uk
Feedback

Не попадись на ботовода! Telemetrio знаходить і позначає такі канали мітками 👉 Хочеш бачити мітку, оформляй підписку

Kompyuter lingvistikasi, dasturlaş va tilşunoslik

Kompyuter lingvistikasi, dasturlaş va tilşunoslik

Відкрити в Telegram

17.08.2020 Umumiy tilşunoslik va kompyuter lingvistikasiga doir materiallar, ilmiy va şaxsiy kuzatuv xulosalari berib boriladi. https://github.com/mokhiya Fikrlar: https://t.me/mokhiya_thoughts

Показати більше
Buy Ad
1 073
Підписники
-124 години
-137 днів
-5130 днів
Архів дописів
https://eventflow.uz/en/events/lexhackathon-2026 mana shu xakatonda qatnashish uchun jamoaga ayni da,da Toshkentga yashayotgan yoki o'qiyotgan yurist/shu yo'nalishda o'qiyotgan bir kishi kerak Agar qiziq bo'lsa, izohda + qoldiring, o'zim aloqaga chiqaman. e'lonni tarqatishingiz ham yordam
10 лист, 10:58
11 лист, ~09:16

https://eventflow.uz/en/events/lexhackathon-2026 mana shu xakatonda qatnashish uchun jamoaga Yurist yoki shu yo'nalishda o'qiyotgan bir kishi kerak Agar qiziq bo'lsa, izohda + qoldiring, o;zim aloqaga chiqaman. e'lonni tarqatishingiz ham yordam
10 лист, 10:56
10 лист, ~10:58

+1
Innoweek.uz tadviriga kelishni qattiq tavsiya qilaman. Bir dunyo ilmiy-amaliy ishlar, loyihalar, yuzpab yosh iste’dodlarni ko’rib hech bo’lmasa ilhomlanib ketasiz. O’zbekistonda hech nima qilinmayapti, deb salbiy kayfiyatda yuradiganlarga manzilni to’g’ri beraveringlar. Tadbir 27-29 oktyabr kunlari CAEx ko’rgazmalar zalida bo’lib o’tmoqda.
27 жовт, 03:26

Bu post amaldagi alifbo asosida yozilmoqda Yangi o‘zbek alifbosi: nimaga roziman-u, nimaga savollarim bor? Ha, 21-oktaybr — o'zbek tiliga rasmiy til maqomi berilgan kuni yangi alifboga o'tishimiz tog'risidagi qaror imzolandi. Qonun 2027-yil 22-apreldan kuchga kirishi belgilangan. Hozircha o'zimiz bilgan alifbo amalda ishlab turadi. Oxirgi kunlarda yangi alifbo atrofida ancha bahs ketmoqda. Kimdir islohotni to‘liq qo‘llab-quvvatlayapti, kimdir esa hamma narsani boshidan o‘zgartirishga qarshi. Menimcha, masalaga biroz boshqacharoq qarash kerak: har bir o‘zgarishni alohida ilmiy-amaliy baholash lozim. Shuning uchun mutaxassis sifatida vaziyatimiz bo'yicha xolis tahlilni taqdim etmoqchiman.
1. O‘ va G‘ → Ö va Ğ
Bu o‘zgarish aslida mantiqli, uni tushunaman va qo‘llab-quvvatlayman. Hozirgi yozuvimizda o‘ va g‘ uchun ishlatiladigan belgi turli klaviaturalarda turlicha yoziladi: ', ‘, ’, ba’zan esa `. Buning ustiga, tutuq belgisi bilan bu harflarning belgisini farqlashda ham muammolar bor. Natijada bitta so‘z turli ko‘rinishlarda yozilishi mumkin (O'zbekiston va O‘zbekiston bitta so'z emas, masalan). Bu esa matnlarni qidirish, solishtirish, qayta ishlash va NLP tizimlarida normalizatsiya qilishni murakkablashtiradi. Yangi belgilar bu muammoni kamaytirishi mumkin. Tokenizatsiya nuqtayi nazaridan ham ayrim yozuv shakllarini soddalashtirish foydali ekanligini Qilichbek aka amaliy tahlil bilan isbotlab beribdilar, garchi aniq natija model va tokenizerga bog‘liq bo‘lsa ham.
2. Sh va Ch → Ş va Ç
Bu qismida esa menda savollar ko‘proq. Albatta, sh va ch o‘rniga bittadan harf ishlatishning mantiqi bor: harf birikmalari o‘rniga alohida grafemalar paydo bo‘ladi. Kompyuter lingvistikasi bilan shug‘ullangan odam sifatida sh va ch bilan bog‘liq ayrim tokenizatsiya muammolariga shaxsan duch kelganman. Ba’zan so‘zlarni qismlarga ajratishda kutilmagan, ma’nosiz ko‘rinadigan segmentlar paydo bo‘ladi. Lekin bugungi kunda LLMlar ancha rivojlandi. Shuning uchun bu muammoni hal qilish uchun butun yozuv tizimini o‘zgartirish qanchalik zarur edi? Buning foydasi amaliy tadqiqotlar bilan ko‘rsatilishi kerak, deb o‘ylayman. Bu islohotga qarshi chiqish emas, balki savolga javob topish tadqiqotchi sifatida kaminaga qiziqligidan o'rtaga tashlandi.
3. Xorijiy so‘zlar va transliteratsiya masalasi
Meni eng ko‘p o‘ylantirayotgan masalalardan biri shu. Masalan, yangi harflarni joriy qilganimizdan keyin xorijiy nomlarni qanday yozamiz? ChatGPT Chevrolet Chanel Chrome Chatbot Charles Dickens Sherlock Holmes Shakira Shell Shopify Shazam Bularning barchasi boshqa tillarda shakllangan nomlar yoki atamalar. Ularning asl yozilishi xalqaro miqyosda tanilgan. Agar ch va sh ni har qanday matnda avtomatik ravishda ç va ş ga almashtirsak, ChatGPT → ÇatGPT, Shakespeare → Şakespeare kabi shakllar paydo bo‘lishi mumkin. Bu shakllar o‘zbek tilining yangi imlosida qanday maqomga ega bo‘lishi kerak? Xorijiy nomlar original yozilishida qoladimi yoki o‘zbek imlosiga moslashtiriladimi? Menimcha, bu savollarning javobi yangi alifboga rasman o'tganimizda aniq bo'ladi. Yuqoridagi misollar rasmiy istisnolar ro‘yxati emas, balki qoidalar aniqlashtirilishi zarurligini ko‘rsatadigan misollardir.
4. O‘tish davri
Alifbo faqat kitob va hujjatlardagi harflardan iborat emas. U qidiruv tizimlari, elektron lug‘atlar, korpuslar, ASR, OCR, NLP modellari, ta’lim platformalari va boshqa ko‘plab tizimlarga bog‘langan. Eski yozuvdagi millionlab matnlar, yangi yozuvdagi matnlar va aralash shakllar bir muddat yonma-yon yashaydi. Bunda transliteratsiya, qidiruv, matnlarni taqqoslash va ma’lumotlarni birlashtirish masalalari paydo bo‘ladi. Bu muammolarni hal qilish mumkin. Lekin ular uchun aniq standartlar, sifatli konvertorlar va o‘tish rejasi kerak. Alifbo — millionlab odamlar har kuni foydalanadigan tizim. Shuning uchun har bir o‘zgarishning ilmiy asosi, amaliy foydasi va o‘tish mexanizmi aniq bo‘lishi kerak. Tez orada barcha savollarga javob topamiz, degan umiidaman. Nima bo'lmasin, ona tilimiz - o'zbek tili o'lmasligi kerak. @komp_ling_uz
26 жовт, 04:40

Döstlarim ta'limga doir yangi startap boşlaşibdi. Loyiha — EXBMBA (exbmba.uz) — onlayn ta'lim platformasi. Ular hozir platforma uçun öz fani va yönalişini yaxşi biladigan, video dars yozişga qiziqişi/mahorati bor talabalar va öqituvçilarni izlaşmoqda. Tayyor video kurslaringiz bölsa yana-da yaxşi. Qonuniy şartnoma asosida hamkorlikda işlaşga taklif qilişmoqda: 1. Agar tayyor videokursingiz bölsa, uni kelişilgan narxda töliq sotib olişlari mumkin. 2. Tayyor kursingizni sotişga yordam berişlari mumkin. Kurs narxini özingiz belgilaysiz, ular esa platforma orqali sotiş va reklama qilişda yordam berişadi. 3. Agar sifatli video kursingiz bölsa, sizga oldindan tölov qilib, kurs sotuvlaridan ham uluş (royalty) berişadi. Hozirça videokursingiz bölmasa ham, muammo emas. Muhimi, öz faningizni yaxşi bilişingiz va uni boşqalarga tuşunarli qilib örgata olişingiz. Kurs yoziş uçun professional studiya kerak bölsa, u tarafdan ham yordam berişga tayyor. Video kursdan taşqari onlayn imtihonlar uçun test yarata oladigan, kuratorlik qila oladigan kadrlar ham kerak. Agar taklif qiziq bölsa, loyiha rahbariha xabar yozişingiz mumkin. Tengdoşlarimizni qöllab-quuvatlaş uçun heç bölmasa, postni köproq ulaşaylik. @komp_ling_uz
26 жовт, 04:02

Kanalimiz mazmuniga tegişli emas-u, lekin ulaşsak, boșqalarga ham manfaatli bölar, dedik
24 жовт, 05:34

Repost from IELTS ZONE 9.0
24 жовт, 05:33

#ilmiy_faoliyat qidirib yurgan bo'lsangiz, mana bu jurnalda barcha OAK nashrlari ro'yxati bor. @komp_ling_uz
23 жовт, 05:11

Yangi alifboning harflarini o'zida mujassam qilgan klaviaturalarni mana bu havoladan yuklab olib ishlatish mumkin ekan: https://kiritish.uz/
23 жовт, 04:59

Bugundan rasman yangi alifoga o'tyapmiz, chunki qonun imzolandi. Milleniallar kirill alifbosidan uzilib ulgurmagan, zumerlar lotinchani o'rganib bo'lgan bir mahalda alfalar yangi alifbo bilan hayot boshlar ekan. Men til siyosatiga qarshi chiqib yomonlash istagida emasman! Oldindan katta va'dalar berish fikridan ham saqlanaman. Shunchaki kuzatish kerak. Har qanday o'zgarishning ta'siri vaqt o'tgach bilinadi. Nima bo'lganda ham, o'zbek tilimiz o'lmasligining tarafdoriman. Tilimiz rasman qabul qilingan kun muborak bo'lsin! @komp_ling_uz
21 жовт, 05:13

Tech love:
Tech love:
21 жовт, 03:18

O’tgan tadbir haqida hozircha Linkedinda post chiqdi. Ertaga bu yerda ham batafsil yozaman. Keyin esa Nutqni avtomatik tanib olish ma’ruzalar seriyasini davom etamiz. Hozircha LinkedInda qo’llab turinglar 🙂: https://lnkd.in/p/dEm9iupH
19 жовт, 14:21

Ertaga ko’rishamiz ❤️ Kimlar kelyapti?
16 жовт, 09:58

Repost from N/a
AI Qadam Meetup #3: что стоит вокруг модели Когда мы говорим про ИИ, мы почти всегда говорим про модель. Но стоит запустить н
AI Qadam Meetup #3: что стоит вокруг модели Когда мы говорим про ИИ, мы почти всегда говорим про модель. Но стоит запустить настоящий продукт, и выясняется, что модель — лишь его вершина: под ней лежат данные, которые надо понять, контекст, без которого ответы бессмысленны, люди, которым этим пользоваться, и железо, которое всё это тянет. 17 октября в Ташкенте на третьем митапе AI Qadam, сообщества практиков ИИ Центральной Азии, четыре спикера покажут эти слои изнутри, на живых проектах. Мохияҳон Узокова, лингвист-аналитик, U-BSS «Voice AI — это не только модель» Почему «точность 90%» в распознавании речи ничего не гарантирует. На примере узбекского («kerak edi» или «kerakdi») разберём, как устроены речевые данные и почему именно они решают, заговорит ли голосовой ИИ по-человечески. Анна Шибанова, партнёр A+ Solutions, Data Community Uz «Готовы ли ваши данные для ИИ?» Данные недостаточно просто собрать: ИИ нужен контекст. Анна покажет путь от AI-Ready Data к Contextual Intelligence на примерах корпоративных данных и финансового сектора. Бахтиёр Бекмуродов «Архитектура × AI: новый подход к проектированию» Сначала инструмент: путь от AS IS к TO BE и дальше, к футуристичным сценариям. Затем главное: как ИИ меняет общение архитектора и заказчика, и это новый формат для нашей страны. Евгений Вишневский, CEO Pro-Data «Как сэкономить на инфраструктуре для ИИ» Как выбрать видеокарту для локальных моделей и не переплатить за всё, что должно быть вокруг неё: инфраструктуру, без которой железо не работает. 📅 Суббота, 17 октября, 13:00 📍 Ташкент, Beeline Uzbekistan, Муминова 4/4 (рядом IT Park) 👉 Регистрация в боте
16 жовт, 09:57

tayyorgarlik avjida. bir oydan beri tayyorlanyapmiz. kelinglar-a
tayyorgarlik avjida. bir oydan beri tayyorlanyapmiz. kelinglar-a
12 жовт, 02:58

#kun_hazili — Milord, Claude sizning so'rovingizni rad qildi: buni xavfsizlik tahdid deb hisoblayapti — Xitoylik qila qolsin
#kun_hazili — Milord, Claude sizning so'rovingizni rad qildi: buni xavfsizlik tahdid deb hisoblayapti — Xitoylik qila qolsin unda — Bosh ustiga, milord, Germes DeepSeekni darhol chaqirib keladi 😂😂😂 @komp_ling_uz
12 жовт, 01:50

#case #hadya Oramizdan kimdir Samsung A52 rusumli telefon ishlatsa, iltimos, aloqaga chiqinglar Mana shu g’iloflarimni tashla
#case #hadya Oramizdan kimdir Samsung A52 rusumli telefon ishlatsa, iltimos, aloqaga chiqinglar Mana shu g’iloflarimni tashlab yuborishga qo’lim bormayapti. Orasidan ba’zilari bir marta tutilgan. Menda hozir bu telefon yo’q. Sizga foydasi tegsa, ishlating. 🥺
11 жовт, 04:53
11 жовт, ~08:49

Bu haqida jonli gaplashsak, nima deysiz?
10 жовт, 04:23

Ovoz modellari aslida nimani o‘rganadi? (2-qism) #ASR #Speech_technologies O‘tgan postda ASR modeli audio va uning matnli transkripsiyasi o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganishini ko‘rib chiqdik. Bugun esa muhim bir savolga javob topishga urunib ko’ramiz: transkribsiyadagi xato modelga qanday ta’sir qiladi? Tasavvur qiling, bizda quyidagi audio bor: 🎧: “Bu oy tugasin, shu yangiga o‘taman” Uni ikki xil yozish mumkin: 1-variant: bu oy tugasin shu YANGIGA O'TAMAN 2-variant: bu oy tugasin YANGI OYGA O'TAMAN Endi tasavvur qiling, modelga birinchi variant to‘g‘ri transkribsiya sifatida berilgan, lekin boshqa joyda ikkinchi variant ham to‘g‘ri deb belgilangan. Model uchun bu shunchaki yozuvdagi farq emas. U audio va matn o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganishga harakat qiladi. Transkribsiyalar bir-biriga mos kelmasa, model uchun qaysi matn aynan aytilganini o‘rganish qiyinlashishi mumkin. Albatta, har qanday farq xato degani emas. Og‘zaki nutqda qisqartmalar, shevaga xos shakllar, talaffuz variantlari va grammatik xususiyatlar uchraydi. Muhimi, ularni qanday yozish bo‘yicha izchil qoidalarga ega bo‘lish va ularga rioya qilish. Shu sababli transkribsiya jarayonida bir nechta savolga oldindan javob berish kerak: ➡️So‘zlar adabiy shaklda yoziladimi yoki talaffuzga yaqin shakldami? ➡️Og‘zaki nutqdagi qisqartmalar qanday belgilanadi? ➡️Tushunarsiz yoki bo‘linib aytilgan so‘zlar qanday yoziladi? ➡️Turli transkribatorlar bir xil holatni bir xil usulda belgilayaptimi? Bular mayda detaldek ko‘rinishi mumkin. Ammo minglab audiofragmentlardan iborat datasetda bunday qarorlar yig‘ilib, modelni o‘qitish uchun ishlatiladigan ma’lumotlarning izchilligiga ta’sir qiladi. Yaxshi ASR modeli faqat ko‘p audio bilan emas, balki sifatli va izchil tayyorlangan ma’lumotlar bilan ham quriladi. Keyingi postda model natijasini qanday o‘lchashimiz va WER metrikasi nimani ko‘rsatishini ko‘rib chiqamiz. @komp_ling_uz
09 жовт, 13:35