روزنامه‌ ۸صبح | Hasht e Subh Daily

این مقاله را به‌عنوان هشداری فوری و کارشناسی می‌نویسم. سال‌هاست که در روزنامه‌ها و رسانه‌های شنیداری و دیداری ملی و بین‌المللی از خطر تهی‌شدن منابع آب کابل سخن گفته‌ام. گزارش مرسی کورپس (اکنون پراسپِر گلوبال) در اپریل ۲۰۲۵، سال ۲۰۳۰ را به‌عنوان نقطه پایان پیش‌بینی کرد. اما واقعیت‌های تازه — بازگشت میلیونی مهاجران، ساخت‌وساز شتابان بلندمرتبه‌ها، شتاب تغییرات اقلیمی، الگوی مصرف غیربهینه و ضایعات بالای شبکه انتقال آب شهری — این زمان را یک سال جلو انداخته است. محاسبات مبتنی بر آمار نشان می‌دهد که «روز صفر» آب کابل در سال ۲۰۲۹ فرا می‌رسد، نه ۲۰۳۰. این نوشته نه برای ترس‌افکنی، بلکه برای بیدار کردن وجدان جمعی و واداشتن به اقدام فوری است. آینده کابل هنوز قابل نجات است، اما فرصت بسیار کوتاه شده است. در یکی دو روز اخیر، رسانه‌های داخلی و بین‌المللی بار دیگر از خطر «روز صفر» آب کابل تا سال ۲۰۳۰ سخن گفته‌اند. گزارش‌های تازه نهادهایی مانند پراسپِر گلوبال و پوشش‌هایی که در افغانستان انترنشنال و شبکه‌هایی چون سی‌ان‌ان بازتاب یافته‌اند، هشدار می‌دهند که اگر روند کنونی ادامه یابد، آب‌های زیرزمینی پایتخت تا سال ۲۰۳۰ به پایان می‌رسند. من این هشدارها را جدی می‌گیرم و از انتشار آن‌ها استقبال می‌کنم. اما به‌عنوان کسی که سال‌ها در مقام رییس دفتر شهرداری کابل، رییس محیط زیست کابل و رییس پلان و پالیسی اداره ملی حفاظت محیط زیست افغانستان، از نزدیک شاهد هشدارها، گزارش‌های تخصصی و محاسبات میدانی بوده‌ام، باید با صراحت بگویم: محاسبات دقیق‌تر نشان می‌دهد که روز صفر یک سال زودتر، یعنی در سال ۲۰۲۹، فرا می‌رسد. بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/kabul-heading-toward-a-2029-day-zero-an-urgent-warning-from-an-expert-ignored-for-years/

۸صبح، کابل: طالبان اعلام کرده‌اند که روز گذشته ۱۰۴ خانواده، شامل ۴۴۸ تن، به‌گونه اجباری به افغانستان بازگشته‌اند. حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، روز یک‌شنبه، ۱۹ میزان، در خبرنامه‌ای گفته است که ۲۸ خانواده، شامل ۱۳۸ تن، از طریق گذرگاه تورخم در ننگرهار وارد کشور شده‌اند. براساس این خبرنامه، ۱۱ خانواده، شامل ۵۱ تن، از طریق گذرگاه سپین‌بولدک در قندهار وارد کشور شده‌اند. بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/taliban-more-than-100-afghan-migrant-families-return-to-the-country/

۸صبح ورځپاڼې ته داسې اسناد رسېدلي چې ښيي د طالبانو مشر هبت‌الله اخوندزاده د امید سبز ښارګوټي اړوند ټول اسناد کندهار ته غوښتي دي. له دې سره هممهاله، د دې ډلې د عدلیې وزیر د ښارګوټي پر اوسېدونکو فشارونو ته دوام ورکوي او له هغوی غواړي چې خپل کورونه خالي کړي. د کابل په لوېدیځ کې د امید سبز ښارګوټي اوسېدونکي خپل وضعیت «د خواشینۍ وړ» بولي او وايي چې شپې او ورځې په وېره او اندېښنه کې تېروي. دوی وايي، د طالبانو تر واک لاندې بېلابېلو ادارو ته په ورتګ سره یې د دې ډلې پر پرېکړې د بیاکتنې غوښتنه کړې او کندهار ته یې هم په څو سفرونو کې یې د مخکیني حکومت د محکمو اسناد او پرېکړې د طالبانو محکمو ته وړاندې کړې دي. د دوی په وینا، خپل کورونه یې په خپلو شخصي پیسو جوړ کړي او ځمکې یې هم پېرلې دي، خو اوس اړ دي چې په خپلو کورونو کې د اوسېدو په بدل کې طالبانو ته د کرایې په نوم پیسې ورکړي. د طالبانو د مشر هبت‌الله اخوندزاده دفتر د امید سبز ښارګوټي ټول اسناد له کابله کندهار ته غوښتي دي، څو د دې ډلې له لوري یو ځل بیا وڅېړل شي. بل سند چې ۸صبح ورځپاڼې ته رسېدلی، ښيي چې د طالبانو د سترې محکمې قضايي مرستیالۍ د دې ډلې د تمیز محکمې له ریاسته غوښتي چې د ښارګوټي اړوند اسناد د سترې محکمې د دفتر ریاست ته وسپاري، څو له هغه ځایه کندهار ته ولېږدول شي. د امید سبز ښارګوټي د دوسیې د بیاکتنې په اړه د هبت‌الله اخوندزاده له امر سره هممهاله، د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعي لا هم د کورونو پر مالکانو فشار راولي او له هغوی غواړي چې خپل کورونه خالي کړي. هغه همدا راز امر کړی چې د کورونو خاوندان باید د هرې خونې په بدل کې هره میاشت طالبانو ته څلور زره افغانۍ کرایه ورکړي. نور ولولئ... https://8am.media/ps/order-for-review-shari-continues-to-push-for-evacuation-of-omid-e-sabz-township/

The United Nations Food and Agriculture Organization (FAO) has forecast that above-average rainfall could support rain-fed wheat cultivation while also increasing the risk of flash floods. The agency addressed the issue in its Afghanistan Climate and Agricultural Outlook for the 2026–2027 wet season, published on Sunday, October 11. According to the outlook, eastern, northeastern, northern and central regions of Afghanistan are expected to receive more rainfall in October. Read more... https://8am.media/eng/fao-warns-of-increased-rainfall-and-flood-risks-in-afghanistan/

۸صبح، کابل: حامد کرزی، رییس‌جمهور پیشین افغانستان، به مناسبت روز جهانی دختر خواستار بازگشایی مکتب‌ها و دانشگاه‌ها به روی دختران شده است. کرزی روز یک‌شنبه، ۱۹ میزان، در پیامی بر اهمیت توانمندسازی دختران تاکید کرده است. او گفته است که این امر برای رشد و توسعه افغانستان ضروری است. رییس‌جمهور پیشین افغانستان افزوده است که افغانستان برای دست‌یابی به رشد و توسعه باید بر توانمندسازی دختران تمرکز کند. به گفته کرزی، این هدف زمانی تحقق می‌یابد که دختران از تمام فرصت‌های آموزشی برخوردار باشند. کرزی هم‌چنان از جامعه خواسته است که از توانمندسازی دختران در کنار پسران غافل نشود. او تاکید کرده است که با احترام به جایگاه و دستاوردهای زنان و دختران، باید زمینه مشارکت آنان در پیشرفت کشور فراهم شود. این در حالی است که پس از سلطه طالبان به افغانستان در اگست ۲۰۲۱، دروازه‌های مکتب‌ها به روی دختران بالاتر از صنف ششم بسته شد و زنان نیز از آموزش در دانشگاه‌ها محروم شدند. #روزنامه_۸صبح

۸صبح، کابل: نن د اکټوبر ۱۱مه د نجلۍ نړیواله ورځ ده. په دې ورځ په ټوله نړۍ کې د نجونو پر حقونو ټینګار کېږي، خو په افغانستان کې د طالبانو تر واکمنۍ لاندې میلیونونه نجونې له خپلو اساسي حقونو، په ځانګړې توګه د زده کړو له حقه بې برخې دي. په افغانستان کې تر ۲.۴ میلیون ډېرې نجونې له منځنیو زده کړو محرومې دي او د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې یې پر مخ تړلې پاتې دي. د نجونو پر حقونو د مخ پر زیاتېدونکو محدودیتونو ترڅنګ، په افغانستان کې د ماشومانو د ودونو په اړه اندېښنې هم دوام لري. نور ولولئ... https://8am.media/ps/international-day-of-the-girl-millions-of-girls-under-taliban-rule-are-deprived-of-their-basic-rights-2/

شماری از روان شناسان از افزایش نابرابری جنسیتی در این اواخر هشدار می‌دهند. به گفته انان، نابرابری جنسیتی نشان می‌دهد که این پدیده پیامدهای عمیق و مخرب روانی و جسمی بر دختران گذاشته است. به باور روان‌شناسان نابرابری جنسیتی در خانواده، یکی از پایدارترین اشکال بی‌عدالتی اجتماعی در افغانستان است؛ پدیده‌ای که نه‌ تنها به تفاوت نقش‌ها محدود نمی‌شود، بلکه بازتابی از توزیع ناعادلانه‌ قدرت، فرصت‌ها و حق تصمیم‌گیری در سطح خانواده است. سمیرا اطهر، روان‌شناس، هشدار می‌دهد که نابرابری جنسیتی در این اواخر در کشور افزایش یافته است. به گفته او، خانواده‌ها بیش‌تر به پسران خود ارزش می‌دهند و روی آنان بیش‌تر سرمایه‌گذاری می‌کنند. بانو اطهر می‌گوید: «بیش‌تر خانواده‌ها به دختران خود توجه ندارند. حتا در برخی خانواده‌ها، داشتن دختر بیش‌تر مایه ننگ دانسته می‌شود و خانواده‌ها از داشتن دختر رنج می‌برند. دختران در تصمیم‌گیری‌ها حق اظهارنظر ندارند. این تفاوت‌ها بیش‌تر در خانواده‌هایی دیده می‌شود که بی‌سواد هستند یا از آموزه‌های دینی آگاهی کافی ندارند.» بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/gender-discrimination-in-afghanistan-psychologists-girls-pushed-to-the-brink-of-mental-breakdown-by-family-pressure/

۸صبح، کابل: برنامه خوراک و کشاورزی سازمان ملل متحد (فایو) پیش‌بینی کرده است که بارنده‌گی بیش‌تر از حد معمول می‌تواند به کشت گندم دیم کمک کند؛ اما خطر سیلاب‌های ناگهانی را نیز افزایش دهد. این نهاد روز یک‌شنبه، ۱۹ میزان، در چشم‌انداز اقلیمی و زراعتی افغانستان برای فصل مرطوب ۲۰۲۶–۲۰۲۷، به این موضوع پرداخته است. بر اساس این چشم‌انداز، انتظار می‌رود مناطق شرقی، شمال‌شرقی، شمالی و مرکزی افغانستان در ماه اکتوبر بارنده‌گی بیش‌تری را تجربه کنند. بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/five-warns-of-increased-rainfall-and-flood-risk-in-afghanistan/

Esmaeil Baghaei, spokesperson for Iran’s Foreign Ministry, has described alleged Iranian threats against the cities of Los Angeles and San Diego as an attempt to “scare people with imaginary threats.” Baghaei claimed in a post on X early Sunday, October 11, that the U.S. government was “creating an imaginary enemy in the sky” to frighten its own people. He said the real threat was the U.S. political system, not something beyond the country’s borders or in the skies above Los Angeles and San Diego. Read more... https://8am.media/eng/irans-foreign-ministry-calls-threats-against-los-angeles-and-san-diego-imaginary/

شماری از زنان کارآفرین در کابل از رکود کسب‌وکارهای‌شان در ماه‌های پسین شکایت می‌کنند. آنان می‌گویند که افزایش بهای مواد اولیه، کاهش قدرت خرید مردم و محدودیت‌های طالبان بر فعالیت زنان، فروش محصولات و درآمد آنان را کاهش داده است. به گفته این زنان، افزایش هزینه‌های تولید و کاهش فروش، تامین هزینه‌های جاری کسب‌وکارهای‌شان، از جمله پرداخت کرایه دکان و معاش کارمندان، را دشوار ساخته است. آنان می‌افزایند که برخی از کارآفرینان برای کاهش هزینه‌ها شمار کارمندان‌شان را کم کرده‌اند و شماری دیگر به‌دلیل کمبود سرمایه و نبود بازار فروش، تولیدات‌شان را متوقف کرده‌اند. این زنان خواهان حمایت از کسب‌وکارهای کوچک، دسترسی به مواد اولیه با بهای مناسب و فراهم‌شدن فرصت حضور در نمایشگاه‌های داخلی و بین‌المللی هستند. آنان هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت می‌تواند فعالیت کسب‌وکارهای بیشتری را متوقف سازد و فرصت‌های کاری زنان را محدودتر کند. صدیقه طوفان، یکی از زنان کارآفرین در کابل، می‌گوید که در بیش از یک سال گذشته، کار و بارش به‌دلیل افزایش بهای مواد اولیه و بسته‌شدن مرز با پاکستان با رکود روبه‌رو شده است. به گفته او، افزایش هزینه‌های تولید در کنار کاهش فروش، درآمدش را کاهش داده و پرداخت کرایه دکان و هزینه‌های آب و برق را برایش دشوار ساخته است. بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/women-entrepreneurs-in-kabul-businesses-paralyzed-by-poverty-and-taliban-restrictions/

بازار دارویی افغانستان در یک سال گذشته وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که در آن وابسته‌گی دیرینه این کشور به پاکستان، تحت تأثیر اختلافات سیاسی، درگیری‌های نظامی، بسته‌شدن مسیرهای تجاری و تصمیم طالبان برای توقف واردات دارو از پاکستان، به‌تدریج در حال تغییر است. افغانستان سال‌ها بخش قابل توجهی از نیازهای دارویی و تجهیزات طبی خود را از پاکستان تأمین می‌کرد. اکنون هند بیش از هر گزینه جایگزین دیگری ظرفیت دارد تا بخشی از خلأ ایجادشده در بازار افغانستان را پر کند و به یکی از منابع عمده تأمین دارو و تجهیزات طبی این کشور تبدیل شود. روسیه نیز در کنار هند، به‌عنوان گزینه‌ای نوظهور، وارد این عرصه شده است. این تحول صرفاً جابه‌جایی میان تأمین‌کننده‌گان نیست، بلکه می‌تواند نشانه دگرگونی گسترده‌تری در ساختار تأمین داروی افغانستان باشد؛ تغییری که در آن هند ممکن است جایگاه محوری‌تری پیدا کند و افغانستان نیز در مسیر کاهش وابسته‌گی به یک منبع واحد و متنوع‌سازی منابع تأمین کالاهای اساسی خود گام بردارد. بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/medicine-and-diplomacy-afghanistan-shifts-course-from-pakistan-to-india-and-russia/

Today, October 11, marks the International Day of the Girl, a day dedicated to promoting girls’ rights around the world. However, in Afghanistan under Taliban rule, millions of girls are deprived of their fundamental rights, particularly the right to education. More than 2.4 million girls in Afghanistan are barred from secondary education, with schools and universities remaining closed to them. As restrictions on girls’ rights continue to intensify, concerns about child marriage in Afghanistan also persist. Read more... https://8am.media/eng/international-day-of-the-girl-millions-of-girls-under-taliban-rule-deprived-of-their-fundamental-rights/

۸صبح، کابل: امروز، ۱۱ اکتوبر، روز جهانی دختر است؛ روزی که در سراسر جهان بر حقوق دختران تاکید می‌شود، اما در افغانستان زیر سلطه طالبان، میلیون‌ها دختر از حقوق اساسی خود، به‌ویژه حق آموزش، محروم‌اند. بیش از ۲.۴ میلیون دختر در افغانستان از آموزش متوسطه محروم هستند و دروازه‌های مکتب و دانشگاه به‌روی آنان بسته مانده است. هم‌زمان با محدودیت‌های فزاینده بر حقوق دختران، نگرانی‌ها درباره ازدواج کودکان در افغانستان نیز ادامه دارد. بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/international-day-of-the-girl-millions-of-girls-under-taliban-rule-are-deprived-of-their-basic-rights/

The International Committee of the Red Cross (ICRC) and the Afghan Red Crescent Society have distributed cash assistance to 700 families affected by clashes in Zabul province. The ICRC said on Sunday, October 11, that the homes of these families had been damaged or completely destroyed by the fighting, while their livelihoods had also been disrupted. According to the organization, the cash assistance will help affected families meet their immediate needs and rebuild their lives. Read more... https://8am.media/eng/red-cross-700-families-affected-by-clashes-receive-cash-assistance-in-zabul/

۸صبح، زابل: د سره صلیب نړیوالې کمېټې او د افغاني سرې میاشتې ټولنې د زابل په ولایت کې له جګړو زیانمنو شویو ته ۷۰۰ کورنیو نغدي مرستې وېشلې دي. د سره صلیب نړیوالې کمېټې يکشنبه د تلې پر ۱۹مه، ویلي چې د دغو کورنیو کورونه د جګړو له امله زیانمن شوي یا په بشپړ ډول ویجاړ شوي او د ژوند د لګښتونو برابرولو سرچینې یې هم له خنډ سره مخ شوې دي. د دې بنسټ په وینا، نغدي مرستې له زیانمنو کورنیو سره مرسته کوي چې خپلې بېړنۍ اړتیاوې پوره او خپل ژوند له سره پیل کړي. نور ولولئ... https://8am.media/ps/red-cross-700-families-affected-by-clashes-in-zabol-received-cash-assistance/

۸صبح، زابل: کمیته بین‌المللی صلیب سرخ و جمعیت هلال‌احمر افغانی به ۷۰۰ خانواده آسیب‌دیده از درگیری‌ها در ولایت زابل کمک نقدی توزیع کرده‌اند. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ روز یک‌شنبه، ۱۹ میزان، گفته است که خانه‌های این خانواده‌ها در نتیجه درگیری‌ها آسیب دیده یا به‌طور کامل تخریب شده و منابع معیشتی آنان نیز مختل شده است. به گفته این نهاد، کمک‌های نقدی به خانواده‌های آسیب‌دیده کمک می‌کند تا نیازهای فوری‌شان را تامین و زندگی خود را از نو شروع کنند. این کمک‌ها در حالی توزیع می‌شود که درگیری‌های مسلحانه در افغانستان در سال‌های گذشته به خانه‌ها و منابع معیشتی شماری از خانواده‌ها آسیب رسانده و آنان را با مشکلات اقتصادی و نیازهای اساسی روبه‌رو کرده است. #روزنامه_۸صبح

The United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) has said that women, including female shopkeepers, have faced verbal abuse, beatings and threats of arrest by Taliban officials. On Sunday, October 11, the mission called on Taliban authorities to end discriminatory treatment of women and girls. UNAMA warned that the arrest, beating and threatening of women violate their fundamental rights. Read more... https://8am.media/eng/unama-calls-on-taliban-to-end-discriminatory-treatment-of-women/

۸صبح، کابل: په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندوی پلاوي دفتر (یوناما) وايي، د ښځينه هټيوالو په ګډون ښځې د طالبانو د چارواکو له لوري له لفظي سپکاوي، وهلو ټکولو او د نیولو له ګواښونو سره مخ شوې دي. دغه دفتر يکشنبه د تلې په ۱۹مه، د طالبانو له چارواکو غوښتي چې د ښځو او نجونو پر وړاندې تبعیضي چلند پای ته ورسوي. یوناما خبرداری ورکړی چې د ښځو نیول، وهل ټکول او ګواښل د هغوی له اساسي حقونو سرغړونه ده. نور ولولئ... https://8am.media/ps/unama-taliban-must-end-discriminatory-practices-against-women/

شماری از باشنده‌گان غرب کابل از افزایش دزدی‌ها به‌شدت ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند که مال و جان‌شان در امان نیست و دزدان حتا صندوق‌های صدقه مسجدها را نیز می‌دزدند. برخی از باشنده‌گان دشت برچی می‌گویند که دزدان حتا لباس‌های قیمتی زنانه را نیز با خود می‌برند. در یک مورد، دزدان از میان کالاهای خانه، تنبان دست‌دوزی‌شده را جدا کرده و با خود برده‌اند. آنان می‌گویند که از ترس طالبان نمی‌توانند صدای‌شان را بلند کنند و دزدان هر بار پس از بازداشت، با پرداخت رشوه دوباره آزاد می‌شوند. به گفته این باشنده‌گان، شماری از جنگ‌جویان طالبان نیز در این دزدی‌ها دست دارند. باشنده‌گان نواحی مختلف دشت برچی در غرب کابل، با ابراز نگرانی از افزایش دزدی‌ها، می‌گویند که هیچ مرجعی برای پاسخ‌گویی وجود ندارد و دزدان پس از بازداشت، با تبانی برخی از افراد در صفوف طالبان و پرداخت رشوه، دوباره آزاد می‌شوند. گفته آنان، شکایت به طالبان نه‌تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه برای باشنده‌گان دردسرهای بیشتری ایجاد می‌کند؛ زیرا جنگ‌جویان این گروه به بهانه‌های مختلف برای بررسی و تلاشی به خانه‌های مردم هجوم می‌برند. یکی از باشنده‌گان دشت برچی که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید: «در منطقه تانک‌تیل زنده‌گی می‌کنیم. دزدی در این منطقه بسیار زیاد شده است؛ حتا صندوق‌های صدقه مسجدها را نیز می‌دزدند. صندوق صدقه مسجد ما را هم دزدیده‌اند. یک شب خواب بودیم که صدای فیر شنیدیم. وقتی بلند شدیم، دیدیم فردی که برای حفاظت از مسجد شب‌ها در آن‌جا می‌خوابد، به‌دلیل آمدن دزد فیر کرده بود. این فیرها چند شب ادامه یافت، اما در نهایت دزدان صندوق را بردند.» بیشتر بخوانید... https://8am.media/fa/surge-in-theft-in-western-kabul-nothing-is-safe-from-expensive-clothing-to-mosque-charity-boxes/

audi Arabia’s General Authority of Civil Aviation has announced that an attack on King Khalid International Airport in Riyadh has killed at least 12 people and injured 309 others. In a statement issued early Sunday, October 11, the authority said the victims included citizens of several countries. According to the statement, the dead included four Saudi nationals and two Bangladeshi nationals, as well as citizens of the United States, Egypt, Jordan, Syria, Palestine and Sudan. Read more... https://8am.media/eng/attack-on-saudi-arabias-king-khalid-international-airport-leaves-12-dead/ https://8am.media/eng/attack-on-saudi-arabias-king-khalid-international-airport-leaves-12-dead/