Беларускі інстытут публічнай гісторыі

Магілёўскае цунамі ў 1942 годзе — самая буйная тэхнагенная катастрофа на тэрыторыі Беларусі. Гісторык Аляксей Бацюкоў падрыхтаваў фотаальбом-даследаванне пра тыя падзеі. Budzma.org пагутарыла з аўтарам пра будучую кнігу, пра тое, чаму здарылася цунамі і які след пакінула ў афіцыйных дакументах і ўспамінах магілёўцаў.

Чым займаўся стольнік? Ці сапраўды мечнік насіў меч, а падчашы - падліваў князю віно ў чашу? Хто такія лоўчыя, канюшыя, гараднічыя, скарбнікі… ? Як змянялася бюракратыя ВКЛ? Ці можна было купіць булаву гетмана? Дзе рэальная ўлада, а дзе - прыемны бонус да тытула? "Будзьма" разбірае пасады ўраднікаў Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.

Пратэсты супраць нелегітымнага рэферэндуму 1996 года. Менск, лістапад 1996 года.

Гісторыя беларускага тэатра за 10 хвілін у праекце “Пра гэта Вам не раскажуць у Школе” .

24 лістапада 1996 года з парушэннем заканадаўства быў праведзены рэферэндум.

Чаму і куды з'язджалі беларусы? Чым яны там займаліся? Чым іх досвед можа быць для нас карысным? Аб гэтым на канале "Гістфак" разважаюць Дар'я Палынская і Алесь Кіркевіч.

Даследванне: прынамсі, у сярэдзіне 3 тысячагоддзя да н.э. людзі на тэрыторыі Беларусі ўжо апрацоўвалі поўсць хатніх жывёл Даследванне Максіма Чарняўскага, загадчыка аддзела археалогіі першабытнага грамадства Інстытута гісторыі НАН, і Ганны Малюцінай (Інстытут гісторыі матэрыяльная культуры РАН) апублікавана ў кастрычніцкім нумары часопіса Journal of Archaeological Science: Reports. Аналізы паказалі, што зубцы (вырабы з косці і зубоў), знойдзеныя ў Крывінскім тарфяніку, маюць на паверхні мікраскапічныя сляды апрацоўкі поўсці хатніх жывёл (авечак ці коз). Гэта першае сведчанне такой апрацоўкі ва ўмовах развіцця жывёлагадоўлі ў паляўнічых-збіральнікаў позняга неаліту (апошняга перыяду каменнага веку) у лясной зоне Усходняй Еўропы.

Мікіта Мелказёраў працягвае галерэю мярзотнікаў, якія кіравалі Беларуссю і рабілі шмат, каб гэтай Беларусі не стала. Панцеляймон Панамарэнка быў першым сакратаром ЦК КП(б) амаль 10 год і за гэты час паспеў зрбаіць шмат бяды. Разбіраемся ў пытанні і фіксуем, што такой вуліцы дакладна не павінна быць ні ў адным беларускім горадзе.

АНОНС КНІГІ Ужо ў канцы лістапада ў выдавецтве “Янушкевіч” выйдзе кніга Вольгі Раманавай “Другая история советского белорусского кино. Исследовательские сюжеты”. Гэтая кніга напісаная як серыя даследчых эсэ, дзе кожны раздзел прысвечаны новаму сюжэту з гісторыі савецкага беларускага кіно 1920-1980-х гадоў. Кожны такі сюжэт нарадзіўся з пытанняў без адназначнага адказу, зададзеных з сучаснасці: 📍 як і навошта глядзець савецкае беларускае кіно сёння? 📍 пра што могуць расказаць фільмы Белдзяржкіно перыяду НЭПа і беларусізацыі? 📍 ці можна разглядаць савецкае беларускае кіно як каланіяльнае і якія сэнсы такі падыход адкрывае і перакрывае? 📍 як беларускі экран фарміраваў гістарычнае ўяўленне гледачоў у розныя савецкія перыяды і наколькі праглядалася экранная глыбіня беларускай гісторыі? На гэтыя, а таксама многія іншыя канкрэтныя даследчыя пытанні адказвае кожны раздзел кнігі. СТАРТ ПРОДАЖАЎ — 30 ЛІСТАПАДА.

Доктар гісторыі, прафесар Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэту Ўладзімір Лобач у 2021-м быў звольнены з працы і прайшоў праз турму. Цяпер ён жыве і працуе ў Польшчы. "Радыё Свабода" пагаварыла з ім пра аўтаэтнаграфію, антрапалёгію акупацыі, калябарацыю, маскі гуманізму і лясны беларускі рай.

Менск менш русіфікаваны ў параўнанні з рэгіёнамі, аднак у беларускай сталіцы абсалютны правал у помніках, звязаных з гісторыяй да ХІХ стагоддзя. Да такой высновы прыйшли аўтары даследавання «Мінская карта гістарычнай памяці» ад Інстытута «Палітычная сфера» Андрэй Мастыка і Андрэй Казакевіч.

Расія ратавала Лукашэнку яшчэ да Пуціна - гэта відавочны факт для свядомай часткі грамадства, але многія пра гэта не ведаюць, або забылі. У 1996 годзе супраць нелегітымнага рэферэндуму па змене Канстытуцыі выступіў парламент і 17 лістапада пачалася працэдура імпічменту. Нават прэм’ер-міністр Міхаіл Чыгір сышоў у адстаўку. Акрамя таго Канстытуцыйны Суд прызнаў неадпаведнасць прапаноў з пункту гледжання Канстытуцыі. Але 21 лістапада ў Менск прыляцеў прэм'ер-міністра Расіі Віктар Чарнамырдзін, а разам з ім спікер Савета Федэрацыі Ягор Строеў і спікер Дзярждумы Генадзь Селязнёў. Пасля доўгіх перамоў розных бакоў 22 лістапада 1996 года адбылося падпісанне пагаднення і 24 лістапада рэферэндум адбыўся, а лукашэнкаўцы ашукалі наіўную частку апазіцыі, якая паверыла ў "мірную" дамову. Тагачасны сакратар управы Сойму БНФ Вячаслаў Сіўчык пракаментаваў тады: "Рашэньні, прынятыя сёньня ўначы, не былі вялікай нечаканасьцю. На вялікі жаль, ужо дзьвесьце гадоў намі кіруюць з Масквы. І натуральна, зараз маскоўскія гаспадары былі зацікаўленыя ў тым, каб захаваць тут рэжым Лукашэнкі". Фота: Віктар Чарнамырдзін і Аляксандр Лукашэнка. Менск, 22 лістапада 1996 года.

21 лістапада 2013 пачаўся Еўрамайдан/Майдан, які ператварыўся ў рэвалюцыю Годнасці. Падзея, якая моцна паўплывала на нашу частку Еўропы і шматлікіх змусіла пераасэнсаваць многія рэчы, у тым ліку гісторыю, а разам з тым светапогляд. Падзея, якая чарговы раз напомніла, што будучы суседам Расіі, якая вечна нападае на суседзяў і іншыя краіны, за свабоду і незалежнасць трэба плаціць вялікую цану. Хаця ў розных хапала свядомых разумных людзей, якія папярэджвалі.

Адкуль і калі з’явілася беларуская лацінка? Чаму на ёй пісалі Багушэвіч і Каліноўскі? Чаму ў Расійскай імперыі ды СССР змагаліся з лацінскім шрыфтам? Купала, Колас, “Наша Ніва” — чаму яны пісалі і так і гэтак? А што ў БССР? Ці быў час, калі жыроўкі на святло і даведкі выдавалі лацінкай? Праўда і міфы пра беларускую лацінку — у відэа з Кацярынай Ваданосавай.

#рэчыбсср Прадуктовая картка (лісток) на хлеб на снежань 1931 года. Крыніца: ay.by

Талон на получение мяса и хлеба. 1930 год

15 марта 1910 года был утверждён нагрудный знак лейб-гвардии Литовского полка

Справка о несудимости, выданная будущему президенту Израиля Ицкаку Бен-Цви (Исааку Шимшелевичу). Несмотря на то, что Бен-Цви был уроженцем украинской Полтавы, по закону Российской Империи, он считался мещанином местечка Любча, Новогрудского уезда Минской губернии.

Сябры ініцыятывы «Хайсы-віцебскія Курапаты» высвятляюць асобу расстралянай жанчыны, якая пакінула для нашчадкаў толькі сваё імя 🔻🔻🔻 🔸"Рита". Гэтае імя было надрапана на ручцы зубной шчоткі, якую знайшлі на месцы масавых расстрэлаў каля вёскі Хайсы Віцебскага раёна. Даследчыкам практычна ўдалося высветліць прозвішча адной з безыменных ахвяраў сталінскага тэрору. Амаль дэтэктыўная гісторыя ➡️ https://tinyurl.com/67vea3p4

Пра гісторыю Мірскага замка распавядае гісторык Андрусь Унучак.