❤زادگاه من چاپشلو❤

سلام تسلیت به خانواده های شهدای مرز بانی و پدافندهوایی تهران روحشان شاد🥀🙏

به نام حق سفری به گذشته با کتاب خاطرات لطف آباد فولکلور ( folklor) وباورهای عامه در سرزمین خورشید قسمت پنجم ادامه از " طب عامه ودارونماها 2" ...گاهی باور درمانی در طب عامه به شکل آب درمانی مثلا با اثر شفابخشی باران نیسان تعریف میشد ( لیسان یاقشی که در ماه هفتم سریانی مطابق با ۳۰ روز از فروردین واردیبهشت است) یا نظیر پاشیدن ناگهانی آب سرد به تبخال در صبح زود به نیت درمان و یا مراجعه به آبگرم های منطقه برای درمان درد مفاصل. و گاه درمان یا پیش گیری از امری را در "دود درمانی" میدیدند نظیر دود کردن اسفند ، کُما( کما در زبان محلی ساسّه کمان گفته شده )برای پیشگیری از امراض و یا دود کردن عنبر نسارا برای درمان برخی امراض مثل سرخک( قزلجه)، عفونت ها وگوش درد --شوک درمانی با ترساندن نمادین ( قَره قورخِه وِرماق) ودر صورت عدم پاسخ زخم به شوک ترس ، پرداختن به مرحله کِی درمانی-داغ کردن- بود که بخش اخیر در دسته درمان های فیزیکی ویداوی قرار داشت گاهی نیز راه درمان را در "اجاق درمانی" یافته بودند. صاحبان اجاق ها کسانی بودند که مدعی ارتباط با نیروهای غیبی بوده و راه کار را با روشن کردن شمع در یکی از اجاق های چندگانه در سرزمین خورشید به طبابت مرتبط میکردند؛ نظیر اجاق مرحوم مومن آقی، اجاق کوچه یستقی منتسب به منزل قدمیار و مرحومه بِوِه ای( بی بی) ، اجاق منزل مرحوم جان محمد دلاوری که دراصل مربوط به همسرش اولمس بیم -بیگم-بود ،اجاق آرامستان سیدها و برخی اجاق های فرعی نظیر اجاق منزل سیدابراهیم پیرحسینی گاه درمان به شکل فیزیکی و یداوی تعریف میشد نظیر درمان گلوافتادگی کودکان که مانع از شیرخوردن کودک میشد( در زبان محلی بغض باسماق گفته میشود ) که درمانگران قدیم این بیماری ؛ هاجر خلی( عامل تهیه وتوزیع رُشو- در لطف آباد قدیم )یا حجه خانم خلی-همسر آنه قربان- یا زیبا خلی و پیر بانو های کوچه یستقی --آی بوه خلی(بی بی ) --صغری خَلِی( همسر مرحوم عباس زابلی) بودند که دراین روش ، درمانگر با فشردن انگشت خود در گلوی کودک لوزه کودک را به جای اولیه برمیگرداند لاکن حاشیه پررنگ تر از متن جایی پیش می آمد که در باور مردم، کودکی که لوزه اش درمان میشد در راه بازگشت به خانه میبایست با کودک جنس مخالف خود روبرو نگردد وبرای اینکار کودک را پنهانی حمل میکردند ( دیزلندرماق) و معتقد بودند در غیراینصورت " قِز اوغلن و آی دوشماق " رخ میدهدکه چاره درمانش را فقط خوراندن ادرار کودک جنس مخالف میدانستند. در بیماری " اینچه درد" و دل ضعفه شدن درمان از طریق " توخچَم توتماق وگرفتن قِسلم پا"انجام میشد مالش درمانی در درمان "کیست گانگلیون"در روی دست زنان ( که در زبان محلی" پِی توتماق" گفته میشد . این کیست نوعی بیرون زدگی رگ در دست بود که در قدیم َشایع تر بود و براثر فشار به دست وپرکاری در شست شوی زیاد با آب سرد البسه کودکان --چُوپِت یوماق-- به شکل غده ای در روی دست اغلب زنان نمایان میشد) . بادکش_کوپه تاشلماق--(از طریق ساختن پِلِی که مقداری نمک یا خاکستر در پارچه ای ریخته سکه ای در میان آن نهاده و خنچه وار میبستند و قسمت اضافه پارچه بریده با نفت آغشته نموده به سمت سکه در روی بدن قرارداده و شعله ور میکردند و فورا با گذاشتن لیوان روی آن فرایند بادکشی جاری میشد)و یا قولنج گیری(در زبان محلی دامبرچه توتماق ) برای دررفتگی ها و شکشتگی ها از طریق شکسته بندهای محلی درمان انجام میشد(مرحوم حسین علیپوران و بانو حاجیه فاطمه غفاریان در این هنر زبانزد بودند) و یا کشیدن دندان از طریق دندان کشان تجربی نظیر مرحوم کربلایی قربان رضازاده (عموی پدر نگارنده)و یا ختنه کردن پسران-سنت اتماق-از طریق ( مرحوم موسی عمی ویا مرحوم رحیم تمیز که با ابزار نی و یک تیزی بنام پَکه انجام میشد) ، سوراخ کردن گوش دختران توسط ماما (در روز سوم تولد گوش راست و در روز هفتم گوش چپ )وسایر مراقبت های مرتبط با زایمان که با راهنمایی ماماهای قدیم (قاله ننه مامی-مادرخانم مرحوم رحیم زاده-یا گل خانم خاله یا شاهسنم مامی -مادرمرحوم نصرت اژدری- یا زیور مامی -مادر مرحوم نیاز جواهری- یا شهربان مامای قدیم -همسر مجید آقی- که او خود استاد شهربانو ماما--رحیم نژاد-- ( مامای نسل فعلی لطف آباد بوده). درچشم‌اندازی کلی میتوان گفت که شاید آداب و کنش‌ها در طب عامه گاها بدور از مفاهیم عقلانی دانش پزشکی بنظر بیاید لاکن نقل این مطالب به همان گونه ای که مردم بدان باور داشته و در کار طبابت به کار می برده اند، بدون آنکه اظهار نظری در درستی یا نادرستی آنها شود، آنرا به مثابه عناصری از فرهنگ نیاکان خودقلمداد و برای آگاهی از ماهیت فرهنگ طبابت عامّه سرزمین مادری جمع آوری ونقل نموده ایم ادامه دارد...جمعه ها از دکتر محمد رضازاده

شعر ، باز باران شاعر زنده یا گلچین گیلانی شعرنوستالژی کلاس چهارم ابتدایی 🌧️🌧️🌧️

#درگز ۴آبان۴۰۳ باران