Bourse thunder

پایان یک توافق، آغاز یک واقعیت 🖋 محمد حسن رادمنش مقاومت | دیپلماسی | سرمایه اجتماعی *شکنندگی توافق‌ها، بیش از هر زمان دیگری نشان می‌دهد که امنیت پایدار نه فقط به قدرت بازدارندگی، بلکه به عقلانیت حکمرانی و اعتماد عمومی نیز وابسته است.* توافق‌ها گاهی پیش از آنکه فرصت تثبیت پیدا کنند، در سایه تحولات میدان فرو می‌ریزند. اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره خروج از توافق و تعلیق دوباره مسیر دیپلماسی، بار دیگر این واقعیت را آشکار کرد که در جهان امروز، نه جنگ پایان مذاکره است و نه مذاکره پایان جنگ. آنچه «توافق» نامیده می‌شود، بیش از آنکه محصول اعتماد باشد، بازتاب موازنه‌ای از قدرت است؛ موازنه‌ای که با هر تغییر در میدان، می‌تواند در اتاق مذاکره نیز دگرگون شود. جنگ دیگر فقط در میدان نبرد رخ نمی‌دهد؛ همان‌گونه که دیپلماسی نیز دیگر صرفا پشت میز مذاکره معنا پیدا نمی‌کند. تحریم، عملیات اطلاعاتی، نبرد روایت‌ها، فناوری، اقتصاد، رسانه و حتی افکار عمومی، امروز اجزای یک میدان واحد هستند. در چنین جهانی، هر تحول نظامی می‌تواند سرنوشت یک توافق را تغییر دهد و هر توافق دیپلماتیک نیز قادر است موازنه قدرت را در میدان دگرگون کند. به همین دلیل، تحلیل سیاست با الگوهای کلاسیک، دیگر پاسخگوی پیچیدگی‌های جهان امروز نیست. بزرگ‌ترین خطای تحلیل، قرار دادن مقاومت و دیپلماسی در برابر یکدیگر است؛ گویی ناگزیر باید یکی را به بهای حذف دیگری برگزید. تجربه چند دهه اخیر نشان داده است هرگاه یکی جای دیگری نشسته، هزینه آن را منافع ملی پرداخته است. دیپلماسی بدون پشتوانه قدرت، به چانه‌زنی از موضع ضعف نزدیک می‌شود و قدرت بدون عقلانیت دیپلماتیک نیز به فرسایش مستمر منابع ملی می‌انجامد. هنر حکمرانی، نه حذف یکی، بلکه برقراری توازن میان این دو است. تجربه تاریخی ایران نیز گواه همین واقعیت است. جنگ تحمیلی، تحریم‌های طولانی، مذاکرات پیچیده و فراز و فرود توافق‌های مختلف، همگی نشان داده‌اند که بازیگران بین‌المللی بیش از آنکه تابع اصول اخلاقی یا تعهدات سیاسی باشند، بر اساس موازنه قدرت و محاسبه منافع تصمیم می‌گیرند. از این منظر، شکنندگی توافق‌ها نه یک استثنا، بلکه بخشی از منطق سیاست جهانی است. اما درست در همین نقطه، پرسش مهم‌تری مطرح می‌شود؛ اگر جهان چنین بی‌ثبات و توافق‌ها چنین شکننده‌اند، آیا اساسا راهی جز مقاومت باقی می‌ماند؟ شاید پاسخ این باشد که مقاومت، شرط لازم بقاست، اما شرط کافی برای عبور از بحران نیست. مقاومت، زمانی به یک راهبرد ملی تبدیل می‌شود که با عقلانیت، انسجام داخلی، سرمایه اجتماعی و دیپلماسی فعال همراه باشد. هیچ کشوری تنها با قدرت سخت به امنیت پایدار نمی‌رسد و هیچ دیپلماسی نیز بدون پشتوانه قدرت و همبستگی ملی، توان پایداری در برابر طوفان‌های سیاست جهانی را ندارد. اما همه اینها یک پیش‌شرط اساسی دارد؛ اینکه حاکمیت، ایران را در تمامی تنوع اجتماعی، سیاسی و فکری آن ببیند، نه صرفا در دایره حامیان و موافقان سیاست‌های خود. این، نخستین گام برای بازسازی مشروعیت، احیای اعتماد عمومی و گشودن افقی امیدبخش برای آینده است. در غیر این صورت، اگر جنگ و تحولات پس از آن صرفا به مستمسکی برای اثبات درستی همه تصمیمات گذشته و نفی هرگونه بازنگری تبدیل شود، چشم‌انداز روشنی پیش روی کشور ترسیم نخواهد شد. اقناع و همراهی جامعه منتقد با سیاست‌های کلان، نه با اصرار بر بی‌خطا بودن گذشته، بلکه با شجاعت در پذیرش کاستی‌ها، اصلاح مسیر و گشودن فصلی نو در حکمرانی امکان‌پذیر است. شاید مهم‌ترین درس روزهای پرآشوب کنونی نیز همین باشد؛ در جهانی که توافق‌ها می‌شکنند و موازنه‌ها هر لحظه تغییر می‌کنند، بزرگ‌ترین پشتوانه هر کشور نه صرفا زرادخانه‌هایش، بلکه ملت متحد، امیدوار و برخوردار از احساس مشارکت در سرنوشت خویش است. .