ادبیات سئونلر

سایین کانالداشلار لوطفن دیرلی تنقیدلریزله بیزیه یاردیم اولون ،لوطفن ادبی ابستک لرینیزی بیزه بویورون، شهرینیزین ادبی خبر لرین بیزه چاتدیرین ،

مهدی میرزا رسولزاده دوروم اوزه‏‌رلیگی ائیواندا یاندیریم گله‌سن؟ گزیم اوتاقلاری، تئزتئز دولاندیریم گله‌سن؟   دوروم گئدیم کوچه‌ده های سالیم کی یار یولدا؟ اینانمایانلاری زورلا ایناندیریم گله‌سن؟   دوروم آیا او قدر یالواریم کی تئز گئتسین؟ دان‌اولدوزون سنه خاطیر اویاندیریم گله‌سن؟   باهار گلنده دئمیشدین گلر کؤچن قوشلار باهار گئدیر؟ نه دئییرسن؟ یوباندیریم گله‌سن؟   زامان گئجیکدی، ساعاتلار  داریخدیلار… نئیلیم؟ بوتون ساعاتلاری بیربیر دایاندیریم گله‌سن؟   و سن دئه … سن، کی اگر گلمه‌سن نه چاره قیلیم؟ دوزون دانیش! نئچه شعری اوتاندیریم گله‌سن؟ https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مظاهرشهامت یادیما گتیرین آداملارا گره گ دیر کی یول گئده لر و دانیشالار هر سوسان بیر اولودی ایستر نار آغاجینین دیبینده اوره گ چیرپینماسیندان یا محاربه ده ایتی خنجرین دئیمه گیندن یا نه بیلیم سویون آخارینا باخیب خاطیره لرین گئتمه گین گورمک دن گره ک گئدم بیریسی ایله دانیشام یوخسا بیلرم پله لردن بیر قارانلیق کیشی یوخاری گلیر *** به یادم بیاورید برای آدم ها ضروری است که راه بروند و حرف بزنند هر کسی که ساکت است مرده است در کنار درخت انار از شدت تپش قلب یا در جنگ از زخم خنجر یا چه می دانم وقتی که به آب نگاه می کند از رفتن جریان خاطراتش باید بروم با کسی حرف بزنم اگر نه می دانم از پله ها مردی تاریک بالا می آید https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«دکتر روشن -خیاوی » صفحه ای از بخش نخست مجلد ششم             «فرهنگ ساوالان» اؤپوٌز-Öpüz: 𐰇𐰯𐰇𐰔 ÖPÜZ تحلیل حروف اورخونی: 𐰇-  Ö 𐰯 - P 𐰇-  Ü 𐰔  Z مدخل «اؤپوٌز»- (Öpüz)  با معنای «جان، روح» ما را به یکی از حوزه‌های کهن اندیشهی ترکان باستان می‌برد، اما باید گفت که صورت Öpüz به همین شکل در فرهنگ‌های «کلاوسون، سئورتیان، رادلوف و ردهاوس» به‌طور روشن و مستقل ثبت نشده است. بنابراین باید آن را با روش تطبیقی بررسی کنیم.   اؤپوٌز- (Öpüz - Öpüs) معنی: جان، روح، نفس حیاتی، نیروی زنده‌کننده،   ۱- کلاوسون (Clauson) در ترکی قدیم برای مفهوم جان و روح چند واژه‌ی مهم وجود دارد: öz: خود، ذات، جان، گوهر درونی tin: روح، نفس، جان kut: نیروی حیاتی، فرّه، موهبت آسمانی(قوتqut-)، از نظر معنایی، Öpüz  بیش از همه به: «اؤزöz-» به مفهوم «روح، جان» نزدیک است. در ترکی امروز:  özüm: «خودم، وجود من»، öz: «ذات، گوهر درونی»،   ۲- سئورتیان (Sevortyan) سئورتیان خانواده‌ی :  öz - ös - ös- را بسیار مهم می‌داند. معانی: «ذات، اصل، نیروی درونی، وجود شخصی» در بسیاری از زبان‌های ترکی: آذربایجانی: öz ترکی استانبولی:  öz قزاقی: öz قرقیزی:  öz-باقی مانده است.    صورت های واژه در زبان های ترکی: آذربایجانی: öpüz - öpüs جان، روح، نفس حیاتی ترکی استانبولی: öpüz - öpüs جان، روح ترکمنی: öpüz - öpüs جان، نیروی حیاتی اؤزبکی: öpüz - öpüs روح، جان اویغوری: öpüz - öpüs جان، روح قزاقی: öpiz - öpis جان، روح قرقیزی: öpüz - öpüs جان، نفس تاتاری: öpüz - öpüs جان، روح باشقیری: öpöz - öpös جان، نیروی حیاتی قومیقی: öpüz - öpüs روح، جان نوغایی: öpüz - öpüs نفس حیاتی قره‌قالپاقی: öpiz - öpis جان، روح گاگائوزی: öpüz - öpüs جان، نفس قاراچایی-بالکاری: öpüz - öpüs روح، جان آلتایی: öpüs - öpüz جان، نیروی زندگی توفایی: öpüs روح، جان تووایی: öpüs نفس، جان خاکاسی: öpüs جان، روح شوری: öpüs نیروی حیاتی چولیمی: öpüs جان، نفس ساری‌اویغوری: öpüs روح، جان   ۳- دورفر (Doerfer) پروفسور دورفر میان:  öz و واژه‌های مربوط به روح در زبان‌های آلتایی مقایسه‌هایی انجام داده است. او معمولاً در برابر بازسازی‌های بسیار قدیمی احتیاط می‌کند، زیرا مفاهیم معنوی مانند روح اغلب از واژه‌های بومی مختلف ساخته شده‌اند.   ۴-رادلوف (Radloff) رادلوف صورت‌های گویشی: Öz- ös- üsرا ثبت کرده است. معانی: نفس وجود درون، اصل   ۵- ردهاوس (Redhouse) در ترکی عثمانی: Öz:  = essence, substance, self یعنی: «ذات، حقیقت وجود، خود»،  اما برای روح معمولاً همان کلمه ی «روح» و «جان» به کار می‌رود.   ۶- دیوان لغات‌الترک در دیوان کاشغری: «اؤزöz-» واژه‌ای بسیار مهم است، و مشتقات زیادی دارد، معانی: «جان، خود، ذات»، این واژه یکی از کهن‌ترین واژه‌های زبان ترکی برای مفهوم «وجود درونی» انسان است.   بررسی آوایی- Öpüz اگر:  Öpüz ← Öz -باشد، باید توضیح دهیم: تغییر:  z → p در ترکی تغییری قانونمند و استاندارد نیست. اما اگر صورت واژه: öpüs – öpüz باشد، ممکن است با:  öp- - üp- در برخی گویش‌ها ارتباط داشته باشد. ولی بدون شاهد متنی نمی‌توان آن را قطعی دانست.   مقایسه‌ی   زبان‌های ترکی: شکل واژه‌ی «اؤپوٌز»- - Öpüz و خانواده‌ی ÖZ - ÖS در زبان‌های ترکی: صورت مستقل Öpüz  در بیشتر زبان‌های ترکی باقی نمانده است، شکل بسیار کهن و گستردهی این ریشه öz - ös  است که معنی «خود، ذات، درون، جان، گوهر وجود» دارد.   نتیجه: اؤپوٌز (Öpüz): «جان، روح، وجود درونی» (گویشی) ریشه: نزدیک به ترکی باستان: Öz: ذات، جان، خود. یادداشت علمی: صورت Öpüz نیازمند شاهد گویشی است، اما از نظر معنایی در خانواده‌ی öz - özlük - özün  قرار می‌گیرد. این واژه از نظر مفهومی بسیار زیباست، چون در جهان‌بینی ترکان باستان، جان غالباً چیزی جدا از انسان نیست، بلکه همان öz =  : «گوهر درونی انسان» است، یعنی «آن چیزی که خودِ واقعی انسان» را می‌سازد. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

کور اوغلو کیمدیر؟ افشار روایتی دانیشیر :دکتور ارگین افشار https://t.me/Adabiyyatsevanlar

زرین رزندی(طنناز) یارب ندن ایل لر آغلار قالیبلار؟ گول اوسته بولبول لر آغلار قالیبلار؟ گوُی گورلویور،یاغمور یاغیر،سئل گلیر بو ماتمه ائل لر آغلار قالیبلار داردا قالانلارلا،ندیر آل-وئرین؟ تابوت مَلَر،اَللر آغلار قالیبلار اوتورموسن شرافت قانا باتسین نا حق قانا چول لر آغلار قالیبلار وجدانین بئینینه اوچوق دوشوبدور نامردلییه یئل لر آغلار قالیبلار یول ساچیمی،دسته ایله وئر یئله داراق آغلار،تئل لر آغلار قالیبلار اوُرکنی سال بوینوما،قاندال دیله گوُز قورویوب،دیل لر آغلار قالیبلار. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

سیز آللاه کئیک بیشیرن آختارسانیز بیزه زنگ ائدین... بیز او آدملاردان دئیلیک هرزادی ائشیکدن آلاق. بیزیم عایله همیشه ائشیکده بئش‌یوزه ساتان بیرزاد‌ا اوچ میلیون خرجلر اؤزو ائوده دوزدتسین. باجی اوغلوم ایکی-اوچ گوندو منه قوناق گلیبدیر. دونن گئجه دئدی: دایی بیر ایچملی دوزدیم کئفیمیزی سازاتسین؟ دئدیم: چوخ دا گؤزل. بیر آز انجیردن، موخممیردن، شکردن، سیرکه‌دن آین-اویوندان زادان ایسته‌دی. ائوده اولانی ائودن اولمویانی قاپی قونشودان تاپدیم وئردیم باجی اوغلوما اودا هامیسنی تؤکدو بیر شوشه قابا، باشینی برک-برک برکیتدی قویدو آشبازخانادا بیر بوجاغا، اوستوندن هله ایکی ساعات کئچمه‌میشدی آشبازخانادان بتر بیر سس گلدی. اؤزومو فوری آشبازخانایا یئتیردیم گؤزونوز یامان گون گؤرمه‌سین دام-دووار، کابینتلرین اوستو، آلتی، پرده، لوسترلر، پنجره، یخجال-فریزرین اوستو... یئر-گؤی بوتون انجیر ایدی. آشبازخانانی تمیزلمک سحر ساعات آلتییا چکدی. تزه قورتولموشدوق باجی اوغلوم دئدی: دایی بتر یورولدوق صبحانه‌یه بیر پای سیب(بیرجوره کئیکدی) بیشیریم گئجه‌نین عوضی چیخسین؟ دئدیم: بالا او امکانات ایستر، فریمیز یوخدو. دئدی: عیب ائله‌مز تاوادا  بیشیرریک. دئدیم: هل، قیرمیزی شکر ده یوخوموزدو. دئدی: عیب ائله‌مز. ائوده نه اولسا اونو وورروق. ایشی باشلادیق، بیر پونزا اونا اون قالیب کره، یاریم تای شکر ووردوق باشلادیق خمیر ائله‌مه‌یه.  بیرقوتو آلما سویدوق باشلادیق آلمالاری قیزارتماغا، سونرا خمیری کونده ائله‌دیک. بیر رستورانجا قاب-قاجاق باتیردیق آشبازخانادا قاب الیندن آیاق قویماغا یئر یوخویدو خلاصه خمیر آچدیق تاوایا قویدوق گازین اوستونه قیرخ‌بئش دیقه‌دن سونرا گؤردوک آشبازخانادان توسدو قالخیر. پای سیبین آلتی کول اولموشدو اوستونه ایستی ده  کئچمه‌میشدی. تزدن دوشدوک آشبازخانانین جانینا.  آخی بیز او آدملاردان دئیلیک هزادی ائشیکدن آلاق. بیز همیشه ائشیکده بئش‌یوزه ساتان بیرزاد‌ا اوچ میلیون خرجلریک ائوده بیشیرک. یادیگاری اولاراق بو کئیکین  شکیلینی آتیریق تلگراما سیز آللاه کئیک بیشیرن آختارسانیز  بیزه زنگ ائدین بودا ایشیمیزین نمونه‌سی. https://t.me/Adabiyyatsevanlar