1 389
订阅者
无数据24 小时
-27 天
-130 天
数据加载中...
吸引订阅者
十月 '2610月 '26
十月 '26
+6
在0个频道中
九月 '26
+34
在0个频道中
Get PRO
八月 '26
+37
在0个频道中
Get PRO
七月 '26
+23
在0个频道中
Get PRO
六月 '26
+29
在0个频道中
Get PRO
五月 '26
+20
在0个频道中
Get PRO
四月 '26
+11
在1个频道中
Get PRO
三月 '26
+6
在0个频道中
Get PRO
二月 '26
+27
在2个频道中
Get PRO
一月 '26
+11
在0个频道中
Get PRO
十二月 '25
+21
在0个频道中
Get PRO
十一月 '25
+14
在0个频道中
Get PRO
十月 '25
+24
在0个频道中
Get PRO
九月 '25
+35
在0个频道中
Get PRO
八月 '25
+30
在2个频道中
Get PRO
七月 '25
+30
在0个频道中
Get PRO
六月 '25
+31
在0个频道中
Get PRO
五月 '25
+30
在1个频道中
Get PRO
四月 '25
+29
在4个频道中
Get PRO
三月 '25
+32
在1个频道中
Get PRO
二月 '25
+33
在0个频道中
Get PRO
一月 '25
+45
在2个频道中
Get PRO
十二月 '24
+83
在3个频道中
Get PRO
十一月 '24
+61
在4个频道中
Get PRO
十月 '24
+70
在1个频道中
Get PRO
九月 '24
+42
在1个频道中
Get PRO
八月 '24
+50
在0个频道中
Get PRO
七月 '24
+55
在2个频道中
Get PRO
六月 '24
+91
在3个频道中
Get PRO
五月 '24
+48
在2个频道中
Get PRO
四月 '24
+55
在3个频道中
Get PRO
三月 '24
+44
在1个频道中
Get PRO
二月 '24
+51
在2个频道中
Get PRO
一月 '24
+48
在1个频道中
Get PRO
十二月 '23
+57
在1个频道中
Get PRO
十一月 '23
+47
在1个频道中
Get PRO
十月 '23
+41
在3个频道中
Get PRO
九月 '23
+36
在0个频道中
Get PRO
八月 '23
+50
在0个频道中
Get PRO
七月 '23
+41
在0个频道中
Get PRO
六月 '23
+18
在0个频道中
Get PRO
五月 '23
+23
在0个频道中
Get PRO
四月 '23
+66
在0个频道中
Get PRO
三月 '23
+38
在0个频道中
Get PRO
二月 '23
+34
在0个频道中
Get PRO
一月 '23
+28
在0个频道中
Get PRO
十二月 '22
+41
在0个频道中
Get PRO
十一月 '22
+46
在0个频道中
Get PRO
十月 '22
+29
在0个频道中
Get PRO
九月 '22
+28
在0个频道中
Get PRO
八月 '22
+41
在0个频道中
Get PRO
七月 '22
+28
在0个频道中
Get PRO
六月 '22
+28
在0个频道中
Get PRO
五月 '22
+22
在0个频道中
Get PRO
四月 '22
+49
在0个频道中
Get PRO
三月 '22
+43
在0个频道中
Get PRO
二月 '22
+23
在0个频道中
Get PRO
一月 '22
+31
在0个频道中
Get PRO
十二月 '21
+35
在0个频道中
Get PRO
十一月 '21
+58
在0个频道中
Get PRO
十月 '21
+58
在0个频道中
Get PRO
九月 '21
+41
在0个频道中
Get PRO
八月 '21
+54
在0个频道中
Get PRO
七月 '21
+28
在0个频道中
Get PRO
六月 '21
+45
在0个频道中
Get PRO
五月 '21
+53
在0个频道中
Get PRO
四月 '21
+32
在0个频道中
Get PRO
三月 '21
+20
在0个频道中
Get PRO
二月 '21
+31
在0个频道中
Get PRO
一月 '21
+35
在0个频道中
Get PRO
十二月 '20
+648
在0个频道中
| 日期 | 订阅者增长 | 提及 | 频道 | |
| 09 十月 | +1 | |||
| 08 十月 | 0 | |||
| 07 十月 | +2 | |||
| 06 十月 | +1 | |||
| 05 十月 | 0 | |||
| 04 十月 | 0 | |||
| 03 十月 | +2 | |||
| 02 十月 | 0 | |||
| 01 十月 | 0 |
频道帖子
🔭 امشب در وب علمی فارسی - شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵
🪐 نجوم و فضا▫️ تلسکوپ جیمز وب برای اولین‌بار کهکشان منشأ دورترین انفجار رادیویی سریع را شناسایی کرد (دیجیاتو) ▫️ آن‌سوی ماه؛ چهره‌ای که از زمین نمی‌بینیم (کیهان‌شناسی و کوانتوم) ▫️ ۱۰ میلیارد سال در راه؛ رکوردشکنی در کشف قدیمی‌ترین فوران رادیویی سریع جهان (زومیت) ▫️ روشن شدن رایانهٔ اصلی کاوشگر رامسس برای دیدار با آپوفیس (تازه‌های علمی)
⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی▫️ دایره یا مربع، کدام متقارن‌تر است؟ (وحید بهمرام)
🧬 زیست و پزشکی▫️ اکسیژن و گسترش نخستین سلول‌های پیچیده روی زمین (مجلهٔ علم) ▫️ نیاکان انسان در مسیر مهاجرت از آفریقا در شام با فیل‌های غول‌پیکر هم‌مسیر بودند (زومیت) ▫️ تیروئید و بارداری؛ پیوند سلامت مادر و رشد جنین (پزشکان گیل) ▫️ واکسن خانگی آنفولانزا؛ تجربه استفاده از اسپری بینی فلومیست بدون سرنگ و صف درمانگاه (یک پزشک) 🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)
| 2 | 🔴 کتاب‌های صوتی
⭕️ کتاب‌های نوشتهٔ دکتر محمدرضا سرگلزایی که تاکنون صوتی شده‌اند:
🔹 کتاب اخلاق و آزادی: مبارزه‌ی
اخلاقی برای آزادی
🔹 کتاب ما دوباره سبز می‌شویم
🔹 کتاب نا-ناخودآگاه آقای روانپزشک
🔹 کتاب ماجراهای عاشقانه
🔹 کتاب من این سرنوشت را نمی‌خواهم
🔹 کتاب زندگی، فکر و دیگر هیچ
🔹 کتاب بفرمایید نوبت شماست
🔹 کتاب کوزه‌ای از آب بحر
🔹 کتاب ده سؤال بی‌جواب
🔹 کتاب نامه‌هایی به آسمان
🔹 کتاب خودت را دوست داری؟
🔴 لطفا به اشتراک بگذارید.
https://instagram.com/bahmankhalilnasab
@barokh | 14 |
| 3 | 🔭 جدیدترین اخبار نجوم از زبان هوش‌مصنوعی
🗓 شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵
🤖 امروز سری به آسمان جرمی می‌زنیم که ابرهای آبش ظاهراً آرام و قرار ندارند.
🌏 ابرهای آبِ متغیر در همسایگی منظومهٔ شمسی
گروهی به سرپرستی بریتانی مایلز (Brittany Miles) با تلسکوپ فضایی جیمز وب، تغییرات ابرهای آب را در وایز ۰۸۵۵ (WISE 0855) ردیابی کرده‌اند؛ این نخستین شناسایی ابرهای آبِ متغیر بیرون از منظومهٔ شمسی است. این جرم، سردترین کوتولهٔ قهوه‌ای شناخته‌شده، هم‌اندازهٔ مشتری و در فاصلهٔ ۷٫۵ سال نوری از ماست. پژوهشگران ۱۱ ساعت آن را زیر نظر گرفتند و هر ۱۵ دقیقه یک طیف از نورش ثبت کردند. بررسی‌ها تصویری از جرمی ابری با ترکیب شیمیایی پیچیده به دست می‌دهد؛ جایی که تغییر ابرها یادآور پویایی آسمان آشنای خودمان است، هرچند با دنیایی بسیار متفاوت طرفیم. 🔗
❔ چرا مهم است؟ این نخستین بار است که ابرهای آبِ متغیر بیرون از منظومهٔ شمسی شناسایی می‌شوند. ثبت پی‌درپی طیف‌ها فرصتی برای دنبال کردن تغییرات جوی سردترین کوتولهٔ قهوه‌ای شناخته‌شده فراهم کرده است.
☄️ دو سیارک بزرگ، هر ۵ دقیقه یک دور می‌چرخند
دیمیتری واویلوف (Dmitrii Vavilov) و همکارانش با بررسی داده‌های رصدخانهٔ ورا روبین، دو سیارک در کمربند سیارک‌ها یافته‌اند که هرکدام بیش از ۲ کیلومتر پهنا دارند و هر ۵ دقیقه یک دور می‌چرخند. چنین چرخشی برای سیارک‌هایی به این بزرگی پیش‌تر دیده نشده بود. گروه از میان بیش از ۹۰۰۰ سیارک، سرعت چرخش ۲۶۰ مورد را اندازه گرفت. این دو شاید به‌جای توده‌هایی سست، اجرامی یکپارچه باشند؛ احتمالی که می‌تواند برداشت ما از برخوردهای سیارکی را به چالش بکشد. 🔗
👽 بارانِ مریخ باستان شاید فرمالدهید را به آب رسانده باشد
پژوهشگران ژاپنی در مطالعه‌ای داوری‌شده بررسی کرده‌اند که فرمالدهیدِ موجود در جو مریخ باستان کجا می‌توانسته روی سطح آن حضور داشته باشد. به پیشنهاد آن‌ها، باران شاید این ماده را به آب‌های سطحی رسانده باشد. فرمالدهید در آب می‌تواند به آغاز واکنش‌هایی کمک کند که قندها، اسیدهای آمینه و دیگر مولکول‌های آلی پیچیده را می‌سازند. مریخ زمانی باران، رودخانه و دریاچه داشته است؛ اما این مسیر شیمیایی احتمالی، به‌تنهایی به معنی وجود حیات در گذشتهٔ آن نیست. 🔗
⭐ میدان مغناطیسی شاید حد جرم کوتولهٔ سفید را تغییر دهد
میدان‌های مغناطیسی نیرومند شاید به کوتوله‌های سفید اجازه دهند از حد چاندراسخار فراتر بروند. کوتولهٔ سفید هستهٔ بسیار چگالِ باقی‌مانده از ستاره‌ای است که سوختش تمام شده و لایه‌های بیرونی‌اش را از دست داده است؛ اندازه‌اش تقریباً به زمین می‌رسد. برای کوتولهٔ سفیدی که چرخش یا میدان مغناطیسی نیرومندی ندارد، حد بالای شناخته‌شدهٔ جرم حدود ۱٫۴ برابر جرم خورشید است. 🔗
🚀 ناسا مواد سپر گرمایی آینده را با محمولهٔ زباله می‌آزماید
ناسا و همکارانش برای آزمودن مواد محافظ گرماییِ نسل بعد، از پایان مأموریت یک فضاپیمای باری استفاده می‌کنند. فضاپیمای سایگنوس ایکس‌ال (Cygnus XL) هنگام جدا شدن از ایستگاه فضایی بین‌المللی، همراه زباله‌ها ۱۲ کپسول آزمایشی کوچک حمل می‌کرد. فضانوردان پیش از جدایی، زباله‌ها را در فضاپیما گذاشتند و کپسول‌های ساخته‌شده به دست دانشجویان دانشگاه کنتاکی را فعال کردند. این آزمایش برای گردآوری داده دربارهٔ موادی طراحی شده که شاید پایهٔ سپرهای گرمایی مأموریت‌های آیندهٔ ماه و مریخ شوند. 🔗
💡 واژهٔ امروز: حد چاندراسخار (Chandrasekhar limit)
حد بالای جرم کوتولهٔ سفیدِ بدون چرخش و میدان مغناطیسی نیرومند؛ حدود ۱٫۴ برابر جرم خورشید.
تا فردا، چشم‌مان به آسمان و خبرهایش.
پیروز باشید (🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا)
- با اضافه کردن بات @astronews_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، جدیدترین اخبار نجومی را هر روز به شکل خودکار در گروه یا کانال خود اطلاع‌رسانی کنید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 25 |
| 4 | ☀️ منظره‌ای میان دو افق
فکت علمی روز · شنبه ۱۸ مهر
چطور ممکن است خورشید و ماهِ گرفته را هم‌زمان ببینی؟ هنگام ماه‌گرفتگی افقی، درست پیش از غروب یا پس از طلوع خورشید، هر دو اندکی بالای افق پدیدار می‌شوند؛ خورشید در یک سوی آسمان و ماه در سوی تقریباً مقابل آن.
برای دیدن این منظره، باید نگاهت را از یک افق به افق روبه‌رو ببری. عجیب‌تر اینکه ماه در این هنگام کاملاً در سایهٔ زمین است. شکست نور در جوّ زمین، جای ظاهری خورشید و ماه را بالاتر از جای واقعی‌شان نشان می‌دهد. پس این تصویرِ گسترده در آسمان، به جایگاه ناظر هم بستگی دارد.
🔭 بیشتر بدانید
ماه‌گرفتگی افقی رویدادی جدا از ماه‌گرفتگی کامل نیست؛ در هر ماه‌گرفتگی کامل رخ می‌دهد، اما دیدن آن به موقعیت ناظر بستگی دارد.
👀 ناظران روی خط‌الرأس کوه‌های بلند، هنگام ماه‌گرفتگی کامل و در شرایط طلوع یا غروب کاذب، معمولاً می‌توانند این منظره را ببینند.
🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا
- با اضافه کردن بات @astrofact_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، هر روز یک فکت علمی جالب را به شکل خودکار در گروه یا کانال خود منتشر کنید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 26 |
| 5 | تاریخ فلسفه با دکتر آرتور هولمز:
📢جلسهٔ نوزدهم: نوافلاطونیسم و پدران کلیسا
تماشا در آپارات:
📽 aparat.com/v/fxaut08 https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 24 |
| 6 | https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh تاریخ فلسفه با دکتر آرتور هولمز:
📢جلسهٔ نوزدهم: نوافلاطونیسم و پدران کلیسا
تماشا در آپارات:
📽 aparat.com/v/fxaut08 | 1 |
| 7 | تاریخ فلسفه با دکتر آرتور هولمز:
📢جلسهٔ نوزدهم: نوافلاطونیسم و پدران کلیسا
تماشا در آپارات: https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh 📽 aparat.com/v/fxaut08 | 1 |
| 8 |  زندگی کردن آنگونه که دوست دارید خودخواهی نیست.
خودخواهی آن است که از دیگران بخواهید آنگونه که شما دوست دارید زندگی کنند.
#اسکار_وایلد https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 23 |
| 9 | 🔭 امروز در وب علمی فارسی - شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵
🪐 نجوم و فضا
▫️ دورترین فوران رادیویی سریع تاریخ کشف شد (علم و آگاهی)
▫️ کدام اجرام کیهانی بیشترین نزدیکی را به خورشید تجربه کرده‌اند؟ (تازه‌های علمی)
▫️ راز دانه‌های سبز در دهانه جزرو، آیا مریخ زمانی میزبان حیات بوده؟ (آکادمی اخترزیست‌شناسی ایران)
⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی
▫️ چرا به‌جای پادماده، جهان عمدتاً از ماده ساخته شده است؟ (کیهان‌شناسی و کوانتوم)
▫️ دیکوتومی شیمیایی چیست (کیمیکال)
🧬 زیست و پزشکی
▫️ ژن‌های جهنده شاید یکی از رازهای موفقیت عجیب مورچه‌ها باشند (مجلهٔ علم)
▫️ روش تازه‌ای برای تشخیص سرطان مثانه با RNA آزاد ادرار (Scientometrics)
▫️ مقاله کارآزمایی هزارنفری فلوگارد سلب اعتبار شد؛ چه بر سر یکی از مهم‌ترین شواهد واکسن آنفلوآنزای ایرانی آمده است؟ (ژورنال ۴۲)
▫️ آیا باید نگران شیوع طاعون در روسیه باشیم؟ (افق رویداد)
🧠 ذهن، فلسفه و تاریخ علم
▫️ پژوهش جدید: نشانه‌های روان‌آزاری شاید در نوشته‌های فرد هم بروز کنند (دیجیاتو)
▫️ چقدر از خاطراتتان واقعی‌اند؟ مغزتان به شما دروغ می‌گوید (زومیت)
▫️ ۱۸ مهر؛ از وزن‌کردن زمین تا نخستین المپیک ماهواره‌ای (زومیت)
🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 25 |
| 10 |  📢 تصویر روز ناسا
🗓 شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵
🔭 نیمهٔ پنهان ماه
ماه که به‌صورت کشندی در چرخش هم‌زمان با زمین می‌چرخد، همیشه همان روی آشنایش را به ساکنان زمین نشان می‌دهد. اما نیمهٔ پنهان ماه از مدارش هم می‌تواند برایمان آشنا شود. این تصویر واضح که موزاییکی از عکس‌های دوربین میدان‌گستردهٔ مدارگرد شناسایی ماه (Lunar Reconnaissance Orbiter) است، نیمهٔ پنهان ماه را در مرکز نشان می‌دهد. این تصویر بخشی از موزاییکی سراسری است که از بیش از ۱۵٬۰۰۰ عکس، گرفته‌شده بین نوامبر ۲۰۰۹ و فوریهٔ ۲۰۱۱، ساخته شده است. نسخهٔ بالاترین وضوح، عوارض سطح را با مقیاس ۱۰۰ متر به‌ازای هر پیکسل نشان می‌دهد.
شگفت‌آور است که سطح ناهموار و فرسودهٔ نیمهٔ پنهان ماه با روی نزدیک آن، که پوشیده از دریاوارهای تاریک و هموار است، تفاوت زیادی دارد. توضیح احتمالی این است که پوستهٔ نیمهٔ پنهان ضخیم‌تر است و در نتیجه، مواد مذاب درون ماه سخت‌تر می‌توانند به سطح برسند و دریاوارهای تاریک و هموار بسازند.
📷 NASA، Arizona State Univ. · 🔗 منبع
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 28 |
| 11 | 🏆 پرخواننده‌ترین‌های هفته
✨ در وب علمی فارسی · ۸ مهر تا ۱۴ مهر ۱۴۰۵
🥇 ۵ فیلم فضایی با بیشترین واقع‌گرایی علمی (اسپاش)
🥈 از بقا تا زندگی؛ معماری آینده حضور انسان در فضا (اسپاش)
🥉 مواد تنظیم‌کننده رشد گیاهی (Plant Growth Regulators) (ژنیران)
4️⃣ سایه طاعون سیاه در روسیه؛ ماجرا چیست و آیا کابوس همه‌گیری جدید در راه است؟ (دیجیاتو)
5️⃣ اگر ماهواره‌ها یک روز خاموش شوند چه اتفاقی می‌افتد؟ (آیاز)
6️⃣ شناسایی یک فوتون پرانرژی از اعماق کیهان (بیگ‌بنگ)
7️⃣ کاربردها و فناوری‌های کشت بافت گیاهی (ژنیران)
🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 33 |
| 12 | 🔭 امشب در وب علمی فارسی - جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵
🪐 نجوم و فضا
▫️ سیگنال رادیویی یک کهکشان پس از ۱۰ میلیارد سال سفر در فضا به زمین رسید! (یک پزشک)
▫️ تلسکوپ فضایی پریما؛ ناسا با قطعات یدکی جیمز وب می‌سازد (تازه‌های علمی)
▫️ از «امید» تا جوستیتیا؛ امارات می‌خواهد از شریک فضایی به سازنده فضایی تبدیل شود (ژورنال ۴۲)
⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی
▫️ بررسی علمی یک پدیده عجیب؛ چرا اتصال خیارشور به برق شهری نور زرد تولید می‌کند؟ (زومیت)
▫️ چرخه شیمیایی ریبوز و بور شاید به آغاز حیات روی زمین کمک کرده باشد (کیهان‌شناسی و کوانتوم)
▫️ آیا اصل پارتیشن، اصل انتخاب را نتیجه می‌دهد؟ (Mathematical Musings)
🧬 زیست و پزشکی
▫️ دنیای چوبی نئاندرتال‌ها؛ از نیزه تا وسایل زندگی روزمره (پژوهش‌های پارینه‌سنگی)
▫️ دانشمندان برای اولین‌بار اتصال زیپ‌مانند دو مولکول DNA را مشاهده کردند (دیجیاتو)
▫️ دم مارمولک چگونه به کنترل بدن هنگام پرش کمک می‌کند (مجلهٔ علم)
▫️ کشف گونه‌ای تمساح جدید در سنگ‌های به‌کاررفته برای ساخت تندیس ابوالهول (زومیت)
▫️ مقالهٔ کارآزمایی واکسن فلوگارد سلب اعتبار شد (Scientometrics)
🧠 ذهن، فلسفه و تاریخ علم
▫️ تحصیل چگونه از طریق تخصص‌یابی عصبی برای کلمات و اعداد مغز را شکل می‌دهد (علوم اعصاب تربیتی)
🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 32 |
| 13 | گفتگوی ادمین کانال فلسفه و علم و دانش با چت جی پی تی بخش بیستم از اسپینوزا تا کوانتوم بوهمی اگر تابع موج اطلاعات ما باشد، نه یک شیء فیزیکی، آن‌وقت باید بپرسیم:
اطلاعات دربارهٔ چه چیزی؟
و اگر پاسخ این باشد که «اطلاعات فقط دربارهٔ تجربه‌های ممکن ماست»، دوباره با یک پرسش بنیادی روبه‌رو می‌شویم:
پس آن جهانی که این تجربه‌ها در آن رخ میدهند چیست؟
از طرف دیگر، اگر بگوییم تابع موج واقعیت عینی جهان است، جهان‌های بسیار زیادی باید بپذیریم یا باید توضیح دهیم چرا از یک برهم‌نهی، یک نتیجهٔ مشخص مشاهده می‌کنیم.
و اگر مانند بوهم بگوییم:
«تابع موج واقعی است، اما ذرات نیز واقعاً موقعیت دارند»،
آنگاه باید بپذیریم که ساختار بنیادی جهان غیرمحلی است.
بنابراین هر تفسیر، بهایی فلسفی می‌پردازد.
و شاید مهم‌ترین سؤال بحث ما این باشد:
آیا اطلاعات چیزی است که یک موجود فیزیکی دربارهٔ واقعیت دارد،
یا
آیا اطلاعات بخشی از خود ساختار بنیادی واقعیت است؟
اگر دومی را جدی بگیریم، آن‌وقت رابطهٔ میان اطلاعات و علیت بسیار عجیب می‌شود؛ زیرا باید توضیح دهیم آیا اطلاعات صرفاً چیزی است که از روابط علّی به دست می‌آید، یا خودِ روابط علّی را می‌توان برحسب جریان اطلاعات فهمید.
به‌نظرم گام بعدی بسیار جذاب است: همین مسئله را از آزمایش دوشکاف و سپس آزمایش بل شروع کنیم. آنجا می‌توانیم ببینیم دقیقاً کدام بخش از تصویر کلاسیکِ «واقعیت + مشاهده + علیت» فرو می‌ریزد و چرا بوهم، کپنهاگی و جهان‌های متعدد هرکدام پاسخ متفاوتی میدهند.
حتماً. بیایید این بار از آزمایش دوشکاف شروع کنیم، اما نه صرفاً به‌عنوان یک آزمایش معروف کوانتومی؛ بلکه به‌عنوان آزمایشی که ما را مجبور می‌کند بین «واقعیت»، «اطلاعات» و «مشاهده» تمایز بگذاریم.
۱. دوشکاف: مسئله از «ذره یا موج؟» عمیق‌تر است
فرض کنیم فوتون‌ها را یکی‌یکی به سوی دو شکاف می‌فرستیم.
اگر هیچ وسیله‌ای برای تشخیص مسیر نداشته باشیم، روی پرده در درازمدت الگوی تداخل ظاهر می‌شود:
P(x)=∣ψ1(x)+ψ2(x)∣2P(x)=|\psi_1(x)+\psi_2(x)|^2
که برابر است با:
∣ψ1∣2+∣ψ2∣2+2Re(ψ1∗ψ2)|\psi_1|^2+|\psi_2|^2+ 2\operatorname{Re}(\psi_1^*\psi_2)
جملهٔ سوم همان جملهٔ تداخل است.
این نکته بسیار مهم است:
نمی‌توانیم صرفاً بگوییم فوتون یا از شکاف اول رفته یا از شکاف دوم و ما فقط نمی‌دانیم کدام.
اگر چنین بود، انتظار داشتیم:
P(x)=∣ψ1∣2+∣ψ2∣2P(x)=|\psi_1|^2+|\psi_2|^2
و جملهٔ تداخل وجود نداشت.
پس «ندانستن مسیر» با «برهم‌نهی مسیرها» یکی نیست.
۲. حالا یک سؤال خطرناک بپرسیم
فرض کنید هیچ‌کس مسیر فوتون را مشاهده نمی‌کند.
آیا فوتون واقعاً از یکی از دو شکاف عبور کرده است؟
اینجا باید مواظب زبانمان باشیم.
در فیزیک کلاسیک، پاسخ تقریباً بدیهی است:
بله؛ مسیر وجود داشته، فقط ما آن را نمی‌دانیم.
اما مکانیک کوانتومی می‌گوید اگر وضعیت فیزیکی سیستم واقعاً امکان تداخل دو مسیر را حفظ کند، نمی‌توانیم آن را به یک مخلوط کلاسیکی از دو مسیر تقلیل دهیم.
بنابراین یک تفاوت اساسی داریم:
عدم اطلاع ما ≠ عدم تعیین کوانتومی
این شاید نخستین شکاف واقعی میان «اطلاعات» و «واقعیت» باشد.
۳. اما اگر مسیر را اندازه بگیریم چه؟..ادامه دارد... https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 36 |
| 14 | حرف آخر
رفیق جوان من؛ فلسفه اگر نتواند خشم تو را مهار کند، اگر نتواند کینه را از دلت بشوید، اگر نتواند به تو بیاموزد که در برابر حماقت جهان لبخند بزنی و راه خودت را بروی، پشیزی ارزش ندارد. آن وقت تو فیلسوف نیستی؛ یک بیمار کینه‌توز هستی که اصطلاحات ثقیل فلسفی را مثل سنگ به سمت شیشه‌ی همسایه‌ها پرتاب می‌کند.
اسپینوزا که عاشقش هستی، وقتی فهمید جامعه‌ی یهودیان آمستردام او را تکفیر و لعن کرده‌اند و حتی قصد جانش را داشته‌اند، چاقو نکشید، به کسی فحش نداد، در میدان شهر هتاکی نکرد؛ با آرامشی رعب‌آور گوشه‌ای نشست، عدسی تراشید و کتابی نوشت که هندسهٔ اخلاق و آزادی انسان بود.
تو اکنون بر سر یک دوراهی ایستاده‌ای: یا تسلیم این خشم کودکانه می‌شوی و تا سی‌سالگی آدمی منزوی، تلخ، منفور و پر از عقده خواهی شد که شب‌ها با قرص خواب می‌خوابد و روزها به در و دیوار فحش می‌دهد؛ یا اینکه مردانه افسار این اسب سرکش را به دست می‌گیری، تمرین می‌کنی، به هژمونیکون درونت برمی‌گردی و از خودت انسانی شریف، آرام و نفوذناپذیر می‌سازی.
تصمیم با خودت است؛ اما یادت باشد، آزمون فلسفه‌دانی در صفحات مجازی نیست، در اولین برخوردی است که فردا با توهین یک غریبه خواهی داشت. برو و نشان بده که لایق این اندیشه‌های بزرگی که می‌خوانی هستی.
حالا فهمیدی چه گفتم جوان خام و حساس؟ https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 27 |
| 15 | گام دوم: قانون «تأخیر ۲۴ ساعته در پاسخ» (مهار تکانشگری)
سنکا در رساله‌ی شاهکار خود در باب خشم می‌گوید: «بزرگ‌ترین پادزهر خشم، تأخیر است.» خشم مثل شرابی مسکر است که در دقایق اول عقل را کور می‌کند، اما نیم‌ساعت بعد تبخیر می‌شود.
دستور عملی:
از امروز عهد می‌بندی: هیچ پاسخی به هیچ محرکی در فضای مجازی یا حقیقی در لحظه داده نمی‌شود.
اگر کسی به تو توهین کرد، یا دیدی کسی در یک گروه حرف بی‌ربطی زده و انگشتانت می‌سوزد که جوابش را با تحقیر بدهی:
1. دستت را از روی کیبورد بردار.
2. صفحه‌ی چت را ببند.
3. تایمر گوشی‌ات را بگذار روی ۲ ساعت (یا تا فردا صبح).
4. به خودت بگو: «من حق پاسخ دادن و توهین کردن را برای خودم محفوظ می‌دانم، اما دقیقاً ۲ ساعت دیگر این کار را خواهم کرد».
به تو قول شرف می‌دهم، بعد از ۲ ساعت هورمون‌های کورتیزول و آدرنالین فروکش می‌کنند، عقلِ خفته بیدار می‌شود و خواهی دید که پاسخ دادن به آن آدم چقدر حقیر، بی‌فایده و اتلاف انرژی بوده است. سکوت تو نشانه‌ی باختن نیست، نشانه‌ی این است که آن آدمِ غریبه آن‌قدر برایت مهم نیست که وقت و آرامش روانی‌ات را خرجش کنی.
گام سوم: پیش‌اندیشی در باب شرور
هر روز صبح قبل از اینکه دست به گوشی ببری، مثل مارکوس آئورلیوس این تمرین ذهنی را انجام بده. او هر روز صبح به خودش می‌گفت:
«امروز با مردمانی نمک‌نشناس، پرخاشگر، خائن، حسود و خودخواه روبه‌رو خواهم شد. آن‌ها چنین‌اند چون قادر نیستند خیر را از شر بازشناسند. اما من که طبیعت خیر را می‌شناسم، نه می‌توانم از دست آن‌ها آسیب ببینم و نه می‌توانم از آن‌ها خشمگین شوم.»
دستور عملی:
صبح‌ها پنج دقیقه چشمانت را ببند و بدترین سناریوها را تجسم کن:
تصور کن امروز وارد گروه شدی و یک نفر حرف زشتی به تو زد، یا استادی پستی گذاشت که با آن مخالفی، یا ادمینی تو را بدون دلیل بن کرد.
این اتفاق را پیشاپیش در ذهنت ببین، اما این بار در ذهنت تمرین کن که با لبخندی آرام، فقط صفحه را می‌بندی و می‌گویی: «طبیعت دنیا همین است؛ سگ واق‌واق می‌کند، باران می‌بارد، و انسان‌های ناپخته توهین می‌کنند. جای تعجب نیست.» وقتی ذهن از قبل واکسینه شد، در واقعیت دیگر دچار شوک و خشم ناگهانی نمی‌شود.
گام چهارم: روزه‌داری از گروه‌های مجازی (خروج از باتلاق قضاوت)
کسی که در حال خودخوری روانی است، نباید در میدان جنگ مجازی بنشیند. گروه‌های تلگرامی و اینستاگرامی میدان نمایش ایگوهای بادکرده است. وقتی تو خودت ظرفیت روانی نداری، حضور در این فضاها عین این است که با پای تاول‌زده در ماراتن شرکت کنی.
دستور عملی:
همین امشب از تمام گروه‌های بحث فلسفی که در آن‌ها دعوا و کل‌کل می‌کنی لفت بده. برای ۳۰ روز اعتکاف کن.
اگر در کانال من یا هر استاد دیگری هستی، حق نداری هر بار لفت بدهی و دوباره برگردی. اگر می‌مانی، متنی را بخوان و فوراً گوشی را خاموش کن و روی آن فکر کن؛ نه اینکه واکنش نشان بدهی. اگر احساس می‌کنی دیدن آن متن خشمگینت می‌کند، آن کانال را هم Mute کن و چند هفته سراغش نرو. به جای لفاظی در گروه‌ها، برو خودِ متون را آرام و با یادداشت‌برداری بخوان.
گام پنجم: دفترچه‌ی درون‌نگری شبانه (النگخوس شبانه به سبک سنکا)
سنکا می‌گوید وقتی چراغ‌ها خاموش می‌شد و همسرش به خواب می‌رفت، او تمام اعمال و افکار روزش را روی تخت محاکمه می‌کرد.
دستور عملی:
یک دفترچه بردار (روی کاغذ، نه در گوشی). هر شب پیش از خواب سه سوال از خودت بپرس و صادقانه جواب بده:
1. امروز در کجای مسیر عنان اراده‌ام را به دست خشم دادم؟ (مثلاً نوشتی: فلان‌جا باز دهان به فحاشی باز کردم).
2. با کدام تحریک توانستم مقابله کنم و پیروز شوم؟ (حتی اگر یک مورد کوچک بود، ثبتش کن: فلان پیام را دیدم ولی جواب ندادم).
3. فردا اگر همان موقعیت پیش بیاید، رفتار عقلانی‌تر چیست؟
این دفترچه به مرور زمان مغز تو را شرطی می‌کند که بداند در پایان روز باید به یک قاضیِ بی‌طرف به نام «خودت» پاسخ پس بدهد. و باز ادامه..👇👇
https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 27 |
| 16 | ۳. ویکتور فرانکل و مفهوم «شکاف میان محرک و پاسخ»
ویکتور فرانکل در اردوگاه‌های مرگ نازی‌ها، آموزه‌ی اپیکتتوس را در هولناک‌ترین بستر تاریخ بازسازی کرد. او گفت:
«میان محرک و پاسخ، یک فضا و شکاف وجود دارد. در این شکاف، قدرت ما برای انتخاب پاسخمان نهفته است. و در پاسخ ماست که رشد و آزادی ما رقم می‌خورد.»
مشکل الان تو چیست؟ تو این شکاف را به صفر رسانده‌ای! محرک می‌آید (یک نقد، یک پست در کانال، یک مخالفت در گروه)، و تو بلافاصله مثل باروت منفجر می‌شوی؛ پاسخ تو اتوماتیک، بدوی و انفعالی است. آزادی انسان رواقی دقیقاً در فراخ کردنِ همین فاصله‌ی زمانی میان محرک و واکنش است.
بخش چهارم: کالبدشکافی وضعیت روانی شخصِ تو
اجازه بده مثل یک جراح بی‌رحم، این زخمی را که در پیام تو بود باز کنم. چرا این‌قدر پرخاشگری؟ چرا از دیگران، حتی از من که به قول خودت نوشته‌هایم را دوست داری، ناگهان بیزار می‌شوی و بعد پشیمان برمی‌گردی؟
1. توهم استثنایی بودن و زخم نارسیسیستیک: وقتی جوانی در بیست‌وسه سالگی وارد فلسفه‌ی جدی می‌شود و متونی می‌خواند که هم‌سن‌وسال‌هایش حتی نامشان را نشنیده‌اند، دچار یک تورم وحشتناک «من» (Ego) می‌شود. به خودت می‌گویی «من حقیقت را می‌فهمم و این توده‌ی مردم مبتذل‌اند». اما جهان بیرون به این احساس برتری تو وقعی نمی‌نهد! وقتی در یک گروه مجازی حرف می‌زنی و به جای تشویق، تحقیر یا بن می‌شوی، آن «منِ بادکنکی» سوزن می‌خورد و بادش خالی می‌شود. این درد دارد، و دردش را به شکل خشم و فحاشی بیرون می‌ریزی.
2. پروژکسیون (فرافکنی) حس حقارت: تو به دیگران فحش می‌دهی و توهین می‌کنی، چون ناخودآگاه در اعماق وجودت از ناتوانی، تنهایی و ناشناخته‌ماندنِ خودت در عذابی. دیگران را «پوک» می‌خوانی تا پوچی و بلاتکلیفی زیستی خودت را لاپوشانی کنی.
3. چرخه‌ی دوسوگرایی وسواسی (عشق و نفرت): اینکه به کانال من می‌آیی، می‌خوانی، خشمگین می‌شوی، لفت می‌دهی و دوباره برمی‌گردی، یک الگوی کلاسیک روانی است. تو از یک سو تشنه‌ی مرجعیت فکری و آموختنی، اما از سوی دیگر، نفسِ دیدنِ کسی که چیزی بیشتر از تو بلد است برای نفس متورمت غیرقابل تحمل است! حس می‌کنی در برابر استاد یا متن تحقیر شده‌ای، پس کینه می‌ورزی، لفت می‌دهی تا قدرت‌نمایی کنی، اما اضطراب ندانستن دوباره تو را کشان‌کشان برمی‌گرداند. این خودِ جهنم است دوست من!
بخش پنجم: برنامه‌ی عملیِ گام‌به‌گام و روزمره (نسخه‌ی رواقی-شناختی)
دیگر فلسفه‌بافی بس است. اگر واقعاً می‌خواهی نجات پیدا کنی و ذهنت آرام بگیرد، باید از همین فردا صبح وارد این «پادگان عقلانی» شوی. من برای تو یک پروتکل چهارگانه طراحی کرده‌ام. اینها را بخوان و عین یک دستور دارویی مصرف کن:
گام اول: تمرین «تفکیک مهار» (صبح‌ها بلافاصله پس از بیداری)
اپیکتتوس در آغاز کتاب انکیریدین (راهنما) می‌گوید: امور دو دسته‌اند؛ آن‌هایی که در اختیار ما هستند و آن‌هایی که در اختیار ما نیستند.
در اختیار تو چیست؟ فقط و فقط قضاوت‌هایت، تصمیمت برای توهین نکردن، میزان وقتی که برای مطالعه می‌گذاری، و مدیریت خشمت.
در اختیار تو نیست چیست؟ شعور آدم‌های تلگرام، اینکه در گروه بن بشوی یا نشوی، مشهور شدن یا نشدن آدم‌های نالایق، و اینکه مردم به تو احترام بگذارند یا نگذارند.
دستور عملی:
هر روز صبح یک کاغذ بگذار جلویت. صفحه را با یک خط به دو نیم تقسیم کن. سمت راست بنویس: «دست من نیست»، سمت چپ بنویس: «دست من است».
بنویس:
دست من نیست: اینکه فلانی در اینترنت حرف احمقانه بزند یا به من توهین کند.
دست من است: اینکه من مثل یک کودک خشمگین به لجن او شیرجه نزنم و سکوت کنم.
این برگه را بگذار جلوی چشمت. هر بار برای موضوعی عصبی شدی، بپرس: «این موضوع در ستون چپ است یا راست؟» اگر در ستون راست (خارج از کنترل) بود، رواقی‌وار به خودت بگو: «این به من مربوط نیست؛ این در حوزه‌ی سرنوشت اوست، نه وظیفه‌ی من». و ادامه..👇👇
https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 22 |
| 17 | چرا رواقیان این‌قدر شیفته‌ی سقراط بودند؟ چرا اپیکتتوس برده مدام تکرار می‌کرد که باید سقراط‌وار زیست؟
نسبت تمرین رواقی با سقراط در سه نقطه‌ی حیاتی خلاصه می‌شود:
۱. چرخش از آسمان به زمین و مأموریت «مراقبت از خود» [=Epimeleia Heautou]
سقراط نخستین کسی بود که به قول سیسرو فلسفه را از آسمان به زمین آورد و در کوچه و بازار نشاند. مأموریت سقراط چه بود؟ او در دادگاه آتن فریاد زد: ای مردم، شما شرم نمی‌کنید که تمام همّ‌وغم‌تان پول، شهرت و جاه‌طلبی است، اما پروای روان و خرد خویش را ندارید؟ تمرین رواقی ادامه‌دهنده‌ی مستقیم همین مأموریت سقراطی است. رواقیان تمرین را سازوکاری تکنیکی کردند تا انسان بتواند شبانه‌روز از روان خود مراقبت کند و اجازه ندهد زباله‌های بیرون وارد این معبد درونی شوند.
۲. تبدیل النگخوس بیرونی به النگخوس درونی
روش سقراط چه بود؟ النگخوس [=Elenchos]؛ یعنی بازجویی دیالوگی، به دام انداختن تناقضات، و رسوا کردن باورهای پوشالی طرف مقابل. سقراط در شهر راه می‌افتاد و یقه‌تان را می‌گرفت و می‌پرسید: «تو که دم از شجاعت یا عدالت می‌زنی، دقیقاً تعریفت از آن چیست؟» و نشان می‌داد که ادعای فرد چقدر توخالی است.
نبوغ رواقیان این بود که این النگخوسِ سقراطی را درونی کردند.
در تمرین رواقی، تو دیگر منتظر نمی‌مانی کسی در خیابان یا فضای مجازی اشتباهت را گوشزد کند؛ تو خودت به سقراطِ درون خودت تبدیل می‌شوی. هر بار خشمگین شدی، هر بار حس کردی می‌خواهی به کسی توهین کنی، قاضی درون (هژمونیکون) یقه‌ات را می‌گیرد و بازجویی‌ات می‌کند: «این هیجان از کجا آمد؟ چرا گمان کردی حرف این آدم به تو آسیب زده؟ آیا تو خودت تعریف فضیلت را می‌دانی که از بی‌فضیلتی او برآشفته‌ای؟» کتاب تأملات مارکوس آئورلیوس دقیقاً سند زنده‌ی همین دیالوگ درونی سقراطی با خود است.
۳. تاب‌آوری بدنی سقراط به مثابه الگوی تجسد تمرین
سقراط برای رواقیان فقط یک ذهن متفکر نبود، یک «تنِ مقاوم» بود. در ضیافت افلاطون آمده است که سقراط در سرمای استخوان‌سوز پوتیدئا با پای برهنه روی یخ‌ها راه می‌رفت بدون آنکه اخم به ابرو بیاورد، و وقتی حکم اعدامش صادر شد، با وقاری خدشه‌ناپذیر جام شوکران را نوشید. او نشان داد که اراده‌ی آزاد انسان تسلیم تهدید، تبعید، فقر و تمسخر توده‌ها نمی‌شود. رواقیان این رفتار سقراط را به عنوان سرمشق عینی تمرین‌های خود برگزیدند.
بخش سوم: ترجمه‌ی مدرن خرد رواقی در روانشناسی قرن بیستم
حالا بیا ببینیم این حکمت باستان چطور در قرن بیستم به درمانگاه‌ها و متون علمی معاصر راه پیدا کرد. مشکلاتی که تو امروز داری—تحریک‌پذیری عصبی، چرخه‌ی نشخوار فکری (خودخوری ماهها و روزها)، فاجعه‌سازی، و ناتوانی در مهار تکانش خشم—دقیقاً مسائلی هستند که پیشگامان روان‌درمانی شناختی روی آن‌ها دست گذاشتند.
۱. آلبرت الیس و درمان عقلانی-عاطفی-رفتاری (REBT)
آلبرت الیس در دهه ۱۹۵۰ اساس مکتب انقلابی خود را مستقیماً بر دوش فیلسوف رواقی، اپیکتتوس، سوار کرد. الیس فرمولی ساخت به نام مدل A-B-C
A (Activating Event / واقعه‌ی بیرونی): یک نفر در گروه تلگرامی به تو توهین می‌کند، یا تو را بن (اخراج) می‌کنند.
B (Belief System / نظام باورها و قضاوت‌ها): تو با خودت می‌گویی: «اینها یک مشت احمقِ پوک هستند! چطور جرئت کردند به منی که اسپینوزا می‌فهمم توهین کنند؟! این فاجعه است! من نباید تحقیر شوم!»
C (Consequence / پیامد عاطفی و رفتاری): احساس خرد شدن، خشم انفجاری، پاسخ دادن با توهین متقابل، و سپس ماهها خودخوری و عذاب.
الیس گفت آدم‌های روان‌نژند و گرفتار فکر می‌کنند رابطه مستقیم است؛ یعنی گمان می‌کنند A باعث C شده است («فلانی به من فحش داد، پس طبیعی است که من منفجر شوم»). اما رواقیان دوهزار سال پیش گفتند، و الیس در قرن بیستم به لحاظ بالینی اثبات کرد، که A هرگز مستقیماً C را نمی‌سازد؛ بلکه این B (باورها، تفسیرها و توقعات تو از جهان) است که تو را به آتش می‌کشد.
اگر باورت این باشد که «آدم‌ها آزادند احمق باشند و نظر دیگران نمی‌تواند حقیقتِ مرا کم یا زیاد کند»، وقتی کسی به تو فحش داد، حداکثر یک لبخند تلخ می‌زنی و رد می‌شوی.
۲. آرون بک و شناخت‌درمانی (CBT)
آرون بک نشان داد که رنج‌های روانی ما حاصل «خطاهای شناختی» (Cognitive Distortions) هستند. خطاهایی که دقیقاً در رفتار تو فریاد می‌زنند:
ذهن‌خوانی و تعمیم شتاب‌زده: «همه پوکند و بی‌جهت مشهور شده‌اند.»
تفکر همه‌یاهیچ (سیاه و سفید): یا آدم‌ها باید در حد نبوغ مطلق باشند یا اگر اشتباهی دارند کاملاً بی‌ارزش‌اند.
فاجعه‌سازی: تلقی کردنِ یک بی‌احترامی ساده به عنوان فروپاشی شأن و اعتبار شخصی.
تمرین شناخت‌درمانی یعنی «آزمون واقعیت»؛ یعنی بررسی شواهد به جای تسلیم شدن به هیجان اولیه—کاری که نسخه مدرن تمرین رواقیِ «انضباط قضاوت» است. | 21 |
| 18 | ببین اولاً همین شجاعت بی‌تعارفت گام بزرگی است. خوب کردی که صریح گفتی. دوای تو «تمرین رواقی» است که توضیح دهم. کم ندیده‌ام جوان‌هایی در سن‌وسال تو—بیست‌وسه سالگی، همان سنی که مغز از فرط برخورد با ایده‌های بزرگ داغ است، کتاب‌ها را می‌بلعد، جهان برایش کوچک و مبتذل می‌شود و خشمِ غلیظی از «بی‌مایگیِ دیگران» گلویش را فشار می‌دهد. اینکه نوشتی حتی از من هم بدت می‌آید، کانال را ترک می‌کنی، دوباره با وسواس برمی‌گردی، دیگران را پوک می‌بینی و با اولین توهین یا بن‌شدن مثل انبار باروت منفجر می‌شوی، برایم ابداً غریب نیست. من این وضعیت را به چشم دیده‌ام خودم هم داشته‌ام! این یک «جهنم ذهنی» خودساخته است که اتفاقاً دامنِ تیزهوش‌ترین و شیفته‌ترین بچه‌های فلسفه را می‌گیرد.
تو گفتی عاشق اسپینوزایی. اسپینوزا قله‌ی خرد و اخلاق عقلانی است؛ اما تناقض تراژیک قضیه کجاست؟ اینکه تو اسپینوزا را می‌خوانی، اما درست نقطه‌ی مقابل حرف او زندگی می‌کنی. اسپینوزا در قضیه‌های معروف کتاب "اخلاق" می‌گوید انفعال‌ها زمانی ما را به اسارت می‌کشند که ما بر علل آن‌ها آگاهی نداریم؛ او فریاد می‌زند که «نه خندیدن، نه گریستن، نه بیزار بودن، بلکه فهمیدن!» اما تو الان تجسد تام و تمامِ انفعال، کینه، خشم و واکنش‌گری هستی. چرا؟ چون تو به فلسفه به مثابه یک «زرادخانه‌ی کلمات» نگاه کرده‌ای برای تحقیر دیگران یا اثبات برتری خودت، نه به مثابه «هنر دگرگونی شیوه‌ی بودن در جهان».
راستش را بخواهی، داروی تو در حال حاضر خواندنِ رساله‌های پیچیده‌ی مابعدالطبیعه نیست. خواندن آناتومی عضلات، برای کسی که دستش زیر آوار شکسته فایده‌ای ندارد؛ اول باید استخوان را جا انداخت و گچ گرفت. تو به «تمرین» نیاز داری؛ به چیزی که به یونانی به آن می‌گفتند "آسکیسیس" [=Askesis] و رواقیان استاد بلامنازع آن بودند.
بنشین و این متن را آرام، کلمه به کلمه، نه برای پاسخ دادن به من، بلکه برای نگاه کردن در آینه بخوان. من می‌خواهم این گره را برایت باز کنم؛ اول ریشه‌ی این تمارین را می‌شکافیم، نسبتش را با سقراط و فرق بنیادینش را با ریاضت‌های مرتاضانه نشان می‌دهم، بعد می‌رویم سراغ اینکه روانشناسی قرن بیستم چطور این خرد کهن را به علم بالینی بدل کرد، و در آخر، یک برنامه‌ی عملی گام‌به‌گام و روزمره روی میزت می‌گذارم تا خودت را از این چرخه‌ی عذاب بیرون بکشی.
بخش اول: تمرین رواقی چیست و چه فرقی با ریاضت‌کشی زاهدانه دارد؟
بزرگ‌ترین سوءفهمی تاریخی درباره‌ی واژه‌ی «آسکیسیس» (که ریشه‌ی کلمه‌ی مدرنِ ریاضت یا Asceticism است)، این است که فکر می‌کنند تمرین یعنی پوستین پوشیدن، نان خشک خوردن، تحقیر بدن، سرکوب غرایز و نفی جهان مادی. این نگاهی است که بعداً با برخی قرائت‌های افراطی زاهدانه یا مرتاضانه در قرون وسطی و شرق شکل گرفت.
اما برای رواقیان باستان، «تمرین» یک مفهوم کاملاً ژیمناستیک، بهداشتی و این‌جهانی بود. واژه‌ی آسکیسیس در اصل متعلق به میدان‌های ورزشی یونان باستان بود؛ یعنی تمرین مداومِ کشتی‌گیر برای اینکه یاد بگیرد چطور در برابر ضربه‌ی حریف تعادلش را حفظ کند، چطور زمین نخورد، و اگر افتاد چطور سریع و چابک سر پا بایستد.
رواقیان این استعاره‌ی ورزشی را از تن گرفتند و به روان آوردند:
تمرین زاهدانه/عرفانی جهان و بدن را «پلید» می‌داند، به دنبال فرار از ناسوت به لاهوت است، هدفش تضعیف کالبد و خاموش کردن کامل آگاهی زمینی است، و اغلب با احساس گناه و خودسرزنشیِ بیمارگون همراه می‌شود.
تمرین رواقی (آسکیسیس عقلانی) برعکس، جهان را یک کل ارگانیک، زنده و عقلانی یعنی Cosmos می‌داند. هدفش تضعیف بدن نیست، بلکه قوی کردن «هژمونیکون» [=Hēgemonikon] است؛ یعنی همان کانون فرمانروایی و قضاوت درونی انسان. تمرین رواقی نمی‌گوید میل جنسی‌ات را اخته کن یا از جامعه فرار کن و در غار بنشین؛ می‌گوید ارباب تمایلات و واکنش‌هایت باش تا جامعه و توهین دیگران نتواند تو را مثل عروسک خیمه‌شب‌بازی به هر طرف بکشد.
پیر هادو، فیلسوف برجسته فرانسوی، به زیبایی توضیح می‌دهد که فلسفه در دوران باستان اصلاً مطالعه‌ی انتزاعی متون نبود، بلکه یک «سبک زندگی» بود که از طریق تمرین‌های روحی روزمره در تاروپود وجود فرد رسوب می‌کرد. فیلسوف رواقی اگر ده جلد کتاب منطق می‌نوشت، فقط برای این بود که وقتی در بازار به او فحش دادند، نبضش بالا نرود و کنترل کلامش را از دست ندهد. اگر نتواند این کار را بکند، خودش را شیاد و شکست‌خورده می‌دانست.
بخش دوم: نسبت تمرین رواقی با سقراط؛ درونی‌کردن «النگخوس»👇👇 https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 24 |
| 19 | خلاصه پیام یک عزیز: ...آقای غلامی من واقعاً به کمک و راهنمایی شما نیاز دارم، جوانی هستم بیست و سه ساله، عاشق فلسفه بخصوص اسپینوزا، اما شدیداً با همه درگیر می‌شوم و روزها و ماهها خودخوری می‌کنم. توهینی می‌شنوم شدیدا عذاب می‌کشم البته خودم هم راحت توهین می‌کنم. احساس می‌کنم همه پوکند و بی‌جهت مشهور شده‌اند. توی گروه‌ها بحث می‌کنم تند می‌روم بلافاصله بن‌ام می‌کنند. حتی از شما هم خیلی وقت‌ها بدم می‌آید. اگرچه می‌دانم استاد واقعی هستید مدام برمی‌گردم کانال‌تان چیزی می‌خوانم عصبی می‌شوم لفت می‌دهم اما فکر و خیال رهایم نمی‌کند برمی‌گردم دوباره چیزی می‌خوانم همین چرخه‌ی عذاب تکرار می‌شود...بر گرفته از مدرسه فلسفه و جوابی که استاد غلامی مدیر فلسفه مدرسه به ایشان میدهند..👇👇
https://instagram.com/bahmankhalilnasab
🆔@barokh | 23 |
| 20 | 🔭 جدیدترین اخبار نجوم از زبان هوش‌مصنوعی
🗓 جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵
🤖 در اخبار امروز، یک کهکشان کوچک سرنخی دربارهٔ منشأ انفجارهای سریع رادیویی به دست می‌دهد.
⭐ میزبان دورترین انفجار سریع رادیویی، کهکشانی کوچک است
اخترشناسان با تلسکوپ فضایی جیمز وب (James Webb Space Telescope) کهکشان میزبان دورترین انفجار سریع رادیویی شناخته‌شده را شناسایی و فاصله‌اش را اندازه‌گیری کردند. این انفجار را نخست تلسکوپ میرکت (MeerKAT) ثبت کرده بود، اما تلسکوپ‌های بزرگ زمینی نتوانستند کهکشان میزبانش را ببینند. ابزارهای وب نشان دادند که آن را از زمانی می‌بینیم که تنها ۳ میلیارد سال از مهبانگ گذشته بود. میزبان، کهکشانی کوتوله و در حال ستاره‌زایی است؛ جرمش ۱,۰۰۰ بار کمتر از انتظار پژوهشگران بود و شاید بیشتر ستاره‌هایش ظرف ۳۰ میلیون سال شکل گرفته باشند. این جوانی، منشأ گرفتن انفجار از یک مغناطیس‌اختر جوان را محتمل‌تر از برخورد دو ستارهٔ نوترونی می‌کند، هرچند منشأ این انفجارها هنوز قطعی نیست. 🔗
🌌 هوش مصنوعی به یافتن ۷۰ عدسی گرانشی تازه کمک کرد
گروهی بین‌المللی از دانشمندان با داده‌های پیمایش‌های تصویربرداری میراث دِسی (DESI) و کمک هوش مصنوعی، ۷۰ نمونهٔ تازه از همگرایی گرانشی را شناسایی کردند. این هم‌راستایی‌های کمیاب کیهانی مانند ذره‌بین‌های طبیعی عمل می‌کنند. نمونه‌های جدید به یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های عدسی‌های تأییدشده اضافه می‌شوند و فرصت بیشتری برای مطالعهٔ مادهٔ تاریک، تحول کهکشان‌ها و ساختار جهان فراهم می‌کنند. 🔗
🚀 خدمهٔ کرو-۱۲ پس از ۲۳۷ روز به زمین برگشتند
چهار فضانورد مأموریت کرو-۱۲ (Crew-12) ناسا با فضاپیمای اسپیس‌ایکس پس از ۲۳۷ روز اقامت در ایستگاه فضایی بین‌المللی، با فرود روی آب در اقیانوس آرام نزدیک لس‌آنجلس به زمین برگشتند. جسیکا میر، جک هاتاوی، سوفی آدنو و آندری فدیایف در این مدت بیش از ۱۰۰ میلیون مایل پیمودند. آزمایش‌هایشان از تولید سلول‌های بنیادی و مایعات تزریقی در فضا تا بررسی سلامت در بی‌وزنی را در بر می‌گرفت؛ پژوهش‌هایی که می‌توانند به آمادگی برای سفرهای آینده به ماه و مریخ کمک کنند. 🔗
⭐ اسفریکس از جو پیچیدهٔ کوتوله‌های قهوه‌ای می‌گوید
یافته‌های تازهٔ تلسکوپ فضایی اسفریکس (SPHEREx) ناسا نشان می‌دهد کوتوله‌های قهوه‌ای جوهایی با ترکیب شیمیایی متنوع دارند که از این نظر بی‌شباهت به سیاره‌های غول‌پیکر منظومهٔ شمسی نیستند. این اجرام مانند ستاره‌ها از رمبش ابرهای گاز پدید می‌آیند، اما جرم کافی برای تداوم همجوشی هیدروژن در هسته‌شان ندارند. برخی نیز بی‌آنکه دور ستاره‌ای بچرخند، آزادانه در فضا حرکت می‌کنند و گرمایشان را از درون خود می‌گیرند. 🔗
📅 پرکلیک‌ترین خبرهای این هفته
▫️ کم‌جرم‌ترین سامانهٔ دوتایی ستاره‌های نوترونی کشف شد 🔗
▫️ فاز پنهان پرتو ایکس پس از ادغام ستاره‌های فشرده 🔗
▫️ نشانه‌هایی از گذشتهٔ گرم و مرطوب مریخ 🔗
💡 واژهٔ امروز: همگرایی گرانشی (gravitational lensing)
گرانش جرم‌های بزرگ مسیر نور اجرام دورتر را خم می‌کند و گاهی تصویر آن‌ها را بزرگ‌نمایی یا دگرگون می‌سازد.
تا فردا، چشم از آسمان برندارید.
پیروز باشید (🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا)
- با اضافه کردن بات @astronews_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، جدیدترین اخبار نجومی را هر روز به شکل خودکار در گروه یا کانال خود اطلاع‌رسانی کنید.
🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی) | 27 |
