هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️ حافظه تشنگی خاک چه بر سر دشت‌های شرق تهران آمده است؟ جواد حیدریان/ نویسنده نشریه 🔹دشت لار در قلب البرز مرکزی، یکی از مهم‌ترین منابع آبی فلات مرکزی ایران به‌شمار می‌رود. رودخانه لار که از پیوند چشمه‌های سرد کوهستانی و ذوب برف قله دماوند شکل می‌گیرد، منبع اصلی تغذیه سد لار است. این سد، بخشی از آب آشامیدنی کلان‌شهر تهران را تامین می‌کند. بارندگی سالانه بیش از ۷۶۰ میلی‌متر، انباشت برف در ارتفاعات بالای چهار هزار متر، و صدها چشمه دائمی، این دشت را به یک آبخوان ارزشمند تبدیل کرده است. متاسفانه خشکسالی‌های پی‌درپی و برداشت بی‌رویه، تعادل هیدرولوژیک لار را برهم زده و اکنون ذخیره استراتژیک برف آن رو به کاهش است و سد لار به حجم مرده نزدیک می‌شود. 🔹سامانه آبی تهران وارد «شدیدترین فاز خشکسالی هیدرولوژیک» شده است. مرحله‌ای که در آن حتی بارندگی‌های نسبتاً مناسب سال‌ آبی ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز نتوانسته وضعیت آبخوان‌ها را ترمیم کند. به گفته او، در شرق تهران به‌ویژه در دشت هومند-آبسرد و مناطق دماوند، افت سطح آب‌های زیرزمینی در برخی نقاط به ۴۰ تا بیش از ۶۰ متر رسیده است و این منطقه اکنون به یک «دشت بحرانی و ممنوعه» تبدیل شده و توازن هیدرولوژیک آن بر اثر حفر هزاران چاه غیرمجاز و توسعه بی‌رویه ویلاها از بین رفته است. 🔹مسئله فقط دشت لار نیست، بلکه تمامی پهنه شرق تهران در بومهن، رودهن، دماوند و... به دلیل ازدیاد جمعیت و استقرار شهرها و پمپاژ آب در معرض فرونشست قرار دارد. هرچند حجم برداشت هر ویلا به‌تنهایی زیاد نیست، اما تجمع و تراکم ویلاسازی‌ها در سال‌های اخیر باعث شده است که برداشت تجمعی آب به سطح قابل‌توجهی برسد و این مسئله روند فرونشست و تحریک گسل‌ها را تشدید کند. به گفته دکتر مهدی زارع، کارشناس زلزله، دشت لار به‌دلیل این فعالیت‌ها در شرایط بحرانی قرار دارد و نباید صرفاً به سبب پایین بودن حجم برداشت هر واحد، از تاثیر چشمگیر ساخت‌وسازهای گسترده در منطقه غافل شد. 🔹این پدیده‌ها می‌توانند بر وقوع زمین‌لرزه‌ها اثر بگذارند و یکدیگر را تشدید کنند، به‌ویژه در مجاورت حجم بالای مداخله انسانی. صرف ساختن چند ویلا باعث به‌هم ریختن تنش محیطی نمی‌شود، بلکه مشکل اصلی جایی است که شهرسازی گسترده انجام می‌شود. زمانی که شما مجموعه‌های آپارتمانی عظیم را به یک منطقه می‌برید، مثل اتفاقی که در رودهن، بومهن و پردیس در حال رخ دادن است، درواقع با یک بارگذاری جمعیتی عظیم مواجه می‌شوید. مثلاً در شهر پردیس حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار نفر جمعیت ساکن شده‌اند، درحالی‌که ۳۰ سال پیش شاید پنج هزار نفر هم آنجا نبودند. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.