OU PHANNARITH (Cybersecurity)

សម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំស្ថាប័ន សង្គ្រាមសាយប័រ (Cyber warfare) តំណាងឱ្យបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់ភ្លាមៗ និងជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ វាមិនមែនជាសំណួរដែលថា តើស្ថាប័នរបស់អ្នក នឹងប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងតាមអុីនធឺណិតដ៏ស្មុគស្មាញឬអត់ ប៉ុន្តែវាជាសំណួរ ថាតើពេលណានិងថាតើអ្នកបានត្រៀមខ្លួនជាស្រេចដើម្បីឆ្លើយតបប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពដែរឬទេ។ ថ្នាក់ដឹកនាំត្រូវតែឈានទៅមុខលើសពីការមើលឃើញសន្តិសុខសាយប័រ (cybersecurity) ជាការងារបច្ចេកទេស ដើម្បីទទួលយកវាជាអាទិភាពយុទ្ធសាស្ត្រស្នូល ដែលចាំបាច់សម្រាប់ការនិរន្តរ៍ភាពអាជីវកម្ម និងភាពជោគជ័យរបស់ស្ថាប័ន។ ១. បង្កើតការត្រួតពិនិត្យកម្រិតក្រុមប្រឹក្សាភិបាល សន្តិសុខសាយប័រត្រូវតែជារបៀបវារៈរបស់ក្រុមប្រឹក្សាភិបាល ដែលរាយការណ៍ជាប្រចាំអំពីហានិភ័យ ការការពារ និងនិន្នាការនៃឧប្បត្តិហេតុសាយប័រ។ នាយកគ្រប់គ្រង់គ្រប់ផ្នែក គួរតែទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលដើម្បីសួរសំណួរឱ្យបានច្បាស់លាស់ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងប្រសិទ្ធិភាព និងគុណភាពនៃការប្រយុទ្ធប្រឆាំង និងឆ្លើយតបទៅនឹងហានិភ័យសន្តិសុខសាយប័រ ២.បែងចែកធនធានសមាមាត្រ ការវិនិយោគលើសន្តិសុខសាយប័រត្រូវតែឆ្លុះបញ្ចាំងពីហានិភ័យជាក់ស្តែងចំពោះទ្រព្យសម្បត្តិ ប្រតិបត្តិការ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ស្ថាប័ន។ ការខ្វះថវិកាការពារសាយប័រ ខណៈពេលកំពុងបន្តការផ្លាស់ប្តូរឌីជីថលយ៉ាងខ្លាំងក្លា បង្កើតឱ្យមានភាពងាយរងគ្រោះដែលមិនអាចទ្រទ្រង់បាន។ ៣.កសាងភាពធន់របស់ស្ថាប័ន (organization resilience) សន្មតថាការរបាំងការពារឌីជីថលរបស់យើនឹងត្រូវបានបំពាន ឬវាយបំបែកបាន។ វិនិយោគលើសមត្ថភាពរាវរក ការឆ្លើយតបឧប្បតិ្តហេតុ និងការស្តារឡើងវិញ។ សាកល្បងលំហាត់ផែនការបន្តអាជីវកម្ម (business continuity) ឱ្យបានជាប្រចាំ ធានាថាមុខងារសំខាន់ៗអាចដំណើរការបានក្នុងអំឡុងពេលនិងក្រោយឧប្បត្តិហេតុធំៗ។ ៤.ជំរុញវប្បធម៌សន្តិសុខ (cyber culture) បុគ្គលិកគ្រប់រូបដើរតួនាទីក្នុងការការពារស្ថាប័ន។ វិនិយោគលើការបណ្តុះបណ្តាល ការយល់ដឹង និងអាកប្បកិរិយាគម្រូដែលយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសន្តិសុខសាយប័រពីថ្នាក់ដឹកនាំកំពូល និងបង្កើតបរិយាកាសដែលការព្រួយបារម្ភអំពីសន្តិសុខសាយប័រអាចត្រូវបានលើកឡើងដោយគ្មានការភ័យខ្លាច។ ៥.ចូលរួមក្រៅពីស្ថាប័នរបស់អ្នក (Participations) ចូលរួមក្នុងសមាគមចែករំលែកព័ត៌មាន ចូលរួមជាមួយភ្នាក់ងារសន្តិសុខសាយប័ររបស់រដ្ឋាភិបាល កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយមិត្តភក្តិ និងអ្នកផ្គត់ផ្គង់។ ការការពាររួមបញ្ចូលគ្នាតែមួយ បង្កើនសមត្ថភាពបុគ្គលពាក់ព័ន្ធ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យជាប្រព័ន្ធ។ ៦.ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់អ្វីដែលជៀសមិនរួច (Ready for cyber attack) បង្កើត និងសាកល្បងផែនការឆ្លើយតបឧប្បត្តិហេតុសន្តិសុខសាយប័រ។ បង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកជំនាញផ្នែកស៊ើបអង្កេតសន្តិសុខសាយប័រ មេធាវី និងទីប្រឹក្សា មុនពេលអ្នកត្រូវការពួកគេ។ អនុវត្តន៍ការសម្រេចចិត្តក្នុងវិបត្តិក្រោមសម្ពាធពីថ្នាក់ដឹកនាំ ឬពីអតិថិជន និងដៃគូរពាណិជ្ជកម្ម។ Part 15: សារសំខាន់សម្រាប់នាយកប្រតិបត្តិ និងអ្នកគ្រប់គ្រងជាន់ខ្ពស់ ចុះអ្នកមានយោបល់ដូចម្តេចដែរ? រូបភាព៖ បញ្ញាសប្បនិម្មិត (AI) @OUPNarith