان اولین ستاره سبز را که به یک زامبی کیهانی تشبیه می‌کنند، درست در آستانه جشن هالووین کشف کردند. آثار سدیم در جو این ستاره کوتوله سفید، بخش نارنجی طیف را جذب می‌کند و درخششی سبز و شبح‌مانند را از خود به جای می‌گذارد. @nasa_farsii

غروب خورشید فوق‌العاده در جزیره آنا ماریا، فلوریدا 🌐 @ScienticNews

یک کشاورز مصری به‌طور اتفاقی بقایای یک مجسمه‌ سلطنتی را کشف کرد؛ فرعونی که بنا بر روایات کتاب مقدس، در برابر موسی ایستاد. https://l.euronews.com/lfvK

اجکت از هلیکوپتر https://youtube.com/shorts/w65jbQSq1io?si=LgXIYcsjUwaSAvJu

🔹موسیر، به "سیر کوهی" معروف است و قوی‌ترین آنتی‌بیوتیک طبیعی جهان محسوب می‌شود! مطالعات نشان داده آلیسین موجود در موسیر 200 برابر قوی‌تر از پنی‌سیلین عمل می‌کند و حتی روی باکتری‌های مقاوم به آنتی‌بیوتیک هم مؤثر است. ایرانیان باستان از موسیر برای مومیایی کردن اجساد و ضدعفونی کردن آب استفاده می‌کردند. بوی تند موسیر آنقدر قوی است که حتی پختن هم نمی‌تواند آن را از بین ببرد! @wonderfullllll

🔹پاییز دریاچه چورت، مازندران🧡 @wonderfullllll

در سال ۱۹۹۵، پزشکان به خانواده‌ای گفتند که باید با فرزندشان خداحافظی کنند. بریل به‌سرعت در حال از دست دادن توان خود بود. او که وزنش به‌سختی به ۹۰۰ گرم می‌رسید، با افت شدید سطح اکسیژن خون مواجه شده بود. پوستش به رنگ آبی درمی‌آمد و تمام دستگاه‌های بخش مراقبت‌های ویژه هشدار می‌دادند که قلب کوچک او در حال از کار افتادن است. اما در همین لحظه، یک پرستار قوانین را زیر پا گذاشت. او برخلاف دستورالعمل بیمارستان که جداسازی دوقلوهای نارس را الزامی می‌دانست، تصمیم گرفت به غریزه خود اعتماد کند، نه دستگاه‌ها. پرستار به‌آرامی خواهر دوقلوی قوی‌تر بریل، کایری (Kyrie)، را بلند کرد و در همان انکوباتور، کنار او قرار داد. دو بدن کوچک و آسیب‌پذیر، درست مانند زمانی که در رحم مادر کنار یکدیگر رشد کرده بودند، دوباره در کنار هم قرار گرفتند. اتفاقی که پس از آن رخ داد، همه افراد حاضر در اتاق را در سکوت فرو برد. در عرض چند دقیقه، صدای هشدار دستگاه‌ها قطع شد. سطح اکسیژن خون بریل به‌سرعت افزایش یافت، ضربان قلب نامنظم و تند او به حالت پایدار بازگشت، تنفس دشوارش آرام‌تر شد و گرما و رنگ طبیعی دوباره به پوستش برگشت. سپس لحظه‌ای فرا رسید که حتی پزشکان باتجربه را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد. کایری به‌آرامی دست کوچک و ظریفش را بلند کرد و آن را دور خواهر در حال مرگش حلقه زد؛ گویی می‌خواست او را در این دنیا نگه دارد. آن آغوش کوچک فقط جان یک کودک را نجات نداد؛ بلکه پروتکل‌های استاندارد پزشکی را برای همیشه به چالش کشید و زمینه‌ساز گسترش روش «نگهداری دوقلوها در یک تخت مشترک» (Co-bedding) در بخش‌های مراقبت ویژه نوزادان در سراسر جهان شد. آن شب، علم نتوانست او را نجات دهد؛ اما لمس دستان خواهرش توانست. هرگز قدرتِ رها نکردن کسی را دست‌کم نگیرید. @Midanesti

4⃣ باور اشتباه درباره بی‌اختیاری ادرار 💧بی‌اختیاری ادرار مشکلی است که افراد زیادی با آن روبه‌رو می‌شوند، اما باورهای اشتباه درباره آن باعث می‌شود افراد برای کمک گرفتن، اقدام نکنند. ❌ با بالا رفتن سن، بی‌اختیاری ادرار طبیعی است. ✅ احتمال بروز آن با افزایش سن بیشتر می‌شود، اما به این معنی نیست که باید آن را بخشی اجتناب‌ناپذیر از سالمندی بدانیم. ❌ اگر آب کمتری بخوریم، مشکل حل می‌شود. ✅ کم نوشیدن آب می‌تواند باعث غلیظ شدن ادرار و تحریک مثانه شود. ❌ برای این مشکل راهکاری وجود ندارد. ✅ بسته به علت، روش‌هایی مانند تمرین عضلات کف لگن، تغییر عادت‌های روزانه، دارو یا لوازم مدیریت بی‌اختیاری ادرار مثل پوشینه ایزی‌لایف می‌توانند به مدیریت علائم کمک کنند. ❌ باید با این مشکل کنار آمد و درباره‌اش حرف نزد. ✅ بی‌اختیاری ادرار مسئله‌ای پزشکی است، نه دلیلی برای خجالت. صحبت با پزشک می‌تواند به شناسایی علت و انتخاب راه مناسب کمک کند.

لاشه کشتی غرق شده‌ای که در نزدیکی جزیره ککووا در آنتالیا کشف شده و قدمتش به حدود ۴۴۰۰ تا ۴۷۰۰ سال پیش می‌رسد، اطلاعات ارزشمندی درباره پیشینه تجارت دریایی در شرق مدیترانه به دست می‌دهد. https://l.euronews.com/6ZPh