Ахьыуардын

🏔️ УА, РАРИРА Уа, рарира сгәаҵа иҭыҩуеит Нарҭаа рашәа — аԥсҭаҵага! Раида-рашьа Аԥсны иахыҩуеит, Аԥсадгьыл амчра, ахәрарӷьага! Сыбла хызтыз ари ашәоуп, Раида-рашьа — сҟырҟы иҭыҩыз! Уа, рарира сыԥсы ацшоуп, Аџыр иаҵхуп аӡы исдыржәыз! Уа, ари ашәоуп ҳадгьыл ҿызхыз, Аԥсны ԥшӡа гәашьас иамоу. "Шәнеибац, шәнеибац" раԥхьа ҿызҭыз, Ахаҵа ихаҵа — згәы аҵәымӷ алоу! Ахақәиҭраз абџьар шьҭызхыз, Зшьа надшылаз ахра-ҿҟьара! Жәлар ирхаҳаз аԥҭа рхызхыз, Аԥсуа ҵеира — аб иԥхара! Уа, рарира — ашәа азысҳәоит, Ршьа мҟьашьырцаз аԥсуаа ӷьеҩқәа. Анцәа дуӡӡа схыхәа сиҳәоит, Ҳадгьыл иагмыз Нарҭаа дуқәа! Раида-рашьа игәышьҭыхгоуп, Гимнс иамоуп Аԥсынтәыла. Аӷа изыҳәан иԥсҭыхгоуп Уа, рарира зхыҩуа атәыла! Хыбгара ақәым жәлар рылшара Аҳәа еилышьраҿ рымч анеиԥшьу! Еиқәызҳәало аамҭа еикәшара, Гәыла-ԥсыла урҭ анеиԥшьу! Усҟан иӡуам ҳашәа, ҳажәа, Даҳхылаԥшуп Саҭанеи Гәашьа! Игоит Нарҭаа дуқәа рашәа: "Уа, рарира, раида, рашьа!" ✍🏻 Рушьни Џьапуа, 1994 🤩 Шәадныҳәалазааит Аԥсны ахьыԥшымра азхаҵара амш! 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Нанҳәамза агәы еиҩнашеит, аҭырас аканӡара афыҩҷыда ахукаауеит, ус анакәха ахьшькра аамҭагьы ааины иҟоуп ԥшӡала. Аԥсуаа ахьшькцәа ес-уажәааны иныҳәаноуп ахьшькырҭа ақьалахь ишынҭыҵуаз. Ажәытәӡатәи ари ашәарыцара хкы абиԥарала иаазго лхаа ахьшькцәа рныҳәара мҩаԥысит аабыкьаӡа. Аҭыԥ цқьаҿы ԥшь-шьапык зҵоу шьны, агәы-агәаҵәа кны, Ажәеиԥшьаа илԥха иаҳәеит. Шәахәаԥшырц ишәыдаагалоит аиқәшәара иалахәыз аҵарауаҩ Давид Дасаниа ифильм ацыԥҵәаха. Инеиҵыху анҵамҭа шәахәаԥшырц шәылшоит абра>> Иԥшӡоуп, ихаауп ҳқьабзқәа! Аԥсуаҭҵаараҿы ахьшькра атема инҭырҳәцааны аус адиулеит абызшәадырҩы-алексиколог Анатоли Хьециа. Уи иусумҭа ишьақәнарӷәӷәоит а́хьшькра // а́хьшьшәара, а́хьшьбжьара ажәытәӡа аахыс аԥсуаа рнапаҿы ишааргахьаз, иагәылоуп ҵҩа змам аетнографиатә, абызшәатә материал. Асахьаркыратә литератураҿы ахьшькра иахҳәаау ажәабжь ссирқәа ҳзынижьит ашәҟәыҩҩы Анатоли Возба. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

🧩 Ажәахырҿиаара "Ахәылԥази" "ахәылбыҽхеи" рышьагәыҭ акоуп — а́хәылԥа (вечер). Ари ахьыӡҟатә шьагәыҭ ианацла ашьҭынгылақәа, иҳауит ацынгылақәа: (ианба?) ахәылԥ азы → ахәылԥаз; (ианба?) ахәылԥаҽха → ахәылбыҽха. Иаҿшәырԥш "иажәымҭаҽха", "ааӡарыҽха". Ажәаҳәахәҭала ицынгалақәоуп аҩбагь, аха "ахәылԥаз" иахьатәи аԥсшәаҿы ахьыӡҟа афункциагьы нанагӡоит: (иарбан?) алитературатә хәылԥазы; (иарбан?) агәалашәаратә хәылԥазы; (иарбан?) аушьҭымҭацәа рыхәылԥаз. Уи моу, иаҳҳәар ауеит ахәылԥазтәи // ахәылбыҽхатәи ҳәа "вечерний" азыҳәан. Уаанӡа ари аҵакы аарԥшразы ашьагәыҭ мацарагьы азхон, уи "шыцқьоу" иаҳԥылоит еилоу ажәақәа рҿы: хәылԥыеҵәа; хәылԥшәаԥшь; хәылԥҵыс. Иахьа иаҳҳәозар "аушьҭымҭацәа рыхәылԥа" ҳәа — уигьы гхаӡам, зегьы рзы еилкаауп. Ажәа "ахәылԥа" ахаҭа урцәажәар ауеит ахәлара иаԥгылоу ҳәа (досл.: "перед ночью"). "Ашарԥы" — ашара иаԥгылоу. 📌 Алкаа: "ахәылԥаз" — ахьыӡҟара зылшо цынгылоуп, ҩ-цәак ахарԥоуп. Иҟахуп ацынгылара зылшо ахьыӡҟақәагьы, иаҳҳәап "ашьыжь": Ашьыжь – амш иахҷаҭуп (иарбан?) Иууа барақьаҭуп, Ашьыжь заа игылаз (ианба?) Убри иоуп бга зԥылаз! Мушьни Лашәриа Ашьыжь ҳҿыхеит (ианба?) Ашьыжь наскьаҳгеит (иарбан?) #ажәахырҿиаара 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Ԥақәашьтәи ҳаԥхьаҩ Фредик Ҭаниа иааишьҭит даара узызҿлымҳахаша аҭыхымҭа. Абарҭ ижәбо ахаҳәқәа инхара иацәыхарамкәа ишьҭоуп. Дара иреиԥшны даҽа ҩба ыҟоуп игәыла идгьыл аҟынгьы. Арҭ ахаҳәқәа рхәыҷаахыс ирдыруеит. Шаҟа ҵуеи ишьҭоуижьҭеи, изакә аамҭақәоузеи изхаану, насгьы изызкыҵәҟьаз — макьана ишьақәыргылатәу зҵаарақәоуп. Аха иҭҵаатәу ԥшаахқәоуп, ҳәарада. Аԥхьа иара уа иахьыҟоу еиҭамгакәа. Џьарак еизааигәаны иахьырԥыхьашәазгьы џьашьатәуп. Автор игәаанагара иашоуп ҳәа ҳазхәыцуеит, ахаҳә агәаҩара ахьамоу ахәыӡ ҭаԥсаны ирлаҳәон, ирлагон. Ажәытәӡа, (еихагыло анапыла-алуқәа ҟалаанӡа), арыц ахьҭарҟәаҟәоз абас еиԥш иҟаз аҳаҟьақәа ракәын. Уи азы иалырхуазгьы хаҳәжәла ҷыдан, даара иӷәӷәан. Атәы здыруа шәыҟазар, аҳәара ҳамоуп ари анҵамҭа ақәҿышәҭырц, ахҳәаа ҟашәҵарц. Ҳгәыӷуеит аетнографцәа азҿлымҳахап ҳәа. #аҭоурых 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Акәадыреибыҭаҩ иашәа Акьахь абалышь ианысымҵеи, Еинаалт, абырсааҭк ахҭнысымҵеи. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! Аԥдын амгәырха акымзаауеи, Ахаҵа ӷьеҩ имцахә еиқәымзаауеи. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! Акылҵәарагь иадымхалароуп, Ашькылқәагьы адырҳәалароуп. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! Аԥхьахә знапы ианшәалауа, Аҽҟазагьы дзырманшәалауа. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! Аҽгәараҟамч еиҩырҿа икымзаауеи, Иԥшьмгәырха еибаркымзаауеи. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! Аԥсуа кәадыр ҵыхәҵадхарым, Иамырԥшӡауеи, сагьадхалом. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! Ҽоуԥҵаршә ҟаԥшьык наҵарҵап, Изқәырҵогьы ныҳәаԥхьыӡк нацырҵап. О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! О-ҳо-ҳаира! ✍🏻 Вахтанг Аԥҳазоу ипоема "Аҽышьашьана алԥха" аҟынтә Аҽымаҭәа иадҳәалоу алексика шаҟа ибеиоу аабоит, ирацәоуп асинонимқәагьы: 📖 • Аԥды́н, мамзаргьы аҽхьынҳәа́лага, аҽхьынҵа́(га) - торока́; • Акьа́хь, мамзаргьы акәады́рбаҩ - арчак; • Абалы́шь, мамзаргьы акәады́́рхчы - седёлка; • Аҽуа́пҵаршә, мамзаргьы аҽыгәҵа́ршә - потник; • Амгәырха́; аԥшьмгәырха́; ахышьмгәырхха́ - подпруги; • Аш­ԥырхха́ - нагрудник; • Аҵыхәҵа́д - подхвостник Асахьаҿы: аԥсуа кәадырқәа, С. Дбар ихьӡ зху Гәдоуҭатәи аҳәынҭқарратә музеи аҟынтә 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра ашықәсқәа раан иахьаԥсыуааз мацаразы ишьыз рсиақәа Сергеи Дбар ихьӡ зху Гәдоуҭатәи аҳәынҭмузеи аҟны икыдҵахоит, анаҩс рфотосахьақәа реидкылара иалагоит, абри азы адырра ҟалҵеит амузеи аиҳабы Гәыгәыца Џьыкырԥҳа. "Аҭоурыхқәа реидкылара ҳаҿуп, уи Владислав Арӡынба иоуп иҳаҵазҳәазгьы. Иҭахаз аибашьцәа рсиа анеиқәшәыршәалакгьы, иахьаԥсыуааз мацаразы ишьыз рсиақәа еидкылатәуп иҳәон. Уи акырынтә салагахьан, аха даара иуадаҩуп урҭ реизгара. Архивқәа рҿы сцаны агазеҭқәа рҿы сыԥшааит, мышқәак раԥхьа исԥыхьашәеит Делба Заур ашәҟәы ианиҵахьаз асиақәа", — лҳәеит лара. Аибашьра иаанырԥшыз афырхаҵара иацуп инымҵәаӡо ахьаа, убри ахьаа еизгазар — изызҳауа абиԥарақәа рзы кыр аҵанакуеит ҳәа агәаанагара лымоуп амузеи аиҳабы. 🖇 Сергеи Дбар ихьӡ зху Гәдоуҭатәи аҳәынҭмузеи аҟны иаартуп афотоцәыргақәҵа "Ажәлар рҭоурых —ажәлар иргәалашәароуп". Ацәыргақәҵа аус аулоит цәыббра 17 рҟынӡа. Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр ҟалоит арадио Sputnik аҟны. #social

🤩🗡"Уажәшьҭарнахыс ҳара зегь ҳаԥсыуаауп. Иаԥсыуам дыҟам ҳа ҳабжьара".

Хатәгәаԥхарала иеибашьуаз рҭоуба аҟынтә

🚩 "Ҳаԥсадгьыл ҿаҳхаанӡа ҳаибашьуеит. Иаҭаххар, ҳаԥсы ақәаҳҵоит, иаҭаххар напхыцла анышә ҳжуеит, иаҭаху зегь ҟаҳҵоит ҳаԥсадгьыл азы. Аԥсадгьыл анҭыҵ инхо рҟынтә иахьа зыԥсадгьыл азы акгьы ҟазымҵо ҳара даҳҭәӡам. Счерқьесуп зҳәо зегьы, Кавказтәыла рынамыс ауп, зынамыси зыхьымӡӷи иазхәыцуа зегьы рыԥсадгьыл иацхраароуп. Адунеи иахьабалаак рыԥсадгьыл азы иеибашьыроуп. Ҳара ҳзы ма аиааира, ма аԥсра! Ма аиааира, ма аԥсра! Ма аиааира, ма аԥсра!"

Баҳадыр Абаӷба, Аԥсны Афырхаҵа

🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Нанҳәамза аиҩшамҭа, 1992 шықәса. Ашьеи аиашьеи… Еигәыцхәу арҭ ажәақәа ирымчу адунеи иабеит, шықәсык инацны Аԥсны агәы иҭаҵәыуо, ахлымӡаах ианҭагылаз аамҭазы. Аибашьра аналага аҽныҵәҟьа зыԥшрак ҟамҵакәа арахь еихеит шәҩыла зшьа зыԥхьоз ҳашьцәа. Аиҳараҩӡак кавказаа ракәын, иара убас аҳәаанырцәтәи аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа. Аха иҳашьамызгьы, иара ус аҿыхақәа "иҟоу ҳбоит, зегь рыла ҳашәҩызоуп" ҳәа иҳавагылақәаз ҟалеит. Агәаԥхара роуит, аҭаххара. Адунеи аҿы аибакапанра зыла иааиуа аиаша азықәԥаҩцәа. Зегь ааидкыланы 2300-ҩык инареиҳан хатәгәаԥхарала еибашьра иааз. Рхыԥхьаӡара аасҭагьы еиҳан ргәамч, рдоуҳатә ԥсымчхара. Аус ду аҿы иуцхраауа даныҟала, еиҳагьы угәы уҵасуеит, еиҳагьы улнаршоит. Ақырҭуа дазыԥшӡамызт Кавказ ашьхарыуаа абас ҭаҷкәымкны еилаҵәап ҳәа... Дара ирыдгылоз, ижьышуаз-ишьашуаз аҟарлышқәа иреиԥшын. Ҳара иҳадгылоз фырхацәа иашақәан. Ауаҩра зцым ахаҵара фырхаҵароуп ҳәа ирыԥхьаӡаӡомызт аԥсуаа наџьнатә аахысгьы, аҩбагь еицызар акәын ианынаӡаз, ианаԥсыуараз. Иагьеицын. Хашҭра рықәымзааит Аԥсны зхы ақәызҵаз аибашьцәа зегьы! Ҳтәыла ԥшӡа даргьы ирыԥсадгьылхеит иаԥсыуаамкәа иҭахаз. Агәабзиара рымазааит иҟоу аветеранцәа, ргәымшәара ҿырԥшыгоуп, иааӡагоуп, имҩақәҵагоуп! Рыхьӡ-рыԥша ҳаракӡа наунагӡа ианҵоуп ахаҵара ӡырганы абиԥарақәа ирымаздоз, ажәлар ргәырҩа хнаҽыртә абжьы хаа зхоу Аԥсуа ԥхьарца, Аԥсуа ҭоурых. Аиааира аагараҿы хатәгәаԥхарауаа рлагала иазкуп абри аматериал>> 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Аԥсуа иажәа, аԥсуа иашәа, Хаҵала аԥсра, Ан-Аԥсадгьыл, адгьыл хьшәашәа, Аха – ҳхәышҭаара. Икәеицеиуа ажәҩан ԥхозар, Уи еҵәала иҭәуп. Аԥсуара... Акны иаҳҳәозар, Хаҵароуп изтәу.

✍️ Терент Ҷаниа

🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

🏔️"Ҳаӡбахә ахы иҩанагоит". Ахаҵара иазку ажәаԥҟақәа: • Агәыӷәӷәара ахацәа рахь уаргылоит. • Агәаӷьра ашьха аҵкыс иааиуеит, ахаҵара амшын ируеит. • Ахаҵара зхылҵыз Нарҭаа роуп, ашәаргәындара – ҩысҭаа цырҟьоуп. • Ауаҩра зцым ахаҵара патудоуп. • Аԥсрагьы ахаҵара аҭахуп. • Мышкы ииуа мышкы дыԥсуеит, ахаҵа – ихьӡ азоуп Анцәа дзиша! • Ахаҵара азыҳәоуп ахаҵа дзиуа. • Хьӡы игарцоуп ахаҵа дзиуа. • Ахьӡи ахьымӡӷи рзоуп ауаҩы адәы дзықәу. • Аԥсуа иԥсырҭа иламыс ауп. 📌 Иҟәазны иалкаау ажәаԥҟақәа хәба адыгаа ирҳәо "Псэм ипэ напэ" (Честь дороже жизни) иашьашәалоит ҵакыла. #ажәаԥҟақәа 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

АИБАШЬРААНТӘИ АГАРАШӘА Аҭабиа аҩныҵҟа ҭылашьцароуп, Ицәаакыроуп, илашом... Дук мырҵыкәа аҵх шароуп, Аха ишом, ишом, ишом!.. Иҟам, cымаалықь, ҳаҩнабжа – Угара ахьгылаз: шьышь-наани... Аха иҟагәышьоуп ҳҭабиа, Ҩныс иҳамоу уахи-ҽни! Џьаҳанымуп ҳакәша-мыкәша, Иҵаԥырҟоит ҳдац абра. Аха инҳажьуам ҳа ҳаҩнабжа, Аха инҳажьуам ҳхәышҭаара!.. Адәы уқәымхарц уеиҭымха Иаҿагылоуп уашьцәа ахы. Уаб иашьа дыршьит иацуха, Аха иргеит Ануаа рхәы! Уаб ахымца даҿагылоуп, Имахәҿа урӷәӷәоит уара! Уцәом, уцәом, уцәа ҟьалоуп, Уцәа дәықәуп еибашьра!.. Иҟам, сымаалықь, ҳаҩнабжа – Угара ахьгылаз: шьышь-наани... Аха иҟагәышьоуп ҳҭабиа – Ҩныс иҳамоу уахи-ҽни! Мушьни Лашәриа, 1993 #алирика 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

✨ Нанҳәамза аҵхқәа аеҵәақәа рыхәаԥшразы ишоуп. Иаҳамбо аӡәы напы барақьаҭла иаарыжәпаӡаны ахьы-жәла иҟьазшәоуп жәҩан агәы ишыҵаԥсоу дара. Уажәааны зегьы иреиӷьуп ашьха уҟазар, уа ажәҩан уазааигәоуп, аҵхгьы иаҳа иҵәцоуп. Аеҵә рыбла ҭацырцырқәа узылбааԥшуеит, иулацәҟәоит, рыкәеицеира уадрыԥхьалоит. Алашьцара иалԥхаауа, аҵх ԥарда рҽылаҳәан, аарла-аарла ишеибархәыҭхәыҭуа уаҳауазшәагьы уааҟалоит, ҳабдуцәа ираҳауаз "аеҵә бызшәала". Ашьха бзиоуп. Аха абри асахьа иаабац аҩны абарҵаҟынтә иҭыхуп, агаҿа. Убла иамбо, зынӡа иссоу алашара кәицқәа акамера иабоит, икеикеиуа иҭнагоит. Иссируп иара атәала ҳаргьы ҳаамҭа... Ҳала рыдхалоит аеҵәақәа. Ҳадунеи иахаану акрыҟазар, аамҭа иалхәхәа иаауа дара рылашара ауп... Сынтәа, нанҳәа 12 рзы, ссиршәа ихәыцуп уҳәартә астрономиатә цәырҵрақәа ԥыҭк еиқәшәоит. Апланетақәа реицбара, аеҵәлеира 🌠, Асар рымҩа ҭӷәыхаа 🌌, амратыҩкра уҳәа. Ажәҩан цқьазар, ԥыҭк ҳбақәар ахәҭоуп. Апланетақәа ҩашьаӡом, иаҳа иааҟәазны, иҭааӡа иԥхақәо дара роуп. Иџьуџьуа илацәҟәуа, икәеицеиуа — еҵәақәоуп. Ҳазыԥшуп ашана ҵхы. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Асахьаҭыхҩы Александр Шервашиӡе-Чачба иԥсҭазаареи иҟазареи иадҳәалоу аматериалқәа ыҟоуп, аха ихьӡ зху амузеи аҟны, дара Чачбақәа рхылҵшьҭра зегьы рҟазара аарԥшра алыршахар — даара иарбеиоит ҳәа лыԥхьаӡоит Аҟәатәи ацәыргақәҵатә зал хада аиҳабы Ельвира Арсалиаԥҳа. "Александр Шервашиӡе-Чачба иааикәыршаны иҟаз иҭынхацәа зегьы: Георги Шервашиӡе иоума, Мери Шервашиӡе лоума, уи лаҳәшьа Ҭамара лоума, Англиа инхоз раб иашьа иԥҳа лоума. Дара Чачбақәа рнапы злакыз ахырхарҭақәа убриаҟара ирацәоуп, дара рбеиара, Аԥсны аҭоурых азы ирылшаз зегьы аарԥшра — кырӡа аҵанакуеит", — азгәалҭеит лара. 🖇 Александр Шервашиӡе-Чачба — раԥхьатәи аԥсуа профессионалтә сахьаҭыхыҩ, аграфик, асценограф, аҟазараҭҵааҩ, акритик. Аҟаза ихьӡ зху амузеи аартхоит Пушкин имҩаҿы игылоу анџьныр Даль иҩны аҿы. Амузеи аусура аларгара азгәаҭоуп 2027 шықәса анҵәамҭазы. Аҟәа ақалақь ахадара аргылара аҿаԥшылареи ахыбра ҿыц ақәҵарреи рзы аусурақәа зегьы рымҩаԥгара ахахьы иагеит. Уи адагьы, Аԥсны иаԥҵоуп раԥхьаӡатәи аԥсуа профессионалтә сахьаҭыхҩы Александр Шервашиӡе-Чачба ифонд. 2024 шықәса алагамҭазы Амилаҭтә сахьатә галереиа аҵәахырҭаҿы иҟалаз абылраан Александр Шервашиӡе-Чачба иусумҭақәа 200 рҟынӡа алаблит. Ацәыргақәҵатә зал хада аиҳабы Ельвира Арсалиаԥҳаи арадио Sputnik Аԥсны амҩаԥгаҩ Лана Аԥшьлааԥҳаи реицәажәара инарҭбааны — авидеонҵамҭаҿы. #social

Ажәа амч амоуп... 🟠Алакә еиҭаҳәаны иаалгаз дырныҳәон аԥсуаа абасеиԥш: • Алакә уақәлахааит! • Алакә анарха уоуааит! • Алакә ашәа́ анарха алакә шаны адунеи иқәызҵаз иуаҭәеишьааит! 🟠Иара иакәзаргьы, илакә хиркәшон изыӡырҩуаз ирызку ныҳәаԥхьыӡла, иаҳҳәап: • Ҩ-ӡиаск ҭахаа ишыцәоу жәбаанӡа Анцәа дышәхымыццакааит! • Ахьы масар нарсны хьы-шәахәацла ихасшшаанӡа Анцәа шәимшьааит! • Ага сцаны, лыхәҭала аӡы ааганы, гәырԥынҵала абысҭа уны, иаакныхны крышәҿасҵаанӡа, Анцәа шәимшьааит! 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Ашьыжь игылаз иҽан ҽаба аҵеикит. Иаабац ажәаԥҟақәа излареиԥшым ыҟоуп — иара иагәылоуп афразеологизм. "Ҽан ҽаба аҵеикит" аԥсуа-абаза бызшәақәа рҿы иаанагоит "дманшәалахеит, иусқәа хиеит, ԥыла иԥылт" (ацәажәаратә стиль иатәуп). Уи аҟынтә ари ажәаԥҟа ишиашоу еиҭаргаӡом, ҵакыла мацара, аурысшәаҿы иашьашәалоит "Кто рано встает, тому Бог дает". Ажәаԥҟа иамоуп авариант: Ашаразы игылаз иҽы ҵеикит, шьыбжьон игылаз иарба(ӷь) ҵеикит. Ихьшәоу аус аԥгала шырацәам уанаҳәоит. Адыга бызшәаҿы иаҳԥылоит иазааигәақәоу: • Заанаҵ игылаз аҽҵыс ҳамҭас ирҭеит. • Анасыԥ аныршо ашьыжь ауп. Аԥсуаа ирҳәоит иара убас "Ашьыжь аныҳәаҩ дгәарлоит" ҳәа. #ажәаԥҟақәа 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

"Мшыбзиа!" – аҳәашьа уақәшәар, "Бзиа убааит!" – ҳәа аҭак аауеит. Ахымҩаԥгашьа бзиа узақәшәар, Умҩа уаԥхьаҟа иаатуеит. Ажәа ҟәанда абызшәа еилнахуам, Иаламысуп ауаҩра. Бзанҵ ахы ахьуам, бзанҵ агәы ахьуам, Ихааӡа аԥсшәа аҳәара. Ихааӡа иҟоу ажәа анаалоит Ауаҩытәыҩса ихы-иҿаҟны. Ихааӡа иҟоу ажәа анхалоит Ауаҩытәыҩса игәаҟны. "Мшыбзиа!" – аҳәашьа уақәшәар, "Бзиа убааит!" – ҳәа аҭак аауеит, Ахымҩаԥгашьа бзиа узақәшәар, Умҩа уаԥхьаҟа иаатуеит. ✍🏻 Алықьса Џьонуа Мшыбзиа аҳәашьа уақәымшәар, абас акы уақәшәаргь ҟалоит👇

Арԥыс бзиан Шугьан, аха уи данцәажәоз есқьынагьы иажәа иалан "ыҟами". Ҽнак зны дышнеиуаз дааиԥылеит аҭакәажә Кәакәала. Шугьан уи даниба, дналеихырхәан аԥсшәа налеиҳәеит: "Ди, мшыбзиа, ыҟами?" "Иҟами, иҟами, нан", – лҳәан, наҟ днаиаҩсит Кәакәала.

Анатоли Аџьынџьал

🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Дырмит Гәлиа ироман "Камаҷыҷ" даара ибеиоуп ажәаԥҟақәеи исахьарку ажәеизакқәеи рыла. Урҭ реиҳарак иахьа иаҳҳәо, зҵакы бзианы еилаҳкаауа роуп, аха иуԥылоит акык-ҩбак аамҭа иагахьоугьы. Убас иҟоуп, иаҳҳәап, "Мыса имшыбзиа еиԥш уџьабаа баша иӡуеит" ҳәа ахьиҳәо аҭыԥ. Ари афразеологизм иҟалахьаз ҭоурыхк иахылҿиааит, уи моу Гәлиа имоуп иара иазку ажәабжь кьаҿ: МЫСА ИМШЫБЗИА ШЫБЖЬАӠЫЗ Мыса уаҩ шьахәк иакәын, анамыси аҵаси рзы акы згыз уаҩымызт, аха дшыхәыҷыз аџьмахьчара дназыркын, урҭ даарыдхалт. Абар иуаҩыбжара днахысит Мыса, аха уеизгьы иџьмақәа изкамԥсеит, урҭ дрыдхалт. Иԥацәа — арԥар заманақәа нидгылан: — Баба, урҟәаҵ абарҭ аџьмақәа, ҳара уныҟәаагартә ҳаҟоуп, — рҳәеит, аха урҭ изкамыжьт, дрыцрымҵит. Ианимуӡа, ма мҽышала аизарахь ункылсла, ауаа унарылаԥшла, уаргьы ухы надырбала, ԥхашьароуп, ибнакыз аӡә иеиԥш абна ухы науҭаӡар рҳәан, иааидырцалаӡеит. Арҭ ианырмуӡа, ҽнак Мыса аизарахь дцеит. Харантә днаԥшны ибон аҵлақәа рымҵа ашәшьырақәа рҿы гәыԥ-гәыԥ ауаа еилатәаны, ажәақәа еимакуа, рыбжьы рдуны ишцәажәоз. Убарҭ аҵлақәа руакы аҟны ажәа еимакуа ицәажәоз агәыԥ-ҩы днеины днархагылан, "Уа, мшыбзиақәа!" иҳәеит, аха урҭ реимак ӷәӷәан, уи аӡәгьы имаҳаӡеит, ацкы иарымҳәеит. — Убригь сыԥхасҭақәа иреиуан! — иҳәан Мыса днаскьаны ашәшьыраҿы днатәеит. Убри инаркны "Мыса имшыбзиа еиԥш ибжьаӡит" ҳәа ажәаны иаанхеит. 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

АН ЛХАРҴӘЫ (иҟаҵәҟьаз ахҭыс) Аԥсуа жәлар ҳҟаза ду Уасил Царгәыш иаб диздырӡомызт. Уи ажәытә аибашьра ду аан хабарда дыбжьаӡит. Иааизынхеит ани аԥеи. Ахаҵа аҩны дахьыҩнам аԥҳәысеиба лыҷкәын заҵәи лареи реибааӡара иацу ауадаҩрақәа ззымдыруа, зхаҿы аагара злымшода. Акәтаӷь цәа дылкәкәааны длааӡон Уасил иан, ԥсаҭа шкәакәа. Ауаҩ иакәым, абна илоу ашәарахгьы зны агәы бааԥсхоит рҳәоит. Игәы бааԥсхан, ахәшәтәырҭа дҭахеит Уасил. Уахгьы-ҽынгьы тәамҩахә змамыз аҩнтәи лусқәа лҽырхаршәало, Аҷандареи Гәдоуҭеи дрыбжьалеит ан. Ма ахәшәтәырҭаҿы уи ирҭоз афатә лыҷкәын изхоны илыԥхьаӡозма! Есҽнеиԥш уи аҽынгьы Аниута лыҷкәын ихәы аалырхиан, Гәдоуҭаҟа амҩа дықәлеит. Мидарадәы днахысны дышлеиуаз иаалыхьӡеит рколнхара иамаз аидарашьҭыхга машьына. Амашьынарныҟәцаҩ иахьа дибазма аԥҳәыс ламыс Аниута, илзааникылеит. — Бааи, бҭал, бхаҵкы сцеит , Аниута, — иҳәеит, аԥҳәыс ҳаҭыр лықәҵаны, лымаршәа куа. — Аа, ухаҵкы сцааит сара, даара иҭабуп амашьына ахьсзаанукылаз, анреи аԥареи узыбзиарахааит, аха угәы иалумырсын, сара шьапыла сцоит, — лҳәеит. — Дихеит, сара ақалақь аҟынӡа сцоит, баргьы уахь бышцо здыруеит, иахьыбҭаху бнасымгои, — лхы зыхлырҟьоз изеилкаауамызт. — Нан дукәыхшааит, уца, сара амашьына сҭалаӡом. Избан акәзар Маџь изы исырҵәыз ахарҵәы амашьына иаҟьар, еилаҩынтны иҟалар ҳәа сшәоит. Сара с-Маџь ахарҵәы баҟаӡа, амҳаҵә аламло ианыҟоу бзиа ибоит. Уи бзиа иибо изыҟасымҵар, уаҳа иззыҟасҵода? — лҳәан, лсумка иҭагылаз ахарҵәы ҵысыр ҳәа дшәо, изхьынҳалаз лнапы ҿыҵны икаҳауазаргьы хьаас ишлымам дырдыруа, ашацаҳәа лҿыналхеит. ✍🏻 Енвер Ажьиба 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Аԥсуаа рыҷкәынцәа, анхаҩыжәлар рзықәԥаҩцәа (арымарахьтә арыӷьарахь): Ҵәыџь Ҭакәи, Ажәанба Шәлиман, Абыхә Гыџь (Асахьа ԥшшәыркуп иԥсабаратәым аинтеллект ахархәарала) Зхы изыршьыз аамсҭа иҵыхәала абрагьра зықәшәаз, заб ицәмаа имданы ҭынч анхара ззыҟамлаз Ҭакәи Ҵәыџьба, блаҵыхәала деилызкаауаз, амцаԥшь иаҩызаз аҩызцәа ивагылан. Ҩажәа шықәса дырҭан абас данақәшәа, ахаҵа гәы зызҭаз, иаразнакала ахаҵа цәагьы иҟәнылеит. Гыџь Абыхәба хышықәса рыла диеиҳан. Арык рзы иҟамлоз ахацәа, абџьарла, ҟанҭаруазла еиқәных, шәарак рзымдырӡо, рҽы ццышәқәа ианрықәтәалак аԥша иаԥысуан, мышкала агеи ашьхеи еимырдон, аказақгьы рыхәомызт. Бзыԥаа рфырхаҵа Кьахь Ҳаџьараҭ дшырыхьчоз еиԥш, абжьыуаагьы аиҟарамра иаҿагылаз рҵеицәеи дареи еибахьчон. Арҭ ахҭысқәа ҟалеит амҳаџьыррақәа зегьы раамышьҭахь, XIX ашәышықәса анҵәамҭазы — XX алагамҭазы. Инарҭбааны, уамакалагьы исахьаркны иаарԥшуп ашәҟәыҩҩы Рушьни Џьапуа иҭоурыхтә роман "Ахымҩас" аҟны. Ароман шеибгоу шәаԥхьар шәылшоит абра>> Иааҳгоит уантә цыԥҵәахақәак:

Ахаҵа данхаҵаха, илазароуп ахьаҵрагьы, уажәшьҭан джәыларц азыҳәан.

Аԥсҭазаараҿы ҩ-мчык анеиҿагыло, руак аҵамхар ҟалом, уи идыру усуп. Аха иаҵамхароуп убри амчра, ауаатәыҩса рзыҳәан иқәԥо. Убри аиааира агарц азыҳәан дара ауаатәыҩсагьы рыԥсҭазаара хьарымкыроуп.

Ауаа лаҟәқәа рҵыхәалоуп Аԥсадгьыл зҭахо. Аха, иџьоушьаша, иара Аԥсадгьылгьы урҭ шьапҿаршә азыруаанӡа иагәыҵаҳәҳәаны иахьамоу ауп. Нас хланҵы иандәықәырҵалак уаанӡа иаҵагәаны иамаз аҵеицәа рыда ҵаргәа амоуа иааҟалахуеит.

*Аҩымҭаҟны Гыџьи Ҭакәии аԥхьаӡа ирыцлаз рҩыза Шәлымба Асҭана ихьӡуп 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа

Ацәаҟәа абаза бызшәала "ҟәшәа́маа" ҳәа иашьҭоуп (хъвшвамгӏа), аҵакы: ачуан амаа. Иеиԥшым узҳәом, еиҳаракгьы абасеиԥш аҽырхәаны аҩ-шьапык рыла "аӡы анажәуа" 🌈 Аԥсуа бызшәа ашәарыцаратә лексика аҟынгьы ачуан "аҟәшәа́" ҳәа азырҳәон, иара убас даҽа хьыӡшьаракгьы амоуп — "аиқəба́". #асинонимқәа Асахьаҿы: Аҟәа иахьа, Томас Тҳаиҵыкә иҭыхымҭа 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа