Музей народнай архітэктуры і побыту

🎨 Перад вамі — палатно «Матчын абраз» з пранізлівага цыкла «Чарнобыльская трагедыя». Яго аўтар — выдатны беларускі мастак і мастацтвазнаўца Віктар Фёдаравіч Шматаў (1936–2006), які прысвяціў наступствам той страшнай аварыі цэлы жывапісны цыкл. 🏚 На карціне адлюстраваны драматычны момант: жыхарка вёскі Калыбань (Брагінскі раён, Гомельская вобласць) назаўсёды пакідае сваю хату пасля чарнобыльскай катастрофы. 🕯 Гэтая кампазіцыя — магутны сімвал тысяч маці. Тых, хто да апошняга не хацеў пакідаць зямлю продкаў, і тых, хто з болем сыходзіў, забіраючы з сабой толькі самае дарагое і святое — сямейны абраз. У абліччы гэтай жанчыны сабраны ўвесь боль страчанай радзімы, шчымлівы смутак развітання і, адначасова, непахісная сіла беларускага духу. 🕊 «Матчын абраз» — гэта сапраўдны помнік нашым жанчынам, якія прайшлі праз найцяжэйшыя выпрабаванні, калі рушыўся звыклы ўклад, а родныя хаты станавіліся часткай чужой і бязмоўнай зоны адчужэння. Але нават тады яны змаглі захаваць чалавечую годнасць, веру, надзею і бязмежную любоў да свайго краю.

Рубрыка «Матуліны скарбы» Дарагія сябры! Сёння, у Год беларускай жанчыны, мы хочам падзяліцца з вамі асаблівым творам з фондаў Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту. Гэта карціна, якая кранае да самай глыбіні душы і прымушае спыніцца...

🔆 Цікавосткі з гісторыі Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту 🏡 ✨ Ідэя беларускага скансэна нарадзілася больш за 100 гадоў таму. 🎨 Стварыць музей народнай архітэктуры пад адкрытым небам прапанаваў у 1908 годзе мастак Фердынанд Рушчыц. ❌ Аднак Першая сусветная вайна, а потым Вялікая Айчынная перашкодзілі ажыццяўленню гэтае задумы. 📜 9 снежня 1976 года ўрадам рэспублікі была прынята Пастанова № 347 «Аб стварэнні Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту». Для яе рэалізацыі загадам Міністэрства культуры арганізавана адпаведная рабочая група. ✍🏻 Пачалася вялікая навукова-экспедыцыйная работа па рэгіёнах краіны з мэтай вывучэння, пошуку, фіксацыі і перавозкі помнікаў народнай драўлянай архітэктуры, прадметаў побыту, рамёстваў і промыслаў музейнага значэння. ✅ Сёння ў склад экспазіцыі музея ўваходзяць каля 30 аб'ектаў, частка якіх знаходзіцца ў стадыі рэстаўрацыі. 🏛 Сачыце за навінамі разам з газетай «Культура».

Наперад у мінулае 🕰 Працягваем знаёміцца з архівам Рабочай групы Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту канца 1970–1980-х гг. Сёння ў нашым фокусе — рэгіён Панямонне. Чым ён адметны? - Архітэктурай драўляных касцёлаў ⛪️ - Традыцыйнымі хатамі са стрэхамі з «залобкам» і «прычолкам» 🏡 - Цікавымі гаспадарчымі пабудовамі: свіронкамі і лямусамі з адмысловымі галерэямі на галоўным фасадзе. 🔎 Унікальная знаходка: У вёсцы Падбалоцце (Зэльвенскі раён) даследчыкі зафіксавалі і абмералі рэдкую хату са страхой «на сохах». Гэта вельмі старажытны спосаб уладкавання даху, пры якім асноўнымі апорнымі элементамі каркаса страхі выступаюць магутныя дубовыя слупы. Яны ўкапваліся прама ў зямлю ўздоўж падоўжнай восі будынка.

🔆 Цікавосткі з гісторыі Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту 🏡 ✨ Ідэя беларускага скансэна нарадзілася больш за 100 гадоў таму. 🎨 Стварыць музей народнай архітэктуры пад адкрытым небам прапанаваў у 1908 годзе мастак Фердынанд Рушчыц. ❌ Аднак Першая сусветная вайна, а потым Вялікая Айчынная перашкодзілі ажыццяўленню гэтае задумы. 📜 9 снежня 1976 года ўрадам рэспублікі была прынята Пастанова № 347 «Аб стварэнні Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту». Для яе рэалізацыі загадам Міністэрства культуры арганізавана адпаведная рабочая група. ✍🏻 Пачалася вялікая навукова-экспедыцыйная работа па рэгіёнах краіны з мэтай вывучэння, пошуку, фіксацыі і перавозкі помнікаў народнай драўлянай архітэктуры, прадметаў побыту, рамёстваў і промыслаў музейнага значэння. ✅ Сёння ў склад экспазіцыі музея ўваходзяць каля 30 аб'ектаў, частка якіх знаходзіцца ў стадыі рэстаўрацыі.

Як думаеце, што гэта такое? 🤔 Памазок для галення? А вось і не! ❌ Гэта шчотка, альбо шчэсць ✨ Кожная гаспадыня павінна была мець такую рэч у хаце, каб часаць кужаль! 🌾 Шчотка зроблена са свінога шчаціння і складаецца з працоўнай часткі (ворса) і ручкі. Ручка сплецена з папярочных палос шчаціння, замацаваных ніткамі і прапітаных воскам 🕯️ Знізу ручкі зроблена адмысловае паглыбленне. ⏳ Час вырабу: 1930-я гады 📍 Месца бытавання: вёска Слонімцы, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць

Як думаеце, што гэта такое? 🤔 Памазок для галення? А вось і не! ❌ Гэта шчотка, альбо шчэсць ✨ Кожная гаспадыня павінна была мець такую рэч у хаце, каб часаць кужаль! 🌾 Шчотка зроблена са свінога шчаціння і складаецца з працоўнай часткі (ворса) і ручкі. Ручка сплецена з папярочных палос шчаціння, замацаваных ніткамі і прапітаных воскам 🕯️ Знізу ручкі зроблена адмысловае паглыбленне. ⏳ Час вырабу: 1930-я гады 📍 Месца бытавання: вёска Слонімцы, Пружанскі раён, Брэсцкая вобласць

🌾 22 жніўня з 14:00 да 15:00 Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту запрашае на «Дажынкі». 🔆 Дажынкі — старажытнае беларускае народнае свята, якое завяршае жніво і ўраджайны год. Яно суправаджалася абрадамі, танцамі, песнямі і пачастункамі. 🍞 Адзначалі Дажынкі падчас трэцяга Спасу — свята хлеба. У аснове дажыначных абрадаў ляжаць рытуалы, якія праводзіліся каля апошніх каласоў жыта, так званай «барады».

— Мы прапануем гасцям цікавую і пазнавальную праграму: пакажам рэканструкцыю абраду «Дажынкі», запросім паўдзельнічаць у народных гульнях, далучыцца да беларускіх танцаў і нават прыняць удзел у незвычайным майстар-класе па ўборцы ўраджаю сярпамі, — распавялі нашай рэдакцыі ва ўстанове.

📍 Мінскі раён, аг. Азярцо 📞 +375 (44) 754-52-91 🏛 Сачыце за навінамі разам з газетай «Культура».

🔆 Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту запрашае паўдзельнічаць у свяце «Спасаўка-ласаўка». «Спасаўка-ласаўка» — так у народзе называюць Успенскі пост, які цягнецца з 14 па 29 жніўня і аб’ядноўвае тры хрысціянскія святы, якія ў народнай традыцыі былі пераасэнсаваны і атрымалі свае назвы: 🍯 14 жніўня — макавы ці мядовы Спас, 🍎 19 жніўня — яблычны Спас, 🍞 29 жніўня — хлебны ці арэхавы Спас, альбо Спас на палатне.

— Перыяд «Спасаўкі-ласаўкі» быў адным з самых напружаных у жыцці нашых продкаў, — распавялі ва ўстанове. — У гэты час прырода шчодра надзяляе чалавека сваім багаццем: ідзе ўборка збожжавых культур, у садах і агародах паспявае садавіна. А ў цэрквах асвячаліся прынесеныя вернікамі дары.

Гасцей імпрэзы чакае: расповед пра гісторыю свята; расповед пра выставу «Пчалярства на Беларусі»; асвячэнне святаром вады, яблыкаў, мёду, хлеба, зерня; традыцыйныя беларускія танцы і гульні. 🗓 15 жніўня 🕰 З 14:50 да 16:20 🏛 Сачыце за навінамі разам з газетай «Культура».

🟥 Матуліны скарбы ў кадры! 🟩 Паглядзіце на два рарытэты з вёскі Будзічы (Віцебская вобласць) 🏡: 📅 1934 — посцілка «у клетку» з палатняным перапляценнем. 📅 1931-1940 — посцілка «у палоску» з саржавым перапляценнем. Памеры аднолькавыя — 190×150 см, выраблены з шарсці, але глядзяцца зусім па-рознаму! У адной — гульня квадратаў, у другой — рытм каляровых палос. 😍🧵 🎯 А вось у нашым сектары «Паазер’е» вы можаце ўбачыць двор менавіта з гэтай вёскі! Там жа чакае калаўротная майстэрня 🪚 і хуткі міні-курс ароматэрапіі ў хаце батрака 🌿🌸. Прыязджайце дыхнуць гісторыяй! 🚀

📍 Цікавы факт: гэты комплекс бытаваў у XIX — пачатку XX ст. на тэрыторыі Кобрынскага і Жабінкаўскага раёнаў. Яго вылучае: ✔️ Прадуманасць формаў ✔️ Віртуозная распрацоўка арнаменту ✔️ І, вядома, намітка — галаўны ўбор, які надаваў фігуры дзіўную пластычную стройнасць і завершанасць усяму вобразу. Летні камплект (кашуля, спадніца, фартух) у спалучэнні з наміткай гучыць як адзіная сімфонія беларускага стылю. 🎶

🕰️ Архіўная знаходка: як нараджаўся музей пад адкрытым небам Працягваем наша падарожжа па архівах Рабочай групы Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту. Сёння — загляд у 1970–1980-я гады. 📸 Тады ў экспэдыцыях вырашалася задача памаштабней, чым проста фіксацыя драўляных цэркваў і хат. Галоўнай мэтай быў збор прадметаў жыцця, якія зараз складаюць залаты фонд музея. Прылады, посуд, мэбля, але самае чароўнае — беларускі тэкстыль. Гэта было не проста калекцыянаванне, а вяртанне культурнай памяці. 🙌 ✨ Гераіня гэтых кадраў — Ала Мікалаеўна Нароўская. Вядомы этнограф, мастацтвазнаўца і кандыдат гістарычных навук, яна ў пачатку 1980-х працавала ў складзе той самай Рабочай групы. А звярніце ўвагу, у якім касцюме яна зафіксавана на фота! Гэта кобрынскі народны строй — сапраўдны шэдэўр Заходняга Палесся. 🤩

Паглядзіце на самыя яскравыя моманты суботняга фестываля 🤩

✨Белорусская дуда и литература: в Музее архитектуры и быта проходит масштабный фестиваль "Дударскі фэст"

🔍 Канструкцыя: Кола і прадзільны апарат размешчаны на аснове на адным узроўні. Педаль мацуецца да ножак, адным канцом злучана з перадатачнай планкай - ківачом, які ў сваю чаргу мацуецца да восі кола. Прадзільны апарат складаецца са стрыжня і насаджаных на яго вілкі, шпулькі і калёсіка. Калёсіка і шпулька злучаны з колам перадатачным шнуром. 🖌 Дэтальны выгляд: Ножкі асновы, стойкі, на якіх мацуюцца кола, і прадзільны апарат, і спіцы кола фігурна вытачаны на такарным станку. Гэта сведчыць аб майстэрстве рамесніка і яго ўвазе да дэталяў. Расійская імперыя; Магілёўская губерня; Гомельскі павет; Палянаўка, вёска; пачатак 20 ст. 📚 Гісторыя бытавання: Бытаваў у сям'і Дзёмінай Ніны Аляксееўны ў вёсцы Палянаўка Веткаўскага раёна Гомельскай вобласці. Выкарыстоўваўся для механізаванага прадзення нітак з воўны, льняной і пяньковай кудзелі.

Калаўрот ляжак 📜 ✨ Эксклюзіў з фонду музея! ✨ Калаўрот-ляжак - гэта сапраўдны ўнікальны артэфакт нашай народнай культуры. Ён складаецца з асновы ў выглядзе прамавугольнай дошкі на чатырох ножках, педалі з ківачом, кола і прадзільнага апарату.