دفتر مطالعات تخصصی تهرانشناسی

مقوله نامگذاری و تغییر نام معابر شهری تهران در سال‌های اخیر به یکی از چالشی‎ترین مباحث شهری تبدیل شده است. چیستی و چرایی این فرایند در کنار ارتباطی که با هویت شهری و تاریخی تهران برقرار می‌کند یا نقشی که می‎تواند مخرب یا سازنده باشد، موضوعاتی است که در خصوص آن بایستی به کنکاش پرداخت. رادیو گفتگو با اختصاص ویژه‌برنامه‌ای تلاش کرد تا پیرامون این موضوع به بررسی بپردازد. از علاقمندان دعوت می‌کنیم تا شنونده فایل صوتی این برنامه رادیویی در کانال تلگرامی دفتر مطالعات تخصصی تهرانشناسی باشند.

▪️انجمن تهرانشناسی منتشر کرد. «در سایه چنار»، یادنامه اولین سالگشت درگذشت دکتر غلامحسین تکمیل همایون، با آثاری از ناصر تکمیل همایون، احمد مسجدجامعی، محمدرضا سحاب، مهرشاد کاظمی، رضا دبیری‎نژاد، آتنا غلام نارمی، بهرنگ ذوالفقاری، محسن اسدی و ندا لطفی مهیاری. دفتر دوم از مجموعه «کتاب تهران» را می‌توانید در کانال دفتر مطالعات تخصصی تهرانشناسی به صورت رایگان دریافت نمائيد. همچنین در صورت تمایل به حمایت از فعالیت‌های انجمن تهرانشناسی می‎توانید نسبت به خرید نسخه دیجیتال کتاب از طریق لینک مربوطه اقدام فرمائید. ▪️▪️▪️ 🔘 لینک دریافت نسخه رایگان از طریق وب 🌐 https://b2n.ir/u21080 🔘 لینک خرید حمایتی 🌐 https://b2n.ir/a34547 ... 🔘 اینستاگرام دفتر مطالعات تخصصی تهرانشناسی 🌐 www.instagram.com/tehranology_association 🔘 کانال تلگرام 🌐 https://t.me/magazine_tehran 🔘 درگاه فروش آنلاین فایل دیجیتال 🌐 https://idpay.ir/tehranmag/file 🔘 درگاه فروش آنلاین نسخه چاپی 🌐 https://idpay.ir/tehranmag/shop ▪️▪️▪️

معاون جدید فرهنگی و هنری موزه انقلاب اسلامی

‍ آئین بهائیت به عنوان فرقه‌ای منشعب از بابیه که توسط میرزا حسینعلی‌نوری (بهاءالله) بنیان گذاشته شده است. از همان بدو تولدش با چالش‌ها و مخالفت‌های فراوانی مواجه بود. اما به هر صورت توانسته بود فعالیت‌های خود را به صورت محدود گسترش داده و پیروانی برای خود تدارک ببیند. اگر دوران صدرات امیرکبیر را استثناء قرار بدهیم، دولت‌ها از زمان سلطنت ناصرالدین شاه تا پایان حکومت پهلوی همواره رفتاری مسالمت‌آمیز با رهبران و پیروان بابیه و بهائیه داشتند و تا آنجا که این افراد برای حکومت دردسرساز نبودند، با آن‌ها مماشات می‌کردند. بر خلاف حکومت، نهاد روحانیت شیعه از همان بدو تولد این فرقه‌های مذهبی، مواضعی سخت‌گیرانه اتخاذ کرد و با تمام توان خود برای تکفیر آن‌ها اقدام نمود. در سال‌های پس از کودتای ۲۸ مرداد، پادشاه که حکومت دوباره خود را تا حد زیادی مدیون همراهی روحانیون در سرنگونی دولت ملی می‌دانست، در برابر خواست تاریخی آن‌ها در مهار بهائیان مقاومتی نکرد و تلویحا به آن‌ها کمک نیز کرد. یکی از نخستین درخواست‎های آیت‌الله بروجردی و آیت‌الله کاشانی پس از کودتای سال ۳۲، مهار فعالیت‌های تبلیغی بهائیان در ایران بود. این خواسته همزمان با تلاش رهبران بهائی برای تثبیت این آیین به عنوان مذهب رسمی شدت گرفت. محمدتقی فلسفی که از منبری‌های مشهور آن دوره به شمار می‌آمد و همزمان به عنوان رابط آیت‎الله بروجردی با شاه، از ارتباط خوبی نیز با دستگاه دربار برخوردار بود، به امر آیت‌الله بروجردی و موافقت دربار همزمان با ماه رمضان به حملات خود را از طریق رادیو، تلویزیون و منبرهای پر جمعیت شدت داد و متعاقب آن از مردم و دولت خواست تا نسبت به تخریب حظیره‌القدس (مرکز اداری بهائیان در تهران) اقدام نمایند. این فراخوان در ۱۶ اردیبشهت ۱۳۳۴ با همراهی ارتش شاهنشاهی همراه شد و در این روز ارتش با نظارت سپهبد نادر باتمانقلیچ اقدام به اشغال حظیره‌القدس نمود و تا روز سی‌ام اردیبشهت که دستور تخریب صادر شد در این مکان باقی ماند. این عبادتگاه که به صورت کاخی با شکوه با آینه‌کاری و کاشی‌کاری‌های سنتی، در سال ۱۳۰۵ در میان محوطه سرسبزی ساخته شده بود. دو طبقه داشت که به صورت تالارهایی با سقف‌های بلند و گچ‌کاری‌های زیبا خودنمایی می‌کرد. پس از انقلاب اسلامی، افرادی چون محسن مخملباف، مرتضی آوینی، طاهره صفارزاده، مصطفی رخ‎صفت، محسن تهرانی و… این مکان را مصادره و در آن بنیان حوزه هنر و اندیشه اسلامی را گذاشتند. هم اکنون این ساختمان تاریخی به عنوان بخشی از فضای ستادی و اجرایی حوزه هنری مورد استفاده می‎باشد

‍ مریم میرزاخانی در ۲۲ اردیبهشت ۱۳۵۶ در تهران متولد شد، پدرش احمد میرزاخانی مهندس برق و رئیس هیئت مدیره مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد بود. مریم با اتمام تحصیلات ابتدایی با شرکت در آزمون ورودی مدارس سمپاد (سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان‌) وارد دبیرستان فرزانگان تهران شد. در همین دبیرستان بود که او موفق شد در دو سال پی در پی (۱۳۷۳ و ۱۳۷۴) مدال طلای المپیاد ریاضی کشوری را تصاحب کند. همزمان با این موفقیت مریم میرزاخانی در عرصه جهانی نیز درخشید و به عنوان نماینده ایران مدال طلای المپیاد جهانی ریاضی هنگ کنگ (۱۹۹۴) و المپیاد جهانی ریاضی کانادا (۱۹۹۵) را به دست آورد. پس از اخذ دیپلم، مریم میرزاخانی دوره‌ی کارشناسی را در دانشگاه صنعتی شریف طی کرد و پس از آن برای ادامه تحصیل در مقطع دکترا راهی دانشگاه هاروارد شد. بعد از اخذ دکترا در سال ۲۰۰۴، میرزاخانی با عنوان استادیار در دانشگاه پرینستون به تدریس مشغول شد. تا سال ۲۰۰۸ در این دانشگاه مشغول بود تا اینکه به عنوان استاد تمام از دانشگاه استنفورد از او دعوت به عمل آمد. بدین ترتیب در حالی که این نابغه ایرانی تنها ۳۱ سال داشت، تدریس ریاضی را به صورت جدی در دستور کار خود قرار داد. میرزاخانی اگرچه در جامعه علمی آمریکا، فرد شناخته شده‌ای بود، اما میزان شهرت او در این دوره با شناختی که جهانیان از او پس از دریافت جایزه جهانی فیلدز در سال ۲۰۱۴ بدست آوردند، برابری نمی‌کرد. فیلدز، مهم‎ترین و معتبرترین جایزه‌ای است که به ریاضیدانان جوانی که کمتر از ۴۰ سال دارند، اهدا می‌شود. میرزاخانی در سال ۱۳۸۴ با یان واندراک (دانشیار ریاضی دانشگاه استنفورد) ازدواج کرد. حاصل این ازدواج یک فرزند به نام آناهیتا است. مریم میرزاخانی به دلیل ابتلا به بیماری سرطان عمر کوتاهی را تجربه کرد و در حالی در ۲۳ تیر ۱۳۹۶ از دنیا رفت که هنوز مسیرهای ناپیموده بسیاری در علم ریالضی پیش روی او قرار داشت. با این وجود جایگاه ارزنده او در همین مدت کوتاه زندگی آنچنان است که سالروز تولدش را به عنوان روز جهانی زن در ریاضیات نامگذاری کرده اند. در سالهایی که از مرگ این دانشمند جوان ایرانی میگذرد، یادمان‌های مختلفی در ایران و جهان برای او نامگذاری شده است. از جمله این موارد میتوان به میکرو ماهواره‌ای اشاره کرد که در ۲ فوریه ۲۰۱۸ توسط شرکت استلاجیک به فضا پرتاب شد. همچنین مرکز بررسی ریز سیاره‌ها، سیارک ۳۲۱۳۵۷ را به افتخار او میرزاخانی نامیده است. مریم میرزاخانی در طول حیات ۴ دهه‌ای خود ۹ جایزه معتبر جهانی در رشته ریاضی کسب کرد و در مجامع مختلف و معتبر علمی عضویت داشت.

‍ به مالکان اراضی خارج از محدوده واقع در شمال شرقی تهران تا پایان امسال اجازه ساختمان داده میشود. امروز ضمن اعلام این خبر گفته شد: اگر شورای نظارت بر گسترش شهر تهران موافقت کند مالکان اراضی غرب تهران نیز از آغاز تابستان سال آینده اجازه خانه‌سازی خواهند گرفت. پک مقام مسئول در شهرداری تهران در این باره گفت: طرح تهیه شده برای اجازه خانه‌سازی در ۴ منطقه شمیران نو، کاظم آباد، شمس آباد و جوادیه تهران پارس از طرف شهرداری تهران آماده شده است که بزودی در شورای نظارت بر گسترش شهر تهران مطرح خواهد شد. پس از تصویب این طرح در شورا تا پایان امسال به مالکان این مناطق اجازه داده خواهد تا خانه‌سازی کنند. خبرنگار کیهان امروز کسب اطلاع کرد: با اینکه قبلا گفته شده بود که دیگر در هیچ یک از مناطق خارج از محدوده تهران اجازه ساختمان داده نخواهد شد، ولی برای رعایت حال افرادی که در غرب تهران مالک اراضی هستند طرح خانه‌سازی در خارج از محدوده غرب تهران نیز مورد بررسی قرار گرفته است. کمیسیونی ماموریت یافته تا مناطق غربی خارج از محدوده تهران، یعنی: ورد آورد، جنت آباد، باغ فیض، مهر آباد غربی و یافت آباد را مورد بررسی و مطالعه قرار دهد و نقشه‌های اجرائی این مناطق را نیز تهیه و وضع موجود را نیز مورد بازدید قرار دهد. کمیسیون درباره خانه‌سازی در این مناطق گزارشی به شورای نظارت بر گسترش شهر تهران تسلیم می‎کند. پس از تصویب این شورا به ساکنان این مناطق نیز اجازه ساختمان داده خواهد شد. مقامات شهرداری تهران درباره زمان احتمالی دادن اجازه ساختمان به این پنج منطقه جدید امروز گفتند: دادن اجازه ساختمان مالکان این مناطق از ابتدای تابستان سال آینده آغاز خواهد شد. خبرنگار کیهان می‌نویسد باتوجه به اینکه شمال تهران را کوه‎های توچال محصور کرده است، و حد نهائی شهر ارتفاع ۱۸۰۰ متری از سطح دریا می‎باشد، امکان فعالیت ساختمانی در شمال تهران وجود ندارد.

یکی از منابع مهم پژوهشی در علوم میان رشته‌ای، از جمله در مباحث مرتبط با تهران‎پژوهی، مطالعه دقیق نقشه‌هایی است که در ادوار مختلف و با رویکردهای متنوع از شهر تهیه شده است. شناخت اولیه از چیستی نقشه‌ها و چرایی تهیه آن‌ها در این میان نقش ارزنده‌ای دارد. عطاءالله منشوری با بررسی نقشه بره‎زین تلاش نموده تا شناسنامه معتبری برای این نقشه تاریخی در اختیار عموم بگذارد. البته این نکته مهم است که بدانیم نقشه مذکور، نخستین نقشه ترسیم شده از تهران نیست و حداقل تاکنون یک نقشه قدیمی‌تر از تهران طهماسبی شناخته شده که توسط فردی نظامی به نام ناسکوف ترسیم شده است. فارغ از این اشتباه مهم در عنوان و رویکرد، مطالعه این مقاله را به علاقمندان پیشنهاد می‌کنیم. جهت دریافت فایل این مقاله می‌توانید به کانال نشریه تهران به شناسه (magazine_tehran) مراجعه نمایید.

برای تسهیل انجام امور ساکنین تهران و هدایت مسافرینی که به تهران وارد می‌شوند. اینجانب کتابی در زیر عنوان بالا تحریر نموده‌ام که در دست چاپ است بنابراین از طبقات مختلف آقایان دکترها، وکلاء دادگستری، صاحبان امتیاز روزنامه‎ها، متصدیان دفاتر رسمی، مهندسین، شرکتها، بنگاه‌های تجارتی اعم از نمایندگان خارجی و داخلی، نماینده‌های بیمه، موسسات ملکی و مقاطعه‎کاری، بانک‎ها، سینماها و تماشاخانه‎ها، کافه رستوران‎ها، پانسیون‎ها، گرمابه‌ها و سایر صنوف خواهشمندم چنانچه مایل باشند نام و مشخصات و آدرس صحیح خود را برای ذکر در کتاب به آدرس زیر توسط پست ارسال فرمایند. خیابان بوعلی (ارامنه). کوچه کوکبیه. خانه شماره ۱۰۰. ابوالقاسم جنتی

شکل صحیح نگارش کلمه تهران از مدت‌ها پیش موضوع پژوهش و تحقیق گروه‌‎های مختلفی از تهران پژوهان و تهران‌شناسان بوده است. انجمن تهرانشناسی به منظور در دسترس قرار دادن انواع متنوع و متعدد این پژوهش‌ها به تناوب تلا ش می‌کند تا با فرایند دیجیتال‌سازی این مقالات، آن‌ها را در دسترس عموم قرار دهد. مقاله طهران یا تهران؟ یکی از این سلسله پژوهش‌ها است که در طی آن عبدالوهاب قائم مقامی به دیدگاه خود در این خصوص پرداخته است. جهت دریافت فایل این مقاله می‌توانید به کانال نشریه تهران به شناسه (magazine_tehran) مراجعه نمایید.

‍ روز شنبه اول شهریور، کارگر جوانی بنام روح الله آماده، از طبقه دهم یکی از ساختمان‌های شهرک اکباتان از فراز بالابر ساختمانی سقوط کرد و در دم جان سپرد و به این ترتیب شمار کارگرانی که از شروع کار ساختمانی در این شهرک تا بحال قربانی سفاکی سرمایه‎داران شده‎اند به ۴۰۰ نفر رسید. مرگ در شهرک اکباتان آنچنان ساده اتفاق می‌افتد که هر کارگری مرگ خود را دور از انتظار نمیداند. کارگران بارها شاهد این صحنه جنایتکارانه بوده‌اند که چگونه رفیقشان در جلوی چشمان حیرت‎زده آنان، جان شیرین خود را فدای سرمایه کرده است. مرگ در هنگام کار – که در اثر سقوط از ساختمان‌ها انجام می‌گیرد – رایج‌ترین شکل فاجعه‌هایی است که در این قربانگاه زحمتکشان، همواره اتفاق می‎افتد. مهمترین عامل این جنایات مکرر نیز، نبودن وسایل ایمنی در کارگاه‌ها است. معمولا سقوط کارگران از ارتفاع به مرگ فجیع آنان منجر می‌شود. اما حتی زمانی هم که این سقوط باعث مجروح شدن کارگران می‎گردد، غالبا این جراحات باعث مرگ است، زیرا که امکانات درمانی و اورژانس در شهرک عملا کارایی ندارند! البته در بازدیدهای فرمایشی همواره آمبولانس و پزشک و درمانگاه حاضر و آماده است اما در موقع لزوم، بیشترین کمک این به اصطلاح درمانگاه، رساندن مصدوم به قتلگاه کارگران یعنی بیمارستان بیمه‌های اجتماعی، آنهم توسط ماشین شخصی یکی از آقایان است. اما جنایت‎هایی که در شهرک اکباتان گریبان زحمتکشان را می‌گیرد. فقط محدود به شکل مذکور نیست. مدت‌ها پیش ۵ کارگر که داخل کانال کار می‌کردند بخاطر ریزش خاک توسط بیل هیدرولیکی، جان خود را از دست دادند و بر پرونده‌های جنایت سرمایه‎داران برگ سیاه دیگری افزودند. خطر دیگری که جان کارگران را تهدید می‌کند اطاقک‌هایی است که بدون هیچ امکاناتی سرپناه کارگران شده است. این اطاقک‌ها ساختمان‌های نیمه تمام بلوک‌هایی هستند که بوسیله آجر و سنگ چهار طرفش را محدود کرده و در اختیار کارگران قرار داده‌اند. حقارت سفاکانه مدیرعامل دولتی شهرک در حال حاضر به‌حدی است که اخیرا طی بخشنامه‌ای اعلام کرده است که کارگرانی که از خانه‌های شهرک(!)، استفاده می‌کنند، حق دریافت حق مسکن ندارند! آری، زندگی اسفبار زحمتکشانی که از سراسر ایران به این شهرک آمده و در این لانه‌های غیرقابل تحمل بسر می‌برند. دولت حامی مستضعفان را متقاعد کرده است که برای اجرای عدالت! به سبک خود هزینه ناچیز حق مسکن این کارگران زحمتکش را – که بین ۱۵۰ تا ۲۵ تومان است – بلافاصله قطع می‌کنند. اما این به اصطلاح خانه‌های مسکونی هم در حقیقت مسلخ دیگری است که قربانیان نظام سرمایه‎داری باید در آن نابود شوند. در زمستان که کارگران مجبورند برای جلوگیری از سرما آتش روشن کنند، بخاطر گاز حاصل از هیزم و ذغال، به دفعات جان خود را از دست داده‎اند. در زمستان گذشته یکی از کارگرانی که به همین دلیل جان خود را از دست داده بود، تا سه روز کسی متوجه مرگش نشده بود و در این مدت گربه‌ها صورتش را نیز خورده بودند. آری این مرگ‌های دلخراش تنها گوشه‌ای از جنایات هولناکی است که با خون سرخ کارگران و زحمتکشان، پنجه‌های خون‌آلود و چهره کریه نظام سرمایه‎داری را ترسیم می‌کند. شهرک اکباتان! همچون تمام کارگاه‌های جهان سرمایه، صحنه بروز این فجایع هولناک است! مرگ خونین زحمتکشان در این شهرک – که سرمایه‎داران می‎کوشند تا با سنگ مرمر ساختمان‌های عظیم آن را پوشیده نگه دارند – هنوز نقطه فرجام زندگی زحمتکشان نیست! کارگرانی که در این شهرک قربانی می‌شوند، بیشتر از نقاط دوردست و روستاها به اینجا آمده‌اند و به همین دلیل عمدتا مدت‌ها پس از مرگ، خانواده‌هایشان از این واقعه بی‌خبر می‌مانند. آن‌ها زمانی هم که از واقعه باخبر می‌شوند و خود را به قتلگاه نان‌آور خانواده خود می‌رسانند. با شبکه پیچ در پیچی از مقررات اداری روبرو می‌شوند که خون عزیز زحمتکشان را با سنگ ترازوی حقیرترین محاسبات سوداگرانه همسنگ می‌کنند. مسئولین و مدیران شهرک اکباتان، چه سرمایه‎داران خونخواری چون شاه خائن و گلزار، و چه مدیران دولتی جدید، در برابر این همه جنایت سفاکانه، تنها به ابلاغ چند بخشنامه و آئین‎نامه ایمنی قناعت کرده و حتی با بیشرمی حیرت‎آوری، هر بار که فاجعه مرگ یک کارگر، لکه ننگ دیگری بر دامن سرمایه‎داران ضد بشر می‌نشاند. می‌کوشند تا گناه را به گردن بی‌احتیاطی کارگران بیاندازند و برای بقیه کارگران هم اطلاعیه‌های اخطار و هشدار صادر می‎کنند.

چهارراه سرچمشه تهران به همراه کلیت محله سرچشمه در بافت تهران قدیم، یکی از مکان – رویدادهای مهم تاریخی شهر تهران است که بررسی و شناخت آن موضوع آثار متعددی بوده است. یکی از این بررسی‌ها مقاله‌ای است که ابراهیم تیموری در مجله بخارا دست به انتشار آن زده است. جهت دریافت فایل این مقاله می‌توانید به کانال نشریه تهران به شناسه (magazine_tehran) مراجعه نمایید.

یکی از مباحث مهم در حوزه پژوهش شهری، وجه تسمیه شهرها و محلات آن است. تهران در خلال بیش از دو سده که از مرکزیت آن می‌گذرد، سیر تحولی فراوانی در تعداد، جغرافیا و جانمایی محلاتش تجربه نموده است. از این رو شناخت تاریخچه محلات اهمیت بیشتری پیدا می‎کند. گام نخست در این شناسایی، وجه تسیمه آن‌ها می‌باشد، علی جهانی در قالب یک مقاله به این موضوع به اختصار پرداخته است. جهت دریافت فایل این مقاله می‌توانید به کانال نشریه تهران به شناسه (magazine_tehran) مراجعه نمایید.