هایدگر و‌ اگزیستانسیالیسم

دوستان‌اگه به شنیدن وویس‌چت به صورت زنده علاقه داشتین روی لینک زیر لمس کیند: https://t.me/+N6onmKSMkDAxMmQ8 موضوع: تاملات وجودی

https://t.me/rahmanipoem حتما عضو بشید بخونید ‌پشیمون نمیشید چون خیلی اصولی و کار شده و حرفه‌ای شعر میان

فردیت فقط به معنای متفاوت بودن با دیگران نیست؛ بلکه به معنای شناختن خود و ساختن هویتی است که صرفا از باورها، خواسته‌ها و انتظارات دیگران شکل نگرفته باشد. فرد را تصور کنید که تمام عمر مطابق خواسته خانواده و جامعه زندگی کرده است. او ممکن است هرگز از خودش نپرسیده باشد که واقعا چه چیزی می‌خواهد و کدام باورها متعلق به خود اوست. فردریش نیچه یکی از فیلسوفانی بود که بر اهمیت فردیت تأکید می‌کرد. از نظر او، انسان نباید صرفا از ارزش‌ها و معیارهایی پیروی کند که دیگران برایش تعیین کرده‌اند؛ بلکه باید جرئت کند خودش بیندیشد، ارزش‌ها را مورد پرسش قرار دهد و مسیر زندگی‌اش را شکل دهد. از این منظر، فردیت زمانی شکل می‌گیرد که انسان از زندگی تقلیدی فاصله بگیرد و مسئولیت تبدیل شدن به خود را بپذیرد. شاید دشوارترین بخش فرد بودن این باشد که بفهمیم کدام بخش از وجودمان واقعا انتخاب خود ماست و کدام بخش را فقط از دیگران به ارث برده‌ایم.

ما خودمان را آزاد می‌دانیم، چون از خواسته‌ها و تصمیم‌هایمان آگاهیم؛ اما از علت‌هایی که این خواسته‌ها و تصمیم‌ها را به وجود آورده‌اند، خبر نداریم. اسپینوزا معتقد بود انسان مانند سنگی است که اگر آگاهی داشت، تصور می‌کرد خودش آزادانه حرکت می‌کند؛ در حالی که نمی‌داند چه نیرویی آن را به حرکت درآورده است. برای مثال، ممکن است تصور کنیم کاملا آزادانه عصبانی شده‌ایم، اما خشم ما می‌تواند نتیجه تجربه‌های گذشته، شرایط محیطی یا برداشت خاصی از رفتار دیگران باشد. از نظر اسپینوزا، آزادی به معنای رها بودن از علت‌ها نیست؛ بلکه شناخت علت‌هایی است که بر ما اثر می‌گذارند. هرچه خودمان، احساسات و انگیزه‌هایمان را بهتر بشناسیم، آگاهانه‌تر زندگی می‌کنیم و کمتر اسیر نیروهایی می‌شویم که از آنها بی‌خبریم. شاید آزادی واقعی از همین‌جا آغاز شود: از شناختن چیزهایی که ما را به حرکت درمی‌آورند.

سارتر در کتاب اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر، جمله‌ای را مطرح می‌کند که به شعار اگزیستانسیالیسم تبدیل شد: وجود مقدم بر ذات است. برای فهم این جمله باید اول بدانیم ذات و وجود یعنی چه. ذات یعنی ماهیت یک چیز، یعنی مجموعه ویژگی‌هایی که آن چیز را آن چیز می‌کند. وجود یعنی اینکه آن چیز واقعاً هست. در مورد اشیاء ساخته دست بشر، مثل یک چاقو، اول سازنده در ذهنش تصور می‌کند چاقو چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد، بعد آن را می‌سازد. پس ذات چاقو پیش از وجودش تعیین شده است. سارتر می‌گوید در مورد انسان برعکس است. انسان اول وجود دارد، یعنی به دنیا می‌آید، و بعد خودش ذاتش را می‌سازد. هیچ الگوی از پیش تعیین‌شده‌ای برای انسان وجود ندارد. هیچ طبیعت انسانی ثابتی نیست که پیش از تولد او تعیین شده باشد. نتیجه این حرف چیست؟ نتیجه این است که انسان آزاد است. چون هیچ ذات از پیش تعیین‌شده‌ای ندارد، مجبور نیست طبق الگویی خاص زندگی کند. خودش باید انتخاب کند چه کسی باشد. سارتر می‌گوید انسان محکوم به آزادی است. محکوم، چون آزادی را انتخاب نکرده، اما نمی‌تواند از آن فرار کند. حتی اگر تصمیم نگیرد، همان تصمیم نگرفتن هم یک انتخاب است. این آزادی با مسئولیت همراه است. چون انسان خودش را می‌سازد، مسئول چیزی است که می‌شود. سارتر می‌گوید وقتی انتخاب می‌کنیم، نه فقط برای خودمان، بلکه گویی برای همه انسان‌ها انتخاب می‌کنیم. یعنی هر کردار ما الگویی است برای اینکه انسان باید چگونه باشد. به همین دلیل، آزادی با اضطراب همراه است. اضطراب نه از سر ضعف، بلکه از سر آگاهی به سنگینی مسئولیت. سارتر همچنین می‌گوید انسان پروژه‌ای است که خودش طرحش را می‌کشد. انسان چیزی نیست که اول تعریف شود و بعد زندگی کند. بلکه در طول زندگی، با هر انتخاب، تکه‌ای از خودش را می‌سازد. به همین دلیل، انسان همان چیزی است که می‌کند، نه آنچه درباره‌اش فکر می‌کند یا آرزو دارد. نکته مهم این است که سارتر منکر هرگونه ذات نیست. او می‌گوید انسان ذات دارد، اما این ذات ساخته خودش است، نه ساخته خدا یا طبیعت یا جامعه. پس اصالت وجود در فلسفه سارتر یعنی اولویت آزادی و انتخاب بر هر تعریف از پیش تعیین‌شده. انسان موجودی است که خودش را می‌آفریند، و در این آفرینش، مسئولیت تمام عیار دارد.

با ایدی خانم علیزاده در تماس باشید تا ساعت ۲۴ امشب مهلت ثبت‌نام هست: @Narges_Alizadeh1997

هرمونوتیک در ساده‌ترین معنا یعنی هنر و نظریه تفسیر. واژه‌اش از یونانی می‌آید و به هرمس، پیام‌آور خدایان، مربوط است؛ کسی که باید پیام‌ها را نه فقط منتقل کند، بلکه قابل فهم کند. پس هرمونوتیک از آغاز با مسئله فهمیدن و فهماندن گره خورده است. هرمونوتیک در ابتدا بیشتر درباره تفسیر متون مقدس و متون کلاسیک بود. اما بعدها فیلسوفانی مانند شلایرماخر و دیلتای آن را گسترش دادند و گفتند هرمونوتیک فقط برای کتاب نیست؛ برای فهم هر چیزی که انسان ساخته است، از اثر هنری تا تاریخ و حتی خود انسان، به کار می‌آید. دیلتای می‌گفت علوم طبیعی توضیح می‌دهند، اما علوم انسانی باید بفهمند. گادامر، فیلسوف آلمانی، هرمونوتیک را به سطح هستی‌شناختی برد. از نظر او فهمیدن نه یک روش علمی، بلکه شیوه‌ای از بودن انسان است. ما همیشه در حال فهمیدن هستیم و هیچ فهمی از صفر آغاز نمی‌شود. هر فهمی بر پایه پیش‌داوری‌ها و افق‌های قبلی ما شکل می‌گیرد. گادامر می‌گفت این پیش‌داوری‌ها مانع فهم نیستند، بلکه شرط امکان آن‌اند. نکته کلیدی هرمونوتیک گادامری، مفهوم افق است. هر انسان افقی دارد؛ چارچوبی از معانی و تجربه‌ها که از آن به جهان نگاه می‌کند. فهمیدن یعنی آمیختن افق ما با افق متن یا دیگری. نه اینکه افق خود را کنار بگذاریم و خود را جای دیگری بگذاریم، بلکه افق‌ها با هم درمی‌آمیزند و افق تازه‌ای می‌سازند. به این می‌گویند امتزاج افق‌ها. هرمونوتیک به ما یاد می‌دهد که فهمیدن امری بی‌طرف و تمام‌شده نیست. همیشه در حال شکل‌گیری است و همیشه می‌تواند عمیق‌تر شود. هیچ تفسیر نهایی وجود ندارد، چون هر نسل با پرسش‌های تازه به سراغ متن یا تاریخ می‌رود و معنای تازه‌ای کشف می‌کند. این به معنای نسبی‌گرایی نیست؛ به معنای زنده بودن فهم است. هرمونوتیک امروز در حقوق، الهیات، نقد ادبی، تاریخ و حتی پزشکی به کار می‌رود. هر جا که با معنا و تفسیر سر و کار داریم، هرمونوتیک حضور دارد. خلاصه اینکه هرمونوتیک دعوتی است به فروتنی در فهم: پذیرش اینکه ما همیشه از جایی شروع می‌کنیم، همیشه چیزی را از پیش می‌فهمیم و همیشه می‌توانیم بیشتر بفهمیم.

دوستان اگر به مباحث فلسفه، ادبیات (رمان) و روانکاوی/روان‌درمانی اگزیستانسیال علاقه دارین میتونین تو طرح سه‌گانه که با ۷۰ درصد تخفیف تقدیم دوستان میشه شرکت کنید کلاس‌ها رو ذخیره کنید و تو دوران جنگ و قطعی نت گوش بدید استاد عزیزمون محمد عینی زاده هم همراهمون بودن تو این مباحث با خانم علیزاده در تماس باشید: @Narges_Alizadeh1997

نفسِ بودن هولناک است اینکه جهان هست! چرا باید جهان باشد؟ پرسش مشترک #ویتگنشتاین و #هایدگر برشی از #کلاس‌های‌حضوری #آکادمی_فلسفه

فلسفه علم چیست؟ فلسفه علم شاخه‌ای از فلسفه است که به پرسش‌های بنیادین درباره خود علم می‌پردازد. یعنی به جای اینکه scientist باشد و آزمایش کند، از بیرون به علم نگاه می‌کند و می‌پرسد علم چیست، چگونه کار می‌کند و تا کجا می‌توان به آن اعتماد کرد. یک پرسش مهم آن این است که چه چیزی یک نظریه را علمی می‌کند. کارل پوپر گفت نظریه علمی باید ابطال‌پذیر باشد، یعنی بتوان آزمونی طراحی کرد که اگر نتیجه‌اش منفی بود، نظریه رد شود. از نظر او نظریه‌ای که هیچ آزمونی نتواند ردش کند، علمی نیست. توماس کوهن بعدها گفت علم در چارچوب‌هایی کار می‌کند که پارادایم نام دارند و تغییر پارادایم، انقلابی در علم است، نه صرفاً انباشت تدریجی دانش. پرسش دیگر این است که علم چگونه پیشرفت می‌کند. آیا هر نظریه جدید به حقیقت نزدیک‌تر است یا فقط برای حل مشکلات فعلی کارآمدتر است؟ در اینجا بحث واقع‌گرایی علمی مطرح می‌شود. واقع‌گرایان می‌گویند نظریه‌های علمی به ساختار واقعی جهان اشاره می‌کنند، حتی اگر کامل نباشند. ضدواقع‌گرایان می‌گویند علم فقط ابزاری برای پیش‌بینی و کنترل است و لازم نیست بگوییم موجودات نظری مثل الکترون واقعاً وجود دارند. پرسش سوم درباره روش علم است. آیا روش علمی واحدی وجود دارد یا دانشمندان در عمل از روش‌های گوناگون استفاده می‌کنند؟ فیلسوفان علم نشان داده‌اند که علم در عمل بسیار پیچیده‌تر از الگوی ساده فرضیه-آزمایش است. مشاهده خالی از نظریه نیست و داده‌ها همیشه به تفسیر نیاز دارند. پرسش چهارم درباره رابطه علم با ارزش‌هاست. آیا علم کاملاً بی‌طرف است یا انتخاب موضوعات، بودجه و کاربردها تحت تأثیر ارزش‌های اجتماعی و سیاسی قرار دارد؟ امروز بسیاری از فیلسوفان علم می‌گویند علم خالص و بی‌طرف تصوری ساده‌انگارانه است. در مجموع، فلسفه علم نه خودِ کشف علمی، بلکه بررسی منطق، روش، حدود و پیش‌فرض‌های علم است. به ما کمک می‌کند بفهمیم علم چه می‌تواند بگوید و چه نمی‌تواند، و چرا اعتماد به علم نیازمند فهم دقیق سازوکار آن است.

فلسفه و علم هر دو می‌کوشند جهان و جایگاه انسان در آن را بفهمند، اما با روش و نگاهی متفاوت. علم به دنبال پاسخ‌های دقیق و قابل آزمون است. می‌پرسد چگونه؟ و می‌کوشد با مشاهده، آزمایش و اندازه‌گیری، قوانین حاکم بر پدیده‌ها را کشف کند. علم مرزهای دانش را جابه‌جا می‌کند، اما معمولا از پرسش‌های بنیادین‌تر عبور می‌کند. مثلاً علم می‌گوید مغز چگونه کار می‌کند، اما نمی‌پرسد آگاهی چیست یا معنای زندگی چیست. فلسفه اما از همان پرسش‌هایی آغاز می‌شود که علم از آنها می‌گذرد. فلسفه به جای کشف قوانین، مفاهیم را می‌کاود. می‌پرسد عدالت چیست، حقیقت چیست، آزادی چیست و آیا اصلاً می‌توان به چیزی یقین داشت. فلسفه پاسخ قطعی نمی‌دهد، بلکه نشان می‌دهد هر پاسخ چه پیش‌فرض‌هایی دارد و چه پیامدهایی. یک تفاوت ساده: علم می‌گوید این دارو بیماری را درمان می‌کند. فلسفه می‌پرسد آیا درمان کردن همیشه وظیفه است؟ چه کسی تصمیم می‌گیرد چه چیزی بیماری است؟ و عدالت در دسترسی به درمان چیست؟ علم معمولا پیشرفت می‌کند و پاسخ‌های قبلی را اصلاح یا رد می‌کند. فلسفه هم پیش می‌رود، اما نه با انباشت پاسخ، بلکه با عمیق‌تر شدن پرسش‌ها. علم به ما می‌گوید چگونه جهان کار می‌کند. فلسفه می‌پرسد این دانستن چه معنایی برای ما دارد و چگونه باید زندگی کنیم.

فلسفه و علم هر دو می‌کوشند جهان و جایگاه انسان در آن را بفهمند، اما با روش و نگاهی متفاوت. علم به دنبال پاسخ‌های دقیق و قابل آزمون است. می‌پرسد چگونه؟ و می‌کوشد با مشاهده، آزمایش و اندازه‌گیری، قوانین حاکم بر پدیده‌ها را کشف کند. علم مرزهای دانش را جابه‌جا می‌کند، اما معمولا از پرسش‌های بنیادین‌تر عبور می‌کند. مثلاً علم می‌گوید مغز چگونه کار می‌کند، اما نمی‌پرسد آگاهی چیست یا معنای زندگی چیست. فلسفه اما از همان پرسش‌هایی آغاز می‌شود که علم از آنها می‌گذرد. فلسفه به جای کشف قوانین، مفاهیم را می‌کاود. می‌پرسد عدالت چیست، حقیقت چیست، آزادی چیست و آیا اصلا می‌توان به چیزی یقین داشت. فلسفه پاسخ قطعی نمی‌دهد، بلکه نشان می‌دهد هر پاسخ چه پیش‌فرض‌هایی دارد و چه پیامدهایی. یک تفاوت ساده: علم می‌گوید این دارو بیماری را درمان می‌کند. فلسفه می‌پرسد آیا درمان کردن همیشه وظیفه است؟ چه کسی تصمیم می‌گیرد چه چیزی بیماری است؟ و عدالت در دسترسی به درمان چیست؟ علم معمولا پیشرفت می‌کند و پاسخ‌های قبلی را اصلاح یا رد می‌کند. فلسفه هم پیش می‌رود، اما نه با انباشت پاسخ، بلکه با عمیق‌تر شدن پرسش‌ها. علم به ما می‌گوید چگونه جهان کار می‌کند. فلسفه می‌پرسد این دانستن چه معنایی برای ما دارد و چگونه باید زندگی کنیم.

لیست کتابهای امشب که در قرعه کشی کتاب تقدیم دوستان میشه: جهان همچون اراده و تصور اثر آرتور شوپنهاور برادران کارامازوف اثر داستایفسکی اراده‌ی معطوف به قدرت اثر نیچه ساعت ۲۳ گروه عقلانیت انتقادی اینجا لمس کنید: https://t.me/+N6onmKSMkDAxMmQ8

هایدگر جمله‌ای دارد که در ظاهر ساده است، اما کل فلسفه او را می‌توان در آن خلاصه کرد: زبان خانه هستی است و انسان در این خانه سکونت دارد. برای هایدگر، زبان فقط ابزاری نیست که با آن افکارمان را بیان کنیم. زبان خود فضایی است که در آن، هستی برای ما آشکار می‌شود. ما پیش از آنکه بیندیشیم، در زبان زندگی می‌کنیم و جهان را از دریچه آن می‌فهمیم. به همین دلیل، وقتی زبان را سطحی و فراموش‌شده به کار می‌بریم، در واقع رابطه‌مان با هستی هم سطحی می‌شود. شاید این جمله امروز بیش از همیشه مهم باشد: در روزگاری که زبان به ابزار انتقال سریع اطلاعات فرو کاسته شده، هایدگر یادآوری می‌کند که زبان جایگاهی است که انسان در آن، خود و جهان را می‌فهمد.

❌❌❌❌❌❌❌❌❌ دوستان عزیز توجه فرمایید راس ساعت ۲۳ امشب قرعه‌کشی کتاب داریم دوستانی که تمایل دارند در قرعه‌‌کشی شرکت کنند ساعت ۲۳ امشب در گروه حاضر باشند.. سپاس. پ.ن جهت حضور در قرعه‌کشی کتاب لینک زیر را لمس کنید https://t.me/+XWc2LUNFhHg5ZGZk ❌❌❌❌❌❌❌