رباعیات فارسی

عماد اشرف یا عماد الشرف اصفهانی در نزهة المجالس شروانی، سه رباعی به نام عماد الشرف آمده است: گل بین که چو رخت در چمن می‌فکند آوازۀ خود در انجمن می‌فکند پس روی تو می‌بیند و تن می‌فکند می‌افتد و بر خاک دهن می‌فکند (ص ۱۸۱) فرّخ رخ تو دژم مبادا هرگز شادی دلت به غم مبادا هرگز با آنکه چو موی گشتم اندر غم تو مویی ز سر تو کم مبادا هرگز (ص ۴۵۱) گفتم: چه کنی اگر جفا پیش آرم گفتا: چه کنم، وفا کنم، نازارم یارم به جفا ز من نمی‌آزارد سبحان الله! چه نیکْ یاری دارم! (ص ۴۹۹) گویندۀ‌ رباعی سوم در چاپ کتاب «عماد اشرف» ضبط شده، ولی در نسخۀ خطی کتاب (برگ ۱۹۷ر) «عماد الشرف» است. در سفینۀ رباعیات (دستنویس ۱۲۰۳ کتابخانۀ دانشگاه استانبول) که نسخه‌ای از نزهة المجالس است، علاوه بر رباعی نخست، رباعی زیر به نام عماد الشرف است (برگ ۵۸ر): سوز دل بنده در تو تأثیر نکرد وین کار مرا وصل تو تدبیر نکرد فی الجمله غم تو گرچه بربود دلم چون جان بگذاشت، هیچ تقصیر نکرد استاد ریاحی، در مقدمۀ‌ کتاب گویندۀ رباعیات فوق را «عماد اشرف» معرفی کرده و در شرح حالش آورده: «در نسخه عماد الشرف خوانده می‌شود. ولی حدس می‌زنم همان عماد اشرف بن محمد اصفهانی باشد که شعرش در روضة الناظر آمده است (ص ۸۶). در روضة الناظر (دستنویس شمارۀ ۷۶۶ کتابخانۀ دانشگاه استانبول)، این چهار رباعی به نام «عماد اشرف اصفهانی» ثبت شده است: ای دل! تو به وصل آن سمنبر نرسی در سایۀ آن چهرۀ چون خور نرسی گر خواب شوی، به چشمش اندر نایی ور باد شوی، به گردش اندر نرسی (برگ ۱۳۴ر) گر در نگرد به قد زیبای تو سرو ور بیند یک نظر سراپای تو سرو حقا که فرو برد چو آب اندر خاک سر زیر زمین ز شرم بالای تو سرو (برگ ۲۷۰پ) تا هست چنین نیاز و ناز من و تو کوته نشود عمر دراز من و تو (برگ ۳۰۱ر) عشق ارچه عقیلۀ جهان است خوش است با عشق اگرچه بیم جان است خوش است امروز که با توام، غم فردا نیست سلطانی اگرچه یک زمان است خوش است (برگ ۳۰۱پ) عبدالعزیز کاشی غیر از رباعیات فوق، چند بیت عربی نیز به نام «عماد اشرف بن محمد اصفهانی» آورده است، ‌از جمله در دوبیت در ستایش پیامبر (همانجا، برگ ۴ر). همین ابیات، در دستنویس دیگری از روضة الناظر که به کتابخانۀ‌ احمد ثالث (توپقاپوسرا) تعلّق دارد (نسخۀ شمارۀ ۲۴۵۲) به نام «عماد بن الشرف بن محمد الرجا الاصفهانی» ثبت است (برگ ۴پ). تبدیل «الشرف» به «اشرف» در کتابت امری دوراز ذهن نیست. خوشبختانه، نام این شاعر اصفهانی در منابع کهن موجود است. عماد کاتب اصفهانی، با عمادالدین بن شرف در سنۀ ۵۴۹ق در اصفهان ملاقات کرده و نام و نسبش را کامل آورده است (خریدة‌القصر، قسم اصفهان، ۲۵۶):

«عمادالدین ابوالعلاء محمدبن شرف‌الدین احمد بن هبة الله بن عبدالوهاب الانصاری الاصفهانی. کان جدّهُ قاضی خوزستان. فارقت اصفهان. و هو شاب کهل القدر، سهل الشعر، متوقّد الفکر، محسن للنظم و النثر... کتب لی تذکرة من شعرهِ حین سافرتُ من اصفهان فی سنة تسع و أربعین. و هو أذ ذاک لم یبقل شاربه و لم یمض غربه و لانما غاربه؛ و سمعت فی هذا الزمان و هو سنة ثلاث و سبعین (و خمس‌مائه)، انه قد تبحر و غزر فضله و کبر محله».

در خریدة القصر نام پدر عماد، شرف‌الدین احمد ذکر شده، و محمد نام خود اوست. بنابراین، مؤلف روضة الناظر، نام پدر و پسر را قاطی کرده است. عماد الشرف (عمادِ شرف) از قبیل اضافۀ‌ بنوّت است؛ یعنی عماد‌الدین فرزند شرف‌الدین و گویا بدین نام در بین معاصرین خود شهرت داشته است. جدّ او قاضی خوزستان بوده و گویا نسب خاندان ایشان به ابوایوب انصاری صحابه پیامبر می‌رسیده است. عماد کاتب در سال ۵۴۹ق که قصد ترک اصفهان را داشته، با او ملاقات کرده و اشعارش را به یادگار گرفته است. از توصیف عماد کاتب دانسته می‌شود که در آن هنگام عماد بن الشرف، در سنین جوانی بوده و هنوز سبیلش در نیامده و از اصفهان بیرون نرفته بوده است. عماد کاتب در ۵۷۳ق شنید که شخص مذکور در فضل و دانش به جایگاه والایی دست یافته است. بنابراین، حیات عماد شرف تا ۵۷۳ق مسجّل می‌گردد. نجم‌الدین ابوالرجاء قمی نیز از «عمادالدین شرف» یاد کرده است (تاریخ الوزراء، چاپ دانش‌پژوه، ۲۵۴):

«در عراق، آشیان فضل و علم اصفهان است؛ معدن دُر و یاقوت حکمت. ذکر جماعتی که در اصفهان قهرمان سرای هنرند، می‌باید کردن... عمادالدین شرف، در باغ علم هزاردستان است و در چمن دانش، سرو روان. شهرستان هنر را نگارسازی چون او نیست و مطرب شادی چون ساز او سازی ندارد. این دو بیت شعر اوست: أدر الکأس علینا/ و املاء الطاس علینا نحن قوم من رآنا/ حرک الراس علینا».

تاریخ الوزراء قمی در ۵۸۴ق نوشته شده و لحن نویسنده حاکی از آن است که عماد شرف تا این تاریخ زنده بوده و از لحاظ شهرت و مکانت علمی، بر اقران خود برتری داشته است. ‏.. "چهار خطی" https://telegram.me/Xatt4

هم رحمت عالمی ز ما ارسلناک هم مایۀ آفرینشی از لولاک حق کرده ندا به جانت ای گوهر پاک! لولاک لنا لما خلقت الافلاک #عطار_نیشابوری مختارنامه باب دوم: در نعت سیدالمرسلین صلّی الله علیه و آله میلاد رسول اعظم مبارک باد! ✍✍️✍️ دوستانتان را به کانال رباعیات زیبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

من باشم اگر رنج بسامد دارد دریای غم تو دائما مد دارد بیهوده برای ماندنم می‌جنگی چون رفتن من برایت آمد دارد #نفیسه_نعمتی

چون شیشه درون سنگ پنهان شده‌ام آیینه ام و قشنگ پنهان شده‌ام در سینه‌ام آهوبچه‌ای خوابیده در پوست یک پلنگ پنهان شده‌ام #واران

ای شعلۀ جاودانه ما دود توايم دریاوش بیکرانه ما رود توايم ما نغمه‌ای از ساز غم‌آلود توایم پیدا شدۀ توایم و مفقود توايم #سید_حسن_حسینی ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

با گرد و غبار ِ کوی تو آغشته ای هر نفَسم به بوی تو آغشته آلوده‌ام و نهاد پاکی که مراست خاکی است به ‌آرزوی تو آغشته! #زهیر_توکلی ✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زیبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

ماییم و غم امام مظلوم شهید دل‌بسته به انتقام آن سرو رشید ‌ بر سینه ما داغ بزرگی مانده است از ملت داغ‌دیده باید ترسید ‌ ‌ #محمدحسین_مهدویان #ایران #شهید #محرم ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

هرچند که داغ لاله‌ها جانسوز است تا حشر چراغ لاله بزم‌افروز است در دشت بلا نوشته شد با خط سرخ خون بر شمشیر بی‌گمان پیروز است #سعید_سلیمان_پور 🇮🇷 #ایران #شهید #محرم ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

دل چیست مگر؟ کبوتر بام حسین افسون شدۀ عشق دلارام حسین آن دم که اجل هم برسد خواهد دید بر روی لبم نیست به جز نام حسین #رضا_نیکوکار #محرم ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

هرچند که داغ لاله‌ها جانسوز است تا حشر چراغ لاله بزم‌افروز است در دشت بلا نوشته شد با خط سرخ خون بر شمشیر بی‌گمان پیروز است #سعید_سلیمان_پور 🇮🇷 #ایران #شهید #محرم ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

زیبنده‌‌ترین ماهِ منیری عباس رزمنده و بر یلان امیری عباس بی‌شائبه، شاهکار خلقت هستی مانند حسین بی‌نظیری عباس! #صفیه_قومنجانی #محرم #رباعیات_ارسالی ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

او راز حضور ناب را می‌فهمید منظومۀ آفتاب را می‌فهمید ‌ از فاصلۀ دست و لبش پیدا بود عباس زبان آب را می‌فهمید ‌ #ایرج_خواجوی #محرم #رباعیات_ارسالی ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

دریا به طلب از برهوت تو گذشت یک قافله نعره در سکوت تو گذشت آن روز اگر چه تشنه بودی، اما صد رشته قنات، در قنوت تو گذشت #سیدحسن_حسینی #محرم ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

#مسابقه_طنز اعلام نتیجه داوری مسابقه شعر طنز «رباعیران» 🔹 از میان تعداد ۲۱۶ شعر رسیده، برگزیدگان زیر معرفی می‌شوند: رتبه اول: محمد چراغی رتبه دوم: عباس نقدی‌پور رتبه سوم: محسن گائینی رتبه چهارم: محمدحسن صادقی رتبه پنجم: معظمه تلیکانی 🔸 اداره کل ریخت و پاش دفتر طنز با این هنرمندان تماس می‌گیرد و هماهنگی لازم برای ارسال جوایز انجام می‌شود. 🟡 @daftaretanzz 🌐 daftaretanz.ir

#مسابقه_طنز مسابقه ملی طنز رباعیران با موضوع ایران؛ سربلند! 🔸 رباعی‌ها و دوبیتی‌های خود را به سامانه مسابقه در پیام رسان «بله» به آدرس زیر ارسال کنید: https://ble.ir/robairanbot 🔹 مهلت ارسال اثر : ۲۲ خرداد ماه 🔺 قوانین: هر کاربر حداکثر ۵ دوبیتی یا رباعی می‌تواند ارسال کند. اشعار باید متعلق به خود کاربر باشد. اشعار باید به صورت متن در سامانه ارسال شوند. به ۵ نفر از برگزیدگان جوایز نفیسی اهدا می‌شود. 🟡 @daftaretanz 🌐 daftaretanz.ir

با کشتی نوح و بادبان دگری با ابراهیم و امتحان دگری می‌جویمت و تو را به خود می‌خوانم ای صبح قریب! در جهان دگری ‌ #محمد_رمضانی_فرخانی ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

‌ ‌ رباعیاتی از #نیما_یوشیج در مدح امیرالمؤمنین علی علیه‌السّلام - یک محمود علی، عابد و معبود، علی است وز جملۀ آفریده مقصود، علی است گفتی که علی که بود؟ فاشت گویم بودی به میان نبود و گر بود، علی است - دو صدبار شکست و بست و در هم پیوست تا نام علی مرا در آیینه ببست من بگسلم از تو با جفای تو ولیک از مهر علی دلم نخواهد بگسست - سه آن کس که نه با علی دل خویش بباخت چیزی نشناخت، گرچه بس چیز شناخت درساخت دلم به هر بدی، لیک دلم با آن که بد علی به لب داشت، نساخت ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعیات زیبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat

هو از سِرِّ علی که جز خدا آگاه است؟ کو نقطه تحتِ باء بسم اللّه است چون نقطه کند تنزُّل از مرکزِ خویش گردد الف آن که اوّلِ اللّه است •حاج میرزا حسن صفی علیشاه @AsrareTohid

تا رد شده‌ای تو از میان کلمات بند آمده باز هم زبان کلمات گنگ‌اند تمام واژه‌ها در شعرم افتاده غمت باز به جان کلمات #زینب_زمانی ‏ ✍️✍️✍️ دوستانتان را به كانال رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! ‏@robaeeyat

شد چشم من از غلفت ناکردۀ خود با آتش و خون نشسته در پردۀ خود دانا مکن آن کار که چون آمد و شد صد بار پشیمان شوی از کردۀ خود #ابراهیم_آل_سلطان #رباعیات_ارسالی ✍️✍️✍️ دوستانتان را به دنیای رباعيات زيبای فارسی دعوت کنید! @robaeeyat