مَه‌خوربانو‟

بنگر چه جان های گرامی رفتند از دست

جهان سنگدل‌تر و خدا ساکت‌تر از آن بود که انتظارش را داشتیم!

آنجا که انسانی از جمع کنار می‌نشیند و در خویش حصاری از «خودبسندگی» می‌کشد، فلسفه نه دستش را می‌گیرد و نه به او قدرتی می‌بخشد؛ بلکه همچون افیونی سرد و جرح‌گر، او را از جهان بیش از پیش گسست می‌دهد. فلسفه—اگر به‌جای ریشه دواندن در زندگی، در انتزاع لانه افکند—انسان را در پوسته‌ای سخت از تأملی بی‌ثمر محبوس می‌کند؛ و همین حبس، همین انزوا، خود به‌تدریج به نیرویی ویران‌گر بدل می‌شود. «فلسفهٔ راستین» باید از زندگی نیرو بگیرد، نه از گریز از آن. اما هنگامی که انسانِ ضعیف، انسانِ کناره‌گیر، به فلسفه پناه می‌برد، فلسفه همچون بیماری‌ای همزاد درمی‌آید که ضعف او را تشدید می‌کند. به تعبیر ژرفی، فلسفه در چنین وضعی «در موضع راستین خود نیست» و خطری مراگ‌آور دارد: نه چون اصابتی واضح، بلکه چون خلوتی که می‌پوساند. فلسفه، اگر از عصاهٔ زندگی جدا شود، نه راه نجات که راه تباهی‌ست؛ نه نیروی بیداری، که نیروی انزوا؛ و ناتوان را—به دستِ خِرَد—آهسته به قعرِ نیستی می‌کشاند. ن‌ن۱۸۴۶ Nptonn

Hola mis amor