унда етти юз кило терсак, мукофотга телевизор оламиз.
Райҳонбиби эрининг қаҳрли сўкишлари остида ўчоққа ўт ёқишга тутинди. У ҳатто эри бир-икки марта қўл кўтарса ҳам уч тонна пахта териб, мукофотга телевизор олиш ниятидан қайтмади. Эрта тонгда ўрнидан турган она болаларини уйғота бошлади.
– Олимжон, Юсуфжон, туринглар! Бугун охирги кун. Бориб бир юз ўттиз кило пахта терсак бўлди. Тушликдан кейин бориб, телевизорни олиб келамиз.
Бироқ болалар ўринларидан қимирламадилар. Она болаларини уйқудан уйғотишга ҳаракат қилар экан, изтироб аралаш ялинди:
– Туринглар ахир! Кўпи кетиб ози қолди! Қирқига чидаган қирқ бирига ҳам чиданглар-да!
Олимжон билан Муҳаммадюсуф ёстиқдан бирин-кетин бош кўтаришди. Бироқ Райҳонбиби болаларнинг кўзларига қараб қўрқиб кетди. Уларнинг кўзлари қизариб кетган, иккаласининг ҳам иситмаси баланд эди. Она икки ўт орасида қолди. Нима қилсин?! Болаларга қарасинми ёки далага бориб, қолган бир юз ўттиз килони ўзи терсинми? Борса-ку, кечгача бир ўзи тера олади. Аммо болаларнинг иккитаси бетоб-ку! У юраги эзилиб кетган эса-да, бир қарорга келди ва кичик ўғлини уйғота бошлади.
– Муҳаммадризо, тур болам! Акаларинг касал. Ботир дўхтирга чоп. Иситма туширадиган дорисидан берсин! Пулини отамнинг пенсиясидан берамиз, де!
Ўзи этакларни кўтариб пахта майдонига шошилар экан, ботинида илтижо қилди: “Эй, Худо, жигаргўшаларимни ўз паноҳингда асра!” У бугун териладиган далага етиб келганида жўяклар тарқатиб бўлинган эди.
– Ҳисобчи болам, менга жўяк қолмадими? Мен қаердан пахта терай?
Майдон четига уч оёқли тарозусини ўрнатаётган йигит кексайиб қолган бу аёлга қарамай жавоб берди:
– Хола, сиз зовурдан нарига ўтиб теринг.
Райҳонбиби йигит айтган томонга қаради:
– Вой, кўприк жуда узоқда-ку! Олиб келиб ўлчатишга кўп вақт кетади.
– Хола, қўрқмасангиз зовур устидаги қувурдан ўтинг, яқин бўлади.
Райҳонбиби зовур устидан ўтган йўғон қувурга ваҳима билан тикилди. Унинг қўрқиб турганини сезган ҳисобчи йигит яна маслаҳат берди:
– Хола фақат оёғингиз остига қаранг, бошқа ёққа қараманг, ўшанда қўрқмайсиз.
Райҳонбиби қувур устига қадам қўйди...
.Уйдаги касал болалари ҳақида ўйламасликка тиришиб, белига этак боғлади. Чўнтагидан пластир чиқариб бармоқларига бир-бир ўради-да, жўяк ичига тушди.
“Мана, ўн беш килоча... У биринчи этакни эгат бошига тўкди. Жўяк бошига бориб, тўкишга кетадиган вақтни қизғаниб, босиб-босиб тиқиб, этакни ҳаддан ташқари тўлдириб юбора бошлади... Бу тўртинчи этак. Етмиш килоча бўлиб қолди. Яна босиб-босиб тўрт этак терсам, ҳаммаси бир юз ўттиз килодан ошиб ҳам қолади” деб ўйлади. Бироқ хаёлига касал болаларини келтирмасликка тиришса ҳам, юрагининг бир чети жиз-жиз этиб турарди. У яна қисталанг теришга киришди. Сўнгги этакни жўякдан орқалаб чиқар экан, ўз-ўзига гапирди: “Бўлди! Аниқ бир юзу ўттиз кило чиқади. Кўп ҳам чиқади”.
Унинг сувсизликдан ёрилиб кетган лаблари яна пичирлади.
– Болалар нима бўлди экан?..
Райҳонбиби хирмони устига ўтириб бир зум тин олди. Сўнг яна ўзига сўзланди:
– Йўқ, ўтирсам ўтириб қоламан. Тезроқ топшириб, уйга борай...
У аввало хирмонини зовур устидаги қувур ёнига ташиди. Токи тарозу олдидан ҳам кўриниб турсин. “Билиб бўладими, биров ўғирлаб қўймасин, яна охирги кун бўлса”, деб ўйлади. Кейин йигирма, йигирма беш килолаб, қувур устидан ўтиб, топшириб кела бошлади.
– Жами бир юз ўн беш килограмм топширдингиз хола, яна ўн беш килограмм ўлчатсангиз роппа-роса уч тонна бўлади, – деди ҳисобчи бола унинг топширган пахтасини дафтарига қайд этар экан.
Райҳонбиби хирмондаги сўнгги пахта уюмини этакка тугиб, салмоқлаб кўрди:
– Ўн беш эмас, ўн саккиз, йигирма кило келиб қолади. Бўлди шуни топшираман-да, уйга чопаман, – деб ўйлади. Бир силтаб юкни елкасига олди. Яна бир-икки қадам гандираклади-да, қувурга оёқ қўйди. Боши айлангандек бўлди. Шунда тушлик қилмагани эсига тушди. Яна кўзи тиниб кетаётгандек туюлди:
– Эй, Худо, ўзинг қувват бер!
Бироқ бирдан кўз ўнгги қоронғулашиб, қаёққадир учиб кета бошлади. Муздек сув ўзига келтирганда зовурнинг заха суви оқиб бориб қуйиладиган учта оғзи юҳодек қувурлар томон оқиб бораётганини англади. У пахтаси тошдек оғирлашиб бораётган этагини маҳкам ушлаганча қувур оғз