ETN Ecosystem™

Inside the Math Engine 💡 Lesson 20: How Digital Signatures Are Created and Verified ባለፈው ትምህርታችን፣ ፍጹም የሆነ ማረጋገጫ (authentication) ለማግኘት ክሪፕቶከረንሲዎች የasymmetric key pairs ህግን በተገላቢጦሽ እንዴት እንደሚጠቀሙበት አይተናል። ዛሬ ደግሞ ያለምንም መካከለኛ አካል (middleman) የእርስዎ Wallet ግብይትን ለመጠበቅ፣ ማንነትዎን ለማረጋገጥ እና ገንዘብዎ በመንገድ ላይ እንዳይቀየር የሚወስዳቸውን ትክክለኛ ሜካኒካዊ እርምጃዎች ለማየት መከለያውን ሙሉ በሙሉ እናነሳለን። 🦇 The Story of Batman’s Two-Way Lock Batman ሦስት የተለዩ ደረጃዎች ያሉት ልዩ መቆለፊያ ያለው የካዝና ሳጥን አለው ብለው ያስቡ፦ Position A (ወደ ግራ የተቆለፈ)፣ Position B (መካከለኛ ማዕከል ላይ የተከፈተ) እና Position C (ወደ ቀኝ የተቆለፈ)። እሱ ሁለት የተበጁ ቁልፎች አሉት፦ በሰዓት እቅጣጫ (ወደ ቀኝ) ብቻ የሚዞር ጥቁር private key እና በሰዓት እቅጣጫ ተቃራኒ (ወደ ግራ) ብቻ የሚዞር ቢጫ public key። ሳጥኑ በደረጃ C ላይ ከተቆለፈ፣ እሱን ወደ ግራ አዙሮ መክፈት የሚችለው ቢጫው ቁልፍ ብቻ ነው። Batman ጥቁሩን private key ለራሱ አስቀርቶ፣ በሚሊዮን የሚቆጠሩ የቢጫው public key ቅጂዎችን በGotham ላለ ለእያንዳንዱ ሰው ያሰራጫል። ጡረታ ለመውጣት ሲወስን፣ ሀብቱን ለAlfred የሚያስተላልፍበትን ማስታወሻ ጽፎ ቅጂውን በሳጥኑ ውስጥ ካስቀመጠ በኋላ፣ ጥቁር private keyውን ወደ ቀኝ ወደ ደረጃ C ያዞረዋል። ሳጥኑን እና ግልጽ የጽሑፍ ማስታወሻውን ለAlfred ይሰጠዋል። ተጠራጣሪው የባንክ ሰራተኛ ማረጋገጫ በሚጠይቅበት ጊዜ Alfred የተቆለፈውን ሳጥን ያቀርባል። የባንክ ሰራተኛው የራሱን ቢጫ public key ወስዶ መቆለፊያውን ወደ ግራ ሲያዞረው ሳጥኑ በሰላም ይከፈታል። ሳጥኑን በደረጃ C ላይ ሊቆልፈው የሚችለው ጥቁሩ private key ብቻ ስለሆነ፣ Batman በቦታው ባይኖርም መልዕክቱ ከእሱ የመጣ መሆኑን የባንክ ሰራተኛው ፍጹም በሆነ የሂሳብ እርግጠኝነት ያውቃል። 🧩 The Ingredients of an On-Chain Signature በክሪፕቶከረንሲ መረብ ውስጥ፣ ዲጂታል ፊርማ (digital signature) ዝም ብሎ የሚለጠፍ ቋሚ ማህተም አይደለም። እሱ ለእያንዳንዱ ዝውውር በሂሳብ ቀመር በdynamically የሚመነጭ ልዩ የኮድ አካል ነው። የእርስዎ Wallet ይህንን ፊርማ የሚገነባው ሦስት ዋና ዋና ግብአቶችን በመጠቀም ነው፦ **የግብይት መልዕክት፣ የሃሽ ተግባራት (hash functions) እና የእርስዎ private key። * The Plaintext Message፦ የእርስዎ Wallet ጥሬውን የዝውውር ዝርዝር (ላኪ፣ ተቀባይ፣ መጠን እና የኔትወርክ ክፍያ) ይጽፋል። * The Message Hash፦ ጥሬው plaintext በሃሽ ተግባር (hash function) ውስጥ ያልፋል፤ ይህም ለግብይቱ ልዩ እና ቋሚ ርዝመት ያለው ዲጂታል የጣት አሻራ ያመርታል። * The Encryption፦ የእርስዎ Wallet ይህንን message hash በተሸሸገው private keyዎ አማካኝነት ያመሰጥረዋል (encrypt ያደርገዋል)። ይህ ትክክለኛ ውጤት የእርስዎ ይፋዊ ዲጂታል ፊርማ (digital signature) ነው። የግብይት መልዕክቱ ራሱ የፊርማው መሠረታዊ ግብአት በመሆኑ፣ ዲጂታል ፊርማ ለዚያ ለተወሰነ ግብይት ብቻ ለዘላለም የታሰረ ነው። ያንን ፊርማ ለሌላ ዝውውር ለመጠቀም ቢሞክሩ መረቡ ወዲያውኑ ውድቅ ያደርገዋል። 🔄 The Verification Loop: How Nodes Audit the Data አንዴ ከተሰራጨ በኋላ፣ የእርስዎ Wallet ሦስት የተለያዩ ነገሮችን ወደ ኢንተርኔት ይገፋል፦ የመጀመሪያውን የPlaintext የግብይት መልዕክት፣ ዲጂታል ፊርማውን እና የእርስዎን public key። አንድ ያልተማከለ Node ይህንን ጥቅል ሲቀበል፣ ባለሁለት ደረጃ የማረጋገጫ ሂደት (dual verification process) ያካሂዳል፦ * ደረጃ 1፦ Nodeዱ ጥሬውን የPlaintext የግብይት መልዕክት በትክክለኛው ተመሳሳይ የሃሽ ተግባር (hash function) ውስጥ በማሳለፍ ገለልተኛ የጣት አሻራ ያመነጫል። * ደረጃ 2፦ በዚያው ቅጽበት፣ Nodeዱ የእርስዎን public key በመጠቀም ዲጂታል ፊርማውን ይፈታዋል (decrypt ያደርገዋል)፤ በዚህም የመጀመሪያውን message hash ያወጣል። * ደረጃ 3፦ Nodeዱ ሁለቱንም ውጤቶች በቀጥታ ያነጻጽራል። ሁለቱም ሃሾች ፍጹም በሆነ መንገድ ከተገጣጠሙ፣ ሁለት ፍጹም እውነታዎችን በአንድ ላይ ያረጋግጣል። በመጀመሪያ፣ ማንነትን ያረጋግጣል (identity)፦ በPublic keyዎ ምስጢሩ መፈታቱ ፊርማው በእርስዎ private key መቆለፉን ያረጋግጣል። ሁለተኛ፣ የዳታውን ትክክለኛነት (data integrity) ያረጋግጣል፦ መልዕክቱ በመንገድ ላይ አልተቀየረም። አንድ ሃከር ሳንቲሞችዎን ለመስረቅ የመድረሻ አድራሻውን ለመቀየር ቢሞክር፣ የPlaintext ሃሹ ሙሉ በሙሉ ይቀየራል፤ ይህም የማረጋገጫ አለመጣጣምን ስለሚፈጥር ዓለም አቀፉ የNode መረብ ግብይቱን ወዲያውኑ ይጥለዋል። 📅 Next Lesson Preview ዲጂታል ፊርማዎች ግብይቶችን ለመጠበቅ የሃሽ ተግባራትን እና ጥንድ ቁልፎችን እንዴት እንደሚጠቀሙበት አሁን በትክክል ካወቁ፣ በመረቡ ስር የሚሠራውን የተወሰነ የሂሳብ ስሌት የምንመረምርበት ጊዜ ደርሷል። በሚቀጥለው ትምህርታችን፣ የBitcoin Transaction እንዴት እንደሚሰራ እንመለከታለን፡ How Bitcoin Transaction Works --- 📖 ይህንን ይበልጥ በጥልቀት መማር ከፈለጉ የ X ወይም የ Substack ጽሁፎቻችንን ይከታተሉ። X -- Salim Ahmed Substack -- Salim Ahmed በ Salim Ahmed ተዘጋጅቶ በ ETN Ecosystem የቀረበ። Powered by ETN Ecosystem / CryptoTalk-Ethiopia / Salim Ahmed