روزنوشت‌های یک بازگشته از مادیماک!

The Taste of Apples Is Red – Ehab Tarabieh فیلم The Taste of Apples Is Red محصول ۲۰۲۲ نخستین کار بلند ایهاب تربیه است؛ فیلمسازی فلسطینی که پیش از آن در حوزه مستند فعالیت داشته و آثاری مانند Of Land and Bread را ساخته است. همین سابقه مستندسازی در رویکرد فیلم به مکان، سیاست و تاریخ قابل تشخیص است. داستان در روستایی در بلندی‌های جولان می‌گذرد؛ منطقه‌ای که پس از جنگ ۱۹۶۷ تحت کنترل اسرائیل قرار گرفت. فیلم از خلال رابطه یک خانواده با گذشته و مرز، مسئله‌ای پیچیده درباره هویت، جدایی جغرافیایی و تاثیر جنگ بر زندگی خصوصی را مطرح می‌کند. تربیه به جای تبدیل موضوع سیاسی به یک درام شعاری، آن را در مقیاس خانواده و روابط انسانی دنبال می‌کند. مرز در اینجا فقط یک خط سیاسی نیست؛ عاملی است که بر حافظه، روابط خویشاوندی و تعریف افراد از تعلق تاثیر می‌گذارد. همین نگاه باعث می‌شود فیلم بیش از آنکه درباره یک واقعه تاریخی مشخص باشد، درباره استمرار تاریخ در زندگی روزمره باشد. @ErebusNyx

The Taste of Apples Is Red – Ehab Tarabieh @ErebusNyx

Rotting in the Sun – Sebastián Silva فیلم Rotting in the Sun محصول ۲۰۲۳ یکی از بی‌پرواترین آثار سباستیان سیلوا، فیلمساز شیلیایی، است. سیلوا از The Maid تا Nasty Baby و Tyrel همواره به رابطه طبقاتی، هویت، میل، بیگانگی و موقعیت‌های اجتماعی نامتعارف علاقه نشان داده است. در این فیلم نیز خود او در نقش نسخه‌ای داستانی از خودش ظاهر می‌شود و تجربه شخصی را با کمدی سیاه، هجو فرهنگی و تریلر ترکیب می‌کند. فیلم در فضای مکزیکوسیتی و فرهنگ دیجیتال و اینفلوئنسری معاصر شکل می‌گیرد و از ابتدا آگاهانه مرز میان واقعیت و خودافسانه‌سازی را مخدوش می‌کند. سیلوا در استفاده از بدن، برهنگی و رفتارهای جنسی نیز رویکردی بی‌پرده دارد، اما هدف اصلی او صرفا شوک‌آفرینی نیست؛ بدن بخشی از طنز و نگاه انتقادی او به فرهنگ معاصر است. از نظر ژانری، فیلم عمدا ناپایدار است. کمدی اجتماعی، طنز درباره سلبریتی و شبکه‌های اجتماعی و عناصر تریلر در کنار هم قرار می‌گیرند. همین تغییر مداوم لحن، یکی از مشخصه‌های اصلی کارگردانی سیلواست. او اجازه نمی‌دهد مخاطب برای مدت طولانی در یک قرارداد ژانری ثابت بماند. نکته دیگر، انتخاب بازیگران و استفاده از چهره‌های نزدیک به جهان واقعی فیلم است؛ از جمله Jordan Firstman که نسخه‌ای داستانی از خودش را بازی می‌کند. نتیجه اثری است که همزمان خودشیفتگی فرهنگی، اقتصاد توجه، میل جنسی و بحران هویت هنرمند را دست می‌اندازد. فیلم Rotting in the Sun را باید فیلمی دانست که سیلوا در آن از زندگی شخصی و شخصیت عمومی خودش به عنوان ماده خام استفاده می‌کند تا مرز میان خودزندگی‌نامه، کمدی و تریلر را عمدا از بین ببرد. @ErebusNyx

Rotting in the Sun – Sebastián Silva @ErebusNyx

The Teachers' Lounge – İlker Çatak اتاق معلمان The Teachers' Lounge محصول ۲۰۲۳ از ایلکر چاتاک، فیلمساز آلمانی ترک‌تبار، یک درام مدرسه‌ای است که به تدریج از قالب اجتماعی فاصله می‌گیرد و به تریلری درباره سوءظن، حقیقت و قدرت تبدیل می‌شود. چاتاک و فیلمنامه‌نویس همکارش یوهانس دانکر ایده اولیه را از تجربه دوران مدرسه خود گرفتند؛ در مدرسه‌ای که سابقه سرقت و واکنش سختگیرانه معلمان به آن وجود داشت. چاتاک مدرسه را یک جامعه کوچک می‌داند. به همین دلیل فیلم تقریبا به طور کامل در فضای مدرسه باقی می‌ماند؛ تصمیمی که باعث می‌شود سلسله‌مراتب، فشار اجتماعی، رسانه، والدین و رابطه قدرت میان افراد در یک فضای محدود فشرده شوند. فرم تصویری نیز دقیقا در خدمت این ایده است. فیلم با نسبت تصویر ۴:۳ فیلمبرداری شده و قاب فشرده، فضای تنفس شخصیت‌ها را محدود می‌کند. چاتاک برای رسیدن به این کیفیت از آثاری مانند Uncut Gems و فیلم‌های برادران داردن الهام گرفته است. او همچنین پیش از تولید در مدارس تحقیق کرد تا فشار همزمانی وظایف معلمان را در فیلم بازسازی کند؛ وضعیتی که در آن چند اتفاق به طور مداوم روی یکدیگر انباشته می‌شوند. همین انباشت، اساس تعلیق فیلم است. نکته مهم این است که چاتاک شخصیت اصلی را قهرمانی بی‌نقص طراحی نمی‌کند. او می‌خواهد نشان دهد حتی نیت درست می‌تواند در یک سیستم پیچیده پیامدهای پیش‌بینی‌نشده ایجاد کند. بنابراین The Teachers' Lounge در سطح زیرین خود درباره سرقت نیست، بلکه درباره اعتماد، قضاوت، شواهد و شکنندگی حقیقت در یک جامعه کوچک است؛ جامعه‌ای که ساختارش به شکل فشرده، بازتابی از جامعه بزرگ‌تر محسوب می‌شود. @ErebusNyx

The Teachers' Lounge – İlker Çatak @ErebusNyx

All Dirt Roads Taste of Salt – Raven Jackson فیلم All Dirt Roads Taste of Salt محصول ۲۰۲۳ نخستین فیلم بلند ریون جکسون است؛ شاعری و فیلمسازی که پیش از این با فیلم‌های کوتاهش به پیوند میان خاطره، طبیعت، بدن و تجربه زنانه علاقه نشان داده بود. فیلم زندگی زنی سیاه‌پوست در می‌سی‌سی‌پی را در مقاطع مختلف دنبال می‌کند، اما برخلاف روایت‌های کلاسیک زندگی‌نامه‌ای، داستان را به صورت زنجیره‌ای از لحظه‌ها و خاطرات پیوسته ارائه می‌دهد. جکسون تحت تاثیر شاعرانگی، تجربه شخصی و خاطرات خانوادگی خود فیلم را ساخته است. سنت خوردن خاک رس که در عنوان فیلم نیز بازتاب یافته، از خاطرات مادربزرگ او سرچشمه گرفته و به رابطه شخصیت‌ها با زمین، آب و نسل‌های پیشین پیوند می‌خورد. مهم‌ترین ویژگی کارگردانی جکسون، کنار گذاشتن روایت علت و معلولی به نفع ساختاری حسی است. او زندگی شخصیت را مانند مجموعه‌ای از پرتره‌ها می‌بیند؛ لحظه‌هایی که لزوما از نظر زمانی به صورت مرتب ارائه نمی‌شوند اما از نظر عاطفی یکدیگر را کامل می‌کنند. تهیه‌کننده فیلم نیز ساختار اثر را به شعر تشبیه کرده است. فیلمبرداری ۳۵ میلی‌متری جومو فری نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. جکسون و فری پیش از فیلمبرداری یک «مانیفست تصویری» تهیه کردند و بر بافت، لمس، نمای نزدیک، مناظر و حضور عناصر طبیعی تاکید گذاشتند. آنها همچنین تصمیم گرفتند همه دوره‌های زمانی با یک نوع نگاتیو و بافت بصری مشابه فیلمبرداری شوند تا گذشته و آینده از زمان حال جدا نشوند. به همین دلیل All Dirt Roads Taste of Salt بیش از آنکه فیلمی درباره «اتفاقات» زندگی یک زن باشد، فیلمی درباره تجربه کردن زمان، حافظه، فقدان، خانواده و پیوند انسان با مکان است. @ErebusNyx

All Dirt Roads Taste of Salt – Raven Jackson @ErebusNyx

Four Daughters – Kaouther Ben Hania چهار دختر Four Daughters محصول ۲۰۲۳ یکی از پیچیده‌ترین تجربه‌های کوثر بن هنیا در مرز میان مستند و داستانی است. بن هانیا، فیلمساز تونسی، پیش‌تر در Beauty and the Dogs و The Man Who Sold His Skin نیز به مسئله زنان، قدرت، خشونت و ساختارهای اجتماعی پرداخته بود؛ اما این فیلم روش متفاوتی را برای مواجهه با یک داستان واقعی انتخاب می‌کند. نقطه آغاز پروژه، آشنایی کارگردان با داستان اولفا و چهار دخترش بود. بن هانیا ابتدا در سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ با مادر و دو دختر باقی‌مانده فیلمبرداری کرد، اما به تدریج متوجه شد که ثبت مستقیم داستان برای بیان پیچیدگی روابط خانوادگی کافی نیست. از همین جا ساختار ترکیبی فیلم شکل گرفت: اعضای واقعی خانواده در کنار بازیگرانی قرار می‌گیرند که نقش برخی افراد غایب را بازسازی می‌کنند. این تصمیم صرفا یک تمهید نمایشی نیست؛ بازسازی به ابزاری برای بازکردن حافظه تبدیل می‌شود. افراد واقعی در برابر موقعیت‌های بازسازی‌شده قرار می‌گیرند و امکان دارند درباره گذشته، رابطه خانوادگی و تصمیم‌های خود دوباره فکر کنند. در نتیجه مرز میان «ثبت واقعیت» و «ساختن یک موقعیت برای رسیدن به حقیقت» عمدا محو می‌شود. بن هنیا از این روش برای اجتناب از توضیح‌های ساده درباره افراط‌گرایی استفاده می‌کند. فیلم به جای ارائه یک علت واحد، مجموعه‌ای از عوامل خانوادگی، اجتماعی، جنسیتی و روانی را کنار هم می‌گذارد. همین روش باعث شد اثر در جشنواره کن جایزه L'Œil d'Or را دریافت کند و به یکی از نمونه‌های شاخص مستند ترکیبی معاصر تبدیل شود. @ErebusNyx

Four Daughters – Kaouther Ben Hania @ErebusNyx

The Eternal Memory – Maite Alberdi فیلم The Eternal Memory محصول ۲۰۲۳ یکی از مهم‌ترین آثار مایتِه آلبرِدی، مستندساز شیلیایی و کارگردان The Mole Agent است. آلبرِدی در آثارش معمولا به انسان‌هایی می‌پردازد که در موقعیت‌های ظاهرا خصوصی، مسائل بزرگ‌تری درباره تنهایی، وابستگی، حافظه و ساختار اجتماعی را آشکار می‌کنند. این بار دوربین او زندگی آگوستو گونگورا، روزنامه‌نگار و مدافع حافظه تاریخی شیلی، و همسرش پائولینا اوروتیا را طی چند سال دنبال می‌کند. آلبرِدی تاکید کرده که فیلم برای او اساسا فیلمی درباره آلزایمر نیست، بلکه درباره عشق و چیزهایی است که انسان حتی در هنگام از دست دادن حافظه عقلانی همچنان در بدن و احساس خود حفظ می‌کند. این نگاه تعیین‌کننده شیوه کارگردانی است: فیلم بیماری را به نمایش پزشکی یا ملودرام تبدیل نمی‌کند و بیشتر بر رابطه، رفتارهای روزمره و کیفیت حضور دو انسان در کنار یکدیگر تمرکز دارد. ساختار فیلم نیز خطی و توضیحی نیست. آلبرِدی در تدوین از تداعی میان گذشته و حال استفاده کرده تا خود ساختار فیلم با مفهوم حافظه ارتباط پیدا کند. تصاویر آرشیوی گونگورا از دوران دیکتاتوری پینوشه نیز در این ساختار نقش مهمی دارند و حافظه فردی را با حافظه تاریخی شیلی پیوند می‌دهند. یکی از جالب‌ترین تصمیم‌های تولیدی فیلم در دوران همه‌گیری رخ داد: وقتی آلبرِدی نمی‌توانست فیلمبرداری کند، دوربین در اختیار اوروتیا قرار گرفت و تصاویر خانگی او بعدها وارد ساختار نهایی شد. این تصاویر از نظر فنی همیشه کامل نیستند، اما صمیمیتی دارند که دوربین حرفه‌ای به‌سادگی نمی‌تواند ایجاد کند. @ErebusNyx

The Eternal Memory – Maite Alberdi @ErebusNyx

To Kill a Tiger – Nisha Pahuja فیلم To Kill a Tiger محصول ۲۰۲۲ مستندی از نیشا پاهوجا، فیلمساز و نویسنده هندی-کانادایی، است که بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را به مسائل جنسیت، مردانگی و وضعیت زنان در هند اختصاص داده است. پاهوجا در ابتدا برای ساخت فیلمی درباره مردانگی و برنامه‌های آموزش جنسیتی در روستاهای هند تحقیق می‌کرد، اما مواجهه با داستان رنجیت و دخترش کیران مسیر پروژه را تغییر داد و فیلم به یک روایت متمرکز درباره مبارزه یک خانواده برای عدالت تبدیل شد. فیلم در زمینه‌ای روستایی در ایالت جارکند شکل می‌گیرد و موضوع خشونت جنسی را از زاویه‌ای فراتر از گزارش خبری بررسی می‌کند. پاهوجا به جای آنکه مسئله را صرفا به عنوان یک پرونده قضایی عرضه کند، بر فشار اجتماعی، ساختارهای مردسالارانه و دشواری ایستادگی در برابر عرف تمرکز دارد. اهمیت فیلم در همین تغییر مقیاس است: یک پرونده مشخص به تصویری گسترده‌تر از مناسبات قدرت تبدیل می‌شود. روش مستندسازی پاهوجا بر حضور طولانی‌مدت و ایجاد اعتماد با شخصیت‌ها استوار است. او به جای مصاحبه‌های متعدد و توضیح‌های بیرونی، اجازه می‌دهد تجربه شخصیت‌ها از طریق مشاهده و پیگیری روند زندگی‌شان آشکار شود. این رویکرد از تبدیل قربانی به یک «موضوع» صرف جلوگیری می‌کند و عاملیت افراد را حفظ می‌کند. ساختار نهایی فیلم نیز حاصل فرایند تدوین است؛ پاهوجا ابتدا چند خط داستانی را دنبال می‌کرد اما در مرحله تدوین دریافت که تمرکز بر کیران، رنجیت و خانواده‌شان از نظر روایی و اخلاقی موثرتر است. نتیجه مستندی است که بدون ساده‌سازی مسئله، رابطه میان عدالت، سنت، شجاعت فردی و فشار اجتماعی را بررسی می‌کند. @ErebusNyx

To Kill a Tiger – Nisha Pahuja @ErebusNyx

Stonewalling – Huang Ji و Ryûji Otsuka فیلم Stonewalling محصول ۲۰۲۲ حاصل همکاری مشترک هوانگ جی و ریوجی اوتسوکا است؛ زوج فیلمسازی که سینمایشان بر مشاهده دقیق زندگی روزمره و بررسی موقعیت زنان جوان در چین معاصر استوار است. همکاری این دو از میانه دهه ۲۰۰۰ آغاز شد و تفاوت زمینه فرهنگی آنها، به گفته هوانگ جی، بخشی از روش نگاهشان به شخصیت‌ها و واقعیت اجتماعی است. فیلم درباره یک زن جوان در چانگشا است و از خلال زندگی شخصی، تحصیل، کارهای موقت و وضعیت اقتصادی او تصویری از فشارهای اجتماعی و اقتصادی نسل جوان ارائه می‌کند. اما فیلم به جای تبدیل شخصیت اصلی به نماینده‌ای صرف از یک مسئله اجتماعی، بر جزئیات زندگی او تمرکز می‌کند. کارگردانان برای شکل دادن به این جهان، پیش از فیلمبرداری درباره زندگی اقتصادی زنان جوان، میزان درآمد، مشاغل پاره‌وقت، رابطه آنها با خانواده و شبکه‌های اجتماعی تحقیق کردند. یکی از ویژگی‌های اساسی کارگردانی Stonewalling استفاده از زمان و تغییرات تدریجی آن است. فیلمسازان حدود ده ماه فیلمبرداری کردند تا گذر زمان به بخشی از ساختار اثر تبدیل شود. همین رویکرد باعث می‌شود تغییرات شخصیت بیش از آنکه از طریق دیالوگ توضیح داده شوند، در رفتار، بدن، محیط و مناسبات روزمره آشکار شوند. عنوان فیلم نیز به مسئله ارتباط مربوط است؛ خود اوتسوکا «stonewalling» را نوعی ناتوانی یا امتناع از ارتباط موثر توصیف کرده است. بنابراین فیلم در کنار موضوعات اجتماعی، مطالعه‌ای آرام درباره فاصله میان انسان‌ها و دشواری بیان خواسته‌های فردی است. @ErebusNyx

Stonewalling – Huang Ji و Ryûji Otsuka @ErebusNyx

Mami Wata – C.J. Obasi فیلم Mami Wata محصول ۲۰۲۳ سومین فیلم بلند C.J. «Fiery» Obasi، فیلمساز نیجریه‌ای، و اثری است که او را از فضای ژانری آثار قبلی‌اش به قلمرویی اسطوره‌ای و فرهنگی می‌برد. Obasi پیش‌تر با O-Town و O-Town و به‌ویژه O-Town؟ در واقع مسیر حرفه‌ای او با فیلم‌های مستقل ژانری و علاقه‌اش به وحشت و فانتزی شکل گرفته و Mami Wata را می‌توان جاه‌طلبانه‌ترین تلاش او برای پیوند دادن این علایق با سنت‌های آفریقایی دانست. فیلم در روستایی خیالی در غرب آفریقا می‌گذرد که اعتقاد به الهه آب، Mami Wata، بخشی از نظم اجتماعی و معنوی آن است. اباسی Obasi عمدا از بازنمایی واقع‌گرایانه فاصله می‌گیرد و جهانی می‌سازد که در آن اسطوره، سیاست، استعمار و بحران ایمان در کنار هم قرار می‌گیرند. خود او فیلم را درباره «تعادل» و «هماهنگی» دانسته است؛ مفهومی که در تقابل سنت و مدرنیته و ایمان و تردید در ساختار اثر حضور دارد. مهم‌ترین تصمیم فرمی فیلم، سیاه‌وسفید بودن آن است. فیلمبرداری Lílis Soares که در جشنواره ساندنس جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کرد، با کنتراست شدید، سایه‌ها و ترکیب‌بندی‌های مجسمه‌وار، روستای ساحلی را به فضایی تقریبا اسطوره‌ای تبدیل می‌کند. Obasi برای رسیدن به این زبان تصویری حتی در جریان تولید، پس از مشکلات جدی تجهیزات، مجبور شد همراه فیلمبردارش رویکرد فیلمبرداری را بازطراحی کند. @ErebusNyx

Mami Wata – C.J. Obasi @ErebusNyx

The Feeling That the Time for Doing Something Has Passed – جوانا آرنو فیلم The Feeling That the Time for Doing Something Has Passed محصول ۲۰۲۳ نخستین فیلم بلند جوانا آرنو است؛ اثری مستقل، شخصی و به‌شدت مینیمالیستی که زندگی یک زن سی‌وچندساله نیویورکی را از خلال رابطه‌ای طولانی‌مدت، کار روزمره و نوعی بی‌تصمیمی عاطفی دنبال می‌کند. فیلم در بخش Directors’ Fortnight جشنواره کن ۲۰۲۳ نمایش داده شد و از همان ابتدا به دلیل زبان سرد، کمیک و غیرمتعارفش مورد توجه قرار گرفت. آرنو هم نویسنده، هم کارگردان و هم بازیگر اصلی فیلم است و بخش‌هایی از تجربه شخصی خود را به ماده خام داستان تبدیل کرده است. اما فیلم صرفا یک خودزندگی‌نامه نیست؛ آرنو از فاصله میان تجربه شخصی و بازسازی داستانی استفاده می‌کند تا زندگی روزمره، میل، انفعال و روابط قدرت را با نوعی طنز خشک بررسی کند. مهم‌ترین ویژگی کارگردانی او، استفاده از قاب‌های ثابت و نماهای طولانی است. دوربین معمولا از شخصیت فاصله می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد احساسات او با کلوزآپ یا موسیقی به مخاطب تحمیل شود. این فاصله، همزمان می‌تواند خنده‌دار، ناراحت‌کننده و مبهم باشد. آرنو به جای ساختن موقعیت‌های بزرگ دراماتیک، بر جزئیات کوچک و وقفه‌های روزمره تمرکز می‌کند. فیلم همچنین در نمایش مسائل جنسی از رویکردی غیرسنساسیونالیستی استفاده می‌کند؛ مسئله‌ای که خود آرنو نیز بر اهمیت عادی‌سازی و باورپذیر بودن موقعیت‌ها تاکید کرده است. در نتیجه، The Feeling That the Time for Doing Something Has Passed بیش از آنکه کمدی یا درام متعارف باشد، مطالعه‌ای سرد و دقیق درباره انفعال، میل، تنهایی و تلاش انسان معاصر برای یافتن معنایی در زندگی روزمره است. @ErebusNyx

Feeling That the Time for Doing Something Has Passed – جوانا آرنو @ErebusNyxThe