مرکز مطالعات متین

سخنان محافظ (۳۷) حق را به باطل نیامیزید 📝 دکتر فهد العجلان 🔸ترجمه: عبدالله شیخ آبادی «تلبیس» همان آمیختن حق به باطل است؛ به گونه‌ای که وجود حق باعث شود جنبهٔ باطلِ یک موضوع بر برخی از مردم پوشیده بماند. این کار سبب ترک حق یا پذیرش باطل می‌شود و از عوامل اصلی گمراهی به شمار می‌رود. بنابراین تلبیس امری نکوهیده است: {وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ} [بقره: ۴۲] (و در حالی که [حقیقت را] می‌دانید، حق را با باطل نیامیزید و آن را کتمان نکنید). مفسدهٔ تلبیس می‌تواند ناشی از نیت بد، عمل بد یا هر دو باشد. نیت بد زمانی است که فرد آگاهانه و برای فریب مردم به تلبیس روی می‌آورد. عمل بد نیز به این معناست که گفتار، رفتار یا اعتقاد فرد، حق و باطل را به هم آمیخته باشد، حتی اگر قصد فریب در کار نباشد. از جمله مواردی که خطر تلبیس را نشان می‌دهد، این است که مردم هرگز باطل محض را نمی‌پذیرند؛ بلکه زمانی آن را قبول می‌کنند که با مقداری حق درآمیخته باشد: «زیرا باطلِ محضی که بطلانش برای همگان آشکار است نمی‌تواند قول و مذهب گروهی از مردم باشد که از آن دفاع کنند؛ بلکه همواره باطلی است که با حق آمیخته شده باشد». به همین دلیل: «بدعت نه حق محض و موافق با سنت است - که اگر چنین بود دیگر باطل به شمار نمی‌رفت - و نه باطل محض است که حقی در آن نباشد؛ زیرا در این صورت نیز بر مردم پوشیده نمی‌ماند. بلکه شامل حق و باطل با هم است، و صاحب آن، حق را به باطل آمیخته است». 🔗 ادامهٔ مقاله: matinstudies.com/blog/706

هر سخن باطلی ناچار باید شبهه‌ای از حق داشته باشد؛ که اگر چنین نبود رواج نمی‌یافت و [بر مردم] مُشتَبَه نمی‌شد. 🔸 شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله (جامع الرسائل) @matinstudies | متین

گوهرهایی از سخنان امام ابن‌قیم دربارهٔ ذکر 📝 گردآوری: فهد بن عبدالعزیز الشویرخ بنده هرگاه از یاد خدا غافل شود، شیطان بر قلبش چنبره می‌زند، بر او چیره می‌گردد و انواع وسوسه‌ها را که ریشهٔ تمام گناهان است در دلش می‌کارد. اما چون بنده پروردگارش را یاد کند و به او پناه برد، شیطانش پنهان می‌شود و در خود می‌پیچد؛ همچون چیزی که بر اثر ضربه، متواری و پنهان می‌گردد. پس یاد الله شیطان را سرکوب می‌کند، به درد می‌آورد و آزار می‌دهد، همانند تازیانه و گرزی که فرد مضروب را به درد می‌آورند. از همین رو، شیطانِ مؤمن به سبب ذکر خدا و طاعتی که مؤمن با آن عذابش می‌دهد و سرکوبش می‌کند، لاغر، ضعیف و فرسوده است. هر کس شیطان خود را در این سرا با یاد الله، توحید، استغفار و طاعتش عذاب ندهد، شیطانش او را در آخرت با آتش دوزخ معذب خواهد کرد؛ پس ناگزیر هر انسانی یا باید شیطانش را عذاب دهد یا شیطانش او را عذاب خواهد داد. 🔗 ادامهٔ مقاله: https://matinstudies.com/blog/705

درخواست برکت و توفیق برای سودرسانی و آسان شدن نشر علم از سوی الله از بزرگترین و گرامی‌ترین دعاهاست. زیرا می‌بینی که علما و اصحاب فنون و متخصصان، با وجود داشتن تحصیلات علمی نزدیک به هم، در زمینهٔ برکت دانش و سود رساندن به مردم تفاوت بسیار زیادی با یکدیگر دارند. 🔸 سلیمان العبودی @matinstudies | متین

اگر باطل شعارهای اثرگذاری دارد که انحراف‌های فکری را پایه‌گذاری می‌کنند، جبههٔ حق برای داشتن سخنان و مقوله‌های ریشه‌دار سزاوارتر است؛ اصلاً حق در این کار اولویت دارد: {فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ} [رعد: ۱۷] (اما کف روی آب کنار می‌رود و نابود می‌شود، و آنچه به مردم سود می‌رساند، در زمین باقی می‌ماند). اگر گفته‌های آراستهٔ فریبنده باعث انحراف می‌شوند، اصطلاحات درست دینی که معنای عمیقی دارند، بهترین راه برای تمسک به حق و ثابت‌قدم ماندن هستند. مسلمان امروز با کوهی از شبهه‌ها روبروست که از هر سو به او هجوم می‌آورند؛ بنابراین نیاز دارد به اصول محکم خود تکیه کند، از آن‌ها شروع کند و اجازه ندهد سخنان فریبنده او را از این مسیر دور کنند. اینجا اهمیت تمسک به «سخنان محافظ» (گزاره‌های مصونیت‌بخش) که مسلمان را از انحراف فکری حفظ می‌کنند، مشخص می‌شود و ایدهٔ این کتاب از همینجا آمد. این کتاب می‌خواهد یک زیربنای فکری بسازد که مسلمان معاصر به آن نیاز دارد؛ چیزی که اصول دینی را در ذهن او محکم‌تر کند و نشان دهد این اصول چطور در برابر تمام شبهات از او محافظت می‌کنند. این اثر می‌تواند یک شروع خوب برای هر خواننده یا پژوهشگری باشد که هدفش ایمن‌سازی ذهن مسلمان در برابر آثار این افکار منحرف است. (از مقدمهٔ کتاب)

در فضیلت روز عرفه و عید قربان از مختصر «لطائف المعارف» 📝 علامه ابن رجب حنبلی رحمه الله این‌ها اعیاد مسلمانان در دنیاست؛ اعیادی که همگی برخاسته از کامل کردن طاعت پروردگار بخشنده‌شان و به دست آوردن اجر و پاداشی است که به آنان وعده داده است. اما اعیاد مؤمنان در بهشت، روزهای دیدار و زیارت پروردگار بزرگوارشان است؛ آنان به دیدار او می‌روند و پروردگار با اوج کرامتش از آنان پذیرایی می‌کند و بر آنان تجلی می‌یابد. پس آنان به او می‌نگرند و هیچ‌چیز نزد آنان محبوب‌تر از این نگریستن نیست؛ و این همان نعمت افزون‌تر  است که خداوند متعال درباره‌اش می‌فرماید: {لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَىٰ وَزِيَادَةٌ} [یونس: ۲۶] (برای کسانی که نیکی کرده‌اند، پاداش نیکو [بهشت] و [نعمتی] افزون بر آن [یعنی دیدار الله] است). به راستی که برای دلداده و مُحِب، عیدی جز نزدیک شدن به محبوبش نیست. هر روزی که برای مسلمانان در دنیا عید بوده است، در بهشت نیز برای آنان عید خواهد بود؛ روزی که در آن برای دیدار پروردگارشان جمع می‌شوند و او بر آنان تجلی می‌فرماید. 🔗 ادامهٔ مقاله: https://matinstudies.com/blog/704

عنوان کتابچه: فضیلت دههٔ اول ماه ذوالحجه این رساله‌ای مختصر است که مهم‌ترین مطالب مورد نیاز مسلمان دربارهٔ فضیلت دههٔ اول ماه ذی‌الحجه را در بر دارد. آن را برای عموم مسلمانان گردآورده‌ایم تا با آگاهی و بینش نسبت به مسائل دینی خود عمل کنند. امیدواریم خدای کریم و بخشنده، آن را سودمند گرداند، و آن را عملی صالح و خالص برای رضای خویش قرار دهد؛ بی‌تردید، او بهترین کسی است که از او درخواست می‌شود، و کریم‌ترین کسی است که به او امید می‌رود.

سخنان محافظ (۳۶) هرکه از جماعت جدا افتد، در آتش تنها مانَد 📝 دکتر فهد العجلان 🔸ترجمه: عبدالله شیخ آبادی از معانی ناپسند در شرع، شُذوذ (انحراف از حق و جدا شدن از جمع مؤمنان و تنها شدن با رای خطا) است، و اینکه هر که دچار شذوذ شود، در آتش تنها می‌ماند؛ چنان‌که در حدیث آمده است: «الله هرگز این امت را بر گمراهی گرد نمی‌آورد و دست الله با جماعت است؛ پس بر شما باد همراهی با سواد اعظم (تودهٔ مؤمنان)، زیرا هر که [از جماعت] جدا افتد، در آتش تنها ماند». بنابراین خروج از جماعت دو معنا را در بر می‌گیرد: نخست: شذوذ و کناره‌گیری از جمع مسلمانان در راهی که برای پیروی از حق در پیش گرفته‌اند، و نیز جدا شدن از آن احکام اسلامی که بر آن اتفاق نظر دارند، به‌ویژه اجماع صحابهٔ پیامبر ﷺ. دوم: خروج از جمع مسلمانانی که گرد حاکمی متحد شده‌اند که با شریعت خدا میانشان حکم می‌راند و عدالت را برپا می‌دارد؛ به این صورت که کسی با آنان درافتد و با شورش و جنگ، صفوف متحدشان را از هم بپاشد. پس شذوذ یا همان جدا شدن از بقیه و رفتن به دنبال راه اشتباه از جماعت، در معنای نخست به دوری از منبع حق بازمی‌گردد و در معنای دوم، به انحراف از همبستگی عینی و نظم و انضباطی است که بر سر آن گرد آمده‌اند. شاید مقصود اصلی حدیث اصالتاً همین معنای دوم باشد و معنای نخست نیز در دل آن جای می‌گیرد؛ زیرا اصل بر این است که مسلمانان بر سر چیزی خلاف احکام اسلام یک‌صدا نمی‌شوند. همان‌گونه که فرمان‌برداری تنها در کارهای پسندیده است، اتحاد آنان نیز تنها در مسیر طاعت الله است. 🔗 ادامهٔ مقاله: matinstudies.com/blog/703

گوهرهایی از سخنان امام ابن‌قیم دربارهٔ زهد 📝 گردآوری: فهد بن عبدالعزیز الشویرخ زهد بر سه قسم است: نخست: زهد واجب که بر هر مسلمانی فرض است و آن زهد در کارهای حرام است. دوم: زهد مستحب که درجات استحباب آن بر پایهٔ چیزی که در آن زهد می‌ورزند متفاوت است؛ و آن زهد در مکروهات، زیاده‌روی در مباحات و تنوع‌طلبی در شهواتِ حلال است. سوم: زهد تلاشگران در مسیر حرکت به سوی الله. 🔗 ادامهٔ مقاله: https://matinstudies.com/blog/702

بیشتر مردم دربارهٔ عدم دخالت در آنچه به آنان مربوط نیست صبر پیشه نمی‌کنند و در مورد موضوعاتی که به آن وارد می‌شوند، با تحقیق و دقت سخن نمی‌گویند. این همان چیزی است که دین و دنیا را به تباهی کشیده است؛ پس رحمت خداوند بر کسی که از روی علم سخن گوید یا از روی حِلم سکوت کند. 🔸 علامه ابن وزیر یمانی رحمه الله (العواصم والقواصم) @matinstudies | متین

سخنان محافظ (۳۵) طاعت تنها در کارهای پسندیده است 📝 دکتر فهد العجلان 🔸ترجمه: عبدالله شیخ آبادی یکی از قواعد بزرگ شریعت که ضامن جلوگیری از انحراف در بندگی پروردگار است، مقید کردن اطاعت از هر فردی است، به این صورت که آن طاعت در کار معروف (پسندیده) باشد؛ یعنی همان کاری که خداوند آن را دوست می‌دارد. فرمان‌برداری مطلق و بی‌چون‌وچرا تنها شایستهٔ الله متعال است و اطاعت از پیامبر او ﷺ نیز در واقع همان طاعت خداوند است، چرا که او به اطاعت از پیامبرش فرمان داده است. پس از این، هرگونه فرمان‌برداری دیگری تابع طاعت خدا و رسول او ﷺ است و به همین سبب به کار پسندیده (معروف) محدود می‌شود. بر این اساس، حق اطاعت حاکمی که بر مردم فرمان می‌راند، برخاسته از طاعت خداست؛ شوهر نیز بر همسرش حق طاعت دارد و طاعت او تابعی از طاعت خداست؛ پدر و مادر هم بر فرزندشان حق طاعت دارند و فرمان‌برداری از آن‌ها در امتداد طاعت الهی است. به طور کلی، هر کسی که حق طاعتی بر عهدهٔ دیگران دارد، این حق او تابع طاعت خداوند متعال است. این معنایی است که علما بسیار به آن توجه کرده‌اند؛ امام شافعی در این باره می‌گوید: «تو هیچ حق طاعتی بر دیگری نداری؛ طاعت تنها برای کسی است که الله یا رسول او ﷺ به آن فرمان داده باشند». 🔗 ادامهٔ مقاله: matinstudies.com/blog/701