باۆکــی ئیلێاس

#زیکرێکی_گــەورە ☟☟☟☟☟☟☟ ابــن أبــي شیبة بە سەنەدێکی صەحیح ڕیوایەت دەکات لە ابن عُــمــر ـەوە دەڵێت: هەر کەسێك لە دوای #نــوێــژەکان - نوێژە فــەڕزەکــان وە کاتێك چــووە #جێگاکەیەوە - بۆ #خــــەو - بڵێت: الــــلّٰــــهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا عَدَدَ الشَّفْعِ، وَالْوِتْرِ، وَكَلِمَاتِ الــــلّٰــــهِ التَّامَّاتِ الطَّيِّبَاتِ الْمُبَارَكَاتِ، 3 جــــار، وە لَا إِلَهَ إِلَّا الــــلّٰــــه ـش هاوشێوەی ئەوە - واتــــــە 3 جــــاریش بڵێت: لَا إِلَهَ إِلَّا الــــلّٰــــهُ عَدَدَ الشَّفْعِ، وَالْوِتْرِ، وَكَلِمَاتِ الــــلّٰــــهِ التَّامَّاتِ الطَّيِّبَاتِ الْمُبَارَكَاتِ ، ئەوا بۆی دەبێتە نــورێــك لە ناو قەبرەکەی دا، وە بۆی دەبێتە نــورێــك لەســەر پــرد، وە بۆی دەبێتە نــورێــك لەســەر الصــراط هەتا دەیخەنە بەهەشتەوە یان دەچێتە بەهەشتەوە .

📚#مصنف_ابن_أبي_شیبة_٢٩٢٥٦

#زیــکــری_هەستان_لە_خــــەو ⬅️الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ. #واتــــــه: سوپاس بۆ ئەو په روردگاره ى كە ژیاندینى‌یەوە دواى ئەوەى كە مراندینى (مەبەست بە مراندنێكى مەجازى یە كە خەوتنە) وە زیندووبوونەوەش هەر بۆ لاى ئەوە.

📚«البخاری مع الفتح (١١/ ١١٣)» 📚«و مسلم (٤/٢٠٨٣)»

#زیــکــری_پێش_خــەوتــن عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَالَ : بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا " وَإِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ مَنَامِهِ قَالَ : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا، وَإِلَيْهِ النُّشُورُ }

📚«رواه: البخاري و أبو داود و الترمذي و ابن ماجه و أحمد و الدارمي و غيرهم »

#واتــای_فــەرمــوودەکــە: لە حوذەیفەوە فــەرمــوویــەتــی: پێغەمبەر صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ئەگەر بیویستایە بخەوێت بخەوێت دەیفەرمــــوو: { یا الــــلّٰــــه بە ناوی تۆوە دەمرم و دەژیم، #وە ئەگەر بە ئاگا هاتبوایە لە خەوەکەی دەیفەرمــــو: سوپاس و ستایش بۆ ئەو الــــلّٰــــەیەی زیندووی کردینەوە دوای ئەوەی مراندبووینی، وە هەر بۆ لای ئەویش زیندوو دەکرێینەوە لە ڕۆژی قیامەت } ➖➖➖➖➖➖➖➖➖ گەر ویستت بخەویت بڵێ: { بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا } گەر بەخەبەر هاتی بڵێ: { الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَمَا أَمَاتَنَا، وَإِلَيْهِ النُّشُورُ }

#زیــکــری_پێش_خــەوتــن قَالَ رَسُولُ الــلّٰــهِ صَلَّى الــلّٰــهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَى مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ }

📚«رواه: البخاري و مسلم والترمذي وأبو داود و ابن ماجه و النسائي و أحمد و الدارمي وغيرهم»

#واتــای_فــەرمــوودەکــە: پێغەمبەر صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فــەرمــوویــەتــی: { یا الــــلّٰــــه خۆم تەسلیم و ملکەچی تۆ کرد، وە ڕووم ئاڕاستەی تۆ کرد، وە ئیش و کارم سپاردەی تۆ کرد، وە پشتم بەست بە تۆ، بە ئومێد و ترس لە تۆ، وە هیچ پەناگەیەک و هیچ ڕزگاربوونێک نییە لە تۆ مەگەر بۆ لای تۆ، بڕوام هێناوە بەم کتابەی داتبەزاندووە و بڕوام هێناوە بەم پێغەمبەرەی ناردووتە } ➖➖➖➖➖➖➖ #تەواوی_فــەرمــوودەکــە☟☟☟☟☟ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { يَا فُلَانُ، إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَقُلِ : اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَى مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ. فَإِنَّكَ إِنْ مُتَّ فِي لَيْلَتِكَ، مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ، وَإِنْ أَصْبَحْتَ أَصَبْتَ أَجْرًا }

#زیــکــری_پێش_خــەوتــن قَالَ رَسُولُ الــلّٰــهِ صَلَّى الــلّٰــهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { بِاسْمِكَ رَبِّ وَضَعْتُ جَنْبِي وَبِكَ أَرْفَعُهُ، إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَارْحَمْهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ }

📚«رواه: البخاري و مسلم و أبو داود والترمذي و ابن ماجه والدارمي و أحمد»

#واتای_فــەرمــوودەکە: پێغەمبەر صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فــەرمــوویــەتــی: { پەروەردیگارا بە ناوی تۆ تەنیشتم داناو بە ناوی تۆش بەرزی دەکەمەوە، ئەگەر ڕوحت کێشام ئەوە ڕەحــمــی پێ بکە، وە ئەگەر ڕوحــت گەڕاندمەوە بیپارێزە بەوەی بەندە چاکەکانی خۆتی پــێ دەپارێزی } ➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖ #تەواوی_فەرموودەکە بەم شێوەیەی خوارەوەیە☟☟☟☟☟☟☟ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : إِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ، فَلْيَنْفُضْ فِرَاشَهُ بِدَاخِلَةِ إِزَارِهِ ؛ فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي مَا خَلَفَهُ عَلَيْهِ، ثُمَّ يَقُولُ { بِاسْمِكَ رَبِّ وَضَعْتُ جَنْبِي وَبِكَ أَرْفَعُهُ، إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَارْحَمْهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ }

📚[مسلم 2714]

#زیــکــری_پێش_خــەوتــن قَالَ رَسُولُ الــلّٰــهِ صَلَّى الــلّٰــهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم { اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ }

📚«رواه : الترمذی و أبو داود و ابن ماجه و أحمد و غيرهم»

#واتای_فەرموودەکە: پێغەمبەر صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فــەرمــوویــەتــی: { یا الــــلّٰــــه بمپارێزە لە سزای خۆت لەو ڕۆژەی بەندەکانت زیندوو دەکەیتەوە } ➖➖➖➖➖➖➖➖➖ #دەربارەی_ئەم_فەرموودەیە ☟☟☟☟☟ 1_ تەواوی فەرموودەکە بەم شێوەیە عَنْ حَفْصَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْقُدَ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ يَقُولُ { اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبَادَكَ } #واتــای_تــەواوی_فــەرمــوودەکــە: لە حەفصەی خێزانی پێغەمبەرەوە صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، بێگومان پێغەمبەری الــلّٰــه ئەگەر بیویستایە بخەوێت دەستی ڕاستەی دادەنا لە ژێر ڕومەتی پاشان دەیفەرموو { یا الــــلّٰــــه بمپارێزە لە سزای خۆت لەو ڕۆژەی بەندەکانت زیندوو دەکەیتەوە } 2_ ئەم فەرموودەیە لە صەحیحی موسلیم دا بەم شێوەیەی خوارەوە هاتووە☟☟☟☟ عَنِ الْبَرَاءِ ، قَالَ { كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْبَبْنَا أَنْ نَكُونَ عَنْ يَمِينِهِ، يُقْبِلُ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ. قَالَ : فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ : رَبِّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ، أَوْ تَجْمَعُ عِبَادَكَ } 📚رواە مسلم #واتای_فەرموودەکە: لە بەڕائەوە فەرموویەتی: { ئێمە ئەگەر نوێژمان کردبا لە دوای پێغەمبەرەوە صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حەزمان دەکرد لە لای ڕاستەوەی بین، پێغەمبەر ڕووی لە ئێمە دەکرد، دەیفەرمــوو: ئەی پەروەردیگارا بمپارێزە لە سزای خۆت لەو ڕۆژەی بەندەکانت زیندوو دەکەیتەوە یا بەندەکانت کۆ دەکەیتەوە }

#زیــکــری_پێش_خــەوتــن قَالَ رَسُولُ الــلّٰــهِ صَلَّى الــلّٰــهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { اللَّهُمَّ خَلَقْتَ نَفْسِي، وَأَنْتَ تَوَفَّاهَا، لَكَ مَمَاتُهَا وَمَحْيَاهَا، إِنْ أَحْيَيْتَهَا فَاحْفَظْهَا، وَإِنْ أَمَتَّهَا فَاغْفِرْ لَهَا، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ }

📚«رواە : مسلم و أحمد و النسائي في الكبرى وابن سني وابن حبان وأبو يعلى»

#واتای_فەرموودەکە: پێغەمبەر صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فــەرمــوویــەتــــی: { یا الــــلّٰــــه تۆ نەفسی منت درووست کردووە، وە تۆش دەیمرێنی، تەنها بۆ تۆیە ژیان و مردنی - ئەم نەفسە - ئەگەر ژیاندت بیپارێزە، وە ئەگەر مراندت لێی خۆش بە، یا الــــلّٰــــه بێگومان من داوای سەلامەتی و لاشە ساغیت لێ دەکەم } ➖➖➖➖➖➖➖➖➖ #دەربارەی_ئەم_فەرموودەیە ☟☟☟☟☟ 1_ ئەم زیــکــرە 1 جــــار دەکرێت کاتێک دەچیتە سەر جێگای خەوتن پێش ئەوەی بخەوی. 2_ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ: واتا یا الــــلّٰــــه داوای سەلامەتیت لێ دەکەم لە دینم و لە فێڵی شەیتان و لە ئێش و ئازار و نەخۆشییەکانی دونیا. 3_ تەواوی فەرموودەکە بەم شێوەیە☟ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، أَنَّهُ أَمَرَ رَجُلًا إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ قَالَ : " اللَّهُمَّ خَلَقْتَ نَفْسِي، وَأَنْتَ تَوَفَّاهَا، لَكَ مَمَاتُهَا وَمَحْيَاهَا، إِنْ أَحْيَيْتَهَا فَاحْفَظْهَا، وَإِنْ أَمَتَّهَا فَاغْفِرْ لَهَا، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَافِيَةَ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : أَسَمِعْتَ هَذَا مِنْ عُمَرَ ؟ فَقَالَ : مِنْ خَيْرٍ مِنْ عُمَرَ، مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ #واتــاکــەی: لە عبدالــلّٰــه‌ی کوڕی عومەرەوە، بێگومان عبد الــلّٰــه فەرمانی بە پیاوێک کرد ئەگەر چووە سەر جێگای خەوتن بڵێ: { یا الــــلّٰــــه تۆ گیانی منت دروست کردووە، و تۆش دەیمرێری، بۆ تۆیە ژیان و مردنی ئەم نەفسە، ئەگەر ژیاندت بیپارێزە، وە ئەگەر مراندت لێی خۆش بە، یا الــــلّٰــــه بێگومان من داوای سەلامەتیت لێ دەکەم، جا پیاوێک بە عبدالــلّٰــه‌ی وت ئەو زیکرەت لە عومەر بیستوە؟ عبدالــلّٰــه‌ی کوڕی عومەر فەرمووی: لە باشتر لە عومەرم بیستووە لە پێغەمبەرم صَلَّى الــلّٰــه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بیستووە .

[گەر ئیبلیس بیزانیایە حەسوودی پێ دەبردم] ☟☟☟☟☟☟☟ عن يزيد بن ميسرة قال : لَمَّا ابْتَلَى اللهُ عَزَّ وَجَلَّ أيُّوبَ عَلَيْهِ السَّلَامُ بِذَهَابِ المَالِ وَالأهْلِ وَالوَلَدِ فَلَمْ يَبْقَ لَهُ شَيْءٌ أحْسَنَ مِنَ الذِّكْرِ وَالحَمْدِ للهِ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ قَالَ : أحْمَدُكَ رَبَّ الأرْبَابِ الَّذِي أحْسَنْتَ إلَيَّ ، قَدْ أعْطَيْتَنِي المَالَ وَالوَلَدَ فَلَمْ يَبْقَ مِنْ قَلْبِي شُعْبَةٌ إلَّا قَدْ دَخَلَهُ ذَلِكَ، فَأخَذْتُ ذَلِكَ كُلَّهُ مِنِّي وَفَرَّغْتَ قَلْبِي فَلَيْسَ يَحُولُ بَيْنِي وَبَيْنَكَ شَيْءٌ، وَمَنْ ذَا تُعْطِيهِ المَالَ وَالوَلَدَ فَلَمْ يَشْغَلْهُ حُبُّ المَالِ وَالوَلَدِ عَنْ ذِكْرِكَ؟ ، لَوْ يَعْلَمْ عَدُوِّي إبْلِيسُ بِالَّذِي صَنَعْتَ إلَيَّ حَسَدَنِي. فَلَقِيَ إبْلِيسُ مِنْ هَذِهِ شَيْئًا مُنْكَرًا. #واتــــــه: یــزیــد بــن میسرة وتــــــی: ڪاتێک الــــلّٰــــه عزَّوَجَل پێغەمبەر ٲیــوب علیە السلام ــی تاقــی ڪردەوە بە نەمانی مــاڵ و خێزان و مناڵەڪانی هیچ شتێڪی بۆ نەمایەوە ڪە باشتر بێت لە زیڪر و سوپاس و ستایش ڪردنی بۆ الــــلّٰــــه عزَّوَجَل، پاشان فــەرمــــووی: سوپاس و ستایشت دەڪەم ئەی ئەو الــلّٰــه‌یەی ڪە گەورەی هەموو شتێڪی ڪە پێشوو نیعمەتی زۆرت پێ داوم، مناڵ و سەرەوەتت پێ بەخشیوم هیچ بەشێك لە دڵــم نەماوە ئیللا کاریگەری بە سەریەوە هەبووە، هەموو ئەمانەت لێم وەرگرتەوەو دڵی منت خاڵی ڪردەوە [لە پەیوەست بوون بە دونیاوە]، هیچ شتێك لە نێوان مــن و تۆدا نییە [واتــــە دڵم تەنیا بۆ الــــلّٰــــه ـیە هیچ شتێک سەرقاڵی نەڪا لە زیڪر و دوعا، والــلّٰــه اعلم]، چ ڪەسێک مناڵ و ماڵت پێی داوەو خۆشەویستی ماڵ و مناڵ سەرقاڵی نەڪردووە لە زیڪری تــۆ ؟ ئەگەر دوژمنەڪەم ئیبلیس دەیزانی بەوەی ڪە تۆ لەگەڵت ڪردووم حەسوودی پێ دەبردم . ئیبلیس بەم ڪارە ڕق ئەستوورتر بوو . [#واتــــــه: ڪە پێغەمبەر ٲیــوب علیە السلام موصیبەت و بەڵای بە نیعمەت دەزانی و سوپاسی الــــلّٰــــه تعالــــیٰ ــی دەڪرد لەسەری، چونڪە بە نزیڪ بوونەوە لە الــــلّٰــــه تعالــــیٰ لێڪی دەدایەوە، جا فــەرمــــووی گەر ئیبلیس بەو نیعمەتەی بزانیایە حەسوودی پێ دەبردم، جا ئیبلیسیش بەمە زیاتر تــوڕە بوو، والــلّٰــه أعلم] .

📚[الزهد للإمام أحمد - الجزء العشرون].

هیهات هیهات ڕستەیەکی بە نرخــی مەنھەجییە کە لە کتێبی " مشایخ بەغداد" ھاتووە، کە خلال گێڕاویەتییەوە: بە نەیارەکەیان وت: "ئایا وا دەزانن ئێوە ڕێگەتان دۆزیوەتەوە بــۆ شتێک کە ئەوانەی پێش ئێوە لێی گــومــــڕا بــوون ؟ ھەیهات، ھەیهات!"

📚«السنة لأبي بكر بن الخلال» (١/ ٢٢٨)

هیهات هیهات واتــــە:هەرگیز، هەرگیز،

حدثني ٲبو الحسین علي بن محمد جعفر العطار الٲصبھاني بالري ، قال : سمعت ٲبا الھیثم الڪشمیھني ، یقول : سمعت محمد بن یوسف الفربري ، یقول : قال لي محمد ابن ٳسماعیل البخاري : مَا وَضَعْتُ فِي ڪِتَابِي "الصَحِیحْ" حَدِیثَاً ٳِلاَّ اغْتَسَلتُ قَبْلَ ذَالِڪ ، وَصَلَیْتُ رَڪْعَتَیْن. #واتــــــه: هەروەها دەڵێت: هیچ حدیثێڪم لە ڪتێبەڪەم دا نەنوسیوە ئیللا هەستاوم خــۆمــم شۆریوە و 2 ڕڪات نوێژم ڪردووە.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۹/۲❫ »

#واتــــــه: هەتا ڪتێبەڪەۍ تەواو ڪردووە [7563] نوێژۍ ڪردووە ڪە دەڪاتە [15126] ڕڪات!!

ٲخبرنا ابن یعقوب ، حدثنا محمد بن نعیم ، ٲخبرني محمد بن صالح بن هاني _من ٲصل ڪتابە_ حدثنا ٲبو سعید الحسن بن الصمد القھندري ، قال : سمعت ٳسحاق بن ٳبراهیم الحنظلي ، یقول : ٲحفظ سبعین ٲلف حدیث ڪٲنھا نصب‌ عیني. #واتــــــه: ٳســحــاق ڪــوڕۍ ٳبراهیم راهویة (رحمە الــلّٰــه)دەڵێت: [70000] حەفتا هەزار حدیثم لەبەرە بە جۆرێڪ وەڪ ئەوەۍ لە پێش چاوم دانرابێت و بیخوێنمەوە.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۳٤۹/٦❫»

قال محمد بن حمدویة : سمعت محمد بن ٳسماعیل ، یقول : ٲحفظ مئة ٲلف حدیث صحیح. #واتــــــه: محمد بن ٳسماعیل البخاري (رحمە الــلّٰــه) دەڵێت: [100000] سەد هەزار حدیثۍ صەحیحم لەبەرە.

📚«تھذیب الڪمال للمزﻱ | ❪۲۳٦/٦❫»

ڪتب ٳلي علي بن ٲبي حامد الٲصبھاني یذڪر ٲنّ ٲبا حامد محمد بن محمد بن مڪي الجرجاني حدثھم ، قال : سمعت سعداني ، یقول : سمعت بعض ٲصحابنا ، یقول : قال محمد بن ٳسماعیل : ٲخرجت هذا الڪتاب _یعني الصحیح_ من زهاء ستَِ مئة ٲلف حدیث. #واتــــــه: مــحــمــدی ڪوڕۍ ٳسماعیل البخاري رحمە الــلّٰــه دەڵێت: ئەم ڪتابەم _واتــــە صحیح البخاري_ لە[600000] شەش سەد هەزار حدیث دەرهێناوە.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۹/۲❫»

قال یحیۍ بن مندة : وبلغني بٳسنادٍ هو لي مسمو؏ ٲنّ ٲَبا زُرْعَةُ قال : ٲنا ٲحفظُ سِتَّمائة ٲَلفِ حدیثٍ صَحیحٍ ، وٲَربعةَ عشرَ ٲلفَ ٳسنادٍ في التفسیرِ والقراءات ، وعشرة آلافِ حدیثٍ مزوَّرة! قیل لە : ما بالُ الْمزَوَّرَة تحفظُ؟! قال : ٳِذا مَرَّ بِي منھا حَدیثُ عَرَفْتُە. #واتــــــه: ٲبو زرعــة الــرازي رحمە الــلّٰــه دەڵێت: من [600000] شەش سەد هەزار حدیثۍ صەحیح ـم لەبەرە، لەگەڵ [14000] چواردە هەزار سەنەد و ڕیوایەت لە تەفسیر و قیرائات، وە [10000] دە هەزار حدیثۍ تەزویر و هەڵبەستراو! پێۍ وتــرا: باشە بۆچۍ تەزویر حیفظ دەڪەۍ؟! وتــــــۍ: بۆ ئەوەۍ ئەگەر یەڪێڪ لەو حدیثانەم پێش چاو ڪەوت بیناسمەوە و بزانم صەحیح نیە و هەڵبەستراوە. دەرهێناوە.

📚«شرح علل الترمذﻱ لٳبن رجب | ❪۲۲٤/۱❫»

ٲخبرنا ٲبو بڪر البرقاني ، قال : قرٲت علۍ ٲبي‌ حامد ٲحمد بن عمر بن حفص المروزي بھا ، سمعت ٲبا یزید محمد یحیۍ بن خالد ، یقول : سمعت ٳسحاق بن ٳبراهیم الحنظلي ، یقول : ٲعرف مڪان مائة ٲلف حدیث ڪٲني ٲنظر ٳلیھا ، وٲحفظ سبعین ٲلف حدیث عن ظھر قلبي ، وٲحفظ‌ ٲربعة آلاف حدیث مزورة. قیل لە : ما معنۍ حفظ مزورة؟ قال : ٳذا مرّ بي منھا حدیث في الٲحادیث الصحیحة فلیتە منھا فلیا. #واتــــــه: ٳســحــاقی ڪــوڕۍ ٳبراهیم راهویة رحمە الــلّٰــه دەڵێت: شوێنۍ [100000] سەد هەزار حدیث دەزانم وەڪ ئەوەۍ تەماشایان بڪەم، وە [70000] حەفتا هەزار حدیثم لەبەرە، وە [4000] چوار هەزار حدیثۍ تەزویرم لەبەرە. پێۍ وتــرا: واتاۍ چییە حدیثۍ تەزویر حيفظ دەڪەۍ؟ وتــــــي: بۆ ئەوەۍ هەرڪات یەڪێڪ لەو حدیثانەم پێش چاو ڪەوت بیناسمەوە و جیاۍ بڪەمەوە لە حدیثە صەحیحەڪان.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۳٤۹/٦❫»

ٲخبرنا ٲبو سعید المالیني قراءة ، قال : ٲنبٲنا عبداللە بن عدي الحافظ ، قال : حدثني محمد بن ٲحمد القومسي ، قال : سمعت محمد بن حمدویة ، یقول : سمعت محمد بن ٳسماعیل ، یقول : ٲحفظ مائة ٲلف حدیث صحیح ، وٲحفظ مائتي ٲلف حدیث غیر صحیح. #واتــــــه: ئیمامی بوخارۍ (رحمە الــلّٰــه) دەڵێت: [100000] سەد هەزار حدیثۍ صەحیحم لەبەرە، وە [200000] دوو سەد هەزار حدیثۍ ضەعیف ـیشم لەبەرە.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۲٥/۲❫»

...ڪتب ٳلي ٲبو حاتم ٲحمد بن الحسن بن محمد بن خاموش الواعظ _من الري بخطە_ قال : سمعت الحسن بن محمد العطار یذڪر عن محمد بن ٲحمد ابن جعفر الصیرفي ، حدثنا ٲبو جعفر‌ محمد بن سلیمان التستري ، قال : سمعت ٲبا زرعة ، یقول : ٳن في بیتي ما ڪتبتە منذ خمسین سنة ، ولم ٲطالعە منذ ڪتبتە ، وٳني ٲعلم في ٲي ڪتاب هو ، في ٲي ورقة هو ، في ٲي صفحة هو ، في ٲي سطور هو. قال : وسمعت ٲبا زرعة ، یقول : ما سمعت ٲذني شیئًا من العلم ٳلا وعاە قلبي ، وٳني ڪنت ٲمشي في سوق بغداد فٲسمع من الغرف صوت المغنیات فٲضع ٲصبعي في ٲذني مخافة ٲن یعیە قلبي. #واتــــــه: محمد ڪوڕۍ سلیمان التستري دەڵێت: بیستم ٲبــو زرعــة الــرازي رحمە الــلّٰــه دەیوت: لە ماڵەڪەم دا ئەحادیثۍ وام نوسیووە 50 ســاڵ دەبێت هەتا ئێستا نەچوومەتەوە سەرۍ تەماشاۍ بڪەم، چونڪە دەزانم لە چ ڪتابێڪ نوسیومە، وە لە چ وەرەقەیەڪ دایە، وە لە چ لاپەڕەیەڪ دایە، وە لە چ دێڕێڪ دایە. وە دەڵــێــت: بیستم ٲبــو زرعــة دەیــوت: هیچ شتێڪ نییە لە عیلم بە گوێ بیستبێتم ئیللا دڵم وەریگرتووە، وە من جارۍ وا هەبوو لە بەغداد دەچووم بۆ بازاڕ، لە هەندێڪ ماڵ دا گوێم لە دەنگۍ ئافرەتە گۆرانۍ بێژەڪان دەبوو، پەنجەم دەخستە ناو گوێم دەترسام لەوەۍ دڵم وەرۍ بگرێت.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۳۳۰/۱۰❫ »

حدثنا محمد بن یوسف القطان النیسابوري لفظًا ، ٲخبرنا محمد بن عبدالــلّٰــه محمد بن حمدویة الحافظ ، قال : سمعت ٲبا جعفر محمد بن ٲحمد الرازي ، یقول : سمعت ٲبا عبداللە محمد بن مسلم بن وارة ، یقول : ڪنت عند ٳسحاق بن ٳبراهیم بنیسابور ، فقال رجل من ٲهل العراق‌ سمعت ٲحمد بن حنبل ، یقول : صح من الحدیث سبعمائة ٲلف حدیث وڪَسر ، وهذا الفتۍ _یعني ٲبا زرعة_ قد حفظ ستمائة ٲلف. #واتــــــه: ٲحــمــدی ڪوڕۍ حنبل رحمە الــلّٰــه دەڵێت: لە حەدیث دا [700000] حەوت سەد هەزار و ڪەسر حەدیثۍ صەحیح هــەن _بە دووبارە و مەوقوف و موڕەسەل ـەوە_ ئەو گەنجە _واتە ٲبــو زرعــة [600000] شەس سەد هەزاریانۍ لەبەرە.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۳۳۱/۱۰❫»

ئیمامــۍ ٲحــمــد ملیۆنێڪ حەدیثۍ لەبەر بووە، ئیمامــۍ ٲبــو زرعــة الــرازي [600000] شەس سەد هەزار حەدیثۍ لەبەر بووە، ئیمامــۍ بــخــارۍ [100000] سەد هەزار حەدیثۍ صەحیحۍ لەبەر بووە، ئیمامــۍ ٳســحــاق بــن راهــویــة [70000] حەفتا هەزار حەدیثۍ لەبەر بووە، لە بەرامبەر دا جاهیلێڪ ڪە تا دەمرێت ناتوانێت 100 هەزار حدیث بخوێنێتەوە دێت دەڵێت: ئەوانەش نەبوونایە دینمان هەر پێ دەگەیشت! ٲخبرني ٳبراهیم بن عمر الفقیھ ، حدثنا عبیداللە بن محمد بن محمد بن حمدان العڪبري ، حدثنا ٲبو حفص عمر بن محمد بن رجاء ، قال : سمعت عبداللە بن ٲحمد ابن حنبل ، یقول : سمعت ٲبا زرعة الرازي‌ ، یقول : ڪان ٲحمد بن حنبل یحفظ ٲڵف ٲلف حدیث! فقیل لە : وما یدریڪ؟ قال : ذاڪرتە فٲخذت علیە الٲبواب. #واتــــــه: عبدالــلّٰــەی ڪــوڕۍ ٲحــمــد ڪــوڕۍ حنبل رحمھما الــلّٰــه دەڵێت: بیستم ٲبــو زرعــە الــرازي دەیــوت: ٲحــمــدی ڪــوڕۍ حنبل [1000000] یەڪ ملیۆن حەدیثۍ لەبەرە! پێۍ وتــرا: چــۆن دەزانــۍ؟ وتــــۍ: لەگەڵۍ دانیشتم هەموو حەدیثەڪانۍ بۆ وتمەوە منیش باب ـم لەسەریان دادەنا.

📚«تاریخ بغداد للخطیب | ❪۱۸٥/٥❫»

بۆ ئەوانەی دەڵێن قورئان و حدیثمان بەسە ئیمامەڪانمان لە سەلەف هەروەڪ چۆن حدیثۍ صەحیحیان حیفظ دەڪرد، بە هەمان شێوەش حەدیثۍ ضەعیف و تەزویریان حیفظ دەڪرد، بۆ ئەوەۍ ئەگەر پێش چاویان ڪەوت یا خود بیستیان بیزانن و جیایان بڪەنەوە لە حەدیثە صەحیحەڪان. بێ موناز؏ و مونافس سەلەف ڕحمەتۍ الــلّٰــه ـیان لێ بێت باشترین جیلۍ سەر زەوۍ بــوون هەتا قیامەت هەڵدەستێت ڪەسێڪ دروست نابێتەوە تامــۍ ئەوان بدات و بتوانێت وەڪ ئەوان خــزمــەت بە دیــــن بڪات. جاهیلۍ وا هەیە ئەگەر داواۍ لێ بڪەیت هەندێڪ حدیثت بۆ بخوێنێتەوە ناتوانێت بە دروستۍ بیانخوێنێتەوە، ڪەچۍ دەم درێژ دەڪات دەڵێت: « قورئان و حدیثمان بەسە، ئەوانەۍ ڪە هەستاون بە ڪۆ ڪردنەوەو نوسینەوەۍ حەدیث ئەو ڪارەشیان نەڪردبایە ئەم دینەمان هەر پێ دەگەیشت! » ئەمە قیممەۍ جاهیلۍ و بێ ئەدەبییە بەرامبەر بە سەلەف لە صەحابەو تابعین و ئەتباعۍ تابعین و تابعۍ ئەتباعۍ تابعین ڕەحمەتۍ الــلّٰــه لە هەموویان بێت، چونڪە ئەگەر ئەوان نەبوونایە ئێستا ئەو دینە بەو پاڪییە نەدەگەیشت بە ئێمە، بەڵڪو زەنادەقەۍ جەهمییەو ئەشاعیرە ڪوفرۍ تەعطیلیان دەئاخنیە دڵ و مێشڪۍ خەڵڪەوە، ئەگەر سەلەف نەبوونایە تــۆۍ دامــاو چۆن چۆنۍ ئەو حدیثانەت پێ دەگەیشت؟! تۆ ئەۍ ئینسانۍ ڪورتە باڵا لە عیلم و سپڵە بەرامبەر بە سەلەف، خودۍ خۆت ناتوانۍ و نازانۍ پانزە پشتۍ باوڪت بڵێۍ ئێستا بێ منەتۍ لەو هەزارەها حدیثەۍ ڪە ئیمامەڪانمان بۆیان ڕیوایەت ڪردووین! بۆیە بە دڵنیاییەوە دەڵێم ئەگەر صەحابە رضي الــلّٰــه عنھما ئەو حدیثانەۍ ڕەسول الــلّٰــه ـیان ﷺ ڕیوایەت نەڪردایە بۆ تابعین، وە تابعین ڕیوایەتیان نەڪردایە بۆ ئەتباعۍ تابعین، وە  ئەتباعۍ تابعین ڕیوایەتیان نەڪردایەوە بۆ تابعۍ ئەتباعۍ تابعین ئیتر چۆن چۆنۍ ئەو حدیثانە دەگەیشت پێمان ؟! خۆ وەحۍ پچڕاوەو ڕەســول الــلّٰــه ـش ﷺ ڪۆتا ڕەســول بوو، وە الــــلّٰــــه ﷻ پێغەمبەرێڪۍ تر نانێرێت بۆ تۆۍ جاهیل هەتا دینەڪەۍ ڕەسول الــلّٰــه ـت پێ بگەیێنێت. هەتا ئەو قورئانەۍ ڪە ڪەلامۍ الــــلّٰــــه تعالــــیٰ ـیە ئەگەر صەحابە نەیان نوسیبایەوە ئەوە دواۍ وەفاتۍ صەحابە حافیظەڪان ئەوە دەفەوتا، هەر هۆڪارۍ نوسینەوەڪەشۍ ئەوە بوو ترسیان لێۍ بوو بفەوتێت، لە جەنگۍ هەڵگەڕاوەڪان لە سەردەمۍ خیلافەتۍ ٲبو بڪر الصدیق ـدا رضي الــلّٰــه عنە لە جەنگۍ یەمامە ـدا لەگەڵ هوزۍ بني حنیفة زۆرێڪ لەو صەحابانەۍ حافیظ قورئان بوون شەهید بوون، جا ئیمامۍ عمر رضي الــلّٰــه عنە پێشنیارۍ ئەوەۍ ڪرد بۆ ئیمامۍ ٲبو بڪر ڪە هەستێت بە نوسینەوەۍ قورئان نەوەڪ بفەوتێت.

زانستی إبن عباس (رضی الــلّٰــه عنە) کتاب الشریـعة تەواو بوونی بابی (217) (باب ذکر ما أنتشر من علم إبن عباس(رضی الــلّٰــه عنە) عطاء بن أبی رباح یقول:ما رئیت مجلسا قط أکرم من مجلس إبن عباس(رضی الــلّٰــه عنە) فقال:أکثر فقهاء، وأعظم جفنة، إن أصحاب فقە عندە، وأصحاب قرآن عندە، وأصحاب شعر عندە، یصدرهم کلهم من واد واسع   #واتــــــه: عطاء ـی کوڕی أبی رباح فــەرمــــووی: هیچ مەجلیسکم نەبینیوە وەکو مجلیسی إبن عباس بێت دواتر فــەرمــــووی: هاوەڵانی فیقە لای بوون واتا (لە مجلیسەکەی بوون)، هاوەڵانی قورئان لە لای بوون (لە مجلیسەکەی بوون)، وە شاعیرەکانیش لای بوون (لە مەجلیسەکەی بوون)، هەموویان لە شێوەی وادیەکی فراوان دەهاتن بۆ لای ابن عباس (رضی الــلّٰــه عنە) "وادی: واتا نێوانی دو شاخ"

📚[کتاب الشریعـة باب (217) رقم الأثر (1955)]

عن عبدالــلّٰــه بن مسعود (رضی الــلّٰــه عنە)، أنە ذکر إبن عباس فقال: لنعم الترجمان للقرآن إبن عباس (رضی الــلّٰــه عن) #واتــــــه: لە ابن مسعودەوە (رضی الــلّٰــه عنە) باسی ابن عباس کرا فــەرمــــووی: بەڵێ تەرجومانی قورآن ابن عباسە (رضی الــلّٰــه عنە)

📚[کتاب الشریعـة باب (217) رقم الأثر (1956)]

قال عبدالــلّٰــه بن عمر [رضی الــلّٰــه عنە)، ابن عباس اعلم الناس بما أنزل الــلّٰــه علی محمد صلی الــلّٰــه علیە وسلم #واتــــــه: عبدالــلّٰــه بن عمر (رضی الــلّٰــه عنە) وتــــی: ابن عباس (رضی الــلّٰــه عنە) زاناترین کەسە بەوەی کە هاتووە بۆ محمد صلی الــلّٰــه علیە وسلم (واتا زاناترین کەسە بە قورئان)

📚[کتاب الشریعـة باب (217) رقم الأثر (1957)]

كعب الأحبار دەڵێت: #ئەستێرەیەک پێش دەرکەوتنی مــەهــدی لە ڕۆژهەڵاتەوە دەردەچێت کە کــلــکــی هەیە .

📚[الفتن لنعيم بن حماد المروزي/٦٤٢]

ئەشێت هەندێــك جــار کە الــــلّٰــــه تعالــــیٰ دەرگاکانی ڕەحــمــەتــی خۆیت بــەســەر دا دەکاتەوە بە هــــۆی دوعــــای یەکێک بێت لە خــوشــك و براکانت کە بۆیان کردوویت. بۆیە تــۆش لە بیریان مەکە دوعاکانت دا. ☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟☟ [[ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ، وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ، الأَحْيَاءِ مِنْهُمْ وَالأَمْوَاتِ. ]]