Abdusattor

Tasavvur qiling, begona shaharda vokzaldasiz. Qaysi chiqish eshigi to‘g‘ri ekanini bilmaysiz. Vokzal hodimidan so’rab to’g’ri chiqishni topishingiz mumkin, lekin 30 kishi birdan chap tomonga yurib ketsa, miyangiz demak, chiqish o‘sha tarafda degan xulosaga keladi. Bu aslida mantiqsiz qaror emas. Ko‘pincha boshqalar haqiqatan ham siz bilmagan ma’lumotni bilishi mumkin. Muammo hamma bir-biriga qarab harakat qilayotgan bo‘lsa paydo bo‘ladi. Scientific Reportsdagi tajribada 444 kishi noaniq vaziyatda ikki variantdan birini tanlashi kerak bo‘lgan. Tadqiqotchilar odamlarning ko‘pchiligi mavjud ma’lumotni batafsil tekshirishdan ko‘ra tezkor vizual signallar va boshqalarning xatti-harakatlariga tayanganini kuzatgan. Ba’zi qatnashchilar boshqa odam qarorini o‘zgartirganidan keyin o‘z qarorini ham qayta ko‘rib chiqqan. Odatda bir nechta odamning xatti-harakati butun guruhga yuqadi va oxirida hech kim aslida nima sababdan bunday qilayotganini bilmay qoladi. Shu sabab olomon ichidagi eng muhim ko‘nikma boshqalardan butunlay ajralish emas, balki vaqti-vaqti bilan o‘zingizga shunday savol berish: Men buni o‘zim to‘g‘ri deb o‘ylaganim uchun qilyapmanmi yoki hamma qilayotgani uchunmi? Chunki ba’zan olomon sizni o‘zi ham bilmagan tomonga ergashtiradi. Oxirgi haftalarda IMANUM atrofidagi voqealar yuzasidan manga ko‘plab xabarlar keldi. Lekin man shu vaqtgacha bu jarayonga aralashmadim. Buning sababi oddiy: bir tarafning gapini eshitib, ikkinchi tarafni ayblash yoki aksincha, kompaniyaning javobini eshitib barcha savollar yopildi deb hisoblashni to‘g‘ri deb bilmadim. Lekin oxirgi olti oy davomida IMANUM bilan hamkorlik qilganim va uni auditoriyamga tavsiya qilganim uchun bu mavzuga umuman munosabat bildirmaslik ham to‘g‘ri bo’lmas edi. Hozirgi vaziyatda bu masalaga aniq javob berish uchun mustaqil tekshiruv va audit natijalarini kutish kerak deb o’ylayman. Shu sabab man hozir IMANUM’ni oqlamoqchi yoki ayblamoqchi emasman. Imanum kecha investorlar bilan ochiq muloqot o’tqazdi. Shar’iy va moliyaviy audit uchun ham kengash tuzilganini e’lon qildi. Audit natijalari e’lon qilinishidan oldin hamma tanqid qilayotgani uchun tanqid qilish yoki himoya qilish xato. Natijalar e’lon qilingach, natija qanday bo‘lishidan qat’i nazar, bu mavzuga yana qaytaman. Chunki odamlarning puli haqida gap ketayotgan joyda shunchaki shaxsiy fikr emas, tekshirilgan aniq ma’lumot ustun bo‘lishi kerak.