Scientometrics

داروی جدید با نام (bepirovirsen یا bepi از شرکت GSK) در بسیاری از بیماران مبتلا به ویروس هپاتیت بی (HBV)، منجر به درمان عملکردی (functional cure) می شود. یک دوره ۶ ماهه از یک داروی آزمایشی برای ویروس هپاتیت بی، در کنار داروهای ضدویروسی استاندارد، در دو مطالعه کارآزمایی بالینی (بیش از ۱۸۰۰ شرکت‌کننده در ۲۹ کشور) توانسته تا ۱۹٪ از بیماران را به درمان عملکردی (functional cure) برساند. این یعنی این افراد پس از پایان درمان، بدون نیاز به درمان بیشتر، قادر به کنترل طبیعی ویروس می باشند. نتایج در مجله NEJM منتشر شده است (لینک) اگر چه این نتایج هنوز راه ‌حل کاملی برای این مشکل مهم جهانی محسوب نمی‌شوند اما متخصصین این یافته‌ها را چشمگیر و گامی بزرگ برای این حوزه توصیف کرده اند. (لینک) بیش از ۲۴۰ میلیون نفر در جهان با عفونت HBV زندگی می کنند. این عفونت منجر به مرگ سالانه ۱/۱ میلیون نفر می شود. برآورد ها حاکی از آن است که فقط ۲۷٪ از افراد مبتلا تشخیص داده شده اند و از این میان کمتر از 5٪ درمان دریافت میکنند. این بیماری در حال حاضر نیازمند درمان مادام‌العمر است و کمتر از ۱٪ از بیمارانی که داروهای موجود را دریافت می‌کنند، پس از قطع درمان قادر به کنترل ویروس هستند. رایج‌ترین داروهای مورد استفاده برای HBV با ایجاد آنالوگ‌های معیوب از نوکلئوزیدها یا نوکلئوتیدها (nukes) که اجزای سازنده DNA ویروس هستند، توانایی ویروس برای تکثیر ژن‌های خود را مختل می‌کنند. در مقابل، داروی bepi یک antisense oligonucleotide است که با اتصال به RNA پیام‌رسان ویروس هپاتیت بی ، روند تکثیر ویروس را مختل می‌کند، از تولید پروتئین‌های موردنیاز جلوگیری می‌کند و باعث تخریب آن RNA می‌شود. این دارو همچنین به‌طور جداگانه پاسخ‌های ایمنی علیه ویروس را تحریک می‌کند. مطالعات این دارو اما فعلا بر زیرگروهی از بیماران تمرکز داشته که داروهای استاندارد در آن‌ها مؤثر بوده اند. همچنین شرکت‌کنندگان سطح نسبتا پایینی از پروتئین سطحی ویروس (آنتی‌ژن) در خون را داشته اند و به HIV مبتلا نبوده اند و همچنین سیروز هم نداشته اند. شش ماه پس از قطع کامل درمان، ۲۳۳ نفر از ۱۲۲۰ نفری که bepi دریافت کرده بودند به درمان عملکردی (functional cure) رسیدند (هم HBV DNA و هم آنتی‌ژن سطحی آن غیرقابل‌ تشخیص بوده) در مقابل، در گروه دارونما (۶۱۴ نفر) هیچ موردی از درمان عملکردی مشاهده نشده است. میزان درمان عملکردی در افرادی که در ابتدای مطالعه پایین‌ترین سطح آنتی‌ژن سطحی ویروس را داشته اند به ۲۶٪ رسیده است. مثل داروهای نوک (nukes)، داروی bepi هم cccDNA را از بین نمی‌برد. یعنی یک درمان استریل‌کننده (sterilizing cure) ایجاد نمی‌کند. با این حال، می‌تواند سطح ویروس HBV را برای مدت کافی و در حد بسیار پایین نگه دارد تا پاسخ‌های ایمنی علیه ویروس دوباره فعال و تقویت شوند. اینکه آیا درمان عملکردی ایجادشده توسط bepi، مادام‌العمر باقی می‌ماند یا نه، هنوز یک موضوع کلیدی است و نیازمند بررسی بیشتر از طریق پیگیری‌های طولانی‌مدت است گزارش ساینس: لینک @Scientometric

در ارتباط با پست قبلی کانال: تشویق ایستاده حاضرین در کنگره ASCO وقتی نتایج موفقیت آمیز مطالعه RASolute 302 برای داروی Daraxonrasib در درمان سرطان متاستاتیک پانکراس اعلام می شود را در ویدئوهای این پست می‌بینید. (شاید یک لحظه تاریخی و نقطه عطف در درمان این سرطان) تصویر هم نمودار KM برای بقای کلی از مقاله این مطالعه را نشان می‌دهد. نکته مهم‌تر این است که این دارو RAS را هدف قرار می‌دهد. یکی از شایع‌ترین جهش‌های سرطان‌زا که در بسیاری از سرطان‌ها نقش کلیدی دارد و دهه‌ها دانشمندان نتوانسته بودند دارویی برای مهار مستقیم آن توسعه دهند (undruggable). توضیح مطالعه از لینک زیر: https://t.me/scientometric/7215

از مهمترین ‌پیشرفت های درمانی برای سرطان پانکراس در سال های اخیر: عملکرد موفقیت‌آمیز داروی جدید Daraxonrasib مطالعه کارآزمایی بالینی فاز ۳ منتشرشده در مجله NEJM نشان داده است که داروی Daraxonrasib در بیماران مبتلا به سرطان پانکراس متاستاتیک (mPDAC) که قبلا تحت درمان قرار گرفته بوده‌اند، توانسته تا در مقایسه با شیمی درمانی استاندارد، بقای کلی بیماران را بیش از دو برابر کند. در این مطالعه، میانه بقای بیماران از ۶/۶ ماه با شیمی‌درمانی استاندارد به ۱۳/۲ ماه با Daraxonrasib افزایش یافته است. بیماران دریافت‌کننده Daraxonrasib در مقایسه با شیمی‌درمانی استاندارد، به‌ترتیب ۶۰ درصد کاهش در خطر مرگ و ۵۵٪ (در‌گروه با RAS) کاهش در خطر پیشرفت بیماری داشته‌اند. این دارو یک مهارکننده خوراکی RAS(ON) است که مسیر RAS را هدف قرار می‌دهد. مسیری که در بیش از ۹۰٪ موارد سرطان پانکراس دچار جهش است. با وجود اینکه Daraxonrasib هنوز تایید نهایی FDA را دریافت نکرده است، FDA به‌تازگی مجوز دسترسی زودهنگام (Expanded Access) به این دارو را برای بیماران واجد شرایط صادر کرده و دارو به زودی در دسترس قرار می‌گیرد (لینک) @Scientometric

اینترنت بین المللی وصل شد. حالا همه با هم متصل می‌شویم. *در خوشی‌ها و ناخوشی‌ها در کنار مردم می‌مانیم* # اینترنتـ پرو ❌ #پرستار_همراه_مردم #نظام_پرستاری 🆔 @ino_ir

جبران سریع خواب پس از یک کم‌خوابی، با کاهش خطر مرگ‌ومیر مرتبط است دستورالعمل های سلامت عمومی توصیه می‌کنند که به‌طور منظم ۷ تا ۹ ساعت خواب داشته باشید و همچنین پس از کمبود خواب در روزهای هفته، خواب جبرانی (catch-up sleep) را در آخر هفته‌ها توصیه می کنند. اما پژوهش ها درباره خواب جبرانی نتایج متفاوتی داشته اند. برخی مطالعات نشان داده اند که خوابیدن بیشتر در آخر هفته‌ها ممکن است خطر بیمارهایی مانند پرفشاری خون، دیابت و دمانس را کاهش دهد. با این حال، برخی دیگر از مطالعات هیچ اثری بر خطر مرگ و بیماری‌های قلبی‌عروقی برای این موضوع پیدا نکرده‌اند. معمولا چنین به نظر می رسد که مردم کمبود خواب خود در طول هفته را در اخر هفته ها جبران کنند. اما مطالعه جدید نشان می‌دهد که مردم سعی می‌کنند هرچه زودتر کمبود خواب خود را جبران کنند. در مطالعه همگروهی آینده‌نگر روی بیش از 85 هزار نفر از UK Biobank، با بررسی داده‌های خواب، پنج الگوی روزبه‌روزِ کم خوابی و جبران سریع خواب (five day-to-day sleep restriction-rebound patterns) شناسایی شده است: خواب منظم، کم خوابی بدون جبران، کم خوابی با جبران، کم خوابی شدید بدون جبران، و کم خوابی شدید با جبران. ارتباط این سبک از خواب ها با مرگ و میر کلی در یک بازه زمانی با میانه 8 سال بررسی شده است. در مقایسه با افراد با خواب منطم، بیشترین میزان مرگ و میر در گروه با الگوی کم خوابی شدید بدون جبران دیده شده است. اما هیچ یک از الگو های کم خوابی با جبران و کم خوابی شدید با جبران، ارتباط معناداری با افزایش میزان مرگ و میر کلی نداشته اند. نتایج به دست آمده از این مطالعه بر روی گروه دیگر از افراد از آمریکا هم بررسی شده و نتایج مشابهی به دست آمده است. در واقع نتایج مطالعه نشان می دهد که افرادی که در یک شب خواب ناکافی داشته اند و بعد، روز بعد خواب جبرانی داشته اند مثلا یک ساعت بیشتر خوابیده اند، تقریبا همان خطر مرگ‌ومیری را داشته اند که افراد با خواب منظم داشته اند. این یافته‌ها با این تصور زیستی هم‌راستا هستند که خواب جبرانی ممکن است تا حدی کمبود خواب حاد را جبران کند. اما نباید این طور تفسیر شود که فقط چون می توان کمبود خواب را جبران کرد پس کم خوابی در طول هفته بی خطر است. مطالعه در Nature Communications گزارش ساینس: لینک @Scientometric

چین به‌سرعت وارد رقابت جهانی رابط‌های مغز و کامپیوتز (Brain-Computer Interface یا BCI) شده و استارتاپ‌های این کشور حالا روی سیستم‌هایی کار می‌کنند که با کمک هوش مصنوعی می‌توانند به افراد دارای آسیب نخاعی کمک کنند حرکت کنند، صحبت کنند یا حتی وسایل اطراف را فقط با فکرشان کنترل کنند. یکی از این شرکت‌ها، NeuroXess، در یک ترایال کوچک نشان داده که یک فرد دچار آسیب نخاعی توانسته فقط با فکر کردن و حرکت‌دادن نشانگر کامپیوتر، وسایل خانه را کنترل کند. این شرکت همچنین یک مدل زبانی بزرگ (LLM) توسعه داده که می‌تواند سیگنال‌های مغزی مرتبط با زبان چینی را با سرعتی حتی بیشتر از میانگین سرعت صحبت‌کردن خود چینی ها رمزگشایی کند. در چند سال اخیر، شرکت‌هایی، عمدتا در چین و آمریکا، مدل‌های زبانی بزرگ را به رابط‌های مغز و کامپیوتر اضافه کرده‌اند. این کار باعث شده پژوهشگران بتوانند فعالیت‌های مغزی را با دقتی بیشتر از روش‌های سنتی رمزگشایی کنند. در چین، کارآزمایی‌های بالینی این فناوری روی تعداد محدودی از افراد در حال انجام است و برخی از این دستگاه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی احتمالا به‌زودی وارد بازار عمومی خواهند شد. البته هم‌زمان نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی و استفاده از داده‌های مغزی کاربران مطرح سده، به‌ویژه حالا که هوش مصنوعی هم وارد این فناوری شده است. @Scientometric گزارش نیچر: لینک

چند روز پیش درباره مقاله Correspondence منتشر شده در Lancet برای انستیتو پاستور ایران نوشته بودم (اینجا) حالا در طرح روی جلد شماره جدید مجله لنست که روز قبل منتشر شده، از جملات پایانی این مقاله کوتاه استفاده شده است: We urgently call on the international health communities…to foster the full restoration of the Pasteur Institute of Iran’s essential laboratory and its diagnostic, surveillance, and vaccine capabilities ما فورا از جامعه جهانی سلامت می‌خواهیم ... برای تسهیل بازسازی کامل آزمایشگاه حیاتیِ انستیتو پاستور ایران و توانمندی‌های تشخیصی، پایش و واکسنِ آن اقدام کنند. @Scientometric

چند روز پیش درباره مقاله Correspondence منتشر شده در Lancet برای انستیتو پاستور ایران نوشته بودم (اینجا) حالا در طرح روی جلد شماره جدید مجله لنست که روز قبل منتشر شده، از جملات پایانی این مقاله کوتاه استفاده شده است: We urgently call on the international health communities…to foster the full restoration of the Pasteur Institute of Iran’s essential laboratory and its diagnostic, surveillance, and vaccine capabilities ما فورا از جامعه جهانی سلامت می‌خواهیم ... برای تسهیل بازسازی کامل آزمایشگاه حیاتیِ انستیتو پاستور ایران و توانمندی‌های تشخیصی، پایش و واکسنِ آن اقدام کنند. @Scientometric

هزاران شهر در جهان در حال جدا کردن رشد اقتصادی از مصرف سوخت‌های فسیلی هستند. پژوهشگران با مقایسه میزان دی‌اکسید نیتروژن (NO2)، یکی از آلاینده‌های اصلی ناششی از سوخت‌های فسیلی، و داده‌های تولید ناخالص داخلی (GDP)، مسیر توسعه سبز بیش از ۵۰۰۰ شهر بزرگ جهان را بررسی کرده اند. نتایج نشان داده که حدود ۲۰۰۰ شهر بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ هم‌زمان هم از نظر اقتصادی رشد کرده‌اند و هم آلودگی NO2 را کاهش داده‌اند و بیشتر این شهرها هم در چین قرار دارند. شهرهای پاک‌تر و ثروتمندتر: ده شهر پرجمعیتی که موفق شده‌اند هم آلودگی NO2 را کاهش دهند و هم GDP را افزایش دهند عبارت‌اند از: گوانگژو، شانگهای و پکن در چین توکیو در ژاپن دهلی، بمبئی و کلکته در هند داکا در بنگلادش سئول در کره جنوبی کراچی در پاکستان اما در سوی دیگر، برخی شهرها هم‌زمان با افزایش GDP سرانه، آلودگی بیشتری را تجربه کرده‌اند: یعنی ثروتمندتر اما آلوده‌تر شده‌اند، از جمله: مسکو در روسیه تهران و مشهد در ایران ریاض در عربستان سعودی در مقابل، برخی شهرها هم پاک‌تر و فقیرتر شده‌اند: یعنی آلودگی کاهش یاقته اما رشد اقتصادی افت کرده است، از جمله: کابل و هرات در افغانستان بیروت در لبنان پراگ در جمهوری چک دسترسی به مقاله: لینک گزارش نیچر: لینک @Scientometric

برای نخستین‌بار، یک قرص ضدویروسی توانسته از ابتلا به کووید-۱۹ پس از مواجهه با ویروس عامل کووید-19 پیشگیری کند. این دارو که Ensitrelvir نام دارد، آنزیمی را مهار می‌کند که ویروس‌های کرونا برای تکثیر و ساخت نسخه‌های جدید از خود به آن نیاز دارند. اگرچه این نتایج چند سال پس از اوج همه‌گیری کووید منتشر شده‌اند، اما این دارو می‌تواند برای افرادی که هنوز در برابر ویروس آسیب‌پذیر هستند نجات‌بخش باشد، مثل سالمندان ساکن مراکز نگهداری یا دریافت‌کنندگان پیوند عضو که داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مصرف می‌کنند. مقاله در NEJM: لینک گزارش نیچر: لینک @Scientometric

خوابِ ۶ تا ۸ ساعت در شب، به‌نظر می‌رسد بهترین بازه برای کندتر شدن روند پیری زیستی (biological age) باشد. در یک مطالعه بزرگ (منتشر شده در Nature) بر روی بیش از ۵۰۰ هزار نفر از UK Biobank، پژوهشگران ارتباط مدت خواب را با ۲۳ مدل تخمین سن زیستی بررسی کرده اند. مدل‌هایی که با استفاده از داده‌های تصویربرداری، پروتئومیکس و متابولومیکس، سن زیستی اندام‌ها و سیستم‌های مختلف بدن را تخمین زده و سپس اختلاف آن با سن تقویمی (BAG = Biological age − Chronological age) را محاسبه کرده اند. نتیجه اصلی این بوده است که یک الگوی U شکل دیده شده است، یعنی هم خواب کم‌تر از ۶ ساعت و هم خواب بیش‌تر از ۸ ساعت با افزایش سن زیستی و خطر بیشتر بیماری ها (فراتر از بیماری های مغزی) و مرگ‌ومیر همراه بوده است. این ارتباط نه‌تنها در تحلیل‌های بقا دیده شده، بلکه همبستگی‌های ژنتیکی نیز برای آن دیده شده است. یافته‌های این مطالعه، دانسته های قبلی درباره مدلهای ساعت‌های پیری مبتنی بر فنوتیپ را گسترش می‌دهد و نشان می‌دهند که این رابطه غیرخطی بین خواب و پیری، محدود به مغز نیست بلکه در سراسر بدن دیده می‌شود و این الگو نه‌تنها در ویژگی‌های ساختاری و عملکردی حاصل از تصویربرداری، بلکه در سطح مولکولی نیز قابل مشاهده است. کمترین فاصله بین سن زیستی و سن تقویمی، در بیشتر شاخص‌ها حوالی ۷ ساعت خواب دیده شده است. البته این به معنی یک عدد ثابت برای همه نیست، چون این بازه بسته به اندام و جنسیت کمی تفاوت داشته است. در واقع این نتایج به این معنا نیست که این بازه برای همه افراد بهترین است و همچنین ثابت نمی‌کند که رسیدن به این بازه به‌طور مستقیم باعث کاهش پیری یا بهبود سلامت می‌شود. با این وجود، این مطالعه یکی از جامع‌ترین تصاویر موجود از ارتباط بین خواب و پیری در سراسر بدن را ارائه می‌دهد. تحلیل‌های ژنتیکی این مطالعه نشان داده اند که خواب کوتاه (کمتر از 6 ساعت) با طیف وسیعی از بیماری‌ها در سیستم‌های مختلف بدن ارتباط دارد (از بیماری‌های قلبی و دیابت گرفته تا کمردرد، آسم، افسردگی، اضطراب و اختلالات مصرف مواد. در مقابل، خواب طولانی (بیش از 8 ساعت) بیشتر با اختلالات مغزی و روان‌پزشکی مانند افسردگی، اسکیزوفرنی، ADHD و میگرن مرتبط بوده است. به‌طور کلی، به‌نظر می‌رسد خواب کوتاه اثرات سیستمیک گسترده‌تری بر بدن داشته باشد، در حالی که خواب طولانی بیشتر با مسیرهای مرتبط با مغز و سلامت روان ارتباط دارد. هم خواب کوتاه و هم خواب طولانی با افزایش خطر مرگ‌ومیر کلی همراه بوده است. افرادی که کمتر از ۶ ساعت می‌خوابیدند حدود ۵۰٪ و افرادی که بیش از ۸ ساعت می‌خوابیدند حدود ۴۰٪ خطر بیشتری برای مرگ از هر علت داشته اند. این یافته‌ها از یک فرضیه امیدوارکننده هم حمایت می‌کنند که بهبود مدت خواب می‌تواند راهی قابل دسترس برای کاهش خطر بیماری‌های مرتبط با سن باشد در مجموع، این یافته‌ها نشان می‌دهند که اختلال در مدت خواب می‌تواند با تسریع پیری زیستی و افزایش ریسک بیماری‌های مختلف در بدن همراه باشد، هرچند رابطه علت و معلولی هنوز به‌طور کامل ثابت نشده است. @Scientoemtric

محققین و فعالان حوزه سلامت از تغییر نام بیماری PCOS استقبال کرده‌اند. این بیماری که قبلا با نام «polycystic ovary syndrome یا سندروم تخمدان پلی‌کیستیک» شناخته می‌شد، حالا «Polyendocrine metabolic ovarian syndrome یا سندروم تخمدانی متابولیک چندغده‌ای» (PMOS) نام گرفته تا بهتر نشان دهد که مشکل اصلی آن به اختلالات هورمونی و سیستم غدد درون‌ریز مربوط است، نه فقط تخمدان‌ها. این بیماری حدود یک نفر از هر هشت زن را درگیر می‌کند، اما در بسیاری از موارد یا تشخیص داده نمی‌شود یا اشتباه تشخیص داده می‌شود. نام قبلی آن از دهه ۱۹۳۰ رایج شده، چون چون که می‌توانست باعث ایجاد فولیکول‌هایی در تخمدان شود که با کیست اشتباه گرفته می‌شدند. محققان می‌گویند این نام‌گذاری اشتباه باعث شده بود تشخیص بیماری دیرتر انجام شود، مراقبت بیماران پراکنده و ناکامل باشد، انگ اجتماعی ایجاد شود و حتی مسیر تحقیقات و سیاست‌گذاری‌های سلامت هم محدود شود. نام جدید کمک می‌کند تمرکز اشتباه روی «کیست‌ها» کنار گذاشته شود و این بیماری به‌عنوان یک اختلال گسترده‌تر متابولیک و هورمونی شناخته شود. برای تغییر نام، یک فرایند جهانی و چندمرحله‌ای انجام شدهه که در آن ۵۶ سازمان علمی، پزشکی و گروه‌های بیماران مشارکت داشتند. همچنین بیش از ۱۴ هزار نفر شامل بیماران و متخصصان از سراسر جهان در نظرسنجی‌های مربوطه شرکت کرده اند. مقاله لنست: لینک گزارش گاردین: لینک @Scientometric

🔴اینترنت مسدود، اینترنت پرو و بی‌مسئولیتی دولت گفتگو با رکنا ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ کامبیز نوروزی، حقوقدان، در گفت‌وگو با خبرنگار رکنا درباره وضعیت اینترنت در ایران پس از آغاز جنگ و تداوم محدودیت‌ها اظهار کرد: متاسفانه سیاست‌های ایران در قبال اینترنت، سیاست‌هایی نادرست با واقعیت‌های جهان امروز است. شورای عالی فضای مجازی اساسا مبنای قانونی روشنی ندارد؛ باید در چارچوب قانون اساسی و قوانین عادی کشور عمل کند. اگر محدودسازی اینترنت به بهانه شرایط جنگی انجام شده، مطابق اصل ۷۹ قانون اساسی، اعمال هرگونه محدودیت باید به تصویب مجلس برسد. از سوی دیگر اگر واقعا ضرورت‌های جنگی ایجاب می‌کند اینترنت محدود شود؛ پس اینترنت پرو چه معنایی دارد؟ این موضوع پر از تناقض است. به نظر می‌رسد شرکت‌های اصلی ارائه‌دهنده اینترنت که با قطع یا محدودسازی اینترنت بین‌الملل بخشی از درآمدهای کلان خود را از دست داده‌اند، اکنون با سازوکاری بی‌ضابطه مانند اینترنت پرو، در پی جبران آن درآمدها هستند. در عین حال، هیچ شفافیتی درباره نحوه قیمت‌گذاری‌های عجیب و سنگین این سرویس وجود ندارد. طرفداران طرح صیانت، عملا از طریق اینترنت پرو و هزینه‌های سنگین آن، به هدف خود رسیده‌اند؛ وضعیتی که در آن تنها بخش بسیار محدودی از جامعه توانایی دسترسی به اینترنت آزاد و بین‌المللی را دارد. در این فضای آشفته، صاحبان قدرت نیز منافع خود را دنبال می‌کنند. همانطور که در سال‌های گذشته، فیلترینگ باعث شد میلیون‌ها شهروند ناچار شوند هر ماه هزینه‌های سنگینی برای خرید فیلترشکن پرداخت کنند، اکنون نیز به نظر می‌رسد درآمد حاصل از فروش اینترنت پرو جایگزین همان چرخه اقتصادی شده است. اینترنت در ایران به بستری برای سوءاستفاده، فساد مالی و رانت سیاسی تبدیل شده است. وزارت ارتباطات در حال فرار از مسئولیت است. اینکه این وزارتخانه اعلام می‌کند «از اینترنت پرو خبر نداشته»، یک موضع کاملا غیرمسئولانه است. وزارت ارتباطات حق ندارد نسبت به چنین مسئله‌ای بی‌اطلاع باشد. دولت و وزارت ارتباطات موظف‌اند به مردم توضیح دهند اینترنت پرو دقیقا چیست، بر چه اساسی ارائه می‌شود و مبنای این قیمت‌گذاری‌های سنگین چیست. حداقل وظیفه دولت، شفاف‌سازی و ارائه گزارش به افکار عمومی است. چرا باید شرایطی ایجاد شود که تنها افراد ثروتمند امکان خرید اینترنت پرو را داشته باشند؛ اما اکثریت مردم از دسترسی آزاد محروم بمانند؟ این تبعیض آشکار مالی و اجتماعی است. آقای پزشکیان و وزیر ارتباطات باید درباره این وضعیت توضیح دهند و مسئولیت بپذیرند. امروز وضعیت اینترنت در ایران در بستری غیرشفاف و غیرقانونی جریان دارد و هر فرد یا نهادی می‌تواند از این آشفتگی به نفع خود بهره‌برداری کند. دولت نباید مردم را نامحرم بداند. مردم حق دارند بدانند چه تصمیمی برای اینترنت کشور گرفته شده و چرا. انتظار حداقلی این است که دولت صادقانه با افکار عمومی صحبت کند و پاسخگو باشد. در حالی که اکنون شورای عالی امنیت ملی فراتر از حدود مسئولیت‌های خود عمل می‌کند و هیچ شفافیتی نیز وجود ندارد. البته از منظر حقوقی امکان طرح شکایت در دیوان عدالت اداری و دادگاه‌های عمومی وجود دارد؛ اما اینکه چنین شکایت‌هایی تا چه اندازه به نتیجه برسد، خود محل تردید است. https://t.me/kambiznouroozi

▫️مسئولِ منتقد؛ راهی برای گریز از پاسخ‌گویی "مسئول" واژه‌ای عربی و بر وزن "مفعول" است. در فرهنگ لغت عمید، برای این واژه دو معنا ذکر شده است: ۱. کسی که نسبت به امری وظیفه و تعهد دارد. ۲. کسی که مورد پرسش و بازخواست قرار می‌گیرد. بر اساس همین تعریف، مسئولیت با پاسخ‌گویی گره خورده است. کسی که مسئولیتی را می‌پذیرد، در واقع تعهد می‌دهد که وظایف مشخصی را انجام دهد و در برابر نتایج عملکرد خود پاسخ‌گو باشد. بنابراین، جایگاه "مسئول" با جایگاه "منتقد" تفاوت بنیادین دارد. منتقد معمولاً بیرون از دایره اجرا ایستاده است و عملکرد دیگران را ارزیابی می‌کند، اما مسئول، خود در مقام اجرا و تصمیم‌گیری قرار دارد و باید پاسخ‌گوی نتایج همان تصمیم‌ها باشد. اگر مسئولی توانایی انجام وظایف خود را ندارد یا موانع را چنان جدی می‌داند که امکان عمل مؤثر از او سلب شده است، راه شرافتمندانه و منطقی، کناره‌گیری و استعفاست؛ نه آن‌که همچنان در جایگاه قدرت باقی بماند و هم‌زمان در نقش منتقد ظاهر شود. با این حال، در کشور ما پدیده‌ای رایج شکل گرفته است: از عالی‌ترین مقام اجرایی تا کوچک‌ترین مسئول محلی، بسیاری به جای ارائه گزارش عملکرد و پذیرش مسئولیت، در مقام منتقد سخن می‌گویند. گویی هم‌زمان می‌توان از مزایا و اختیارات یک منصب بهره‌مند بود و در عین حال، خود را صرفاً ناظری ناراضی و بی‌تقصیر معرفی کرد. برای مثال، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات مسئول مستقیم حوزه ارتباطات کشور است، اما گاه او نیز مانند یک شهروند عادی از قطع اینترنت انتقاد می‌کند. وزیر علوم، وزیر بهداشت، معاونان آن‌ها و حتی رئیس‌جمهور نیز بارها در مقام منتقد ظاهر می‌شوند؛ در حالی که افکار عمومی انتظار دارد آنان به جای نقد شرایط، برای اصلاح آن اقدام کنند. نقد کردن، زمانی ارزشمند است که با اختیار و امکان عمل همراه نباشد. اما هنگامی که فرد در رأس مدیریت قرار دارد، نقدِ صرف نمی‌تواند جایگزین اقدام و پاسخ‌گویی شود. مسئولیت، پیش از هر چیز، تعهد به عمل است. بنابراین ترکیب "مسئولِ منتقد" در بسیاری از موارد، نشانه دلسوزی نیست، بلکه راهی برای گریز از پاسخ‌گویی است. جامعه از مسئولان انتظار دارد یا مشکلات را حل کنند، یا صادقانه اعلام کنند که قادر به حل آن نیستند و کنار بروند. زیرا مسئولیت بدون پاسخ‌گویی، معنای خود را از دست می‌دهد. 🆔 @irevidence

من کامنت دکتر کیارش آرامش (لینک) در مورد پست قبل (لینک) را برای ااعتراض به تعیین اندیکاسیون روان پزشکی حجامت اینجا می دهم: "مثال بارز دیگری از این که شبه‌علم چگونه تولید و منتشر می‌شود. ابتدا پژوهش‌هایی با روش‌شناسی ضعیف و مخدوش انجام می‌دهند. بعد آن را در مجلاتی که ادعا می‌کنند علمی‌اند اما جانبدار خودشان‌اند منتشر می‌کنند. تا اینجا توانسته‌اند کاری شبیه به علم، اما بیگانه با علم ، انجام دهند. یعنی تولید شبه‌علم. سپس، با تکیه بر حمایت سیاسی و دولتی آن شبه‌علم را تحت پوشش علم معتبر مبتنی بر شواهد(!) وارد دستورالعمل بالینی کشوری می‌کنند و برایش تعرفه وضع می‌کنند و در سلامت‌کده‌ها تیغ حجامت به تن نحیف مردم و پول طبابت رندانه را به جیب خود می‌زنند. هر چندوقت یک‌بار هم بیانیه می‌دهند که اگر خیراندیش و روازاده و تبریزیان شارلاتان و نابکارند، ما خیمه زدگان در وزارت و دانشگاه، علمی و متفاوتیم. افسوس که پریشانی این سلسله را پایان نیست."

📎 بیان دیدگاه اعتراض به تعیین اندیکاسیون‌ روان‌پزشکی حجامت سند وزارت بهداشت مدعی اثر این روش بر اضطراب شده

رییس انجمن علمی روان‌پزشکان ایران در نامه‌ای به معاون وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، به مفادی از نسخه‌ی جدید «شناسنامه و استاندارد خدمت حجامت....» اعتراض کرد.

 متن کامل نامه به قرار زیر است: پیرو انتشار نسخه جدید «شناسنامه و استاندارد خدمت حجامت تر یا حجامت با شرط (تیغ)»، بدین‌وسیله نظر انجمن علمی روان‌پزشکان ایران در خصوص بخش سلامت روان این سند به استحضار می‌رسد. تأکید این نامه مشخصاً بر بند ۱۲ اندیکاسیون‌ها با عنوان «بهبود برخی علائم روانی مثل اضطراب» است؛ هرچند بدیهی است که اشکالات ساختاری مشابه در سایر بخش‌های سند نیز قابل مشاهده بوده و این مکاتبه صرفاً به‌منظور تمرکز بر حوزه تخصصی انجمن تنظیم شده است. ۱. در بند ۱۲، اصطلاح «بهبود برخی علائم روانی مثل اضطراب» بدون تعریف عملیاتی، بدون ارجاع به معیارهای تشخیصی معتبر و بدون تعیین اینکه منظور کدام اختلال اضطرابی (در چارچوب طبقه‌بندی‌های پذیرفته‌شده بین‌المللی) است، به‌کار رفته است. چنین عبارت کلی و غیرمقیدی در یک سند رسمی با عنوان «استاندارد خدمت»، با اصول تدوین راهنماهای بالینی و ضرورت شفافیت تشخیصی همخوانی ندارد و می‌تواند موجب تفسیر موسع در کاربرد بالینی گردد. ۲. مقاله‌ای که در منابع این سند برای حوزه سلامت روان مورد استناد قرار گرفته است (مرور نظام‌مند منتشرشده در سال ۲۰۲۲)، به‌روشنی نشان می‌دهد که شواهد موجود درباره اثر حجامت بر متغیرهای روانی محدود، ناهمگون و عمدتاً مبتنی بر مطالعات با کیفیت روش‌شناختی پایین است. این مقاله خود نیز تصریح می‌کند که تنها تعداد اندکی کارآزمایی تصادفی‌شده وجود دارد و بیشتر آنها دارای کیفیت پایین هستند و برای تعیین اثربخشی حجامت در حوزه سلامت روان، انجام مطالعاتی با طراحی دقیق‌تر ضروری است. بنابراین، این منبع از نظر سطح شواهد، واجد کیفیتی نیست که بتواند مبنای درج اندیکاسیون درمانی در یک استاندارد ملی خدمت برای اختلالات یا علائم روان‌پزشکی قرار گیرد. ۳. در سند حاضر، جایگاه این مداخله در الگوریتم درمانی اضطراب یا سایر اختلالات احتمالی مشخص نشده است، در حالی که درمان‌های دارویی و غیردارویی مبتنی بر شواهد برای اختلالات اضطرابی دارای موقعیت روشن در راهنماهای معتبر هستند. در غیاب تعیین دقیق جایگاه این مداخله در الگوریتم درمان، امکان ارزیابی نسبت آن با درمان‌های خط اول و مبتنی بر شواهد وجود ندارد. ۴. افزون بر موارد فوق، فرایند تدوین سند نیز بدون مشارکت انجمن‌های علمی مرتبط با سلامت روان انجام شده است. در حوزه‌های بین‌رشته‌ای، رعایت اصول مشارکت ذی‌نفعان، شفافیت روش‌شناختی و درجه‌بندی صریح شواهد از ارکان تدوین استانداردهای بالینی است. عدم رعایت این اصول، اعتبار علمی و انسجام سیاست‌گذاری سلامت را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با توجه به موارد فوق، انجمن علمی روان‌پزشکان ایران بند ۱۲ سند مورد نظر را فاقد اعتبار می‌داند. این انجمن آمادگی خود را برای همکاری کارشناسی در هرگونه بررسی علمی اسناد مرتبط با حوزه سلامت روان اعلام می‌دارد. #دیدگاه #اعتراض #حجامت

مقاله جدیدی در مجله لنست (لینک) با عنوان «Damage to Pasteur Institute of Iran threatens regional health security» منتشر شده که به آسیب گسترده واردشده به انستیتو پاستور ایران ر حملات هوایی اخیر و پیامدهای آن برای سلامت عمومی منطقه اشاره می‌کند. نویسندگان تاکید کرده اند که این مرکز طی بیش از یک قرن، نقش مهمی در تولید واکسن، پایش بیماری‌های عفونی، تشخیص آزمایشگاهی و مقابله با همه‌گیری‌ها داشته و از کار افتادن آن می‌تواند توان پاسخ به طغیان بیماری‌ها را در ایران و منطقه به‌شدت تضعیف کند. @Scientometric

تایج یک مطالعه کارآزمایی بزرگ در مجله لنست (لینک) نشان داده است که فقط انجام یک بار غربالگری با کولونوسکوپی می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را حدود ۱۹٪ کاهش دهد. در این مطالعه بیش از ۸۴ هزار نفر از نروژ، سوئد و لهستان شرکت داشته‌اند و مدت زمان پیگیری ۱۳ سال بوده است (لینک مقاله در لنست). قبلا نتایج پیگیری ده ساله این مطالعه در مجله NJEM منتشر شده بود که کاهش ۱۸% را نشان می داد. (لینک) با این حال، کاهش معنی‌داری در مرگ‌ومیر ناشی از سرطان روده بزرگ مشاهده نشده است. یکی از دلایل احتمالی این موضوع، پایین‌تر بودن مرگ‌ومیر واقعی سرطان روده در جمعیت مطالعه نسبت به چیزی بوده که هنگام طراحی مطالعه انتظار آن وجود داشته است. این مطالعه یکی از مهم‌ترین شواهد بلندمدت درباره اثر واقعی کولونوسکوپی در غربالگری سرطان روده محسوب می‌شود. برخی یافته ها و بحث های مهم مقاله: خطر سرطان کولورکتال در مردان نسبت به زنان در هر دو گروه مطالعه بیشتر بوده است. کولونوسکوپی ممکن است در مردان نسبت به زنان مؤثرتر باشد، اما این تفاوت‌ها از نظر آماری معنی‌دار نبوده اند. کولونوسکوپی بروز سرطان کولورکتال در کولون دیستال را ۲۱٪ کاهش داده اما برآورد اثر در کولون پروگزیمال کمتر و با دقت پایین‌تر بوده است. از بین افرادی که به غربالگری دعوت شده بودند، فقط حدود ۴۲٪ در برنامه غربالگری کولونوسکوپی شرکت کرده اند. در کل جمعیت دعوت شده، کاهش ریسک 19% بوده اما اگر آنالیز per-protocol در نظر گرفته شود، کاهش خطر سرطان به ۴۵ درصد می رسد. حتی بدون غربالگری هم، مرگ ناشی از سرطان کولورکتال نسبتا کم است. شواهد کافی نداریم که کولونوسکوپی واقعا مرگ‌ومیر را کاهش داده باشد. غربالگری ممکن است حتی اگر خطر مرگ را کاهش ندهد، در صورتی که از ابتلا به سرطان جلوگیری کند، قابل توجیه باشد. در سطح کلی و جامعه، مزایای غربالگری باید در برابر سایر هزینه‌هایی که به ارتقای سلامت عمومی کمک می‌کنند، سنجیده شود. مطالعات مرتبط قبلی از کانال (لینک): قبلا مطالعه کارآزمایی بالینی با نام COLONPREV، بر روی حدود ۶۰ هزار نفر در لنست منتشر شده بود که طی آن non-inferiority برای تست ایمونوشیمیایی مدفوع (faecal immunochemical test) نسبت به کولونوسکوپی (برای مرگ و میر ناشی از سرطان روده بزرگ در طی ده سال) مشخص شده بود. در واقع در این مطالعه نشان داده شده بود که آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع برای تشخیص خون مخفی در مدفوع، می تواند به اندازه کولونوسکوپی در جلوگیری از مرگ و میر ناشی از سرطان روده بزرگ موثر باشد. همین طور در مطالعه ای در JAMA Oncology، با حدود ۲۰۰,۰۰۰ شرکت‌کننده که تا ۳۲ سال پیگیری داشته اند، مشخص شده بود که افرادی که نتیجه کولونوسکوپی غربالگری آن‌ها منفی باشد، ممکن است حداقل تا ۲۰ سال نیازی به تکرار آن نداشته باشند. @Scientometric

بر اساس اعلام جدید Scimago، برای اولین بار، تعداد مقالات علمی سالیانه عربستان از ایران پیشی گرفته است. از نظر تعداد مقاله، در 2025 عربستان از ایران پیشی گرفته و حالا ایران در رتبه سوم بعد از ترکیه و عربستان قرار دارد. (در خاورمیانه) سال 2023 بود که بعد از این که سالها ایران رتبه اول خاور میانه بود، ترکیه در رتبه اول قرار گرفت. در کل دنیا نیز جایگاه ایران از نظر تعداد مقاله در 2024، رتبه 16 جهان بود و حالا در 2025 با دو پله تنزل به رتبه 18 دنیا رسیده است. (پیشی گرفتن هلند و عربستان) از نظر تعداد ارجاعات، در 2025 ایران رتبه سوم بعد از عربستان و ترکیه را دارد. این برای شاخص اچ و برای همه سالها ا ز1996 تا 2025 به این ترتیب است: اسرائیل، ترکیه، عربستان و ایران @Scientometric

مجله نیچر در گزارشی با عنوان "Heartbreaking': Iranian scientists on losing labs, libraries and liberty"، از وضعیت نگران‌کننده دانشمندان ایرانی در میانه جنگ و قطع اینترنت نوشته است. (لینک) جایی که بمباران زیرساخت‌های غیرنظامی به چندین دانشگاه (حدود ۳۰ دانشگاه طبق اعلام جمعیت هلال‌احمر ایران)، آزمایشگاه و حتی کتابخانه‌ها آسیب زده و برخی پژوهشگران در مورد از دست رفتن داده‌ها، ارتباطات علمی و سال‌ها کار پژوهشی گفته‌اند. در این گزارش، از تاثیر مستقیم حملات بر موسسات و دانشگاه‌هایی مثل شریف، اصفهان و پاستور، نابودی هزاران کتاب و مقاله، و همچنین نگرانی گسترده از آینده علم در ایران بعد از جنگ و تشدید فشارهای حکومتی صحبت شده است. در گزارش نیچر آمده که پیش از شروع جنگ، بسیاری از دانشجویان و دانشگاهیان در اعتراضات برای دموکراسی، حقوق بشر و آزادی شرکت داشتند. اعتراضاتی که در دی ماه سرکوب شد و تعدادی از دانشجویان در آن کشته شدند. همچنین گفته شده دولت کنترل شدیدی بر دانشگاه‌ها دارد و نگرانی وجود دارد که بعد از پایان جنگ، این فشارها بیشتر شده و با منتقدان برخورد شود. نیچر در این گزارش با چند پژوهشگر و دانشگاهی صحبت کرده است که می توانید متن کامل صحبت هایشان را در گزارش ببینید. من فقط تقریبا یک جمله یا بخش کوتاه از هر فرد را اینجا قرار داده ام عبیده جعفری، فیزیک‌دان از دانشگاه صنعتی اصفهان: "سردبیران مجلات و داوران باید درک کنند که شرایط اجازه پاسخ سریع نمی‌دهد و دانشمندان ایرانی ممکن است در انتشار نتایج خود عقب افتاده باشند" حامد بیکران بهشت، پژوهشگر اخلاق علم از موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور: "پژوهشگران به دلیل قطعی اینترنت و شرایط جنگی احساس ناامنی دارند و نمی‌توانند روی کارشان تمرکز کنند." علی گرجی، پژوهشگر علوم اعصاب (neuroscientist) در دانشگاه مونستر آلمان که با مرکز شفا در تهران همکاری دارد: "جامعه علمی جهان باید در برابر حمله به زیرساخت‌های پژوهشی صدای بلندتری داشته باشد. می‌توان یک ساختمان را دوباره ساخت، اما اگر حمله به دانشگاه‌ها عادی شود، در هر جنگ احمقانه‌ای ممکن است تکرار شود. و این ایده از تخریب یک ساختمان خیلی مخرب‌تر است" ابراهیم آزادگان، از دانشگاه شریف: کتابخانه‌ای از کتاب‌هایی که در طول سال‌ها پژوهش و کار آکادمیک جمع کرده بود، در یک لحظه از بین رفت. وقتی دانشگاه بمباران شده، صبح روز بعد به دانشگاه رفته و دیده است که دفترش که بیش از هزار کتاب در آن بوده، نابود شده است. "آثاری که با آن‌ها زندگی کرده بودم، با آن‌ها رشد کرده بودم و دوستشان داشتم، در یک لحظه از بین رفتند" "با خودم فکر می‌کردم چطور ممکن است چنین حمله‌ای به یک دپارتمان فلسفه در یک دانشگاه غیرنظامی انجام شود. این یک اقدام واقعا بی‌رحمانه و وحشیانه بود" و امیرطاهر تائبی، از فارغ‌التحصیلان شریف از دانشگاه لیهای (Lehigh University ): "نمی‌توانم میزان اندوهم را از دیدن آسیب به دانشگاه محل تحصیلم بیان کنم" در کنار این‌ها گزارش همچنین به وضعیت زندانی بودن دانشجویان و دانشگاهیان از جمله احمدرضا جلالی و علی یونسی و نقل‌قول‌هایی از خانواده‌هایشان هم پرداخته است @Scientometric