Addis Insight -አዲስ እይታ

ተሽከርካሪዎቹ ከ40 በላይ ይሆናሉ-ነዋሪዎቹ‼️ በዛሬው ዕለት ፋፂ ከሚባል ቦታ ወደ አዲግራት የገቡ የኤርትራ ወታደሮችን በተመለከተ የከተማወ ነዋሪዎች 'ወታደሮቹን ጭነው የገቡት የጭነት መኪኖች "በግምት ከ40 በላይ" እንደሚሆኑ እና በእግርም ሲጓዙ የነበሩት "ብዙ" መሆናቸውን ለቢቢሲ ገልፀዋል።

የኤርትራ ማስታወቂያ ሚኒስቴር‼️ የኢትዮጵያ መንግስት ከጠቅላይ ሚኒስትሩ እስከ ከፍተኛ ወታደራዊ እና የፖለቲካ ባለስልጣናት ድረስ - "የባህር በር ሉዓላዊ መዳረሻ" የሚለውን ለማግኘት በኤርትራ ላይ ግልጽ ጦርነት እንደሚጀምር በግልጽ ሲናገር ቆይቷል ብለዋል። በሰሜናዊው የኢትዮጵያ ክፍል በተነሳው ጦርነት ምክንያት በማድረግ ከፍተኛ ጄኔራሎች "... ጥቃቱን ስንጀምር በትግራይ አናቆምም፣ሌላኛው ጄኔራል ደግሞ "መቀሌ የሚቆም አይደለም የመጨረሻው መድረሻችን አሰብ ነው" ሲሉ ተደምጠዋል ብለዋል። ይህ ሂደት አለምአቀፍ ህግን በግልጽ ይጥሳል ያሉ ሲሆን የኤርትራ ሰራዊት በዛሬው ዕለት ወደ ትግራይ መግባቱን በተመለከተ ግን ያሉት ነገር የለም።

ሰበር መረጃ❗ የኤርትራ ጦር ወደ ትግራይ ክልል ይበልጥ ጠልቆ በመግባት ከመቀሌ ቀጥላ ክልሉ ሁለተኛዋ ትልቅ ከተማ የሆነችውን አዲግራትን መቆጣጠሩን ተከትሎ፣ የኢትዮጵያ መንግስት የኤርትራን ድርጊት "ወረራ" ሲል በይፋ ኮነነ። የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሚኒስትር ወ/ሮ እናትዓለም መለሰ ለብሉምበርግ የዜና አውታር እንደተናገሩት፣ "በትግራይ ውስጥ የሚንቀሳቀሱት የኤርትራ ኃይሎች ያለምንም የጊዜ ገደብ ከኢትዮጵያ ሉዓላዊ ግዛት ለቀው መውጣት አለባቸው" በማለት የመንግስትን ጥብቅ አቋም አንጸባርቀዋል። ምንም እንኳን የኤርትራ ጦር በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ መኖሩ ከዚህ ቀደም በከፍተኛ የፖለቲካ እና የወታደራዊ መኮንኖች ሲነገር ቢቆይም፣ የሚኒስትሯ የዛሬው መግለጫ ግን ኤርትራ ጦሯን በቀጥታ በማስገባት ሉዓላዊ አገር መውረሯን የሚያረጋግጥ "ይፋዊ የመንግስት ማረጋገጫ" ሆኖ ተመዝግቧል።

🔴 የጥሬ ወተት አያያዝ የጤና ስጋት አለው-ጥናት በአዲስ አበባ የጥሬ ወተት ጥራትና ደህንነትን ከእርባታ ሼድ እስከ ሽያጭ ድረስ የተመለከተ ጥናት፣ ለጤና ስጋት ሊዳርጉ የሚችሉ የአያያዝና የግብይት ክፍተቶች መኖራቸውን ማሳየቱን የአዲስ አበባ ከተማ አርሶ አደርና ከተማ ግብርና ልማት ኮሚሽን ገለጸ። ጥናቱ በከተማዋ 11 ክፍለ ከተሞች የተካሄደ ሲሆን፣ ከተስተዋሉት ችግሮች መካከል ወተት ላይ ከፍተኛ ውሃ መጨመር፣ ከእንስሳት ህክምና በኋላ የመድኃኒት ቅሪት ሳይጠፋ ወተት መለብ፣ የመኖ አያያዝ ችግሮች እና ለምግብ ተስማሚ ባልሆኑ መሳሪያዎች ወተት መለብና ማጓጓዝ ተጠቅሰዋል። ኮሚሽኑ እንደገለጸው፣ ህብረተሰቡ ወተት እንዳይረጋ ኬሚካል እንደሚጨመርበት የሚያቀርባቸው ጥቆማዎች ቢኖሩም፣ ጥናቱ በተጨባጭ ያረጋገጠው ይህንን አይደለም። በቀጣይ ጥናት ሊጣራ የሚገባ ጉዳይ መሆኑ ተገልጿል። በተመሳሳይ፣ ጥናቱ ወተት ላይ ካንሰር አምጪ ንጥረ ነገር መገኘቱን አላረጋገጠም። ይልቁንም አሁን ያለው የወተት አያያዝ ከሚፈለገው ደረጃ በታች በመሆኑ ጥንቃቄና ቁጥጥር እንደሚያስፈልግ አመልክቷል። ለምግብ ተስማሚ ያልሆኑ የወተት ማለቢያና ማጓጓዣ መሳሪያዎች፣ የመድኃኒት ቅሪት እና የመኖ አያያዝ ክፍተቶች በተለይ ትኩረት የሚሹ ጉዳዮች መሆናቸውን ጥናቱ አሳይቷል። 📅 መስከረም 26 ቀን 2019 ዓ.ም.

🔴 ደሳለኝ ጫኔ (ዶ/ር) የሚኒስትርነት ሹመት እንዳልተሰጣቸው ገለጹ በማኅበራዊ ሚዲያ ደሳለኝ ጫኔ (ዶ/ር) የሥራና ክህሎት ሚኒስትር ሆነው በጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) መሾማቸውን በሚገልጽ መልኩ የተሰራጨው መረጃ ሀሰተኛ መሆኑ ተገለጸ። የቀድሞው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባል ደሳለኝ ጫኔ (ዶ/ር) መረጃው እውነት እንዳልሆነ በጽሑፍ ለTikvah Ethiopia ማሳወቃቸው ተገልጿል። 📅 መስከረም 26 ቀን 2019 ዓ.ም. አዲስ ኢንሳይት — ዓለምን በአዲስ እይታ

❗️የአማራ ክልላዊ መንግሥት የመንግሥትን የሰላም ጥሪ ተቀብለው እጅ የሠጡ የቀድሞ የፋኖ ታጣቂዎችን አደራጅቶ እያሠማራ መሆኑን ዋዜማ ከምንጮች ሠምታለች። "የአማራ የሰላም ኃይል" በሚል ስያሜ በተደራጀው ኃይል ውስጥ በፋኖ አደረጃጀት ውስጥ ያልነበሩ ፈቃደኛ ግለሰቦችም ተካተዋል። ታጣቂዎቹ ራሳቸው በመረጡትና አካባቢያቸውን መሠረት ባደረገ መልኩ እንደሚደራጁ የገለጡት ምንጮች፣ ከመንግሥት የጸጥታ ኃይሎች ጎን ለጎን በጥብቅ ክትትልና ቁጥጥር ለመንቀሳቀስ መስማማታቸውን ምንጮች ተናግረዋል። የጎንደር አካባቢ የቀድሞ የፋኖ ታጣቂዎች ሥልጠና አጠናቅቀው ለግዳጅ የተሠማሩ ሲኾን፤ በተመሳሳይ በወሎ የፋኖ አባል የነበሩ ግለሰቦች የሚመሯቸው አደረጃጀቶች እየተፈጠሩ መኾኑን ምንጮች ገልጸዋል። ከክልሉ መንግሥት ጋር የሰላም ስምምነት የተፈታረሙት የቀድሞው የፋኖ ከፍተኛ አመራር ማስረሻ ሠጤ፣ አዲሱን አደረጃጀት በመፍጠር ሂደት ውስጥ እንዳሉበት ተረድተናል።

ትግራይ ክልል አሁናዊ መረጃ‼️ ከመቀሌ በሁለት አቅጣጫ ውጊያው ቀጥሏል። 📌ከመቀሌ-ሀገረ ሰላም-አብዪ አዲ-አድዋ መስመር ውጊያው የቀጠለ ሲሆን መከላከያ ሰራዊት ሀገረ ሰላምን በዛሬው ዕለት መስከረም 26 መቆጣጠሩ ታውቋል። 📌ከመቀሌ-ውቅሮ-ነጋሽ-ደጋ ሐሙስ-አዲግራት መስመር ውጊያው የቀጠለ ሲሆን ውቅሮ የነበሩ የህወሓት ታጣቂዎች ከተማዋን ለቀው ወጥተዋል። 📌በማይፀብሪ-እንዳባጉና-ሽሬ መስመር ያለው ውጊያ መከላከያ ሰራዊት እንዳ ባጉናን ተቆጣጥሮ ባለበት ቆሟል። 📌በአዲግራት ከለሊቱ 7:30 ልዩ ስሙ ዋላኹ በተባለ ቦታ የድሮን ጥቃት ተፈፅሟል፣ የደረሰውን ጉዳት ማወቅ አልተቻለም።

ውቅሮ ከባድ ውጊያ ሲደረግ አድሯል‼️ ከመቀሌ-ሐውዜን-አዲግራት መስመር በምትገኘው ውቅሮ መውጫ ልዩ ስሙ እንዳ አብርሀ ወ አጽብሀ ኣካባቢ ትናንት መስከረም 25 ለሊቱን የከባድ መሳርያ ድምጽ ሲሰማ ማደሩን የአካባቢው ነዋሪዎች ለአዩዘሀበሻ ገልፀዋል። መከላከያ ወደ ውቅሮ ከተማ ባይገባም በውቅሮ ከተማ የነበሩ የህወሓት ታጣቂዎች ከተማዋን ለቀው ወጥተዋል ብለዋል።

«ጌታቸው ረዳ ወደ መቐለ ተመለሱ‼️ የትግራይ ክልል ጊዜያዊ አስተዳደር የቀድሞ ፕሬዝዳንት እንዲሁም የጠቅላይ ሚኒስትሩ የአፍሪካ ቀንድ ጉዳዮች አማካሪ የሆኑት አቶ ጌታቸው ረዳ፣ መቐለ ከተማ ከህወሓት ታጣቂዎች ነፃ መውጣቷን ተከትሎ ወደ ከተማዋ መመለሳቸውን ሮይተርስ ዘገበ። 🔹 ዋና ዋና ነጥቦች፦ ወደ መቐለ መመለስ፦ የቀድሞው የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዝዳንት ጌታቸው ረዳ ወደ ክልሉ መዲና መቐለ መድረሳቸውን የአለም አቀፉ የዜና ተቋም ሮይተርስ አረጋግጧል። አካባቢያዊ ሁኔታ፦ አቶ ጌታቸው ረዳ ወደ ከተማዋ የተመለሱት መቐለ ከህወሓት ታጣቂዎች ቁጥጥር ነፃ መውጣቷን ተከትሎ መሆኑ ተመላክቷል። ወቅታዊ ሁኔታ፦ የአካባቢውን ሰላምና ወታደራዊ ሁኔታ በተመለከተ አዳዲስ መረጃዎች እየወጡ እንደሚገኙ ተገልጿል።

"ሰላዮችና ተባባሪዎቻቸው የሞት ቅጣት ይጠብቃቸዋል"-ትራኦሬ የቡርኪና ፋሶ መሪ ካፒቴን ኢብራሂም ትራኦሬ፣ በሀገሪቱ ላይ የስለላ ወይም ክህደት ተግባር የሚፈጽሙ ሰዎች ከተያዙ ከባድ ቅጣት እንደሚጠብቃቸው አስጠንቅቀዋል። ትራኦሬ ይህን የተናገሩት የአገሪቱን አራተኛ ዓመት የሥልጣን ዘመን በሚያስመለክቱ ዝግጅቶች ዋዜማ ከጋዜጠኞች ጋር ባደረጉት ሰፊ ቃለ-መጠይቅ ነው። የቡርኪና ፋሶው መሪ በተለይ የውጭ ሰላዮችንና ከእነሱ ጋር የሚተባበሩ የአገር ውስጥ ሰዎችን በተመለከተ ጠንካራ ቃል ተጠቅመዋል። እንደ ትራኦሬ ገለጻ፣ አንድ ሰላይ እንደገና ተይዞ ከተረጋገጠ የሞት ቅጣት እንደሚተገበርበት፣ ተባባሪዎቹም ከዚህ ቅጣት እንደማያመልጡ አስጠንቅቀዋል። ትራኦሬ አክለውም አንዳንድ የውጭ አገራት የስለላ ተግባራቸውን በዲፕሎማሲያዊ ተወካይነት ሽፋን ሊያካሂዱ እንደሚችሉ ተናግረዋል። መሪው የውጭ ጣልቃ ገብነትን በተመለከተም ሀገሪቱ የራሷን “ጠላቶች” መለየትና ለማንኛውም ስጋት መዘጋጀት እንዳለባት ገልጸዋል። ይህ አቋም የሚመጣው ቡርኪና ፋሶ ከፈረንሳይ ጋር የነበራትን የዲፕሎማሲ ግንኙነት ሰኔ 26፣ 2026 በይፋ ካቋረጠች በኋላ ነው። የቡርኪና ፋሶ መንግሥት ፈረንሳይን “በሀገሪቱ ጥቅም ላይ የሚቃረን ተግባር” እና “ኒዮ-ኮሎኒያሊስት ዓላማዎች” እንዳሏት በመክሰስ ግንኙነቱን አቋርጣለች። የሞት ቅጣት ጉዳይስ? ቡርኪና ፋሶ በ2018 የሞት ቅጣትን አስወግዳ ነበር። በታህሳስ 2025 ግን የትራኦሬ መንግሥት የሞት ቅጣትን ለከፍተኛ ክህደት፣ ሽብርተኝነትና ስለላ ወንጀሎች ለመመለስ የሚያስችል የወንጀል ሕግ ረቂቅ አጽድቆ ለሕግ አውጪው አካል ልኳል። ነገር ግን ይህ ረቂቅ ሕግ እስከ መስከረም 2026 ድረስ አሁንም በሕግ አውጪው አካል እየተመረመረ ነው። የሕግ አውጪው ኮሚቴዎችም የሞት ቅጣትን አፈጻጸም ጨምሮ በረቂቁ ላይ ውይይት እያደረጉ መሆኑን የፓርላማው ይፋዊ መረጃ ያሳያል። ስለዚህ የትራኦሬ የቅርብ ጊዜ ማስጠንቀቂያ እውነት ቢሆንም፣ የሞት ቅጣቱ በሕግ ተግባራዊ ሆኖ ተጀምሯል ማለት ግን በአሁኑ ደረጃ ትክክል አይደለም። ጉዳዩ አሁንም በሕግ አውጪ ሂደት ላይ ነው።

🚨 FACT CHECK | የህወሓት አመራሮችን በተመለከተ የተሰራጩ መረጃዎች በቅርቡ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ስለ አንዳንድ የህወሓት አመራሮች ሞት፣ መጎዳት እና እጅ መስጠት የሚገልጹ የተለያዩ ወሬዎች እየተሰራጩ ነው። ከተጠቀሱት ስሞች መካከል፦ 1️⃣ ጆን ወልደጊዮርጊስ (ሜዲድ) — ጉዳት ደርሶበታል የሚለው መረጃ 2️⃣ ገብረ ቲንሳኢ ብርሃኔ (የብርሃን ልጅ) — በራያ ግንባር ሞቷል የሚለው ወሬ 3️⃣ አለም ገብረዋህድ — እጅ ሰጥቷል የሚለው መረጃ 4️⃣ አማኑኤል አሰፋ — እጅ ሰጥቷል የሚለው ወሬ 🔎 አዲስ ኢንሳይት ባደረገው የመረጃ ፍተሻ፣ እነዚህን ክሶች በቀጥታ የሚያረጋግጥ በቂ እና ገለልተኛ የታማኝ ምንጭ ማስረጃ አልተገኘም። በመሆኑም እነዚህን ወሬዎች እንደ እውነት ማሰራጨት ተገቢ አይደለም። በተለይም በአሁኑ ወቅት ስለ ጦርነት፣ የጦር አመራሮች እና የፖለቲካ ሰዎች የሚሰራጩ ያልተረጋገጡ መረጃዎች በፍጥነት ሊባዙ ይችላሉ። በቅርቡም አንድ የTPLF አዛዥ እጅ እንዲሰጡ ጥሪ አድርገዋል ተብሎ የተሰራጨ ቪዲዮ በምርመራ የAI የተመረተ ሐሰተኛ ቪዲዮ መሆኑ ተገልጿል። 📌 ስለዚህ፦ “ተባለ” ማለት “እውነት ነው” ማለት አይደለም። እስከሚታመን ምንጭ ድረስ እንደ እውነት ከማስራጨት ይልቅ መረጃውን መጠበቅ የተሻለ ነው። አዲስ ኢንሳይት — መረጃን እንደሰማነው ሳይሆን እንደተረጋገጠው።

ፌዴሬሽን ምክር ቤት‼️ ወ/ሮ ሙፈሪያት ካሚል የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ አቶ ደስታ ሌዳሞ ምክትል አፈ-ጉባኤ ኾነዋል።

ሰበር መረጃ‼️ አቶ አህመድ ሺዴ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ ጉባኤ ሆነው ተመረጡ። አቶ አህመድ ሺዴ የገንዘብ ሚኒስቴር በመሆን ሲያገለግሉ ቆይተዋል። መሰረት ሚዲያ

የፍትህ ድምፅ! የህዝብ ወገንተኝነትን በቃል ብቻ ሳይሆን በአቋምና በተግባር የሚያረጋግጡ፣ የተገፉትን ድምፅ በድፍረት የሚያሰሙ፣ የተበደሉትን ጉዳይ የሚያነሱ፣ በፍትህ ፊት ለማንም የማይንበረከኩ የሀገር ልጅ፤ ዶ/ር ደሳለኝ ጫኔ! እውነትን ለመናገር ድፍረት፣ ለተገፉት መቆም ልበ-ሙሉነት፣ ለፍትህ መታገል ጽናት—እነዚህ ሁሉ የዶ/ር ደሳለኝ መገለጫዎች ናቸው። እስኪ እናንተ ምን ትላላችሁ ?

ኢትዮጵያ ምላሽ ሰጠች❗❗ ኢትዮጵያ በዓባይ እና በቀይ ባሕር ላይ ያላትን ቁርጠኛ አቋም አስታወቀች❗❗ ኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ዛሬ መስከረም 25 ቀን 2019 ዓ.ም ባወጣው ይፋዊ መግለጫ፣ በዓባይ ወንዝ አጠቃቀም እና በቀይ ባሕር ቀጣና ያላትን ታሪካዊ፣ ጂኦግራፊያዊ እና ህጋዊ አቋሞች በተመለከተ ጠንካራ መልእክት አስተላልፏል። 1.ኢትዮጵያ የዓባይ (ብሉ ናይል) ወንዝ ዋነኛ ምንጭ እንደሆነችና ከጠቅላላው የናይል ወንዝ ውኃ 85 በመቶ የሚሆነውን እንደምታበረክት ሚኒስቴሩ ገልጿል። ስለ ወንዙ አጠቃቀምና አስተዳደር የሚደረጉ ማናቸውም ውይይቶች ይህንን መሠረታዊና ተፈጥሮአዊ እውነታ ያገናዘቡ መሆን እንዳለባቸው በጥብቅ አሳስቧል። 2. በታሪክም ሆነ በጂኦግራፊ አቀማመጥ ኢትዮጵያ ከቀይ ባሕር ጋር የጠበቀ ቁርኝት እንዳላት ያመላከተው መግለጫው፤ የፖለቲካ ድንበሮች በጊዜ ሂደት ቢቀያየሩም የአገሪቱ ወሰን ከባሕሩ ዳርቻ በ30 ማይልስ ያህል ርቀት ላይ ብቻ እንደሚገኝ አስታውሷል። በመሆኑም በማንኛውም ቀጣናዊ የባሕር affairs እና የደኅንነት መዋቅር ውይይት ውስጥ የኢትዮጵያ ህጋዊ ፍላጎቶችና ዘላቂ ቁርኝት ግምት ውስጥ መግባት አለባቸው ተብሏል። 3.እነዚህ ጂኦግራፊያዊ እና ታሪካዊ እውነታዎች በፖለቲካዊ ውዥንብሮች፣ በኃይል እርምጃዎች ወይም በወኪሎች (proxies) በኩል በሚደረጉ የትነኮሳ ድርጊቶች ሊቀየሩ አይችሉም ሲል ሚኒስቴሩ ገልጿል። በማንኛውም አካል የሚደረግ የጎንዮሽ ተጽዕኖ በመሬት ላይ ያለውን እውነታና የኢትዮጵያን አገራዊ ፍላጎቶች፣ ሚና እና ሃላፊነት ሊቀንስ እንደማይችል አረጋግጧል። 4. ኢትዮጵያ ሁልጊዜም ቢሆን ሰላማዊ ውይይትን፣ እርስ በእርስ መከባበርንና ቀጣናዊ ትብብርን እንደምትከተል የገለጸው መግለጫው፤ አገሪቱ ሉዓላዊነቷን፣ ግዛታዊ አንድነቷን እና መሠረታዊ አገራዊ ጥቅሞቿን ለመከላከል ሙሉ ዝግጁ መሆኗን አስታውቋል። በመጨረሻም ሁሉም ቀጣናዊ አካላት ተግዳሮቶችን በጋራ ውይይት፣ በባለቤትነት እና በበጎ ጎረቤትነት መርሆች ለመፍታት እንዲሰሩ ጥሪ አቅርቧል። የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር