‌Peter Shutter

بذار از یه جایی شروع کنم که همه‌مون می‌شناسیمش. یه نفر دو تا عکس میذاره؛ چهار تا ویو میخوره. از همین چهار نفر، دو نفر می‌نویسن: «عالیه.» همین. دقیقا همین چهار کلمه‌ی الکی کافیه که یه آدم، ظرف چند ثانیه، از صفر بره روی ابرها بشینه و از اون بالا به بقیه نگاه کنه. انگار یه دکمه‌ی مخفی وجود داره که با فشرده‌شدنش، آدم یادش میره دیروز کی بوده یادش میره تا همین چند وقت پیش بلد نبوده نور رو بخونه، ترکیب‌بندی رو بفهمه یا حتی بدونه چرا یه کادر جذابه و یکی نه. یادش میره آدم‌هایی که امروز اسمشون رو با افتخار به عنوان رفرنس و استاد به زبون میاره، سال‌ها شکست خوردن، عکس‌های بد گرفتن، دور ریختن، دوباره امتحان کردن و بارها از نو شروع کردن تا کم‌کم به چیزی رسیدن که اسمش نگاهه. ولی اینجا گاهی داستان برعکسه. انگار بعضیا اول عکاس به دنیا اومدن، بعد دست‌وپا درآوردن. فکر میکنن استعداد یعنی چند تا لایک، چند تا کامنت و چند نفر که زیر عکس بنویسن «شاهکار». در حالی که لایک، معیار هنر نیست. کامنت هم نیست. حتی تعداد آدم‌هایی که می‌شناسنت هم نیست. لایک بیشتر از هر چیز، معیار دیده‌شدنه؛ معیار الگوریتمه، روابطه و اینه که چند نفر امروز حوصله داشتن اسکرول کنن و روی صفحه‌ت مکث کنن. حالا بیایم یه بار با خودمون رو راست باشیم؛ نه با اون چند تا آدم چاپلوس. واقعیت اینه که بخش بزرگی از این کامیونیتی، که من هم جزوشم، هنوز در ابتدای مسیرن. یکی یه سری عکس رندوم و بی‌معنی میگیره و اسمش رو میذاره اثر هنری یکی عکس‌هاش واقعا قشنگه؛ فقط قشنگ. یه پوسته‌ی زیبا، بدون حرف، بدون معنا، بدون نگاه مشخص. و یکی که اتفاقا تلخ‌تره ، واقعا استعداد داره. عکس‌هاش خوبه. اما همین «خوب بودن» رو تبدیل کرده به مدرک برتری خودش نسبت به بقیه. فکر می‌کنه چون کادربندیش درسته، از یه جنس دیگه‌ست. فکر می‌کنه بهترین عکاس دالقوزآباده و کسی حق نداره این تصور رو زیر سوال ببره. و بعد میرسیم به قشنگ‌ترین تناقض این کامیونیتی: طرف عکسش رو منتشر می‌کنه. توی چنل میذاره. توی گروه میفرسته. با آب‌وتاب ازش تعریف میکنه و منتظر میمونه ببینه چند نفر دیدنش، چند نفر قلب فرستادن و چند نفر گفتن عالیه. یعنی خودش، با پای خودش، عکسش رو آورده وسط میدان قضاوت. اما همین که یکی به‌جای «قشنگه» بگه: «این بخش ترکیب‌بندیش ضعیفه» یا: «این ایده تکراریه» یا حتی: «فکر می‌کنم این ادیت به عکس ضربه زده» یهو درها بسته میشن. میگه: شما صلاحیت نظر دادن ندارید خب ببخشید، گنده‌گوز عزیز؛ این کارت صلاحیت رو کی صادر کرد؟ کدوم اداره؟ تو که خودت عکست رو گذاشتی جلوی چشم بقیه و منتظر تییدشون بودی، دیگه نمیتونی به صورت انتخابی با قضاوت برخورد کنی نمی‌تونی بگی این نگاه حق دیده‌شدن داره چون ازم تعریف می‌کنه، ولی اون یکی حق نداره چون ازم سال میپرسه. این یعنی تو دنبال دیده‌شدن نیستی دنبال تأییدی و این دوتا اصلا یکی نیستن. عکاسی یه زبونه مثل هر زبان دیگه‌ای، بلد نبودنش گناه نیست. همه از صفر شروع کردیم. همه یه روزی عکس بد گرفتیم. همه یه زمانی فکر کردیم یه فریم معمولی، شاهکاره. اشتباه کردن طبیعیه چیزی که خطرناکه، ناتوانی در پذیرفتن اشتباهه. مشکل از جایی شروع می‌شه که یه نفر با چهار تا کامنت الکی، فکر می‌کنه دیگه به مقصد رسیده. غرور دقیقا همون جایی شروع می‌شه که آدم فکر می‌کنه دیگه چیزی برای یاد گرفتن نداره و از همون لحظه، رشد تموم میشه بعدش فقط تکراره همون فریم‌ها، همون نگاه، همون ادعا، همون توهم؛ فقط با تاریخ جدید. پس دفعه‌ی بعد که یکی گفت «عکست ایراد داره»، قبل از اینکه سریع گارد بگیری و از خودت دفاع کنی، فقط یه لحظه مکث کن و از خودت بپرس: دارم از هنرم دفاع می‌کنم، یا از غرورم؟ چون شاید بزرگ‌ترین تفاوت بین یه عکاس که هنوز داره رشد می‌کنه و یه عکاس که فقط فکر میکنه رشد کرده، دقیقا میتونه همین سوال باشه.