گفتوشنود
Відкрити в Telegram
در صفحهی «گفتوشنود» مطالبی مربوطبه «رواداری، مدارا و همزیستی بین اعضای جامعه با باورهای مختلف» منتشر میشود. https://dialog.tavaana.org/ Instagram.com/dialogue1402 Twitter.com/dialogue1402 Facebook.com/1402dialogue
Показати більше5 351
Підписники
+124 години
+67 днів
+7730 днів
Триває завантаження даних...
Схожі канали
Хмара тегів
Вхідні та вихідні згадування
---
---
---
---
---
---
Залучення підписників
вересень '26
вересень '26
+36
в 5 каналах
серпень '26
+208
в 16 каналах
Get PRO
липень '26
+156
в 15 каналах
Get PRO
червень '26
+205
в 20 каналах
Get PRO
травень '26
+112
в 19 каналах
Get PRO
квітень '26
+108
в 10 каналах
Get PRO
березень '26
+129
в 17 каналах
Get PRO
лютий '26
+143
в 7 каналах
Get PRO
січень '26
+104
в 11 каналах
Get PRO
грудень '25
+138
в 18 каналах
Get PRO
листопад '25
+173
в 24 каналах
Get PRO
жовтень '25
+155
в 21 каналах
Get PRO
вересень '25
+133
в 16 каналах
Get PRO
серпень '25
+139
в 18 каналах
Get PRO
липень '25
+155
в 19 каналах
Get PRO
червень '25
+190
в 24 каналах
Get PRO
травень '25
+120
в 21 каналах
Get PRO
квітень '25
+111
в 25 каналах
Get PRO
березень '25
+147
в 27 каналах
Get PRO
лютий '25
+103
в 18 каналах
Get PRO
січень '25
+215
в 19 каналах
Get PRO
грудень '24
+171
в 20 каналах
Get PRO
листопад '24
+162
в 25 каналах
Get PRO
жовтень '24
+169
в 21 каналах
Get PRO
вересень '24
+223
в 21 каналах
Get PRO
серпень '24
+162
в 25 каналах
Get PRO
липень '24
+149
в 21 каналах
Get PRO
червень '24
+126
в 22 каналах
Get PRO
травень '24
+234
в 25 каналах
Get PRO
квітень '24
+297
в 29 каналах
Get PRO
березень '24
+277
в 29 каналах
Get PRO
лютий '24
+265
в 25 каналах
Get PRO
січень '24
+361
в 34 каналах
Get PRO
грудень '23
+317
в 27 каналах
Get PRO
листопад '23
+421
в 29 каналах
Get PRO
жовтень '23
+339
в 23 каналах
Get PRO
вересень '23
+208
в 0 каналах
Get PRO
серпень '23
+300
в 0 каналах
Get PRO
липень '23
+3 954
в 0 каналах
| Дата | Залучення підписників | Згадування | Канали | |
| 06 вересня | +4 | |||
| 05 вересня | +6 | |||
| 04 вересня | +5 | |||
| 03 вересня | +7 | |||
| 02 вересня | +3 | |||
| 01 вересня | +11 |
Дописи каналу
بهزاد سالکی، مترجم و پژوهشگر مطالعات ادیان، درگذشت
بهزاد سالکی، پژوهشگر برجسته مطالعات ادیان، مترجم و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، در سن ۸۰ سالگی درگذشت.
بهزاد سالکی (متولد ۱۳۲۵) از چهرههای شناختهشده و اثرگذار در حوزههای فلسفه دین، تاریخ ادیان و اسطورهشناسی بود که سالها عمر خود را صرف پژوهش، تألیف و برگردان متون کلیدی در حوزه دینپژوهی کرد.
او علاوه بر فعالیتهای آکادمیک و عضویت در هیئت علمی مؤسسه حکمت و فلسفه، آثار ارزشمندی را به جامعه علمی و فرهنگی ایران معرفی کرد. از برجستهترین آثار ترجمه و تألیفشده توسط وی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• «تاریخ اندیشههای دینی» (اثر سترگ میرچا الیاده در سه جلد)
• «مقدس و نامقدس: ماهیت دین» نوشته میرچا الیاده
• «یهودیت: بررسی تاریخی» نوشته ایزیدور اپستاین
• «عرفان مسیحی و بودایی» نوشته دایستز تیتارو سوزوکی
• کتابها و مقالاتی در حوزه «فلسفه دین» و تفسیرهای نوین دینی
درگذشت این استاد و مترجم پیشکسوت، ضایعهای برای جامعه دانشگاهی، پژوهشگران فلسفه و حوزه مطالعات ادیان در ایران به شمار میرود.
#بهزاد_سالکی #فلسفه #مطالعات_ادیان #گفتگو_توانا
| 2 |  +9«خدا؟ آری؛ دین؟ نه»
خداباوران بدون دین چه میگویند؟
پژوهشها و نظرسنجیهای سالهای اخیر نشان میدهند که گروه بزرگی از ایرانیان، در حالی که هنوز به خدا، آفریدگار یا نوعی نیروی برتر از انسان باور دارند، دیگر خود را پیرو اسلام یا هیچ دین و مذهب مشخصی نمیدانند. بسیاری از ایرانیان نیز گفتهاند که در طول زندگی باور مذهبی پیشین خود را کنار گذاشتهاند. در نظرسنجیها، میزان باور به خدا همچنان بالاتر از میزان تعلق به یک دین مشخص گزارش شده است. این افراد را میتوان «خداباوران بدون دین» نامید. این افراد چه گفتمان، پرسشها، تردیدها و استدلالهایی ممکن است داشته باشند؟
«خدا هست، اما دین ساخته بشر است»
برای برخی، باور به آفریدگار به معنای پذیرش دین، به ویژه دینهای مسلط و رایج نیست. ممکن است کسی معتقد باشد جهان خالقی دارد، اما در عین حال دین را پدیدهای انسانی و تاریخی بداند. از این دیدگاه، دینهای بزرگ در مسیر تاریخی خود توسط انسانهایی با توان گفتاری یا رهبری نسبتا بالا ساخته و پرداخته شده، کپی و تقلید شده، تفسیر شده و شاخه شاخه شدهاند.
«دین نتایج تاریکی به همراه داشته است»
برخی دین را مانند درختی میبینند که باید آن را بر اساس میوهها و ثمراتش سنجید، نه ادعاهای سنگینی که دارد. بعضی ادیان ادعاهای بزرگی دارند. اما نتایج عملی کردار و گفتار پیروان ادیان، عملکرد روحانیان و نهادهای مذهبی، نوع مواجهه آنان با مخالفان، زنان، و دگراندیشان، و همچنین تجربه جوامعی که دین در آنها قدرت سیاسی پیدا کرده است، میتواند بخشی از این ارزیابی باشد.
«تجربه زندگی اخلاقی بدون نیاز به دین»
آیا برای اخلاق به دین نیاز داریم؟ آیا راستگویی، همدلی، عدالت، کمک به دیگران و پرهیز از خشونت حتما به پاداش بهشت یا ترس از جهنم نیاز دارند؟ یا اخلاق میتواند بر وجدان، عقل، همدلی و تجربه زندگی اجتماعی استوار باشد؟ پاسخ افراد بدون دین این است که زندگی اخلاقی به دین ارتباط زیادی ندارد. افراد بدون دین نیز میتوانند زندگی شایسته و غنی داشته باشند، و متدینین نیز میتوانند دست به جنایات بزرگ بزنند.
«دین و سلامت روان»
دین برای برخی افراد منبع آرامش، امید و معناست. اما برای دیگران ممکن است ترس از گناه، عذاب، جهنم، احساس دائمی تقصیر یا اضطراب درباره رعایت احکام مذهبی ایجاد کند. بنابراین پرسش شاید این نباشد که «دین خوب است یا بد»، بلکه این باشد که باور مذهبی در زندگی واقعی هر فرد چه اثری بر آزادی، آرامش و سلامت روان او میگذارد؟
«اجباری بودن دین، دلیل بیاساس بودن آن است»
برای بسیاری از ایرانیان، دین تنها یک مسئله شخصی و ذهنی نبوده است. آنان نتایج عملی حکومت دینی را در زندگی روزمره تجربه کردهاند: دین مسلح، خشونت دینی، حجاب اجباری، محدودیت سبک زندگی، سانسور، تبعیض مذهبی، غصب نهادهای اقتصادی و اجتماعی و مجازات رفتارهایی که «گناه» محسوب میشوند. این تجربه میتواند پرسشی اساسی ایجاد کند: اگر یک دین واقعا حقیقت دارد، آیا برای پذیرفتهشدن به اجبار، مجازات و قدرت حکومت نیاز دارد؟
«احکام غیر انسانی و تفسیرهای بیپایان»
بعضی افراد همچنان خدا را باور دارند، اما با بخشهایی از متون یا احکام دینی کنار نمیآیند. احکامی درباره خداناباوران، ازدینبرگشتگان، زنان، غیر مسلمانان، مجازاتها، بردهداری، قتل عام، جنگ، ارتداد یا روابط انسانی میتواند آنان را به این پرسش برساند که آیا همه آنچه در سنتهای دینی آمده، واقعا میتواند فرمان تغییرناپذیر یک خدای دانا و عادل باشد؟
«خرافه و افسونزدگی دینی نشان توهم بودن آن است»
ممکن است کسی به نوعی پروردگار یا خرد برتر باور داشته باشد، اما داستانهای معجزه، جن، شیطان، افسون، چشمزخم، شفاعت، کرامت یا دیگر ادعاهای فراطبیعی ادیان را نپذیرد. در این نگاه، خرافهزدگی دین و انبوه پاسخهای جعلی که رهبران دینی به سوالات مردم دادهاند (که هرگز شامل «نمیدانم» نبوده است) نشان وهمآلود بودن دین است.
«آگاهی تاریخی از نقش دین در فساد و ستم»
آگاهی بیشتر از تاریخ ادیان نیز میتواند باورهای پیشین را تغییر دهد.جنگهای مذهبی، آزار دگراندیشان، تبعیض علیه اقلیتها، محاکمه مرتدان و بدعتگذاران، بهرهبرداری سیاسی از ایمان و توجیه خشونت به نام خدا، برای برخی این پرسش را ایجاد میکند که چه مقدار از آنچه «خواست خدا» نامیده شده، در واقع نقشه و برنامه سلطهجویانی بوده که از رویکرد دینی برای همراه کردن مردم با خود بهره جستهاند.
#خداناباور #خداباور #دین_ناباور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 831 |
| 3 |  همدلی؛ فهمیدن یا حسکردن؟
تا حالا شده وسط یک فیلم غمگین، بیاختیار اشکهایت سرازیر شود؟ یا وقتی کسی از درد دستش حرف میزند، ناخودآگاه دست خودت را جمع کنی؟ اینها تصادفی نیستند؛ مغز تو دارد کار عجیبی انجام میدهد به نام «همدلی».
روانشناسان همدلی را به دو بخش تقسیم میکنند که خیلی وقتها با هم اشتباه گرفته میشوند:
همدلی شناختی یعنی بفهمی طرف مقابل چه فکری میکند و از چه زاویهای به دنیا نگاه میکند؛ نوعی «قدرت جایگیری ذهنی» در جای دیگری. اما همدلی عاطفی فراتر میرود؛ یعنی واقعا همان حسی را که او دارد، تا حدی خودت هم تجربه کنی.
روانشناس معروف دنیل گلمن، که مفهوم «هوش هیجانی» را جهانی کرد، دقیقا روی همین تفکیک تاکید دارد: او میگوید باید هر دو نوع همدلی را داشته باشید؛ چون فقط «فهمیدن» بدون «حسکردن» میتواند به دستکاری تبدیل شود، و فقط «حسکردن» بدون «فهمیدن» میتواند فرد را از پا در بیاورد.
فکت جالبتر اینکه پژوهشهای نوروساینس نشان داده بخشی از مغز به نام «نورونهای آینهای» وقتی میبینیم کسی کاری انجام میدهد یا حسی را تجربه میکند، همان الگوی فعالیتی را در مغز خودمان هم فعال میکنند؛ انگار مغز ما دارد بیصدا آن تجربه را «تمرین» میکند.
پس دفعه بعد که با کسی حرف میزنی و او ناراحت است، یک لحظه از خودت بپرس: آیا فقط دارم میفهمم چه میگوید، یا واقعا دارم حسش میکنم؟
جواب این سوال، فرق بین یک گفتوگوی سطحی و یک ارتباط واقعی را میسازد.
#گفتگو #همدلی #علوم_شناختی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 136 |
| 4 |  تداوم بازداشت و بلاتکلیفی سعید حسنی، شهروند بهائی در زندان عادلآباد شیراز
سعید حسنی، شهروند بهائی ساکن شیراز، با گذشت بیش از ۷۵ روز از زمان بازداشت، کماکان در زندان عادلآباد شیراز در بلاتکلیفی به سر میبرد. وضعیت جسمانی او نامساعد گزارش شده و گفته میشود در جریان بازجوییها مورد ضرب و شتم و توهین قرار گرفته است.
آقای حسنی روز دوم تیرماه سال جاری توسط نیروهای اطلاعات سپاه در شیراز دستگیر شد و از آن زمان تاکنون بیش از ۷۵ روز را در بازداشت سپری کرده است.
بر اساس گزارشهای رسیده، این شهروند بهائی در جریان بازجوییها با ضرب و شتم، توهین و بدرفتاری مواجه شده است. وضعیت تغذیهٔ او نیز نامناسب توصیف شده و گفته میشود در طول بازداشت دسترسی کافی به غذای مناسب و میوه نداشته است.
اگرچه او اخیراً یک ملاقات با نزدیکان خود داشته، در بخش قابلتوجهی از دوران بازداشت از تماس تلفنی و ملاقات با خانواده محروم بوده است.
تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعات دقیقی در خصوص اتهامات مطروحه علیه سعید حسنی و روند پروندهٔ او در دست نیست.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #سعید_حسنی #گفتگو_توانا | 1 130 |
| 5 |  صدور حکم چهار سال زندان برای روزبه گیلاسیان با استناد به آثار گذشته این نویسنده و پژوهشگر
روزبه گیلاسیان، نویسنده و پژوهشگر اهل گرگان، توسط دادگاه انقلاب بندرعباس به اتهام «فعالیت آموزشی و تبلیغ انحرافی یا مخل شرع مقدس» به چهار سال حبس محکوم شد.
بر اساس گزارش رادیو زمانه، ریشه پرونده جدید این نویسنده به بازداشت تعدادی از فعالان اجتماعی در بندرعباس در مرداد ۱۴۰۴ همزمان با پیامدهای جنگ ۱۲روزه بازمیگردد. بازداشتشدگان در جریان بازجوییهای خود از مطالعه آثار موجود در کانال تلگرامی «بایگانی نوشتههای روزبه گیلاسیان» سخن گفته بودند و نهادهای امنیتی همین مسئله را مبنای اتهامزنی علیه این پژوهشگر قرار دادند؛ این در حالی است که بخش عمده نوشتههای استنادشده مربوط به آثار مکتوب او در بازه زمانی سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۶ است.
گیلاسیان که در حال حاضر به عنوان کارمند رسمی آموزش و پرورش استان گلستان فعالیت میکند، پیشتر نیز سابقه برخورد قضایی و حبس را داشته است. او و الهه سروشنیا در آذر ۱۳۹۴ به دلیل برگزاری جلسات کتابخوانی در منزل شخصیشان در گرگان بازداشت شده بودند که این اقدام در آن زمان با واکنش و اعتراض کانون نویسندگان ایران مواجه شد.
دادگاه انقلاب گرگان در آن پرونده گیلاسیان را با اتهاماتی چون تشکیل «شبهجمعیت پاتوق گرگان» به چهارسال حبس محکوم کرد و در نهایت دادگاه تجدید نظر حکم نهایی او را به یک سال حبس تقلیل داده بود که این محکومیت در بهمن ۱۳۹۶ در زندان امیرآباد گرگان اجرا شد.
تاکنون اطلاعات دقیقی درباره شعبه صادرکننده حکم اخیر در بندرعباس و وضعیت قطعی یا اجرایی شدن آن منتشر نشده است.
#روزبه_گیلاسیان #نویسنده #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 223 |
| 6 |  +6توماس دِ تورکمادا
مردی که به نام خدا، ترس را قانون کرد
اسمش را میشنوید و بیاختیار به یاد وحشت میافتید. توماس دِ تورکمادا، نخستین «تفتیشگر اعظم» اسپانیا، نمادی شد از دورانی که تفاوت باور میتوانست به قیمت جان تمام شود. اما داستان او فقط درباره یک مرد قرونوسطایی نیست؛ روایتی از اروپای قرن پانزدهم است که غریب نیست به ایران قرن بیستویکم.
▪️سلطه دینی و یکدستی مذهبی
تورکمادا در حدود ۱۴۲۰ به دنیا آمد و مشاور مذهبی فردیناند و ایزابل شد. در دورانی که دین و حکومت بهشدت درهمتنیده بودند، تفاوت عقیدتی تهدیدی برای نظم اجتماعی تلقی میشد. هدف رسمی تفتیش عقاید، شناسایی کسانی بود که از ایمان رسمی فاصله گرفته بودند؛ اما مرز میان باور شخصی و امنیت حکومتی مبهم بود.
▪️تغییر دین؛ انتخاب آزاد یا فشار؟
بخشی از یهودیان و مسلمانان اسپانیا پیشتر، گاه داوطلبانه و گاه زیر فشار اجتماعی، به مسیحیت گرویده بودند. اما حتی پس از تغییر دین، متهم میشدند باور پیشین خود را در خفا حفظ کردهاند. پرسش اصلی این است: اگر فردی از ترس باور خود را پنهان کند، آیا انتخاب او واقعا آزادانه بوده است؟
▪️اخراج، محرومیت و ازدسترفتن زندگی
تورکمادا شخصا عامل خشونت خیابانی نبود، اما نامش با فرمان اخراج یهودیان از اسپانیا در ۱۴۹۲ پیوند خورده است. فرمان الحمرا هزاران یهودی را میان ترک اسپانیا یا پذیرش مسیحیت مخیر کرد. فشار مذهبی همیشه با زندان آغاز نمیشود؛ گاه با تخریب نمادها، مصادره اموال و حذف از روایت رسمی نیز عملی میشود.
▪️آیا ترس میتواند باور ایجاد کند؟
اسپانیای امروز با دوره تفتیش عقاید فاصله دارد و تلاشهایی برای بازاندیشی درباره گذشته، از جمله در قبال نوادگان یهودیان سفاردی، صورت گرفته است. اما مهمترین بخش این داستان خود تورکمادا نیست؛ پرسشی که زنده میماند این است: آیا برخورد یک جامعه با اقلیتهای دینی، معیاری برای سنجش اعتمادبهنفس آن جامعه است؟
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
توماس دِ تورکِمادا، تفتیشگر اعظم دین در اسپانیا؛ دین، سلطه، وحشت
https://dialog.tavaana.org/tomas-de-torquemada/
#خشونت_مذهبی #آزادی_باور #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 660 |
| 7 |  جواد مجابی، شاعر، نویسنده و منتقد برجسته ایرانی درگذشت
جواد مجابی، چهره چندساحتی فرهنگ و ادب ایران، روز شنبه ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ در سن ۸۷ سالگی پس از یک دوره بیماری از دنیا رفت.
او که در سال ۱۳۱۸ در قزوین متولد شده بود، یکی از برجستهترینهای سپهر ادبیات، روزنامهنگاری و هنرهای تجسمی معاصر ایران به شمار میرفت. مجابی به دلیل فعالیتهای گسترده و متنوعش در حوزههای شعر، رمان، طنزپردازی، نقاشی و نقد هنری و ادبی، همواره به عنوان چهرهای جامعالاطراف شناخته میشد که ردپای حضور فرهنگیاش در دهههای متوالی تاریخ معاصر ایران پررنگ بود.
این نویسنده فقید در عرصه مطبوعات با بسیاری از نشریات معتبر و جریانساز کشور از جمله روزنامه اطلاعات و مجلات «فردوسی»، «جهان نو»، «خوشه»، «آدینه» و «دنیای سخن» همکاری داشت و عهدهدار مسئولیتهای مطبوعاتی مهمی بود.
قلم نیشدار در طنز، نگاه موشکافانه در نقد تجسمی و تحلیلهای عمیقش در حوزه ادبیات، او را به یکی از مرجعهای فکری معاصر تبدیل کرده بود.
از جواد مجابی آثار مکتوب فراوانی در قالب مجموعه شعر، رمان، داستان کوتاه و پژوهشهای هنری و ادبی به یادگار مانده است که از میان شاخصترین آنها میتوان به «شناختنامه احمد شاملو»، «شناختنامه غلامحسین ساعدی»، رمان «باغ گمشده» و «آینه بامداد» اشاره کرد. مرگ او ضایعهای برای جامعه فرهنگی، نویسندگان و هنرمندان ایران به شمار میرود.
#جواد_مجابی #شاعر #روزنامه_نگار #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 518 |
| 8 |  عقل و نقل
کدام داور نهایی است؟
اگر عقل و متن مقدس با هم اختلاف پیدا کنند، کدامیک باید عقب بنشیند؟
این سوال، تازه نیست.
قرنها پیش، متکلمان مسلمان دقیقا با همین معما دستوپنجه نرم میکردند: وقتی ظاهر یک آیه یا روایت، با آنچه عقل بهوضوح درک میکند در تضاد باشد، کدامیک «داور نهایی» است؟
ابنرشد، فیلسوف و فقیه اندلسی، در کتاب «فصلالمقال» پاسخی جسورانه داد: چون هم عقل و هم شرع از یک منبع حقیقت سرچشمه میگیرند، اگر نتیجه قطعی برهان عقلی با ظاهر متن دینی ناسازگار باشد، وظیفه عالمان دین، تاویل متن است، نه انکار عقل. از نگاه او، عقل هرگز نمیتواند با حقیقت در تعارض باشد. تعارض، نشانه سوءبرداشت ما از متن است، نه شکست عقل.
در سنت معتزلی هم همین اصل، پایه کلام بود: «حُسن و قُبح عقلی» یعنی عقل انسان بهتنهایی، پیش از هر وحیای، قادر است خوب و بد را تشخیص دهد. برای معتزله، عدالت خدا باید با معیار عقلی قابلفهم باشد، وگرنه واژه «عادل» بیمعنا میشود.
اما یک مثال ساده این بحث انتزاعی را ملموس میکند: فرض کنید متنی قدیمی به شما بگوید زمین مسطح است، اما تمام شواهد علمی خلاف آن را نشان دهند. آیا باید عقل و مشاهده را کنار بگذارید، یا بپذیرید که یا برداشتتان از متن اشتباه بوده، یا متن را باید در زمینه تاریخیاش فهمید؟
بسیاری از ایمانداران در طول تاریخ، همین راه دوم را رفتهاند، نه از سر بیایمانی، بلکه از سر صداقت فکری.
پرسش نهایی اینجاست: وقتی باوری را حفظ میکنیم بهرغم تعارضش با عقل، آیا واقعا از «ایمان» دفاع میکنیم، یا از «ترس بازاندیشی»؟
#ایمان #عقل #خرد #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 335 |
| 9 |  با اجرای قانون جدید سکولاریسم در استان کبک کانادا (معروف به لایحه ۹)، برگزاری نماز و آیینهای مذهبی جمعی در اماکن عمومی، خیابانها، پارکها و همچنین محیطهای کاری نهادهای دولتی با محدودیتهای جدی و ممنوعیت مواجه شده است.
بر اساس این مقررات جدید که رسانههای کانادایی جزئیات آن را بازتاب دادهاند، شرکت حملونقل عمومی مونترال (STM) به طور رسمی به کارکنان خود اعلام کرده است که از این پس هیچگونه فضایی برای اقامه نماز در محل کار نخواهند داشت و اتاقهای استراحت موجود تنها باید برای مواردی همچون مدیتیشن و یوگا استفاده شوند.
تصویب و اجرای این قانون پس از آن شتاب گرفت که برگزاری تجمعهای نماز جماعت در برخی معابر عمومی با انتقاد مواجه شده بود.
در حالی که دولت کبک و حامیان این لایحه بر حفظ بیطرفی مذهبی در نهادهای دولتی و عمومی تأکید دارند، منتقدان و نهادهای مدافع حقوق مدنی هشدار میدهند که اینگونه قوانین آزادیهای مذهبی شهروندان را بهشدت محدود کرده و چالشهای حقوقی تازهای را در کانادا رقم زده است.
#کانادا #سکولاریسم #کبک #گفتگو_توانا | 321 |
| 10 |  تداوم بازداشت و بلاتکلیفی پنج شهروند بهائی در زندانهای ساری، اصفهان و تهران
۵ شهروند بهائی به نامهای ثریا منوچهرزاده، فاخره زاهدی، شیما سنایی، پارسا نجفی و آرتین غضنفری، کماکان بهصورت بلاتکلیف و در شرایطی همراه با محرومیت از حقوق اولیه در زندانهای مختلف کشور بهسر میبرند.
بر اساس گزارشهای منتشر شده، از زمان بازداشت ثریا منوچهرزاده، فاخره زاهدی و شیما سنایی دو هفته میگذرد و این سه شهروند همچنان بهصورت بلاتکلیف در زندان تیرکلای ساری نگهداری میشوند. بر اساس اطلاعات دریافتی، آنان طی این مدت تنها یک بار موفق به برقراری تماس تلفنی با خانوادههای خود شدهاند.
همچنین پارسا نجفی، شهروند بهائی ساکن اصفهان، با گذشت ۹۰ روز از زمان بازداشت، کماکان در زندان دستگرد اصفهان بلاتکلیف است. وی طی هفتههای اخیر از حق تماس تلفنی و ملاقات با خانواده محروم بوده و پیگیریهای نزدیکانش برای کسب اطلاع از وضعیت او بینتیجه مانده است.
در همین حال، آرتین غضنفری، شهروند بهائی و عکاس خبری، با گذشت بیش از هفت ماه از زمان دستگیری همچنان در زندان تهران بزرگ محبوس است. آقای غضنفری از بیماریهای متعددی از جمله نارسایی قلبی، آسم و فشار خون بالا رنج میبرد و با وجود وضعیت وخیم جسمانی، از دسترسی به درمان تخصصی، اعزام به مراکز درمانی خارج از زندان و آزادی موقت با وثیقه جهت رسیدگی پزشکی محروم مانده است.
تداوم بازداشتهای طولانیمدت، بلاتکلیفی، سلب حقوق اولیه ارتباطی و محرومیت از خدمات درمانی برای زندانیان عقیدتی در حالی است که موج تازهای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل، صدور احکام حبس و بازداشتهای خودسرانه علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 949 |
| 11 |  ویلیام کلیفورد، ریاضیدان و فیلسوف انگلیسی قرن نوزدهم، بیشتر به خاطر پیوند دادن دقیق علم، فلسفه ذهن و اخلاق شناخته میشود.
او از پیشگامان تقاطع معرفتشناسی و اخلاق بود و استدلال میکرد که نحوه شکلگیری باورهای ما تاثیری مستقیم بر مسئولیت اخلاقی ما دارد.
شهرت ماندگار کلیفورد وامدار مقاله جنجالی و تاثیرگذار او با عنوان «اخلاق باور» (۱۸۷۷) است. تز محوری این مقاله در یک اصل خلاصه میشود: «همیشه، همهجا و برای هرکس، باور کردن هر چیزی بر اساس شواهد ناکافی نادرست است.»
از نگاه او، باورهای ما صرفا شخصی نیستند، بلکه به این دلیل که به کردار تبدیل میشوند و بر جامعه اثر میگذارند، باری اخلاقی به همراه دارند.
این مقاله بعدها یکی از مهمترین چالشها در برابر فلسفه دین و ایمانگرایی ایجاد کرد و بحثهای دامنهداری را برانگیخت.
#اخلاق_باور #تفکر_نقد #ایمان #گفتگو_توانا | 371 |
| 12 |  +5کریستوفر هیچنز
چگونه دین همهچیز را مسموم میکند
سال ۲۰۰۷، کریستوفر هیچنز، روزنامهنگار و نویسنده بریتانیایی-آمریکایی، کتابی منتشر کرد با زیرعنوانی که خودش طعنهآمیز بود: «چگونه دین همهچیز را مسموم میکند». همچنان که خود این کتاب «خدا بزرگ نیست» نه نقدی آرام، بلکه یورشی همهجانبه به مسیحیت، اسلام، یهودیت و هر ادعای وحی الهی بود.
هیچنز استدلال کرد دین نه فقط نادرست، بلکه از نظر اخلاقی خطرناک است؛ چون بر «فرمانبرداری کورکورانه» تکیه دارد و وجدان فردی را قربانی میکند. جمله معروفش این بود: «آنچه بدون شاهد ادعا شود، بدون شاهد نیز میتواند رد شود.»
او با استناد به تاریخ، فهرستی از خشونتهای دینی ارائه داد، از جنگهای صلیبی و تفتیش عقاید تا سرکوب علم توسط کلیسا (پرونده گالیله) و خشونتهای معاصر به نام مذهب. استدلالش این نبود که مومنان بد هستند، بلکه ساختار ایمانِ بیچونوچرا، زمینهساز سوءاستفاده است.
هیچنز بهطور خاص نهادهای دینی را هدف گرفت، نه فقط ایمان فردی، نوشت قدرت متمرکز در دست روحانیت، همواره به سرکوب پرسشگری و تحقیر عقل منجر شده است.
برخلاف بسیاری منتقدان، او حتی چهرههای «مقدس» را معاف نکرد. در کتاب دیگرش با موضع مشابه، مادر ترزا را برای همکاری با دیکتاتورها و مخالفت با کنترل بارداری را نقد کرد که نشانهای از سازگاری فکریاش.
ریچارد داوکینز و سام هریس بارها از هیچنز بهعنوان یکی از چهار ستون «خداناباوران نو» یاد کردهاند، سبک بیپروای او در مناظره با روحانیون، الگویی برای نسل بعدی منتقدان دین شد.
میراث هیچنز امروز در هر بحثی درباره مرز میان احترام به عقیده و حق نقد بیامان آن، زنده است.
#نقد_دین #کریستوفر_هیچنز #خداناباور #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 276 |
| 13 |  تفکر انتقادی
مهارت فکری یا وظیفه اخلاقی؟
سقراط را به جرم «فاسد کردن ذهن جوانان» محاکمه کردند.
جرمش چه بود؟ پرسیدن.
او در بازار آتن میایستاد و از مردم میپرسید «عدالت چیست؟»، «فضیلت چیست؟»، «از کجا مطمئنی که درست میدانی؟».
او در دفاع از خودش جملهای گفت که ۲۴۰۰ سال بعد هنوز نقل میشود: «زندگی ناکاویده، ارزش زیستن ندارد».
از نگاه او، پرسیدن سوال، تفنن فکری نبود، وظیفهای بود که هر انسان در قبال زندگی خودش دارد.
قرنها بعد، فیلسوف آمریکایی جان دیویی، تفکر انتقادی را نه یک استعداد ویژه، بلکه یک مهارت قابلآموزش دانست که پایه دموکراسی سالم است. از نظر او، جامعهای که شهروندانش عادت به پرسیدن ندارند، محکوم است باورهایش را از دیگران قرض بگیرد، نه بسازد.
اما چرا این «وظیفه اخلاقی» است، نه صرفا یک عادت فکری خوب؟
مثالی ساده: فرض کنید شایعهای درباره یک هممحلهای میشنوید و بدون بررسی آن را باور و بازگو میکنید. اگر شایعه دروغ باشد، به کسی آسیب زدهاید. نه چون بدخواه بودید، بلکه چون زحمت پرسیدن «آیا این درست است؟» را به خود ندادید.
حالا این را به مقیاس باورهای بزرگتر زندگی، سیاسی، اجتماعی، دینی ببرید. باوری که هرگز نپرسیدهای «چرا این را قبول دارم؟»، میتواند دقیقا همان نقش را در تصمیمهای بزرگتر زندگیات بازی کند.
تفکر انتقادی یعنی این: نه اینکه به همهچیز شک کنی، بلکه اینکه هیچ باوری را فقط بهخاطر تکرار زیاد یا قدمتش، از بررسی معاف نکنی.
سوالی که همیشه ارزش پرسیدن دارد: آخرین باری که یک باور مهم زندگیات را نه از سر شک، بلکه از سر مسئولیت به چالش کشیدی، کی بود؟
#تفکر_نقاد #آزاداندیشی #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 194 |
| 14 |  فضیلت ایمان یا فضیلت پرسیدن؛ کدام اخلاقیتر است؟
یک باور معروف در بسیاری از سنتهای دینی این است: هرچه ایمانت را بیچونوچرا بپذیری، اخلاقا ارزشمندتری. کسی که بیدلیل باور میکند، «تسلیم» است؛ کسی که دلیل میخواهد، «متکبر» یا «کمایمان».
اما این فرض، وقتی کنار نظریه برنامهریزی فرهنگی گذاشته شود، ترک برمیدارد.
اعتقاد بدون دلیل، فضیلت است یا فقط تنبلی ذهنی با اسم زیباتر؟
فیلسوف و ریاضیدان انگلیسی، ویلیام کلیفورد، در مقاله معروف «اخلاق باور» (۱۸۷۷) استدلالی تند مطرح کرد: پذیرفتن هر باوری بدون شواهد کافی، نهفقط اشتباه فکری، بلکه یک خطای اخلاقی است.
او مثال ناخدای کشتی را میزند که بدون بررسی، به سالم بودن کشتیاش «ایمان» میآورد و مسافرانش را به کام مرگ میفرستد. از نگاه کلیفورد، باور بیدلیل هرگز بیضرر نیست، فقط ضررش دیرتر آشکار میشود.
حالا این را کنار یافتههای جامعهشناسان دین بگذارید: باور اکثر آدمها نه محصول تحقیق، بلکه محصول محل تولدشان است. اگر باوری صرفا به این دلیل شکل گرفته که در کودکی، بدون امکان مقایسه، «نصب» شده، آیا حفظ آن بدون بازبینی، واقعاً یک انتخاب اخلاقی محسوب میشود؟ یا صرفا تداوم یک عادت ذهنی است که هیچگاه در معرض آزمون قرار نگرفته؟
سوال سادهای که ارزش پرسیدن دارد: اگر فردا کسی از شما بپرسد «چرا این را باور داری؟» و تنها پاسخت این باشد «چون همیشه همینطور بوده»، آیا این پاسخ، شما را به آدم اخلاقا برتری تبدیل میکند؟ یا صرفا نشان میدهد که هرگز فرصت پرسیدن را نداشتهاید؟
ارزش اخلاقی ایمان، شاید نه در «بیچونوچرا بودن» آن، بلکه در «آگاهانه بودن» آن نهفته باشد.
#ایمان #اخلاق #باور #نقد_دین #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 461 |
| 15 |  استیون فرای، نویسنده، بازیگر و طنزپرداز برجسته بریتانیایی، یکی از چهرههای شاخص انسانگرایی معاصر است که جهانبینی خود را بر پایه خردگرایی، شفقت و تعهد عمیق به کرامت انسانی بنا کرده است.
او با صراحتی کمنظیر و طنزی گزنده، همواره مدافع حقوق فردی، آزادی بیان و حقوق اقلیتها بوده و تلاش کرده است تا با تکیه بر علم و تفکر انتقادی، پاسخهایی انسانی برای مسائل پیچیده دنیای مدرن بیابد. فرای در آثار و سخنرانیهایش انتقاد از دین را با رویکردی مبتنی بر پرسشگری فلسفی همراه میکند، اما تمرکز اصلیاش نه بر نفی مذهب، بلکه بر دعوت انسانها به خویشتنباوری، مسئولیتپذیری اخلاقی و یافتن معنای زندگی در درون تجربه زیسته خود انسان است.
انسانگرایی فرای عمیقا با درک رنجهای روانی و همدلی با آسیبپذیریهای بشر گره خورده است؛ چنانکه او با افشاگری صادقانه درباره مبارزه شخصیاش با اختلال دوقطبی، تابوهای سلامت روان را به چالش کشید و به هزاران نفر کمک کرد تا با رنجهای خود بهتر کنار بیایند. این نگاه انسانی در بازآفرینیهای او از اسطورههای یونانی نیز بازتاب مییابد؛ جایی که او خدایان باستانی را با تمام نقاط ضعف و عواطف انسانیشان به تصویر میکشد تا یادآور شود که کمالناپذیری، بنیاد هویت ماست.
فرای از این طریق، تصویر انسانی از فرهنگ ارائه میدهد که در آن هنر، شوخطبعی و پذیرش دیگری، ابزارهایی برای ساختن جهانی روشنتر و مداراپذیرتر هستند.
#استیون_فرای #انسانگرایی #اومانیسم #تفکر_نقاد #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 820 |
| 16 |  سیما سبتو و ناهید فلاحتی، دو شهروند بهائی ساکن شیراز، با گذشت بیش از ۷۳ روز از زمان بازداشت، کماکان بهصورت بلاتکلیف در زندان عادلآباد این شهر بهسر میبرند و از حق تماس تلفنی و ملاقات با خانوادههای خود محروم هستند.
سیما سبتو، متاهل و مادر دو فرزند، در منزل شخصی خود بازداشت و در مراحل بازجویی با اتهام «تبلیغ علیه نظام» مواجه شده است.
همزمان ناهید فلاحتی نیز در همان روز توسط نیروهای اطلاعات سپاه بازداشت و به زندان عادلآباد منتقل شده است، اما تا کنون اطلاع دقیقی از اتهامات مطروحه علیه وی دردست نیست.
این دو شهروند بهائی همچنان از امکان برقراری تماس تلفنی و ملاقات با خانوادههای خود محروم هستند
مقامات مسئول دلیلی برای اعمال محدودیتها و محرومیت این دو شهروند از تماس و ملاقات اعلام نکردهاند.
تداوم بازداشت و بلاتکلیفی این شهروندان در حالی ادامه دارد که موج تازهای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل، صدور احکام حبس و بازداشتهای خودسرانه علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#داستان_ما_یکیست #بهاییان_ایران
#سیما_سبتو #ناهید_فلاحتی #گفتگو_توانا | 1 831 |
| 17 |  +8از خشونت مذهبی تا همزیستی
درسهای پنج جامعه کثرتگرا برای ایران
همسایگانی که سالها کنار هم زندگی کرده بودند، ناگهان به قاتل یکدیگر تبدیل شدند. کشتار روز سن بارتلمی در پاریس، هزاران پروتستان را در چند روز به کام مرگ کشاند؛ تنها به این جرم که ایمانشان با اکثریت فرق داشت. اما از دل همین خون، فرانسه راهی به سوی همزیستی یافت. این مسیر، امروز چه درسی برای جوامع دیگر دارد؟
▪️از جنگ مذهبی تا فرمان نانت
فرانسه در قرن شانزدهم درگیر جنگهای خونین کاتولیکها و پروتستانها بود. کشتار سن بارتلمی نقطه اوج این خشونت بود. اما در ۱۵۹۸، هانری چهارم که خود میان دو هویت دینی زیسته بود، فرمان نانت را صادر کرد؛ حقوقی محدود برای عبادت پروتستانها. این فرمان کامل نبود و بعدها لغو شد، اما نخستین گام یک دولت اروپایی بهسوی همزیستی بود.
▪️چشمانداز و ماموریت
در بریتانیا، فرانسه، هند، کانادا و آفریقای جنوبی، چشمانداز مشترک این است که افراد بتوانند آزادانه باور خود را برگزینند، تغییر دهند یا رد کنند. بریتانیا این را در «قانون حقوق بشر ۱۹۹۸» نهادینه کرده، فرانسه بر «لائیسیته» تاکید دارد، کانادا چندفرهنگیبودن را ارزش ملی میداند و هند سکولاریسم را در قانون اساسی دارد.
▪️اهداف و مقاصد
اهداف اصلی این کشورها شامل حمایت از افراد در برابر تبعیض دینی، تضمین مشارکت برابر برای باورهای متنوع و پیشگیری از تعارضات دینی از طریق تضمینهای حقوقی است. کانادا از سازوکارهای تطبیقی برای اقلیتهای دینی پشتیبانی میکند، دادگاه قانون اساسی آفریقای جنوبی موازنه میان آزادی دینی و برابری برقرار میکند، و فرانسه بیطرفی دولت را در اولویت قرار میدهد.
▪️رهبری در بریتانیا و فرانسه
در بریتانیا، رهبری میان سنت (نقش رسمی کلیسای انگلستان) و انطباقپذیری توازن دارد؛ دادگاهها به پروندههای تبعیض دینی رسیدگی میکنند و رهبران جامعه مدنی گفتمان عمومی را شکل میدهند. در فرانسه، رهبری دولتی بهشدت بر لائیسیته تاکید دارد اما با رهبری جامعه مدنی تکمیل میشود؛ چانهزنی مستمر میان اقتدار دولت و تکثر اجتماعی جریان دارد.
▪️رهبری در کانادا، هند و آفریقای جنوبی
در کانادا، رهبری غیرمتمرکز و مشارکتی است؛ دیوان عالی نقشی محوری در تفسیر منشور حقوق دارد. در هند، دستگاه قضائی مدافع سکولاریسم است اما رهبری سیاسی نوسانهای شدید دارد. آفریقای جنوبی با هدایت شخصیتهایی مانند نلسون ماندلا، قانون اساسیای بنا کرد که بر برابری تاکید دارد. رهبری موثر از تعامل اقتدار حقوقی، اراده سیاسی و مشارکت مدنی برمیآید.
▪️جامعه و محیط
محیط اجتماعی بریتانیا با تنوع دینی ناشی از مهاجرت پس از جنگ جهانی شکل گرفته و شوراهای میاندینی محلی فعالاند. فرانسه با لائیسیته سختگیرانه، تنشهایی با جامعههای مسلمان ایجاد کرده است. کانادا تنوع را نهادی تشویق میکند. هند با تکثر تاریخی عمیق، گاه تنشهای فرقهای را تجربه میکند. آفریقای جنوبی پسا-آپارتاید بر آشتی و شمول تاکید دارد.
▪️فعالیتها و الگوی مشترک
آزادی دین باید از طریق مشارکت مستمر حفظ شود، نه صرفا یک دستاورد حقوقی ثابت. در بریتانیا گفتوگوی میاندینی محوری است؛ در فرانسه جامعه مدنی شکافهای لائیسیته را پر میکند؛ کانادا بر چندفرهنگیبودن تاکید دارد؛ هند فعالیتها را در سطح محلی پیش میبرد؛ آفریقای جنوبی بر آشتی تمرکز دارد. الگوی مشترک: گفتوگو، آموزش، کنشگری حقوقی و ابتکارهای ریشهای.
▪️درسهایی برای ایران
تجربه این پنج کشور نشان میدهد آزادی دین صرفا به چارچوب حقوقی وابسته نیست، بلکه نیازمند مشارکت پایدار جامعه مدنی است. برای ایران، درسهای کلیدی عبارتاند از: امکان پرورش تدریجی کثرتگرایی حتی زیر ایدئولوژیهای مسلط، ضرورت آگاهی حقوقی شهروندان، نقش گفتوگوی بینجماعتی در کاهش تنش، و اهمیت سازماندهی ریشهای که از سطح محله آغاز میشود، نه از بالا.
متن کامل این نوشتار را در وبسایت گفتوشنود بخوانید
https://dialog.tavaana.org/religious-bloodshed-coexistence/
#همزیستی #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 2 019 |
| 18 |  اعلامیهای که «حق تغییر دین» را به رسمیت شناخت
سطری که کمتر کسی میخواند
سال ۱۹۴۸، هنگام تدوین اعلامیه جهانی حقوق بشر، مادهی ۱۸ عبارتی گنجاند که در آن زمان هم بحثبرانگیز بود: هر انسانی حق دارد دین یا عقیده خود را «تغییر دهد».
این عبارت بهطور خاص با مخالفت برخی کشورهای عضو با اکثریت مسلمان روبهرو شد، عربستان سعودی در رای نهایی به کل اعلامیه رای ممتنع داد و یکی از دلایل اعلامشدهاش همین ماده بود.
با این حال، متن نهایی بدون تغییر تصویب شد و بعدها در مادهی ۱۸ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی (۱۹۶۶) نیز با همان مضمون تکرار شد.
هاینر بیلهفلت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور آزادی دین یا عقیده (۲۰۱۰ تا ۲۰۱۶)، در گزارشهای رسمی خود به مجمع عمومی سازمان ملل بارها تأکید کرد که «بعد درونی» آزادی دین یعنی حق فرد برای داشتن، تغییر یا ترک هر باوری در درون خود برخلاف بعد بیرونی آن (مانند مناسک یا تبلیغ دینی)، در حقوق بینالملل هیچ استثنا یا محدودیتی نمیپذیرد؛ حتی دولتهایی که سایر جنبههای دینداری را تنظیم میکنند، از نظر او مجاز به دخالت در این بعد درونی نیستند.
عبدالله احمد النعیم، حقوقدان و پژوهشگر سودانی-آمریکایی، در آثارش از جمله «اسلام و دولت سکولار» (۲۰۰۸) این تنش را از درون سنت فقهی اسلامی بررسی کرده است. او نشان میدهد میان تفاسیر کلاسیک فقهی درباره ارتداد و متن حقوق بشری مدرن، شکافی واقعی وجود دارد که به گفته او، بخشی از دنیای اسلام هنوز در حال مواجهه فکری با آن است، نه اینکه این تنش را نادیده یا انکار کند.
پیو ریسرچ سنتر در گزارش «محدودیتهای جهانی بر دین» (بهروزرسانی ۲۰۲۲) دادههایی از بیش از ۱۹۸ کشور جمعآوری کرده که نشان میدهد در تعداد قابلتوجهی از کشورها، ترک یک دین رسمی همچنان پیامدهای حقوقی یا اجتماعی مشخصی برای فرد به همراه دارد، طیفی که از فشار خانوادگی و اجتماعی تا مجازات قانونی را در برمیگیرد.
آنچه از کنار هم گذاشتن این شواهد پیداست، فاصلهای است میان متنی که هفتاد سال پیش در نیویورک نوشته شد و واقعیتی که در بسیاری از نقاط جهان، هنوز روزانه با آن دستوپنجه نرم میشود.
#آزادی_دین #آزادی_باور #رواداری #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 1 485 |
| 19 |  پیام فریدیان، عکاس و سفالگر بهایی، به دو سال حبس محکوم شد
پیام فریدیان، عکاس و سفالگر بهایی ساکن مشهد، در مرحله تجدیدنظر با کاهش مجازات به دو سال حبس محکوم گردید.
به گزارش خبرگزاری هرانا، وی پیشتر توسط شعبه دوم دادگاه انقلاب مشهد از بابت اتهام «اجتماع و تبانی» به سه سال حبس محکوم شده بود که این حکم در شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به دو سال کاهش یافت.
آقای فریدیان در تاریخ دوم بهمن ۱۴۰۴ در محل کار خود در مشهد توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده بود.
صدور و تایید احکام حبس برای شهروندان بهایی در حالی ادامه دارد که موج تازهای از فشارها، احضارها، تفتیش منازل و بازداشتها علیه جامعه بهایی در شهرهای مختلف ایران با شدت در جریان است.
#بهاییان_ایران #داستان_ما_یکیست #پیام_فریدیان #گفتگو_توانا | 1 840 |
| 20 |  دین موروثی
آنچه علوم شناختی درباره شکلگیری باور میگوید
اگر در عربستان به دنیا میآمدید، مسلمان بودید. اگر در تایلند به دنیا میآمدید، بودایی. این یک حدس نیست، یک واقعیت آماریست.
جامعهشناسان دین به این پدیده میگویند «برنامهریزی فرهنگی» (Cultural Programming). ایده اصلیاش ساده و در عین حال آزاردهنده است: مغز انسان در سالهای اول زندگی، پیش از آنکه قدرت داوری نقادانه داشته باشد، باورهای اطرافیانش را نه بهعنوان «یک گزینه از میان گزینهها»، بلکه بهعنوان «واقعیت مطلق جهان» ضبط میکند.
یک کودک چهار ساله وقتی نماز خواندن پدرش یا صلیب کشیدن مادرش را میبیند، در حال یادگیری ریاضی یا زبان نیست، در حال نقشهبرداری از «جهانی که در آن باید زندگی کند» است.
این یادگیری، برخلاف یادگیری زبان، هرگز بهطور جدی به چالش کشیده نمیشود. چرا؟ چون کسی به کودک نمیگوید «حالا چند تا دین دیگر را هم بررسی کن و بعد تصمیم بگیر».
نکته جالب اینجاست: این فرایند مخصوص دین نیست. زبان مادری، ارزشهای سیاسی، حتی ذائقه غذایی، همگی به همین شکل «نصب» میشوند. اما دین یک ویژگی خاص دارد معمولا با برچسب «مقدس» و «غیرقابلسوال» عرضه میشود، در حالی که ذائقه غذایی اینطور نیست.
اینجاست که سوال جدی مطرح میشود: اگر باور من به هر دینی، محصول تصادف جغرافیایی تولدم است، نه نتیجه تحقیق آگاهانهام، آیا این باور میتواند «حقیقت» نامیده شود؟ یا فقط یک عادت ذهنی بهارثرسیده است که هرگز آزمایش نشده؟
این پرسش، اهانت به هیچ دینی نیست. دعوتیست به یک تمرین ساده: باوری را که داری، یکبار هم که شده، از زاویه دید یک ناظر بیرونی نگاه کن. آیا اگر امروز برای اولین بار با آن مواجه میشدی، بازهم میپذیرفتیاش؟
#دین_موروثی #تفکر_نقاد #آزاداندیشی #علوم_شناختی #گفتگو_توانا
@Dialogue1402 | 2 768 |
