Lyrics Notes

با همین دیدگان اشک‌آلود از همین روزنِ گشوده به دود به پرستو به گل به سبزه درود ... «فریدون مشیری» @LyricsNotes

پنجاه سال پیش، جناب «گلپا» بابت استفاده‌ی «پازولینی» از آوازش در فیلم «مده‌آ» یک میلیون دلار خسارت گرفت! «پوست شیر» اما فرق می‌کند. طرف، هم‌وطن است! در یک سیستم نرمال باید دست‌کم از ایرج‌ جنتی‌عطایی نام برده می‌شد و حقوق مادی و معنوی جنتی‌عطایی و واروژان و ابی در نظر گرفته می‌شد. اما در یک سیستم نرمال! @LyricsNotes

حیفم اومد که نگم انتخاب درست ترانه‌های نفر اول هم در موفقیتیش بسیار مؤثر بود و به همین بهانه این شاهکار شاهین نجفی و یغما گلرویی رُ دوباره نشنویم:

دو نکته درباره‌ی فینالِ The Voice of persia: ۱- در فینال این مسابقه‌ی تلویزیونی، یکی از شرکت‌کنندگان، ترانه‌ی «گل‌واژه» را اجرا کرد. شناسنامه‌ی معرفی‌شده بر روی تصویر، «هایده» را خواننده‌ی این اثر معرفی می‌کرد؛ اما ورژنی از ترانه که توسط «ابی» خوانده شده، اجرا شد. مجری و داوران هم همگی همین اشتباه را تکرار کردند و هایده را خواننده‌ی «گل‌واژه» دانستند. حتی اگر بنا بر احترام به هایده و کیفیت اجرای او باشد هم این اشتباه قابل چشم‌پوشی نیست. ابی، اولین خواننده‌ی ترانه‌ی گل‌واژه است و هایده بازخوانی این اثر را با حذف چند سطر از ترانه و تنظیمی متفاوت انجام داده است. ۲- از منظر کیفیت اجرای شرکت‌کنندگان، بدون شک این برنامه تا امروز بهترین برنامه در نوع خود و در مارکت موسیقی ایران بود. حتی با درنظرگرفتن شائبه‌های جدی در مورد مهندسی چنین برنامه‌هایی نمی‌توان کیفیت خوانندگی «امین» برنده‌ی این فصل از برنامه را انکار کرد. نکته این‌که امین از شهر ممنوعه‌ی موسیقی یعنی «مشهد» در هیبت یک راک‌استار آمده بود تا بار دیگر جایگاه مشهدی‌ها را در موسیقی راک ایرانی به رخ بکشد! ترانه‌ای هم از هم‌شهری‌اش «حامد بهداد» اجرا کرد. @LyricsNotes

تعجب نکنید. تناقض بارز رفتاری این خواننده در مملکت ما رفتار عجیبی نیست. ایشان در ایام اعتراضات، چیزی که طرفدارانش دلشان می‌خواست از او ببینند و بشنوند را گفته و نوشته و امروز هم دقیقا همان چیزی که طرفدارانش می‌خواهند را انجام می‌دهد. ما نیازی به شناختن جهانبخش‌ها نداریم. این‌ها تکلیفشان مشخص است. لازم است طرفداران این‌ها را بشناسید تا بفهمید چه اندازه می‌شود در کوتاه‌مدت به این جامعه امید داشت. @LyricsNotes

«قفسِ دعا و دار» ایرج جنتی‌عطایی بیا بخواه تا همگی یکی بشیم از این قفس رو به رهاشدن پر بکشیم بیا بخواه تا همگی یکی بشیم رو زن‌کُشی یه خط قرمز بکشیم توی این سرزمین منتشر تو رگ پیرِ شبِ رو به زجر و زخم و کارتُن‌خوابیِ تو قفسِ دعا و دار بچه‌ها، ارتش فقر و رنج و بردگی غم‌نامه‌ی بی‌گذشته‌ی بی‌آینده کودکان کار، رو به بن‌بست حراجِ زندگی رَج‌به‌رَج کنار هم گم و طرد و دربه‌در هدفِ منفعتِ حراجِ غم بیا بخواه تا همگی یکی بشیم رو قتلِ عام، یه خط قرمز بکشیم پدرت کجاست کارگر کوچولو؟ همونی که عکسِ دار کشید دورِ گردنش با یه نخ طناب  توی سلولِ زندون‌به‌زندون ... بچه‌فال‌فروش! کو مادرت کو؟ رفته تا یه کلیه‌شُ عوض کنه با یکی دو برج اجاره‌ی اتاقتون؟ آه ای سرزمین پیرِ مغموم متنِ خون و مزارِ مهساها! کوچه‌ها سرشارن از اشک و نفرین با طلایه‌ی تدفین فرداها! بیا بخواه تا همگی یکی بشیم رو زن‌کُشی یه خط قرمز بکشیم دخترِ ویرون! ای فراری از خونه‌ی پدر! شب از جنایت پُره و از صف‌به‌صف، قدیسِ اژدهابه‌سَر تا یه روز طلوع کنه خورشیدِ فردامُرده‌مون از پسِ این خیابونا و خونه‌های سرنگون! بیابخواه تا همگی یکی بشیم رو به «زن، زندگی، آزادی» پر بکشیم! --- هشتم مارس ۲۰۲۳ ۱۷ اسفند ۱۴۰۱ @LyricsNotes

«کلمات باید آبستن نفرت و تحقیر باشند و مجالی برای بحث باقی نماند» این سخنِ استالین است. در آغاز سیطره‌ی کمونیسم بر روسیه و شرق اروپا با چنین نظریه‌هایی بسیاری از جنبش‌های ادبی و هنری، سرکوب یا وادار به مهاجرت شدند. مهم‌ترین آن‌ها هم جنبش فرمالیسم بود. روزنامه‌ی پراودا یکی از ابزارهای این پروپاگاندای کثیف بود که این‌چنین با الهام از نظرات استالینیستی چنین عباراتی را علیه فرمالیست‌ها منتشر می‌کرد: «مردم به اتفاق آرا، فرمالیست‌ها را محکوم می‌کنند و می‌خواهند با تمام کسانی که نامشان در لیست سیاه است، مانند وطن‌فروشان رفتار شود.» قرار بود که با کلمات و عبارات تحقیرآمیز و عتاب‌آلود آن‌چنان مخالفین و جریان‌های غیر‌هم‌سو را در منظر عوام له کنند که هر برخوردی را توجیه‌پذیر نشان دهند. حالا این ادبیات «رئالیسم سوسیالیستی استالین» را از زبان یک مسوول نظام برای تحقیر نوازندگان خیابانی و جریان موسیقی خیابانی که در دنیا بسیار محترم و از عوامل تجربی رشد موسیقی و رابطه‌ی آن با مردم عادی است، می‌شنویم: (این مطلب را چند سال پیش در واکنش به گفته‌های یک مسؤول، نوشتم. حالا در واکنش به پوستر این اراذل بخوانید) @LyricsNotes

نشریه‌ی «وزن دنیا» در شماره‌ی بیست‌وپنجم به موضوع «وطن در شعر فارسی» پرداخته است. در این شماره من هم یادداشت مفصلی دارم با عنوان «نام جاوید وطن» که پژوهشی است اجمالی در موضوع وطن‌ترانه‌های فارسی از مشروطه تا سالیان اخیر. متاسفانه در موضوع تصنیف و ترانه‌ی میهنی تا امروز مطلب دندان‌گیری در فضای پژوهشی و رسانه‌ای منتشر نشده و اشاره‌ها به این موضوع، عموما مملو از غلط‌های تاریخی و استدلالات نادرست فرهنگی و هنری است. محدودیت‌های حکومت‌ها و خودسانسوری‌ها و البته خوش‌رقصی‌ها برای صاحبان قدرت هم در خلق این کاستی‌ها نقش مؤثری داشته است. هرچند این یادداشت من هم عاری از کم‌وکسری‌ها نیست اما تلاش کرده‌ام در این مسیر قدمی رو به جلو باشد. @LyricsNotes @vaznedonya