کاوش در دنیای هوش مصنوعی

📚 هوش مصنوعی در نشر علمی؛ چه دستورالعمل‌هایی برای استفاده پژوهشگران از هوش مصنوعی تعریف شده است؟ با گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد (Generative AI)، ناشران بزرگ علمی جهان نیز دستورالعمل‌های مشخصی برای استفاده مسئولانه از این فناوری در فرایند نگارش، داوری و انتشار مقالات علمی تدوین کرده‌اند. این سیاست ها در جزئیات متفاوت هستند، اما تقریباً همه آن‌ها بر یک اصل مشترک تأکید دارند: هوش مصنوعی می‌تواند دستیار پژوهشگر باشد، اما هرگز جایگزین مسئولیت علمی او نیست. هدف این سیاست‌ها ممنوع کردن استفاده از هوش مصنوعی نیست، بلکه تضمین شفافیت، حفظ اصالت پژوهش و صیانت از اعتبار نشر علمی است؛ به چند نمونه از این دستورالعمل ها توجه کنید: Springer Nature https://group.springernature.com/gp/group/ai/ai-guidance-for-our-researchers-and-communities Elsevier https://www.elsevier.com/about/policies-and-standards/the-use-of-generative-ai-and-ai-assisted-technologies-in-writing-for-elsevier Wiley https://www.wiley.com/en-dk/publish/article/ai-guidelines/ Oxford University Press (OUP) https://academic.oup.com/pages/for-authors/books/author-use-of-artificial-intelligence MDPI https://www.mdpi.com/about/announcements/5687 اگرچه جزئیات سیاست‌های ناشران با یکدیگر تفاوت دارد، اما تقریباً همه آن‌ها بر پنج اصل مشترک توافق دارند: • هوش مصنوعی نمی‌تواند نویسنده یا هم‌نویسنده مقاله باشد. • استفاده از AI باید به‌صورت شفاف افشا شود. • مسئولیت علمی مقاله کاملاً بر عهده نویسندگان انسانی است. • پژوهشگران باید تمام مطالب، داده‌ها و استنادهای تولیدشده توسط AI را بررسی و راستی‌آزمایی کنند. • استفاده از AI نباید محرمانگی فرایند داوری یا حقوق مالکیت فکری دیگران را نقض کند. بنابراین، پژوهشگران پیش از ارسال مقاله، علاوه بر مطالعه راهنمای نویسندگان هر مجله، بهتر است سیاست اختصاصی ناشر درباره استفاده از هوش مصنوعی را نیز بررسی کنند؛ زیرا رعایت این دستورالعمل‌ها اکنون به بخشی از استانداردهای بین‌المللی اخلاق نشر علمی تبدیل شده و عدم رعایت این سیاست‌ها می‌تواند به رد مقاله یا بروز مشکلات اخلاق پژوهش منجر شود.