Tech.az Media

“Yüksək Texnologiyalar Parkı” MMC-nin baş direktoru Nihat Məcidov “Baku ID 2026” innovasiya festivalında Tech.az Mediaya danışıb

POLŞA NEFT ŞİRKƏTİ KRİPTO İLƏ NEFT ALMAQ İSTƏYƏRKƏN $400 MİLYON İTİRİB “Financial Times”ın araşdırmasına görə, Polşanın dövlət enerji şirkəti Orlen Venesuela nefti almaq üçün təxminən $400 milyon zərərə düşüb. 2023-cü ilin sonu – 2024-cü ilin əvvəlində şirkətin İsveçrə ticarət bölməsi iki vasitəçiyə ümumilikdə $330 milyon göndərib. Ödənişlərin bir hissəsinin Caracasda brokerlərə USDT ilə fiziki USB yaddaşlarda verildiyi bildirilir. Lakin müqavilə üzrə neftin demək olar ki, heç biri çatdırılmayıb. Şirkətin gözləyən tankerləri üçün gündəlik demuraj xərcləri isə təxminən $600 min olub. Polşa prokurorları ümumi zərəri 1,6 milyard zloti qiymətləndirir.

ABB İNNOVASİYA PİRALAHI YÜKSƏK TEXNOLOGİYALAR PARKININ REZİDENTİ OLDU ABB İnnovasiya Pirallahı Yüksək Texnologiyalar Parkının rezidenti statusunu əldə edib. Yeni status şirkətə texnoloji məhsulların inkişafı və kommersiyalaşdırılması üzrə fəaliyyətini genişləndirməyə imkan verəcək. Şirkət hazırladığı məhsulları yerli və qlobal bazarlarda təqdim etməyi, yeni texnoloji və rəqəmsal həllər inkişaf etdirməyi hədəfləyir. ABB İnnovasiya həmçinin insan kapitalının formalaşdırılması və innovasiya mədəniyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.

HAKERLƏR REVOLUT-DAN $3 MİLYON FİDYƏ İSTƏYİRLƏR Revolut-dan məlumat sızması ilə bağlı məsuliyyəti üzərinə götürən hakerlər şirkətdən 6000 Monero (XMR), yəni təxminən 3 milyon dollar tələb edib. Tələb 16 sentyabrda hakerlərin saytında yayımlanıb və şirkətə 24 saat vaxt verilib. Revolut bildirir ki, qrupdan birbaşa heç bir tələb və ya müraciət almayıb. Financial Times-a göndərilən 60 saniyəlik videoda bəzi müştərilərin pasport, sürücülük vəsiqəsi və digər identifikasiya sənədlərinin göründüyü bildirilir. Məlumat sızmasının təxminən 680 müştəriyə təsir etdiyi qeyd olunur. Şirkət isə əsas sistemlərin, müştəri hesablarının və vəsaitlərin təhlükəsiz qaldığını bildirir.

“PARLA” TƏQAÜD PROQRAMINA MÜRACİƏTLƏR BAŞLADI Təhsilin İnkişafı Fondu və “NEQSOL Holding” tərəfindən həyata keçirilən “Parla” proqramına müraciətlər başlayıb. Proqram çərçivəsində 50 tələbə qıza aylıq 200 manat təqaüd veriləcək. İştirakçılar təcrübə, mentorluq və təlimlərdən, həmçinin “NEQSOL Academy” və “LinkedIn Learning” platformalarından yararlanacaqlar. Məzunlar üçün “Parla” Məzunlar İcması da yaradılıb. İcma çərçivəsində təlimlər, mentorluq görüşləri və şəbəkələşmə tədbirləri keçirilir. Proqrama müraciət üçün minimum 450 qəbul balı, 80%-dən yuxarı ÜOMG və müəyyən sosial meyarlara uyğunluq tələb olunur. Müraciətlər 4 oktyabradək davam edir.

50-DƏN ÇOX VENÇUR FONDU “BAKU ID”DƏ İŞTİRAK EDİR “Baku ID” tədbirində 50-dən çox beynəlxalq və regional vençur fondu təmsil olunur. Tədbir ardıcıl olaraq 5-ci dəfə keçirilir və Azərbaycanla regiondakı startapların beynəlxalq investorlar qarşısında təqdimatına və maliyyə cəlb etməsinə imkan yaradır. Bu il 60 startap investorlar qarşısında çıxış edir: onların 45-i xarici, 15-i isə yerli startaplardır. “Baku ID” həmçinin SABAH.HUB layihəsinin birinci mərhələsinin başlanması ilə də yadda qalır. Dövlət-özəl tərəfdaşlığı çərçivəsində həyata keçirilən layihə universitetləri, tədqiqat institutlarını, startapları, investisiya və texnologiya şirkətlərini, eləcə də dövlət qurumlarını vahid ekosistemdə birləşdirməyi hədəfləyir.

BakuID İnnovasiya Tədbiri 1-ci günü Öz Enerjisi ilə Davam edir @bakuidfestival

IPHONE 18 PRO FOTOLARIN HƏQİQİLİYİNİ TƏSDİQLƏYƏCƏK Apple iPhone 18 Pro və Pro Max üçün Reference Image adlı yeni sistem təqdim edib. Texnologiya çəkilən fotonun həqiqətən smartfon kamerasının sensorundan əldə edildiyini və sonradan dəyişdirilmədiyini təsdiqləməyə imkan verir. Xüsusi rejim aktiv olduqda sensor piksel məlumatlarını kriptoqrafik imza ilə qoruyur və sensor məlumatları ilə vaxt qeydini saxlayan rəqəmsal neqativ yaradır. Adi foto redaktə edilə bilər, qorunan nüsxə isə cihazda saxlanılır. Yoxlama zamanı məlumatlar Private Cloud Compute mühitində emal olunur. Sistem həm proqram təminatına müdaxilə, həm də aparat hücumlarına qarşı qorunma üçün hazırlanıb. Hər şəkil üçün etibar səviyyəsi hesablanır və saxtalaşdırma aşkar edilərsə, görüntüyə verilən etibar geri götürülə bilər.

WARDOGS OYUNU 5 GÜNDƏ 5 MİLYON OYUN SATDI, 800 MİN OYUNÇUYA ÇATDI BULKHEAD-in hazırladığı taktiki şuter Wardogs ilk beş gündə 5 milyondan çox nüsxə sataraq Steam-in həftəlik satış çartında birinci yerə yüksəlib. Oyun eyni zamanda Steam-in Çin üzrə regional reytinqinə də liderlik edib. PC və konsollarda yayımlanan layihənin satışlarının əsas hissəsi PC versiyasının payına düşüb. Oyunda komanda işi, realistik ballistika və mürəkkəb missiyalar ön plandadır. Geniş reklam kampaniyası aparılmadan populyarlaşan Wardogs-un sürətli yüksəlişində oyunçu tövsiyələri, striminq platformaları və oyun icmalarındakı müzakirələr rol oynayıb. Steam məlumatına görə, oyunda eyni vaxtda 800 mindən çox istifadəçi iştirak edib. Tərtibatçılar gələcəkdə çarpaz platformalı multiplayer əlavə etmə imkanını da nəzərdən keçirirlər.

ALİMLƏRİN KƏŞF ETDİYİ PLANETLƏRİN SAYI 8 MİNƏ ÇATIB Alimlərin kəşf etdiyi planetlərin sayı artıq 8 minə yaxınlaşıb. Professor Sergey Popovun sözlərinə görə, onların yalnız bir neçə onunu birbaşa görmək mümkündür. Tədqiqatçılar 300-dən çox planet sistemində üç və daha çox planet aşkar ediblər. Bu sistemlərin bir çoxu Günəş sistemindən fərqli quruluşa malikdir. Mütəxəssisin qeyd etdiyi ən geniş yayılmış variantlardan biri “qabıqdakı noxud” tipli sistemlərdir. Ekzoplanetlərin əksəriyyəti isə ulduzlarından çox uzaqda yerləşdiyi və ölçüləri kiçik olduğu üçün müasir astronomik texnika ilə belə birbaşa müşahidə edilə bilmir.

OPENAI 1,2 TRİLYON DOLLAR QİYMƏTLƏNDİRMƏ İLƏ YENİ İNVESTİSİYA TURU MÜZAKİRƏ EDİR OpenAI investorlarla şirkətin 1,2 trilyon dollar qiymətləndirmə ilə yeni maliyyələşdirmə turu keçirməsi barədə ilkin danışıqlar aparıb. Financial Times-ın məlumatına görə, investisiya məbləği hələ razılaşdırılmayıb və yekun şərtlər dəyişə bilər. Yeni turun təşəbbüsünün şirkətdən deyil, investorların özündən gəldiyi bildirilir. Qərarın OpenAI-nin nə vaxt birjaya çıxacağı ilə bağlı planlardan asılı olacağı qeyd olunur. Şirkətin 2027-ci ildə IPO keçirməyə meylli olduğu barədə məlumatlar yayılıb. OpenAI-nin son maliyyələşdirmə turu 2026-cı ilin martında baş tutub və şirkət həmin vaxt 852 milyard dollar qiymətləndirmə ilə 122 milyard dollar cəlb edib.

OPENAI 300 MİLYONDAN ÇOX DOLLARA SMARTFON KAMERA STARTAPI ALIB OpenAI smartfon kameraları hazırlayan Glass Imaging startapını 300 milyon dollardan çox məbləğə alıb. The Wall Street Journal-ın məlumatına görə, 2019-cu ildə Apple-ın keçmiş əməkdaşları tərəfindən yaradılan şirkət süni intellektdən istifadə edərək smartfon kameralarının görüntü keyfiyyətini peşəkar kameralara yaxınlaşdıran texnologiyalar hazırlayır. Glass Imaging 2025-ci ilin mayında 20 milyon dollar investisiya cəlb edib və həmin vaxt 100 milyon dollar dəyərində qiymətləndirilib. Startapın texnologiyalarından artıq Çinin Honor smartfonlarında istifadə olunub. OpenAI-nin bu texnologiyanı hansı məhsullarında tətbiq edəcəyi hələlik məlum deyil. Şirkətin 2027-ci ildə ilk cihazını təqdim etməyə hazırlaşdığı bildirilir.

PETER THIEL YENİDƏN ANTİXRİST HAQDA MÜHAZİRƏLƏR VERƏCƏK Texnologiya milyarderi və PayPal ilə Palantir Technologies-in həmtəsisçisi Peter Thiel sentyabrın 28-dən etibarən ABŞ-ın Neşvill şəhərində Bibliyadakı Antixrist mövzusunda dörd hissəli mühazirə seriyası keçirəcək. Seriya oktyabrın 19-dək hər həftə davam edəcək. Tədbirlər qapalı və mediaya açıqlanmayan formatda keçiriləcək, dəqiq məkan isə hər mühazirədən bir gün əvvəl elan olunacaq. Mühazirələr tarix, ədəbiyyat, incəsənət, teologiya və siyasət mövzularını Thiel-in texnologiya və elm prizmasından yanaşması ilə birləşdirəcək. Thiel daha əvvəl San-Fransiskoda oxşar seriya keçirib, bu il isə Romada Vatikana yaxın ərazidə belə bir tədbir təşkil edib.

STARLINK ASIANA AIRLINES TƏYYARƏLƏRİNDƏ - MASK MONOPOLİYA QURUR Starlink peyk interneti Asiana Airlines-in reyslərində istifadəyə verilib. Cənubi Koreyanın aviaşirkətinin sərnişinləri uçuş zamanı yüksək sürətli Wi-Fi-dan pulsuz istifadə edə biləcəklər. İnternet yalnız mesajlaşma və saytlarla məhdudlaşmayacaq. Sərnişinlər yüksək keyfiyyətli video izləyə, onlayn oyunlar oynaya və sürətli bağlantı tələb edən digər xidmətlərdən istifadə edə biləcəklər. Asiana Airlines Starlink-in aviasiya şəbəkəsinə qoşulan növbəti daşıyıcıdır. Şirkət dekabrın 17-də Korean Air-in idarəçiliyinə keçəcək və həmin tarixdə Asiana brendinin fəaliyyətinə son veriləcək.

ABŞ KOSMOSDA NƏZARƏT ÜÇÜN ORBİTAL SİLAHLARA MALİKDİR ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin naziri Troy Minka ABŞ-ın kosmosda nəzarəti təmin etmək üçün orbitdə silahlara malik olduğunu açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, bu imkan ABŞ silahlı qüvvələrini kosmosdakı potensial düşmən fəaliyyətlərindən qorumaq üçün nəzərdə tutulub. Minka silahların konkret xüsusiyyətlərini açıqlamayıb. O bildirib ki, bir sıra ölkələr ABŞ-ın kosmik imkanlarını məhdudlaşdırmaq və sıradan çıxarmaq üçün vasitələr hazırlayır. Bu səbəbdən ABŞ-ın yalnız havada deyil, kosmosda da üstünlüyünü qoruması vacibdir. Nazir əlavə edib ki, ölkə öz kosmik potensialına arxalanmağa davam edir və mümkün təhdidlərə qarşı tədbirlər görür.

X VƏ SPACEXAI APPLE-A QARŞI ANTİ-MONOPOLİYA İDDİASINDAN İMTİNA EDİB İlon Maskın X və SpaceXAI şirkətləri Apple-a qarşı 2025-ci ildə qaldırdıqları antimonopoliya iddiasını tənzimləmək barədə məhkəməyə sənədlər təqdim edib. Şirkətlər Apple-ı App Store-da ChatGPT-nin rəqibi olan Grok kimi tətbiqlərin mövqeyini qəsdən zəiflətməkdə və Apple Intelligence funksiyalarında yalnız ChatGPT-dən istifadə etməklə rəqabəti məhdudlaşdırmaqda ittiham etmişdi. Sənədlərdə iddianın niyə geri çəkildiyi açıqlanmayıb. X və SpaceXAI OpenAI-a qarşı iddialarını isə davam etdirir. Apple və OpenAI daha əvvəl hər hansı qanun pozuntusunu rədd edib. X-in Apple-a qarşı iddiasından imtinasının səbəbi hələlik məlum deyil.

WEBRAZZI GSYF ARCUSTIN GAMES-Ə 500 MİN DOLLAR İNVESTİSİYA EDİB Webrazzi GSYF İstanbul mərkəzli mobil oyun studiyası Arcustin Games-ə 10 milyon dollar dəyərləndirmə ilə 500 min dollar investisiya edib. 2025-ci ildə qurulan şirkət hibrid casual puzzle oyunları hazırlayır. Arcustin Games texnologiya, Sİ və çevik təşkilati modeli birləşdirən studiya qurmağı hədəfləyir. Şirkət investisiyanı komandasını böyütmək, ilk oyununun hazırlanmasını tamamlamaq və istifadəçi cəlbetmə fəaliyyətlərinə yönəldəcək. Şirkətin qurucuları Barış Dikici və Tolqa Dikicidir. Webrazzi GSYF-nin portfelində Parny, Next Big App, GameByte, Cypien AI, Brix və Orfeo Labs kimi startaplar da yer alır.

DÖVLƏT QURUMLARINDA 3 FƏRQLİ İŞ REJİMİ TƏTBİQ EDİLİR Dövlət qurumlarında dəyişkən iş qrafikinin test edilməsi təklif olunur. Təklifə əsasən, 2026-cı il sentyabrın 15-dən etibarən 2 ay müddətində iş saatlarının üç fərqli rejimdə təşkil edilməsi nəzərdə tutulur: 08:00–17:00 09:00–18:00 09:30–18:30 Hər rejimdə işçilərin ən azı 30 faizinin çalışması planlaşdırılır. Məqsəd fərqli iş saatlarının nəqliyyat sıxlığına təsirini qiymətləndirməkdir. Bunun üçün Daxili İşlər, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat nazirlikləri və digər aidiyyəti qurumlar tərəfindən müşahidə və qiymətləndirmə aparılması təklif edilir. Yekun nəticələrə əsasən iş qrafikinin tətbiqi ilə bağlı qərar verilə bilər.

UGREEN 100 Vt-LIQ GAN ŞARJ CİHAZINI QLOBAL BAZARA ÇIXARDI Ugreen yeni Nexode Air Slim 100W GaN şarj cihazını qlobal bazara çıxarıb. Çində Mini Ice GaN adı ilə təqdim olunan model Böyük Britaniyada £60 qiymətinə satılır. Qatlanan elektrik ucluğu cihazı çantada və noutbuk çantasında daha rahat daşımağa imkan verir. Şarj cihazında iki USB-C və bir USB-A portu var. Hər USB-C portu ayrıca 100 Vt-a qədər, USB-A isə 22,5 Vt-a qədər güc verir. Eyni anda bir neçə cihaz qoşulduqda ilk cihaz 60–80 Vt güc ala bilir. GaN texnologiyası 93%-ə qədər səmərəlilik təmin edir və qızmanı azaldır. Qurğuda həddindən artıq gərginlik, cərəyan, temperatur və qısaqapanmadan qorunma da mövcuddur.

ŞEYXÜLİSLAM: Sİ-NİN ŞƏRİƏTDƏKİ YERİ MÜZAKİRƏ OLUNMALIDIR Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri, şeyxülislam Allahşükür Paşazadə Bakıda keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman dini liderlərinin 7-ci Görüşündə süni intellekt məsələsinin şəriət baxımından xüsusi diqqətdə saxlanılmasının vacib olduğunu bildirib. O, bu məsələlərin müzakirəsi üçün müftilərin xüsusi görüşünün keçirilməsini təklif edib. Paşazadənin sözlərinə görə, dindarlar bu mövzuda dini liderlərin mövqeyini gözləyirlər.