Lyrics Notes

گاهی «جسارت» در بیان اعتراض جای خالی اعتراض هنرمندانه را پر می‌کند و تأثیر قابل‌ملاحظه‌ای بر مخاطب عام و خاص می‌گذارد. بعید می‌دانم که «هیچکس» داعیه‌ی هنری در معنای متعارف آن داشته باشد اما جسارتش در بیان اعتراضی عریان و مستقیم بر بخش مهمی از مخاطب امروز موسیقی و ترانه، تأثیر می‌گذارد. ترانه‌ی معترض در قالب اثر هنری در تاریخ ترانه‌ی ما اتفاق نامتعارفی نیست. عمده‌ی ترانه‌های اعتراضی از مشروطه تا امروز، پیچیده در فرم‌های هنری‌اند. اما گاهی افرادی که عمدتاً ثابت کرده‌اند چندان تسلطی بر ابزار هنری ندارند، جای خالی لوازم خلق اثری تأثیرگذار را با تکیه بر طرح موضوعی به‌روز و مؤثر بر ذائقه‌ی عمومی پر می‌کنند. در این مسیر هم از همان مرحله‌ی طرح موضوع فراتر نمی‌روند و به فرم و محتوایی قابل قبول نمی‌رسند. اما تقاضا آن‌قدر برای آن موضوع زیاد است که حتی فقط جسارت طرح آن می‌تواند مؤثر واقع شود. «مسعود امینی» هم در دهه‌ی پنجاه، چنین ترانه‌هایی می‌نوشت. «سال قحطی» نمونه یک ترانه‌ی اعتراضی جسور و عریان است که هرچند فاقد ارزش‌های هنری ترانه‌های معترض هم‌عصر خود دیده می‌شود اما هم‌چنان به واسطه‌ی همین بی‌پروایی مؤثر، در ردیف مهم‌ترین ترانه‌های اعتراضی معاصر قرار می‌گیرد. @lyricsnotes

كارگردان بزرگى مثل اسکورسیزی هم وقتی می‌خواهد در مورد بخشی از سینما که مشخصاً سمت سرگرمی را هدف گرفته (مثل مارول) حرف بزند نمی‌گوید زباله است یا به دردنخور است. می‌گوید «تم‌پارک» است. نهايتاً مى‌گوید این «سینما» نیست. مسئله این است که ما نمی‌توانیم آرزو کنیم (یا بهتر است بگویم آرزوی محالی است) که اقبال به سرگرمی کم شود یا کم‌تر از اقبال به هنر باشد. تا بوده همین بوده. سرگرمی هم در جای خودش لازم و محترم است. در موسيقى هم قرار نیست هر ترانه‌ای که اقبالی در میان قشری از جامعه پیدا می‌کند را زباله ببینیم. قرار است ببینیم دلایل این اقبال چیست. قرار است جای آن ترانه را در سیر تحول ترانه‌ی فارسی پیدا کنیم. اگر نوآور است جای جدیدی پیدا می‌کند و اگر تابع سبکی مشخص است در محدوده‌ی آن سبک، جایی پیدا خواهد کرد. اگر هم از منظر فنی و ادبی و هنری چیزی برای تحلیل ندارد و به گمان ما «موسیقی» و «ترانه» نیست باز هم نمی‌تواند زباله باشد چون زباله، اقبال عام ندارد. مثلاً می‌شود سراغ نقد روان‌شناختی و جامعه‌شناسانه برویم تا جایش را پیدا کنیم و اگر باز هم جایش را پیدا نکردیم باز هم «زباله» نخواهد بود. واقعیتی است که یا نشناخته‌ایم و یا نپذیرفته‌ایم. اگر شناخته‌ایم می‌شود بی‌انکارش روشن‌گری کنیم تا شاید مسیر را به اندازه‌ی وسعمان تغییر دهیم و پیش از این هم گفته‌ام که نپذیرفتن این واقعیت و انکار آن، تأثیرگذاری و ماهیت واقعی‌‌اش را تغییر نخواهد داد. @lyricsnotes https://www.google.com/amp/s/variety.com/2019/film/news/martin-scorsese-marvel-theme-parks-1203360075/amp/

مسعود فراستی. @lyricsnotes

تورج شعبانخانى. ٩٨/٩/١٨ @lyricsnotes

«تورج شعبانخانی» امروز هجدهم آذرماه نود و هشت، حوالی ساعت چهارده در بیمارستان عرفان تهران بر اثر ایست قلبی درگذشت. یادش گرامی. @lyricsnotes

شبی که در حال تماشای فیلم «مرد ایرلندی» بودم، تازه وقتی که فیلم از حدود دوساعت و نیم گذشت متوجه شدم که زمان فیلم بیش از سه ساعت است و هنوز تا آن لحظه نکته‌ی دندان‌گیری در فیلم پیدا نکرده‌ام. تلویزیون را خاموش کردم و خوابیدم. اتفاقی که در مورد من بسیار بعید است. بعد از آن هم اصلاً تمایلی پیدا نکرده‌ام که سراغش بروم. تصورم این بود که شاید در شرایط مناسبی نبوده‌ام و این اتفاق افتاده است; اما امروز با این آمارِ بلومبرگ، متوجه شدم جزو اکثریتم! آلبوم مشترک همایون شجریان و علیرضا قربانی، نزدیک‌ترین و جدیدترین نمونه‌ی اثری موسیقایی در ایران است که با همین فرمول اسکورسیزی پدید آمده است. استفاده از دو چهره‌ی مطرح و تکیه بر شهرت و محبوبیت آن‌ها برای خلق اثری که بی‌حضور آن دو، هیچ توجیهی برای شکل‌گرفتنش پیدا نمی‌کنید. هیچ اتفاق نویی در آن نمی‌یابید و اکثرتان حتی همه‌ی آن را دنبال نمی‌کنید. نام این اثر را در ویترین لاکچری تولیدات هنری می‌گذارید و فقط همین نام را با ارفاق به خاطر می‌سپارید و بعید است که دیگر سراغی از آن بگیرید. @lyricsnotes

برخى فايل‌های موسیقی که برای اولین بار منتشر می‌شوند را گاهی «ویگن داوودی» عزیز به دلایل مختلف با فرمت mp3 ارائه نمی‌کند. با این حال با اصرار و پیشنهاد دوستان، نسخه‌ی mp3 فایل اخیر را هم منتشر کردیم.👆

واروژان عزیزم! امروز هشتاد و سومین زادروز توست و مانند همه‌ی این چهل و دوسالی که نبودی یادت در خاطر من هر لحظه گرامی‌تر و عزیزتر از پیش است. من هم‌چنان برای پاس‌‌داشت آثاری که برجا گذاشته‌ای در تلاشم و مانند سالیانی که در کنارت و همراهت بودم هنوز هر بار با شنیدن موسیقی اسمانی تو جان می‌گیرم. این هفته سرانجام پروژه‌ی تدوین مجموعه‌ی نت‌نوشته‌های موسیقی ترانه‌هایت را به پایان رساندم این مجموعه آماده است تا در کنار کتاب‌ «عالیجناب واروژان» که آن هم چهار سالی است آماده‌ی انتشار است، منتشر شود. امیدوارم پروژه‌ی بازآفرینی مجموعه ملودی/تنظیم هایت را هم که به صورت بی‌کلام پیش برده‌ام و در مرحله‌ی ضبط ریتم‌هاست به زودی به پایان برسد و مجموعه‌ای نفیس از آثارت را هر چه زودتر به موسیقی و فرهنگ این سرزمین تقدیم کنم. برای این روز فرخنده هم این بار قطعه‌ای از آفریده‌های بی‌نظیرت را برای هدیه به دوست‌دارانت آماده کرده‌ام. قطعه‌ای از موسیقی متن فیلم سینمایی «خروس» که بی‌شک از شاه‌کارهای تاریخ موسیقی سینمای ایران است. واروژان عزیزم! امروز هم بر مزارت گل نشاندم و غبار از یادمانت زدودم و یادت را با تمام وجود نفس کشیدم. تولدت مبارک ویگن داوودی چهارم دسامبر 2019 سیزدهم آذر 1398 @vigendavoodi

قطعه‌ای از موسیقی متن فیلم «خروس» اثر بی‌بدیل واروژان را که تک‌نوازی هنرمندانه‌ی تار «هوشنگ ظریف» را نيز به همراه دارد به مناسبت هشتاد و سومین زادروز واروژان برای اولین بار تقدیم دوست‌دارانش می‌کنیم. @lyricsnotes

ناصر چشم‌آذر، تورج شعبان‌خانی. مراسم هشتادمین زادروز واروژان. آذر ۹۵ Photo: @kambiz_photography @lyricsnotes

هشتاد و سومین زادروز واروژان است. من شاید در طول سالیان گذشته به واروژان بیش از هر بزرگ دیگری پرداخته‌ام. از همان دهه‌ی هشتاد که به بهانه‌ی نقد نقض کپی‌رایت آثار این موسیقی‌دان بزرگ، پرونده‌ای در «هنر موسیقی» کار کردیم این ماجرا وارد مرحله‌ی جدی‌تری شد. از سال ۹۴ که کتاب «عالیجناب واروژان» را به پایان رساندم تا این هفته که خبر تدوین نهایی مجموعه‌نت‌های او به من رسید هم‌چنان در انتظار اتفاق بزرگ انتشار این مجموعه‌ی ارزش‌مندم. اتفاقی که در گروی نهایی شدن ضمیمه‌ی صوتی کتاب در قالب بازآفرینی آثار واروژان است. آذرماه نود و پنج ویژه‌نامه‌ی مفصلی برای واروژان در ماه‌نامه‌ی هنر موسیقی منتشر کردیم که در حقیقت گزیده‌ای از مصاحبه‌ها و متون اولیه‌ی کتاب «عالیجناب واروژان» بود. پیش از آن هم مراسم هشتادمین زادروز واروژان را در باشگاه سوکریان ارامنه برگزار کرده بودیم. آن مراسم را با چند دوربین تصویربرداری کرده‌ایم که حتماً در بهترین زمان منتشر خواهد شد. با این حال حتماً ویدیویی پانزده دقیقه‌ای که شبکه‌ی «آرت‌تاکس» در همان زمان تهیه کرده است را ببینید: @lyricsnotes https://m.youtube.com/watch?v=xagbwsPzgwU

واروژان. @lyricsnotes

تورج شعبان‌خانی. Photo: @kambiz_photography @lyricsnotes

«تورج شعبان‌خانی» خالق ملودی‌های زیبا، محبوب‌ و خاطره‌انگیز ترانه‌های فارسی است. بسیاری از آثار او در همکاری با «فرهاد شیبانی» (ترانه‌سرا) و «اریک آرکانت» (تنظیم کننده) شکل گرفته‌اند. «باد و بیشه» با صدای ابی هم یکی از آن آثار خاطره‌آفرین است. چند سال پیش برایم تعریف می‌کرد که ترانه‌ی شیبانی را مدتی در اختیار داشته و نت‌های مورد نظرش سراغش نمی‌آمده‌اند. گویا ایام محرم و صفر بوده و یک روز از خیابان، هیئتی رد می‌شده و شخصی با گویش آذری در بلندگو شعری را می‌خوانده که به «ابالفضل» ختم می‌شده است. ملودی سطر ترجیع‌بند ترانه را با الهام از آن نوحه‌ی ترکی می‌سازد: صدای تو صدای باد و بیشه صدای من صدای کوه و تیشه باقی آهنگ هم حول همان ملودی شکل می‌گیرد. حالا ترانه را دوباره بشنوید! با آرزوی سلامتی برای تورج خان شعبان‌خانی که این روزها در بستر بیماری است. @lyricsnotes

«ترانه‌ی معترض» در ایران نیاز به یک پژوهش اساسی دارد. حتماً هم روزی این اتفاق خواهد افتاد. اما آن‌چه مسلم است این که آغاز ترانه‌ی نوین، پیوندی محکم با اعتراض پیدا کرد و در همان ابتدای راه، آثاری مانند شبانه، بوی خوب گندم، جنگل، یاران، سال قحطی، خونه و ... خلق شدند. ترانه‌هایی که از دوران‌ «غم‌ناله‌ها» به دوره‌ی اعتراض و پرخاش رسیدند. شبانه و بوی خوب گندم، تحقیقاً اولین‌های ترانه‌ی نوین در قامت اعتراضند. شعر «شبانه» را شاملو سال‌ها پیش از اجرای آن سروده بود و «بوی خوب گندم» را هم عده‌ای از جمله «ایرج جنتی عطایی»، معترض نمی‌شمارند اما مهم ذائقه‌ی مخاطبین در تأویل محتوای آن‌هاست. ذائقه‌ای که طی قریب به پنجاه سال از خلق این ترانه‌ها تغییر چندانی نکرده است. @lyricsnotes