گاه‌ فرست غلامعلی کشانی

دوستان گرامی، با کمال خوش‌وقتی اطلاع می‌دهم که از امروز واکنش‌های لایک و ایموجی از زیر یادداشت‌ها برداشته‌خواهند شد، اما نظردهی (کامنت‌گذاری) سر جای خود خواهد ماند. علت: اختراع چهار پدیده‌ی - فرند -لایک -ایموجی - فوروارد از فریبنده‌ترین اختراعاتی بودند که از فیس‌بوک شروع شدند و هدف‌شان چیزی نبود جز درگیرکردن روانی-شخصیتیِ آدم‌هایی که با شبکه‌ی مجازی سر و کار دارند. این اختراعات از مهم‌ترین دستاوردهای اعتیادآور و تغییردهنده‌ی شخصیت و جانِ کاربران بوده است. مثلا، برای اولین بار، معنای دوست در فیس‌بوک عوض شد. تا آن وقت دوست کسی بود که تعریف ملموس‌تر و رخ‌به‌رخ‌ی داشت. اما از آن پس، دوست یعنی کسی که مرگ و زندگیِ من اصلا باعث نمی‌شود که استکان چایی‌اش را به زمین بگذارد و در مورد هست و نیست من تامل کند. من، مثلا در فیس‌‌بوک بیشتر از ۲۰۰۰ دوست ممکن است داشته باشم. اما اگر هر اتفاقی برای من بیفتد، نه کک‌شان برای من می‌گزد و نه قدمی برای کمک به من برمی‌دارند. اما من ممکن است در مقابل نزدیکان‌ام به داشتن بیشتر از ده‌هزار یا دوهزار دوست شبکه‌ای بنازم. داستان لایک هم بدتر از این است. یعنی منتظر لایک بیشتر می‌مانم و لایک بیشتر به من کمک می‌کند هویتِ دروغینی برای خودم بسازم و اگر لایک‌های گرفته‌ام کم باشند این هویت احساس خفت یا تحقیر بکند. داستان فوروارد از این بدتر: آشنایان من در شبکه دارند چرت خودشان را می‌زنند، بعد یک دفعه می‌بینند یک چیزی پریده وسط صفحه‌شان. این فوروارد است. طبعا من ناخواسته درگیر وارسی این مطلب می‌شوم و هدف اصلی هیئت مدیره‌‌ی شبکه را در چسبیدن به شبکه‌ی آن‌ها را اجرا و عملی می‌کنم. ایموجی‌های خشک و خالی هم مثل لایک عمل می‌کنند و ضربان و دوپامین من را بالا و پایین می‌کنند و باز هم من را درگیر شبکه می‌کنند. (البته اگر متن‌ی نوشته باشیم و برای کم‌کردن ابهام جمله از یک ایموجی استفاده کرده باشیم، این شکلک در خدمت تکمیلِ حس‌ی است که در جمله بیان شده، اما ممکن است ایهام داشته باشد. ایموجی می‌تواند ابهام‌زدایی کند) به این ترتیب برای گریز از این چار شگردِ درگیرکننده و خطرناک هیئت‌مدیره‌های شبکه‌ها و درهای بسته‌ی اتاق‌های‌شان از هیچ یک از این‌ها دیگر استفاده نخواهد شد. اما کامنت (نظر) باید سرجایش باقی بماند تا کسی که ذهن‌اش درگیر موضوع پست است، بتواند با تامل و تانی نظرِ سنجیده‌ی خود را با داشتن وقت برای فکر کردنِ بیشتر برای هر پست بنویسد. باز هم در این مورد ممکن است نکات دیگری نوشته بشود.