ИБРАТЛЫ СӨЗЛЕР...

БАЛАМЫЗ НЕ УШЫН ӨТИРИК СӨЙЛЕЙДИ? Қызық. Гейде кип-кишкентай баламыздың өзи өтирик сөйлеп, алдап турғанын көргенде «Мынаў бесиктен бели шықпай атырып, өтирик айтыўды қаяқтан үйренип алған?» деп таң қаламыз. Расында да, тили енди шығып киятырған, еле ақ-қараны ажырата алмайтуғын, оң менен солын танып үлгермеген бала алдаўды қайдан билиўи мүмкин? Бала билмейди емес, биледи. Неден дейсиз ғой? Қәнигелер баланың өтирик сөйлеўине ең биринши себеп, ата-анасының баланы жийи-жийи алдаўы деп түсиндиреди. Мысалы, Дүканға баратырған анасы кишкентайына «Мен ҳәзир дәриханаға барып келемен» дейди де, қалғанларына «Мен дүканға баратырман, үйди бүлдирмей отырың» дейди. Бала буның бәрин еситип, көрип тур... Әкеси жумысқа баратырып баласына: «Балам, мен жумысқа бараман, ол жерге балалар барыўға болмайды. Мен саған кешке үлкеееен машина әкелип берейин. Келистик пе?» дейди. Бала басын ийзеп қалады. Күн бойы машина күтип жүрген бала кешке әкесиниң қолына қарайды. Машина жоқ... Далада ойнап жүрген ақлығын түски аўқатқа киргизе алмаған әжеси: «Жүр, мен үйге көөөп қылып "кәмпит" әкелип қойдым», - дейди. Үйге келсе, "кәмпит" жоқ. Телефон шыр ете қалады. Телефонды баласы көтереди. Аржақтағы адам «Ҳәй, балам, қалайсаң? Телефонды әкеңе берип жибер, асығып тур едим», - дейди. «Аға, сизге» деп телефонды алып келген балаға әкеси: «Ким екен? Пәленше ме? Эй, жоқ деп айт», - дейди. Бала таң қалған ҳалда көзи бақырайып әкесине бир қарайды да: «Ағам үйде жоқ екен. Кетип қалыпты», - дейди. *** Мине, усындай алдаўлар баланың санасына өтирик айтыўға, орны келсе алдап жибериўге болады екен-аў деген сигнал береди. Өйткени, өтирикти ҳеш ким зериккеннен айтпайтуғыны анық. Көп ата-ана буған мәжбүрлик пенен барады. Бирақ, бизиң ең үлкен қәтемиз де сол. Балаға қандай жағдай болмасын, шынлықты айтыўымыз керек. Себеби, базыда балаға берген ўәдени орынламаўдың кесиринен олар да өтирик сөйлеўге, алдаўға бейим болып өседи. «Жаслықта берген тәрбия жас қайыңды ийгендей» деген сөз бар. Сонлықтан да ата-аналар өзлериниң күнделикли турмысында көп өтирик айтатуғынын, соның ҳәммеси балаға тәсир ететуғынын уққаны дурыс болады. Интернет материалынан алынды. https://t.me/ibratli_sozler

ЕЛ ЖАМАЛЫ Сары қум саҳраңда өмир, Қайнап атыр тасар кеўил, Арал теңиз оянбақта, Жан бағышлап жаңа дәўир. Жәйҳун дәрья жағасында, Жәмлескен ел арасында, Жасар мәңги, дослық, бирлик, Ҳәр бир инсан санасында. Қаратаўдың жағалары, Мол байлықтың сағалары, Халқымның кең пейли яңлы, Үстирттиң кең далалары. Қулан, кийик шабар шөлге, Қуслар ынтық Даўыт көлге, Қарабарақ сырлас өсер, Тарбайысқан сексеўилге. Шылпық қорған, Хожа көлим, Етеги ел, бөлим, бөлим, Қалалар көп, жанлы тарийх, Қыз шашындай өрим, өрим. Темир жоллар, машын жоллар, Абат еткен күсли қоллар, Жипек жолға, тутасқанда, Кең жәҳәнге сәлем жоллар. Ел жамалы, кеўил хошым, Тасқынлаған илҳәм, йошым, Қайда жүрсем қәлбимдесең Қәдирлисең, мениң ушын. Раўаж Отарбаев https://t.me/ibrati_sozler

📖 Бердаққа. ✒️. Ибрайым Юсупов 🎙. Гүлбəхəр Қарабаева https://t.me/ibratli_sozler

Қәдирданлар, сизлерге қайырлы түн тилеймен. Бүгинги зыяратларыңыз қабыл болсын.    Түн өз ҳүкимин баслады. Демек түн тынышлықты сүйеди, ҳәмме инсанлар шийрин уйқыға кетеди. Сизлерге бүгинги түнниң жақсылығын, тынышлығын тилеймен.  Ертеңги Таңда аманлықта дийдарласыў несийп етсин. Түнниң периштелери, сизлерге шийрин уйқы ҳәм жақсы түслер инам етсин. 🤲🤲🤲🤲🤲 🌟🌟🌟🌟🌟🌟🌟🌟🌟

Т У Ў Ы Л Д Ы    Ш А Й Ы Р Бүгин бир әжайып күн, Сайрар тилим шығып үн, Туўылды шайыр шыр етип, Жаздым қатар арнап шын. Ат қойылды Ибрайым, Аман болғай қудайым, Сыйынып ата-анасы, Елимди бир сыйлайын. Деп берди улды халыққа, Демде шықты жарыққа, Ел перзенти шайырым, Шыға келди садық та. Өмир өткел қыйынлық, Көрди бәрин сыйындық, Қарақалпақ халқына, Берди байлық жырым деп. Жырға булақ перзенти, Төкти жайлап жер бети, Ким болса сол терип жүр, Бәри ақыл келбети. Оқып, ядлап, атқарып, Айтып ҳәлек нақма-нақ, Түсирмес ҳасла аўыздан, Пәтикке бойлап тахталап. Пазыйлетли сәлемди, Булақ болған қәлемди, Жумсап кетти шайырым, Жайласын деп әлемди. Ҳәр жылы уллы байрамы, Поэзия етип сайраны, Пүткил инсан жан-тәни, Бәйги қосып тарланы. Жырлағым келер булақ сөз, Кеўилим толы жыр-ақ, төз, Қалайша тәрийип берейин, Бәрше қадап отыр көз. "Қамыр ушы патир"ди, Жаза салдым сәтирди, Шайырым бүгин туўылды, Салмасам да көпирди. Шайырыма жырым көп, Кешке шекем тыным жоқ, Талай қатар арнайман, Қайнап тур-аў, тилим шоқ Қутлықлайман, бәршени, Үлкен, киши-нәлшени, Даңқы бәлент шайырым, Ада болмас өлшеми. ✍УРИМХАН ТАЖИМУРАТОВА https://t.me/ibratli_sozler Т У Ў Ы Л Д Ы    Ш А Й Ы Р Бүгин бир әжайып күн, Сайрар тилим шығып үн, Туўылды шайыр шыр етип, Жаздым қатар арнап шын. Ат қойылды Ибрайым, Аман болғай қудайым, Сыйынып ата-анасы, Елимди бир сыйлайын. Деп берди улды халыққа, Демде шықты жарыққа, Ел перзенти шайырым, Шыға келди садық та. Өмир өткел қыйынлық, Көрди бәрин сыйындық, Қарақалпақ халқына, Берди байлық жырым деп. Жырға булақ перзенти, Төкти жайлап жер бети, Ким болса сол терип жүр, Бәри ақыл келбети. Оқып, ядлап, атқарып, Айтып ҳәлек нақма-нақ, Түсирмес ҳасла аўыздан, Пәтикке бойлап тахталап. Пазыйлетли сәлемди, Булақ болған қәлемди, Жумсап кетти шайырым, Жайласын деп әлемди. Ҳәр жылы уллы байрамы, Поэзия етип сайраны, Пүткил инсан жан-тәни, Бәйги қосып тарланы. Жырлағым келер булақ сөз, Кеўилим толы жыр-ақ, төз, Қалайша тәрийип берейин, Бәрше қадап отыр көз. "Қамыр ушы патир"ди, Жаза салдым сәтирди, Шайырым бүгин туўылды, Салмасам да көпирди. Шайырыма жырым көп, Кешке шекем тыным жоқ, Талай қатар арнайман, Қайнап тур-аў, тилим шоқ Қутлықлайман, бәршени, Үлкен, киши-нәлшени, Даңқы бәлент шайырым, Ада болмас өлшеми. ✍УРИМХАН ТАЖИМУРАТОВА https://t.me/ibratli_sozler

Қосық көзсиз шықса, көкирегиң соқыр, Мийден шыққан сөзди, журт мийге тоқыр. Көзиңе шөп тиреп, отырып жазбасаң, Қосығыңды көзиңе, шөп тиреп оқыр... ✍Ибрайим Юсупов. Сонлықтан жазбастан бурын қосықты, Жазмышлар ҳәр сөздиң мәнисин билсин. Оқырман оқыса, жарып тосықты, Тек ғана оқымай, ҳәм жылап күлсин! ✍ Сансызбай Қанназаров.

ҚОСЫҒЫ ҚАРА ҮЙДИҢ НАҒЫСЛАРЫНДАЙ. (Өзбекстан Қаҳарманы, Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан халық шайыры Ибрайым Юсупов естелигине) Руўхый ғәзийне кеўил ханасы, Шолпан жулдыз -шайырлардың данасы, Тамыр бойлап қосықлары арқалы, Суўғарылған халқымыздың санасы, Намыслы жигиттиң кеўил тарындай. Жыллар өткен сайын жулдыздай жанып, Жаслар шәшмеңизден суў ишти қанып, Қарақалпақтың «еки асқар шоққысын» Халық жалғызындай сүйери анық, Ҳасла шаң жуқтырмас намыс- арындай. Қос қаҳарман Төлепберген, Ибрайым, Еки дарға берген бизге Қудайым, Басқа еллер менен еңселескенде, Сизлер менен жарқырайды шырайым, Ғалы гилемлердиң нағысларындай. Өз ана тилине хызметлер еткен, Туўысқан тиллерди ҳүрметлеп өткен, Иләҳий шайырдың ҳәрбир қатары, Қанат қағып Арша Алаға жеткен, Әмиўдиң ҳалласлап ағысларындай. Мың жылда бир келер Ибрайым шайыр, Биз де булағынан суў ишкен сайыл, Түркий тиллес шайырлардың ишинде, «Пайғамбар шайыр» деп аталды қайыл. Илҳамы Әмиўдиң ағысларындай. Поэзия халықтың - ең ҳасыл заты, Шаң басып қалады шаҳлардың хаты, Бәрҳама халықтың руўхы болып, Мәңгиге қалады шайырдың аты. Сүт пенен қан жанға қарысқанындай. «Тумарис» ҳәм «Дала әрманларыңыз» «Және Жайҳун болды» жәўланларыңыз, Келешек әўладқа алтын ғәзийне, «Әмиў жағысында» қырманларыңыз. Алтын кәншисиниң табысларындай. Қазақ туўысқаның, өзбек өз ағаң, Шыңғыс пенен татлы жеген зағараң, Саҳраның бүлбили Әжинияз бенен, Мақтымқулы шайыр руўхый сағаң. Расул Гамзатов-тап қаналасыңдай. «Халқым дана» бәрин аңлап турады, Сөз бенен ушардан атып урады, «Жолбарыс сазгер» менен жазған гимниң, Көксиме йош берип туўлап турады. Қара жорғалардың шабысларындай. Сегбир тартсам табыласаң қасымнан, Не ислер өткенде нашар басымнан, «Бул жер еле зор болады» деп турар, «Дузлы самалларың» сылап шашымнан, Анамның күлимлеп бағысларындай. Аз санлы халықтың уллы шайыры, Айлаўды айырған қарабайыры, Мың жыллық әсирдиң ағысларында, Қайырламай қырдан жүзип қайығы, Йош берер Пегастың шабысларындай. Халқымыздың сөнбес ығбал шырағы, «Темир қазық жулдыз» мәңги маягы, Қарақалпақта океан жоқ, теңиз жоқ, Ибрайым да сөздиң қайнар булағы, Жайҳунның әзелги ағысларындай. Жанды жымбырлатқан ҳәр қатарың, Ақ басқурдың ғайры нағысларындай. Гулистан Даулетова. Қарақалпақстан халық шайыры. 🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃🍃 https://t.me/ibratli_sozler

Бүгин....5-май..... "Өзбекстан ҳәм Қарақалпақстан халық шайыры",  "Өзбекстан қаҳарманы", елимиздиң сүйикли  шайыр атасы, XIX әсир қарақалпақ поэзиясының  ең ири ўәкили, байтереги  Ибрайым Юсуповтың туўылған күни. Ибрайым Юсупов 1929-жылы 5-майда Шымбай районы Азат аўыл пуқаралар жыйыны аймағында дүняға келген. Ал, 2008-жылы 24-июьлда дүнядан көз жумды.     Ибрайым Юсуповтың қунлы дөретпелери әсирлер даўамында сақланып, инсанияттың жүрегинен орын алары сөзсиз. Бизден узақласпаң.... https://t.me/ibratli_sozler