هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️بلیت بخت‌آزمایی چرا درک متعارف از موفقیت گمراه‌کننده است؟ ✍🏻 ایما موسی‌زاده/ نویسنده نشریه 🔹در تاریخ اندیشه اقتصادی و اجتماعی، شمار اندکی از پرسش‌ها به اندازه این سوال که چه کسی سزاوار موفقیت است، و اینکه آیا سازوکارهای جوامع مدرن پاداش‌ها را برمبنای شایستگی توزیع می‌کنند؟، پرسیده شده و مناقشه‌های نظری و سیاسیِ دامنه‌داری در طول تاریخ برانگیخته است. پاسخ به این پرسش، فراتر از یک بحث آکادمیک محض، ساختار نظام‌های مالیاتی، خط‌مشی‌های آموزشی، سیاست‌های بازار کار و حتی مشروعیت نظم اجتماعی موجود را تعیین می‌کند. کتاب «پله‌های موفقیت یا بلیت بخت‌آزمایی» به قلم گری هوور، جامعه‌شناس اقتصادی برجسته از دانشگاه نورث وسترن، یکی از جسورانه‌ترین تلاش‌های نظری-تجربی در دو دهه اخیر است که تلاش می‌کند این پرسش‌ها را مجدداً صورت‌بندی و طرح کند و به آن پاسخ دهد. 🔹هوور که کتابش را در فوریه سال جاری میلادی انتشارات دانشگاه کالیفرنیا به بازار کتاب عرضه کرده است با بهره‌گیری از دو استعاره بصری و درعین‌حال دقیق «نردبان» به‌مثابه نماد کوشش مرحله به مرحله و بر اساس شایستگی، و «بخت‌آزمایی» به‌مثابه نماد شانس محض و عوامل تصادفی، نشان می‌دهد که فهم متعارف از موفقیت در جوامع سرمایه‌داری پیشرفته نه‌فقط ناقص، بلکه به شکلی نظام‌مند و عمدی، گمراه‌کننده است. 🔹پس از طرح دوگانه «پله‌های موفقیت یا بلیت بخت‌آزمایی» به‌مثابه چهارچوبی مفهومی برای فهم نحوه و سازکار توزیع موفقیت، هوور پرسش روش‌شناختی و محوری کتاب را مطرح می‌کند. اینکه چگونه می‌توان «شانس» را، که ذاتاً گریزان و ناملموس است، به متغیری عملیاتی و قابل‌سنجش در پژوهش تجربی تبدیل کرد؟ این پرسش ازآن‌رو اهمیت مضاعف پیدا می‌کند که بسیاری از مدافعان روند فعلی شایسته‌سالاری، از یک سو، و مدافعان سرسخت نقش شانس، از سوی دیگر، غالباً در سطح کلی‌گویی متوقف می‌مانند. هوور اما با اتکا بر سنت کمّیِ جامعه‌شناسی اقتصادی و بهره‌گیری از چهارچوب‌های اقتصاد رفتاری، گامی فراتر می‌نهد و نشان می‌دهد که «شانس» نه یک مقوله فلسفی مبهم، بلکه پدیده‌ای قابل‌بررسی با روش‌های علمی متعارف است، مشروط بر آنکه حدود و تعریف عملیاتی آن به‌دقت مشخص شود. 🔹هوور این ایده را مطرح می‌کند که نقش شانس باید به‌عنوان یک ویژگی ساختاری جوامع مدرن به رسمیت شناخته شود و سپس نهادهایی طراحی شوند که پیامدهای ناعادلانه آن را تعدیل کنند، بی‌آنکه انگیزه تلاش و نوآوری را از بین ببرند. پیشنهاد هوور برای این موضوع سه بخش دارد؛ بیمه اجتماعی در برابر شانس بد، مالیات بر شانس خوب و افزایش راه‌هایی که از طریق آن همه افراد جامعه می‌توانند به فرصت‌ها دست پیدا کنند. البته هوور از چالش‌های موجود بر سر راه عملی شدن این موارد آگاه است و آنها را به سه دسته چالش‌های اطلاعاتی (چگونه شانس را از انتخاب تفکیک کنیم)، چالش‌های انگیزشی (آیا مالیات بر شانس خوب درنهایت انگیزه تلاش را کاهش نمی‌دهد؟) و چالش‌های سیاسی (دولت تا چه حدی می‌تواند در توزیع نتایج بازار دخالت کند) تقسیم می‌کند. #تجارت_فردا @tejaratefarda متن کامل مقاله را می‌توانید اینجا بخوانید.