QORJIN

🪙🇰🇿 Зейнетақы қорлары бізге қанша табыс әкелді (Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының 2026 жылғы 1 маусымдағы мәліметтері): 📈 Соңғы 12 айдағы кірістілік: ✔️ Сентрас Секьюритиз - ⬆️18,28%, ✔️ Alatau City Invest - ⬆️15,14%, ✔️ Halyk Finance - ⬆️12,82%, ✔️ Halyk Global Markets - ⬆️12,57%, ✔️ BCC Invest - ⬆️12,10%, ✔️ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі - ⬆️11,46%, ✔️ Tansar Capital - ⬆️1,34% (8 сәуірден бастап іске қосылды). 📊 Жыл басынан бергі кірістілік (5 ай ішіндегі жыл басынан бүгінгі күнге дейінгі көрсеткіш): ✅ Сентрас Секьюритиз - ⬆️7,39%, ✅ Alatau City Invest - ⬆️4,92%, ✅ BCC Invest - ⬆️4,87%, ✅ Halyk Finance - ⬆️4,85%, ✅ Halyk Global Markets - ⬆️4,39%, ✅ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі - ⬆️3,04%, ✅ Tansar Capital - ⬆️1,34%. ⭕️ Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылғы мамыр айындағы жағдай бойынша Қазақстандағы жылдық инфляция 10,4% деңгейінде тіркелді. ❗️❗️ Зейнетақы активтерін басқару - бөрлігіп жүгіретін қысқа қашықтық емес, марафон. Сондықтан кірістілік айлармен емес, жылдармен бағаланады.

🏢 Пайызсыз баспана алу: Исламдық ипотека (иджара) қалай жұмыс істейді? Қазақстанда исламдық қаржы құралдары, соның ішінде иджара (мүлікті кейіннен сатып алу құқығымен жалға алу) трендке айналуда. Діни басқарма бұл механизмнің басты ережелерін түсіндірді. 📌 Бұл не құрал және ол қалай жұмыс істейді? Бұл - дәстүрлі несиенің баламасы. Адам мүлікті пайдаланғаны үшін жалдау ақысын төлейді, ал мерзім аяқталғанда ол оның меншігіне өтеді. 🔍 Қаржылық тұрғыдан білуіңіз керек 4 маңызды шарт: 📊 Нақтылық: Жалдау мерзімі мен төлемдердің жалпы сомасы алдын ала бекітілуі тиіс (ешқандай жасырын пайыздар мен өзгермелі үстемелер болмайды). 📄 Екі бөлек келісімшарт: Жалдау шарты мен сатып алу-сату (немесе сыйға тарту) шарты бір құжатқа біріктірілмейді. Олар - екі бөлек келісім. 🤝 Міндетті уәде: Егер иесі жалдау мерзімінен кейін мүлікті сізге өткізуге уәде берсе, оны орындауға заңды әрі шариат бойынша міндетті. ❌ Пайызсыз (өсімсіз) жүйе: Қымбат мүлікті үстеме пайызсыз, таза серіктестік негізінде алуға мүмкіндік береді. 💡 Қорытынды: Иджара - дәстүрлі несие алғысы келмейтін, баспана не көлікті бөліп төлеу арқылы алғысы келетіндер үшін таптырмас заңды қаржылық құрал. Ең бастысы - келісімшарттың екі кезеңін де дұрыс рәсімдеу.

🏢 Ірі бизнес несиесі: Орташа өтінім көлемі 80%-ға өсіп, ₸18,8 млрд-қа жетті Қазақстан қаржыгерлерінің қауымдастығы (ҚҚҚ) аналитикалық орталығы ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 2026 жылдың 1-тоқсанында несие беру деңгейіне шолу жасады. Зерттеу нәтижесі ақша-кредит шарттарының қатаңдығы мен пайыздық мөлшерлемелердің жоғарылығына қарамастан, ірі компаниялардың банк қаржыландыруына деген сұранысы қайта қалпына келгенін көрсетті. 🔍 Негізгі деректер мен сұраныс динамикасы: ✅ Сұраныстың қалпына келуі: Өткен тоқсандағы төмендеуден кейін, 1-тоқсанда түскен өтінімдер саны 15,5%-ға (кв/кв) өсті. Бұл ірі компаниялардың банк қаржысына деген қажеттілігі жоғары екенін және бұрын кейінге шегерілген инвестициялық жобалардың іске асырыла бастағанын көрсетеді. ✅ Өтінім көлемінің рекордтық өсімі: Ірі бизнес тарапынан несиелік өтінімнің орташа мөлшері бір тоқсанда бірден 80%-ға артып, ₸18,8 млрд-ты құрады. Яғни, өсім тек қарыз алушылар санының көбеюінен емес, бизнестің ауқымды және капиталды көп қажет ететін жобаларға нақты мұқтаждығынан туындаған. ✅ Мақұлдау үлесі: Өтінімдердің тым көп түсуіне байланысты банктердің мақұлдау көрсеткіші өткен тоқсандағы 65%-дан 55,5%-ға дейін төмендеді (себебі өтінімдердің бір бөлігі әлі қаралу үстінде). Соған қарамастан, бұл көрсеткіш шағын және орта бизнеспен салыстырғанда елдегі ең жоғары деңгей болып қала береді. 💼 Нарық құрылымы және бөлінген қаражат: ✅ Жаңа берілген несиелер: Сұраныстың артуы нәтижесінде 1-тоқсанда ірі бизнеске берілген жаңа несиелер көлемі 20,5%-ға өсіп, ₸2,3 трлн-ды құрады (бұл 2025 жылдың алғашқы 3 айымен салыстырғанда 1,6%-ға көп). Несиені ең көп алған топ-3 сала: • Өнеркәсіп +₸353,3 млрд • Көлік +₸46,4 млрд • Құрылыс +₸45,2 млрд ✅ Портфельдің қысқару себебі: Берілген несиелердің көптігіне қарамастан, ірі бизнестің жалпы несие портфелі жыл басынан бері 11,5%-ға азайып, ₸6,6 трлн болды. Бұл динамика тек техникалық сипатқа ие: клиенттерді басқа сегменттерге ауыстыру, ірі қарыздарды маусымдық өтеу және жаңа несиелердің 85%-ының 1 жылға дейінгі қысқа мерзімге (айналым қаражатын толтыруға) берілуі әсер етті. 🧠 Қаржылық көңіл-күй және болашаққа болжам: ✅ Несие сапасының жоғарылығы: Ірі бизнес арасында мерзімі өткен берешек деңгейі бәрінен төмен - 2,1% (бизнестің жалпы нарығындағы орташа көрсеткіш - 2,9%). Бұл ірі компаниялардың төлем қабілеті мен жауапкершілігі өте жоғары екенін дәлелдейді. ✅ Қаржылық саулықтың жақсаруы: Ұлттық банк сауалнамасы бойынша, ірі кәсіпорындардың рентабельділігі артып, критикалық қаржылық жағдайдағы компаниялар үлесі жыл басындағы 18,2%-дан 17,9%-ға дейін азайды. ✅ ІІ тоқсанға арналған оптимизм: Екінші тоқсанда ірі бизнесті несиелендіруде оң динамика жалғасады деп күтілуде. Іскерлік белсенділіктің маусымдық жандануы мен банк несиесін алуды жоспарлап отырған компаниялар санының артуы корпоративтік несие нарығының одан ары өсуіне жағдай жасайды.

💳 Несие жүктемесі: Қазақстандықтардың 70%-дан астамының қарызы бар 2026 жылғы 10-23 мамыр аралығында DEMOSCOPE қоғамдық пікірге экспресс-мониторинг жүргізу бюросы «Қазақстан азаматтарының несиеге тәуелділігі» тақырыбында сауалнама жүргізді. Зерттеу нәтижесі 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап банктер несие беру шарттарын айтарлықтай қатаңдатпас бұрын халықтың нақты қарыз жүктемесін көрсетті. 🔍 Негізгі деректер мен несие жүктемесі: ✅ Жалпы қарыз деңгейі: Сауалнамаға қатысқандардың 72,7%-ның несиесі немесе қарызы бар. Оның ішінде 39,7%-ының бір несиесі болса, 33%-ы бірнеше несие төлеп отыр. Респонденттердің тек 27%-ында ғана ешқандай қарыз міндеттемесі жоқ. 60-тан асқан жастағы азаматтар ең аз қарызы бар санат болып шықты (49,6% несиесіз), бірақ бұл жастағы әрбір үшінші адамның (32,8%) бір несиесі бар. ✅ Бюджетке түсетін ауыр салмақ: Несиесі бар азаматтардың жартысына жуығы (46,7%) ай сайынғы табысының 50%-дан астамын несие жабуға жұмсайды. Тағы 24,5%-ы табысының төрттен бірінен жартысына дейінгі бөлігін банкке береді, ал тек 20,3%-ы ғана табысының 25%-нан азын несиеге бағыттайды. ✅ Макроэкономикалық контекст: Сауалнама деректері Дүниежүзілік банктің шолуымен сәйкес келеді. 2025 жылдың төртінші тоқсанында үй шаруашылықтары қарызының жалақыға арақатынасы 51%-ға жетіп, 2008–2009 жылдардағы дағдарыс қарсаңындағы ең жоғары деңгейден асып түсті. 2020–2025 жылдар аралығында азаматтардың қарыз міндеттемері екі есеге жуық өскен, ал халықтың нақты табысы тек 15%-ға ғана ұлғайған. 🛍️ Қарыз түрлері және несие алудың басты себептері: ✅ Қазақстандықтар не рәсімдейді: Тұтынушылық несие абсолютті көшбасшы болып тұр (70,4%), екінші орында - бөліп төлеу (рассрочка) (45,7%). Кейінгі орындарда туыстардан/ломбардтардан алынған қарыздар (22,1%), автонесие (14,4%) және ипотека (13%). ✅ Несие алудың топ-3 себебі (3 нұсқаға дейін таңдауға рұқсат етілді): • Тұрмыстық техника сатып алу - 24,2% • Үйді жөндеу немесе құрылыс жүргізу - 18,9% • Жалақыға дейін ақшаның жетіспеушілігі - 17,4% (Сондай-ақ несиелер жиі автокөлік сатып алуға (13,7%) және басқа несиелерді жабуға (9,4%) алынады). 🧠 Қаржылық көңіл-күй және реформаларға көзқарас: ✅ Цифрларға қарамастан оптимизм жоғары: Жоғары несие жүктемесіне қарамастан, азаматтардың көпшілігі (63,3%) алдағы 12 айда өздерінің қаржылық тұрақтылығына сенімді. Болашағына сенімсіздер үлесі - 30,1% (бұл ретте ерлер әйелдерге қарағанда көбірек уайымдайды — 17,6% және 10,5%). ✅ Сауаттылықты бағалау: Қатысушылардың жартысына жуығы (48,3%) өздерінің қаржылық сауаттылық деңгейін өте жақсы немесе жақсы деп санайды. Респонденттердің 36,8%-ы деңгейін орташа, ал 12,7%-ы нашар деп бағалаған. ✅ 1 шілдеден бастап шарттардың қатаңдатылуына көзқарас: Қазақстандықтардың көпшілігі (52,5%) Ұлттық банктің жаңа шараларын (тек ресми табысты есепке алу) қолдайды. Өзгерістерге 37,5% қарсы, және бұл ретте үзілді-кесілді қарсы шыққандар арасында ерлер әйелдерге қарағанда едәуір көп (26,6% және 18,6%).

📊🏠 Тұрғын үй нарығы: Қазақстанда сұраныс күрт төмендеді 2026 жылдың мамыр айында Қазақстанда жылжымайтын мүлік сатып алу белсенділігі айтарлықтай төмендеді. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, мамырда ел бойынша 30,4 мың тұрғын үйді сату-сатып алу келісімшарты жасалған, бұл сәуір айымен салыстырғанда 13,5%-ға аз. Тұрғын үй саудасының үштен бірі (10 мың келісімшарт) әлі де Алматы мен Астана қалаларына тиесілі. 🔍 Негізгі деректер мен өңірлік динамика: ✅ Айлық динамика (сәуірге қарағанда): Атырау және Түркістан облыстарынан басқа барлық өңірде сұраныс азайған. Ең үлкен құлдырау Қызылорда облысында (-35,5%), Алматы қаласында (-24,2%) және Батыс Қазақстан облысында (-18,5%) тіркелді. ✅ Жылдық динамика (2025 жылдың мамырына қарағанда): Жалпы мәмілелер саны 10,5%-ға қысқарды. Әсіресе Алматы (-31,2%), БҚО (-22,2%) және Шымкент (-16,2%) қалаларында сауда қатты бәсеңдеген. ✅ Өсім көрсеткен аймақтар: Елдегі 20 өңірдің тек 5-еуінде ғана оң динамика бар. Түркістан облысы рекордтық өсім көрсетсе (+69,6%), Ақмола облысында мәмілелер 16,7%-ға артқан. Маңғыстау, Ақтөбе және Қостанай облыстарында да шағын өсім (0,7% – 5,7% аралығында) байқалады. 🏠 Тұрғын үй түрлері бойынша таңдау: Сұраныстың төмендеуі көп бөлмелі (6 бөлмеден жоғары) пәтерлерден басқа баспананың барлық түріне әсер етті. ✅ 1 және 2 бөлмелі пәтерлер – нарықтағы ең өтімді баспана (әрқайсысының үлесі 28,5% немесе 8,7 мың мәміледен). Дегенмен, өткен жылмен салыстырғанда «однушкалар» саудасы 10,9%-ға, ал «двушкалар» саудасы 14,7%-ға азайған. ✅ Жеке үйлер – жалпы үлестің 23,1%-ын (7 мың мәміле) құрады. Сату көрсеткіші бір жылда 9,1%-ға төмендеді. ✅ 3 бөлмелі пәтерлер – мамырда 4,9 мың келісімшарт жасалып, жылдық деңгейде 7%-ға азайды. 📉 Маусымдылық және бағаның «салқындауы»: ✅ Циклдік үрдіс: Мамыр айында сұраныстың төмендеуі – нарық үшін қалыпты құбылыс (бұл жағдай 2024 және 2025 жылдары да қайталанған). Бірақ 2026 жылдың айырмашылығы – биылғы құлдырау өте қатты сезілді. Әдетте нарықтың қызу пайызы жылдың екінші жартысына (шілде-қазан және желтоқсандағы пикке) сәйкес келеді. ✅ Баға өсімінің баяулауы: Үй бағасы өсуін тоқтатқан жоқ, бірақ қарқыны бәсеңдеді. Жаңа салынған үйлердің баға өсімі (жылдық индекс) қаңтардағы 117%-дан мамырда 14,5%-ға дейін төмендеді. Қайталама нарықта (вторичный) өсім былтырғы желтоқсандағы 114,6%-дан мамырда 110,8%-ға дейін баяулады. ✅ Қалалар бойынша айырмашылық: Бастапқы нарықта Ақтөбе (+19,5%) мен Астанада (+18,2%) баға республикалық деңгейден жоғары өссе, Жезқазғанда өсім небәрі 1% болды, ал Петропавлда баға мүлдем өскен жоқ. Қайталама нарықта Талдықорған (+14,4%) мен Көкшетау (+11,7%) қалалары алда тұр. ℹ️ Тұтастай алғанда, Қазақстанның жылжымайтын мүлік нарығында сатып алу белсенділігінің төмендеуі және баға өсімінің тұрақтану (салқындау) процесі жүріп жатыр.

📊 Зейнетақы реформасы: Қазақстанда қандай өзгерістер күтілуде? Қазақстанда болашақ зейнетақы реформасын талқылау және оның жаңа тұжырымдамалық тәсілдерін әзірлеу белсенді түрде жалғасуда. Бұл туралы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев пен Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов мәлімдеді. Қазіргі уақытта үкімет Дүниежүзілік банкпен бірлесіп, халықты қамтуды және жинақтардың табыстылығын арттыруға бағытталған жаңа тәсілдерді әзірлеп жатыр. 🔍 Негізгі деректер мен өзгерістер: ✅ Талқылаудың негізгі өзегі – жұмыс берушілердің 5 пайыздық міндетті зейнетақы жарналарына қатысты болып отыр. Бұл жарналар кезең-кезеңімен енгізіледі (қазір 3,5%, кейін 4%, 4,5% және 5%-ға дейін) және ол жұмыскердің жалақысынан емес, толықтай жұмыс берушінің есебінен төленеді. ✅ Елдегі демографиялық құрылымның өзгеруі, өмір сүру ұзақтығының артуы, жеткіліктілік шегі мен алмастыру коэффициенті сияқты мәселелер зейнетақы жүйесін жаңа шындыққа бейімдеуді талап етеді. Реформаның жаңа концептуалды тәсілдері қыркүйек айына қарай дайын болады деп күтілуде. ✅ Табыстылықты арттыру: Ұлттық банк БЖЗҚ-ның инвестициялық стратегиясын жетілдіреді. Табыстылықты арттыру үшін акциялар мен баламалы құралдар сияқты жоғары кірісті активтердің үлесі көбейтіледі. Осы мақсатта маусым айында 500 миллион доллар сомасына алғашқы транш жасалып, баламалы құралдардың жаңа портфелі құрылды. Сондай-ақ, зейнетақы активтерін жеке басқару институтын дамыту жалғасады. 🚩 Талқыланып жатқан екі негізгі модель: ✅ "4 + 1" моделі (БЖЗҚ ұсынысы): Жинақтаушы және сақтандыру зейнетақысын біріктіреді. 4 пайыз азаматтардың жеке шоттарына, ал 1 пайыз ортақ шотқа аударылады. Министр А. Ертаев жеке өзі осы нұсқаны қолдайтынын білдірді. ✅ Баламалы модель: Барлық 5 пайыздық қаражат бірден ортақ шотқа түседі, содан кейін зейнетақы аударымдары бар азаматтар арасында қайта бөлінеді. 🛡️ Мерзімдер мен келесі қадамдар: ✅ Маусым айының соңына дейін Минтруда жанындағы жұмыс тобы екі модельдің бірін таңдап, шілдеде Ұлттық банк және Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бірлескен консолидацияланған позицияны үкіметке ұсынады. ✅ 2026 жылдың соңына дейін билік реформа моделін таңдап қана қоймай, оны заңнамалық тұрғыдан рәсімдеуді (заңдарға қажетті өзгерістер енгізуді) жоспарлап отыр. ✅ Жаңа жүйенің нақты іске қосылу мерзімі әзірге белгісіз: оның келесі жылдан бастап немесе одан кешірек жұмыс істей бастауы ашық сұрақ күйінде қалуда. ℹ️ Бұл реформалар зейнетақы активтерінің табыстылығын арттырып қана қоймай, еліміздің бағалы қағаздар нарығының дамуына да оң ықпал етпек. Түпкілікті шешімдер таяу уақытта белгілі болады.

📊 Депозиттерді қорғау: Бір банкте бірнеше шот ашудың қаупі қандай? Қазақстандық кепілдік беру қоры банк лицензиясынан айырылғанда салымшылардың қаражатын қайтарады. Бірақ бір банкте бірнеше депозит ашу қауіпті, себебі кепілдік әр шотқа бөлек емес, бір банктегі барлық ақшаның жалпы қосындысына ғана беріледі. 🔍 Негізгі деректер мен шектеулер: ✅ Теңгедегі жинақ салымдар бойынша ең жоғары кепілдік – ₸20 000 000. ✅ Теңгедегі әдеттегі депозиттер, карталар мен ағымдағы шоттар бойынша – ₸10 000 000. ✅ Шетел валютасындағы депозиттер, карталар мен шоттар бойынша – ₸5 000 000. 🚩 Қауіпті тұстары мен есептеу тәртібі: ✅ Бір банкте бірнеше депозитіңіз болса, кепілдік лимиттері жай ғана қосыла салмайды (мысалы, 35 кепілдік алу мүмкін емес). ✅ Бір салымшының бір банкте ала алатын ең жоғары жалпы сомасы – ₸20 000 000 аспайды. ✅ Егер жинақ салымы болмаса, әдеттегі теңгелік және валюталық шоттардың қосындысы бойынша ең көбі ₸15 000 000 қайтарылады. 🛡️ Қорғану жолдары: ✅ Қаражатты әртүрлі банктерге бөліп салыңыз. Мысалы, ₸35 000 000 соманы толық қорғау үшін: бірінші банкке ₸20 000 000 (жинақ), екінші банкке ₸10 000 000 (әдеттегі), үшінші банкке ₸5 000 000 орналастыру қажет. ✅ Болашақ сыйақы пайыздарын ескеріңіз. Депозит ашқанда пайыздар қосылғанда жалпы сома лимиттен асып кетпейтіндей етіп салған жөн, сонда пайыздар да толық қорғалады. ℹ️ Бүгінгі таңда бұл жүйеге елдегі барлық 21 банк қатысады. Өз депозиттеріңіз бойынша кепілдікті Қазақстандық кепілдік беру қоры ресми сайтындағы онлайн-сервис арқылы тексеріп, есептей аласыз.

📊👵 Қарт азаматтар қауіп қатерінде: желілік бизнес кейпіндегі алаяқтық Желілік маркетинг, инвестициялық клуб немесе сауықтыру бағдарламасы кейпіндегі қаржылық пирамидалар зейнеткерлердің сенімі мен қаржылық мұқтаждығын пайдаланады. Алаяқтар жоғары табыс уәде етіп, адамдарды жинаған қаражатынан айырады. 🔍 Негізгі деректер мен шынайы жағдайлар: ✅ Қаржылық мониторинг агенттігінің мәліметінше, 2025 жылы пирамидалардан 21,5 мың салымшы зардап шегіп, шығын ₸20 миллиардтан асқан. ✅ Бір кейсте биологиялық белсенді қоспалар сату сылтауымен ₸286 миллион жиналған. Табыс өнімнен емес, тек жаңа адамдардың жарнасынан құралған. ✅ Екінші бір жоба қатысушыларға жылдық 20 пайыздан астам заңсыз табыс уәде етіп, соңында жауапкершілікке тартылған. 🚩 Күдікті белгілер: ✅ Тәуекелсіз жоғары табыс уәде ету. ✅ Табыстың тек жаңа адамдарды тартуға байланысты болуы. ✅ Шұғыл шешім қабылдауға қысым жасау және асықтыру. ✅ Ірі көлемде алғашқы жарна немесе несие талап ету. ✅ Жұмыс мәнін түсіндіру орнына сән салтанатты өмірді көрсету. 🛡️ Қорғану жолдары: ✅ Компанияның ресми тіркелуі мен лицензиясын тексеріңіз. ✅ Табыстың қайдан келетіні туралы нақты сұрақтар қойыңыз. ✅ Шешім қабылдар алдында қаржыны түсінетін туыстармен ақылдасыңыз. ✅ Жобаға қатысу үшін ешқашан несие рәсімдемеңіз. ℹ️ Тексерілген ақпарат пен толық нұсқаулықты Fingramota.kz ресми сайтынан оқи аласыз.

📈🏠 Ипотека нарығының теңгерімі: Екінші деңгейлі банктердің бағдарламалары 53.6% құлдырап нарық мемлекетке тәуелді болды Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының шолуы 2026 жылдың 1 тоқсаны 🔽 Өтінімдер саны 20,7% азайды 192 мың екі жылдағы минимум, ✅ Жаңа берілімдер көлемі ⬆️12,3% ₸1,44 трлн, ✅ Отбасы банкінің үлесі ⬆️54,3% ₸1,35 трлн, ✅ Екінші деңгейлі банктердің нарықтық ипотекасы ⬇️53,6% құлдырады, ✅ Сату сатып алу мәмілелері ⬇️4,5% 83,7 мың. 💡 Баға өсімі Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры лимитінің таусылуы және банктердің мақұлдауды 22,5% азайтуы сұранысты төмендетті. Мемлекеттік қолдау Нарықтың 85,1% жеңілдікті бағдарламалар бір жыл бұрын 73,9% еді. Тиімді пайыз Базалық мөлшерлеме 18% болса да нарықтағы орташа мөлшерлеме 10,0% құрады. 🌥 Болжам және макроәсер Екінші деңгейлі банктердің нарықтық өнімдерінің үлесі 14,9% дейін қысқарды. Нарық ірі несиелерге қарай ауысуда, өйткені 20 млн теңгеден асатын қарыздар үлесі 37,5% өсті. Мемлекеттік сыйлықақылар есебінен сұраныс сәл өседі, бірақ маусымнан бастап Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры шегінің көтерілуі нарықты қайта суытады.

📊🏠 Қазақстанның тұрғын үй нарығы: мамырдағы тұрақтану және баға динамикасы 2026 жылдың мамыр айында Қазақстанның тұрғын үй нарығында әртүрлі бағыттағы серпін сақталды. Алғашқы нарықта баға өсімі инфляция деңгейінен жоғары болғанымен, айлық өсім баяулап, сұраныстың біртіндеп бәсеңдегенін көрсетті. Қайталама нарықта болса бағаның төмендеуі тіркелді. 🔍 Halyk Research талдау орталығының шолуынан негізгі деректер: ✅ Айлық динамика: Бастапқы нарықтағы шаршы метр бағасы сәуір айымен салыстырғанда 0,2%-ға өсті. Ал қайталама нарықта баға керісінше, 0,6%-ға төмендеді. ✅ Жылдық өсім: Бастапқы нарықта баспана бағасы былтырғы мамырға қарағанда 14,5%-ға жоғарылады. Ең үлкен өсім Ақтөбе (+19,5%), Астана (+18,2%) және Алматы (+15,8%) қалаларында байқалды. Қайталама нарықтағы жылдық өсім 10,8%-ды құрап, инфляция деңгейімен (10,4%) шамалас болды. ✅ Мәмілелер саны: Мамыр айында жасалған сатып алу-сату мәмілелерінің саны 30 420-ны құрады. Бұл сәуір айымен салыстырғанда 13,5%-ға, ал 2025 жылдың мамырымен салыстырғанда 10,5%-ға аз. Сұраныстың ең көп төмендеуі Кызылорда облысында (-35,5%) және Алматы қаласында (-24,2%) тіркелді. 🏗️ Басты факторлар мен жаңа ережелер (Құрылыс кодексі): Тұрғын үй нарығының құрылымы мен баға белгілеу үрдісіне алдағы уақытта мынадай факторлар әсер етеді: ✅ Жаңа Құрылыс кодексі: 2026 жылдың 1 шілдесінен бастап жаңа Құрылыс кодексі күшіне енеді. Бұл құжат құрылыс салушыларға қойылатын талаптарды қатайтады және процестерді цифрландыру арқылы бақылауды күшейтеді. ✅ Сұранысты шектейтін жағдайлар: Ипотекалық несиелеудің жоғары құны, зейнетақы жинақтарын алудың жеткіліктілік шегінің жаңаруы және қарыз алушылардың төлем қабілеттілігін қатаң бағалау нарықтық белсенділікті тежейді. ✅ Қолдау тетіктері: Жеңілдікті ипотекалық бағдарламалар мен ірі қалалардағы жаңа үйлерге деген қызығушылық алғашқы нарықты белгілі бір деңгейде қолдап тұрады. Қорытынды: Сұраныстың бәсеңдеуіне байланысты 2026 жылдың екінші жартыжылдығында бағаның өсімі біршама шектеледі. Сарапшылардың болжамы бойынша, бастапқы нарықтағы баға өсімі инфляция деңгейіне жақын болады, ал қайталама нарық сұраныстың азаюына қаттырақ әсер етеді.