باۆکــی ئیلێاس

ئەم قومێتەی ئێستا (خــاک و ئاڵاو نیشتیمان پەرستی ) کە دونیای تەنیوە بە کــوردی خۆشمانەوە، هەمان ئەو تعصب القبلية ـیە کە لە جاهلیەت لە پێش ئیسلام هــەبــوو لە ناو عــــەڕەب، عــــەڕەب چــــۆن لەو وەزعــــە نەجاتیان بــوو تعصوبیان تێدا نەما ؟؟؟ بە وەرگرتنی ئــەوەی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ بۆیانی نارد کە ئــیــســلام بــوو. هەمووان دەزانین پێغەمبەر الــلّٰــه ﷺ ئەمینترین و خۆشەویستترینی عــــەڕەب بوو ﷺ کــەچــی لە دژی هــاو زمــان و هــاو نــەژادی خــۆی جــەنــگــی، و دوژمنایەتی دروســت کرد. هــەر خــۆشــی نا بگرە هاوەڵەکانی بە هەمان شــێــوە، کــــوڕ حــەزی دەکــرد لە بەرامبەر بــاوکــی بجەنگێت! واتــــە نەک هەر ڕەگــەز پــەرســتــی و دەمــارگــیــریــان نــەمــا، بگرە دژایەتی قــەومــەکــەی خۆیان بە عیبادەت دەبینی، ئــێ باشە بــۆ ئەمە بەچی ؟! 《 #ئــیــســلام_فــێــری [ولاء و بــراء =خــۆش ویــســتــن لە پـێـنـاو الــــلّٰــــه و پێغەمبەرەکەی، وە ڕق لێبوونەوە لە پـێـنـاو الــــلّٰــــه و پێغەمبەرەکە] ـی کــردن و هــەمــوو پێوانەکانیان لا گــۆڕا. تێگەشتن کە دەکرێت مــــن کــوڕەکــەم دوژمــنــم بێت وەکــوو کــوڕەکــەی نــــوح علیە السلام، یان بــاوکــم دوژمــن بێت وەکــوو بــاوکــی ابراهیم علیە السلام، تێگەشتن لە پێناو فــەرمــانــی الــــلّٰــــه کــوڕیــان بکەن بە قوربانی وەکــوو ابراهیم کاتێک ویستی اسماعیلی کــوڕی ســەر ببڕێت علیهما السلام ، یان وەکــوو موســــیٰ علیە السلام دوژمــنــی ئــەو کــەســە بــم لە منداڵییەوە مــنــی گــەورە کردووەو چــاکــەی بە سەرمەوە هەیە. 《 فــێــری کــردن و تــێــگــەشــتــن کــەوا هــیــچ شــتــێــک لــە پــێــش الــــلّٰــــه و پـێـغـەمـبـەرەکـەیـەوە نــیــیــە تــەنــانــەت نــەفــســی خــۆشــیــان. 》 كُنَّا مع النَّبيِّ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ وهو آخِذٌ بيَدِ عُمَرَ بنِ الخَطَّابِ، فَقالَ له عُمَرُ: يا رَسولَ اللَّهِ، لَأَنْتَ أحَبُّ إلَيَّ مِن كُلِّ شَيْءٍ إلَّا مِن نَفْسِي، فَقالَ النَّبيُّ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ: لَا، والَّذي نَفْسِي بيَدِهِ، حتَّى أكُونَ أحَبَّ إلَيْكَ مِن نَفْسِكَ، فَقالَ له عُمَرُ: فإنَّه الآنَ، واللَّهِ، لَأَنْتَ أحَبُّ إلَيَّ مِن نَفْسِي، فَقالَ النَّبيُّ صَلَّى اللهُ عليه وسلَّمَ: الآنَ يا عُمَرُ.

📚«صحیح البخاري»

#واتــــــه: عبد الــلّٰــه بن هشام دەڵــێــت: ئێمە لەگەڵ پێغەمبەری الــلّٰــه بووین ﷺ و دەســتــی عُــــمــــر ـی گرتبوو، عُــــمــــر وتــــــی: ئەی پێغەمبەری الــــلّٰــــه تۆ خۆشەویستریت لام لە هەموو شتێک بێجگە لە نــەفــســم، پێغەمبەر ﷺ پێی فــەرمــــوو: نا ســوێــن بەوەی گیانی منی بە دەستە (ئیمانت کامڵ نییە) تاوەکو من خۆشەویستتر دەبم لات لە نەفسی خۆشت، عُــــمــــر وتــــــی: سوێند بە الــــلّٰــــه ئا ئێستا تۆ لام خەوشەویستری لە نەفسی خۆشم، پێغەمبەر ﷺ ئا ئێستا (ئیمانت کامڵ بوو) ئەی عُــــمــــر. ئا بــەم بــیــرو بــۆچــوونــەوە بوو لەم ســەر بــۆ ئــەو ســەری دونیا بــرای یــەکــتــری بــوون و پــەنــجــەی منداڵێک لە ئەفریقیا بریندار ببوایە، هــەمــوو بە بــچــووک و گــەورەوە لەوپەڕی دونیا ئازاریان دەچــەشــت.

ئەفلاتۆنی مــەلــعــون لە یەکێک لە وتــــە بەناوبانگەکانی دەڵــێــت: 《محك الرجال، صغائر الأعمال》 #واتــــــــه: تـاقـیـکـەرەوەی پــیــاوە (ڕاسـتـەقـیـنـەکـان)، کــردەوە بـچـووکـەکـانـیـانـە” کــەســی وا دەبینم باســی خــاک و نیشتیمان و کــوردایــەتــی و ئەم جۆرە شتانە دەکات، خــۆی لێمان کردووە بە کــــوردی عــەیــارە 24 ـی خــالــص مــن لێرەوە پێکەنین دەمگرێت . ئەگەر تۆ شتێک یان کەسێکت خــۆش بووێت دەبێت خــزمــەتــی بکەیت + پارێزگاری لێ بکەیت ( لە ژیــنــگــەو ســروشــت و ئــاژەڵ و ئــیــنــســان و مــاف و بــەرژەوەنــدی و …. ) سەرەتا دەبێت لە شــتــی بچووکەوە دەست پێ بکەیت کە کردنی ئاسان بێت؛ وەرە ئەو ســاردی و دەبــەی ئــاوو جــگــەرەو چــەرەســەی دەیخۆیت فــڕێی مەدەو بیپارێزە ( هەرچەند ئەمە زۆر گەورەیە ئەگەر کەسێک عەقڵی پێی بشکێت ). وەرە بە شتی بــچــووک خــزمــەت بە خــــاک و قــەومــەکــەت بکە ( هەرچەند ئیسلام فێرمان دەکات خزمەت بە هەموو سەر زەوی بکەین نە خاک و ماڵی خۆت ) دواتر وەرە قسەم بۆ بکە باسی مان و نەمانم بۆ بکە لەسەر کوردایەتی با منیش کەمێک گوێت بۆ بگرم. ئاخر والــلّٰــه زۆر جار ئینسان شتی وا دەبینێت ناتوانێت بێ تاقەت نەبێت؛ زەلام هەیە ناتوانێت هەر بە تەنها ســوودی بــۆ خــۆی هەبێت، خزمەت بە خۆی بکات بە تەمایە خــزمــەت بە کــورد و شعب بکات ؟! لەگەڵ کەسی خۆم لە ناو سەیارە شتم خواردووە، وەستاوە وتوویەتی لەو جامەوە فڕەی بە، وتــوومــە نابێت گاڵتەی بە مــن کردووە! دەی دەبێت مــن گاڵتە بە ئەو بکەم یان ئەو بە منی بکات ؟! ئێستاش ئەو کــوردێــکــی خــالــص و منیش بــێ دیــــن و ئــیــمــان و دوژمــنــی کــورد و نیشتیمان. جا زۆرینە هەر واین ئەڵێی بێژنگ و هێڵەکین دونیایەک عەیب و کونی ورد وردمان تیدایە بەڵام نایبینین بۆیە بۆشمان چارەسەر ناکرێت ، لە هەرە زەقترینیان » “شارچێتییە” وەک دەوترێت کەچەڵ تیمارکەر بوایە تیماری سەری خۆی دەکرد = کــوردیش تیمارکەر بوایە چەند ساڵە تیماری شارچێتی خــۆی دەکرد. یان مەسەلەی پـیـاوو جـلـی کــوردی؛ نازانم بۆ عــەرەب تەلەبەی مەکتەبە، مامۆستا و بەڕێوبەرە، تەلەبەی زانکۆیە، دکــتــۆرە، بەدی گاردە لە مۆڵەکان … هەر بە دزداشەوەیەو هەر زۆر ئاساییە. بەڵام لای ئێمە ڕۆژی بۆنەکانی لێ دەرچیت بۆ یەکێک لەو جێیانە جــلــی کــــوردی لەبەر بکەیت زۆر نامۆو عەیبەیە، باشە بۆ ؟! ئەمە جلی قەومێکی ترە ؟! هۆکار چییە نازانم! ئەمە جــلــی کــوردی و قات ئاوایە، خۆ ئەگەر تاک شەڕواڵ و کراس لەبەر بکەیت دەبێت دوعا بکەی فیکەت لێ نەکەن. مــحــك ـیش = جۆرە بەردێکە لە کۆنەوە بەکار هاتووە بۆ ناسینەوەو تاقیکردنەوەی زێــــڕ و زیــــو، لە کــــوردی دەڵێین ســەنــگــی مــەحــەک = واتــــە ســەنــگــی تاقیکردنەوە.

#ئیمامی_علي_دەیفەرموو: أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْناً مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْماً مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْناً مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْماً مَا. کەسە ئازیز و خۆشەویستەکەت بە سادەیی و بە بێ زیادە ڕۆیی خــۆش بوێت ڕەنگە ڕۆژێک لە ڕۆژان ببێت بە کەسێک ڕقت لێیەتی، وە دووژمنەکەت یان ئەو کەسەی ڕقت لێیەتی بە سادەیی بە بێ زیادە ڕۆیی ڕقت لێی بێت ڕەنگە ڕۆژێک لە ڕۆژان ببێت بە ئەزیز و خۆشەویستت.

قال الشاعر: إذا لم يعِظْ في الناس من هو مُذنبٌ فمن يعظُ العاصينَ بعد محمّدِ #واتــــــه: ئەگەر لە ناو خــەڵــکــی کەسی تاوانبار ئامۆژگاری خــەڵــکــی نەکات ئیتر کــێ ئامۆژگاری تاوانباران بکات لە دوای مُــحــمّــد ﷺ ؟ #واتــــــــه: ئەگەر تەنها ئەو کەسانەی تاوانیان نییە بۆیان هەبێت ئامۆژگاری خــەڵــکــی بکەن، ئەوە تەنها پێغەمبەرە ﷺ بۆی هەیە ئامۆژگاری خــەڵــک بکات. چونکە بێجگە لە مُــحــمّــد و پێغەمبەران (صلی الــلّٰــه عليهم وسلم) هەمووان تاوانیان هەیە، وەک شــاعــر دەڵــێــت: من ذا الذي ما ساء قط ومن له الحسنى فقط؟ کێیە ئەو کــەســەی هەرگیز خــراپــەی نەکردووە وە کێیە ئەوەی تەنها چــاکــەی هەیە ؟ کەسێک جوابی دەداتەوەو دەڵــێــت: محمدُ الهادي الذي عليه جبريلٌ هبط مُــحــمّــد ـی ڕێنیشاندەر ئــەوەی جیبریلی فــریــشــتــە هــاتــە خــوارەوە بــۆ ســەری (ﷺ)

#ووشــــەی_تــەوحــیــد لە کتێبەکانی ســەلــەف بۆ ئەوەی خوێنەر لە گرنگی و گەورەیی ئەم بابەتە گرنگەی بیروباوەڕ تێ بگاو لای ڕوون بێتەوە، پێویستە بزانرێت، پێشەواکانی سەلەف کاتێک کتێبیان نووسیوە بە ناوی (التــوحــیــد) مەبەستیان (الأســمــاء والصــفــات) بــووە، بە پێچەوانەی (متأخرین و معاصرین) کە مەبەستیان لە تــەوحــیــد زیاتر تــەوحــیــدی (ئولوهییەت و ڕوبوبیەتە) #بــۆ_نــمــوونــه: • کتاب التــوحــیــد لإبــن خــزیــمــة: دانراوی ئیمام ئیبن خوزەیمەیە یەکێکە لە پێشەواکانی سەلەف، کەچی تەنهاو تەنها بەشی (ئــەســمــاء و ســیــفــات)ـی زیاتر هێناوە، باسی جێگیر کردنی سیفاتی بینین و بیستن....هتد دەکاو ڕوونــی دەکاتەوە. • کتاب التــوحــیــد لإبــن مــنــده: ئەمەشیان بە هەمان شــــێوە.

سەرجەم کتێبەکانی تایبەت بە (الرد علی الجهمیة).

بۆیە پێویستە خوێنەری موسڵمان بزانێت و لای ڕوون بێت، مەنهەجی سەلەف چــۆن بووەو مەنهەجی ئەوانەی ئێستا چــۆنــە!

[ #خــدری_زیــنــده‌ ] یــه‌كــێــك لــه‌و خـورافـاتـانـه‌ی كــه‌ لــه‌ نــاو مـوسـولـمـانـان دا باوه‌ به‌ گــشــتــی و لــه‌ لای صــۆفــی و شــیــعــه‌ به‌ تایبه‌تی چــیــرۆكــی (خــدری زیــنــده‌یــه)... گوایه خــدری زیــنــده‌ له‌ ژیــان دایــه‌ وه‌ تا ئێستا نــه‌مــردووه . وه‌ گوایه پێغه‌مبه‌ری الــلّٰــه‌شی بینیوه‌! #ابن_القيم_الجوزي_دەڵــێــت: « ئه‌و فه‌رموودانه‌ی كه‌وا باس له‌ خــضــرو زیندوێتی و ژیانی ده‌كات هه‌موویان درۆن و هیچی راست نین» . ده‌ڵــێــن چــواره‌م نه‌وه‌ی ئاده‌م بووه‌ ... به‌و قسه‌یه‌ش بێت و هه‌تا ئێستا له‌ ژیــان بێت... ئه‌وه‌ ته‌مه‌نی زیاتر ده‌بێت له‌ هــه‌زاران ســــاڵ...كــه‌چــی الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ ته‌مه‌نی نــوحــی (علیه‌ السلام) هیناوه‌ته‌وه‌ به‌ به‌ڵگه‌ له‌ درێــژی و ده‌عــوه‌ دا...ته‌مه‌نی نوحیش له‌ 1000 بۆ 2000 ســــاڵ بــــووه‌ ... قورئان به‌ ته‌نها وشه‌یه‌كیش باسی مانه‌وه‌ی و زیندوێتی و ژیانی نه‌كردووه‌ ... وه‌ له‌ هیچ فه‌رمووده‌یه‌كیش باسی ژیانی و زیندوو مانه‌وه‌ی نه‌هاتووه‌ ... زاناكانیش هیچیان له‌باره‌ی ژیانیه‌وه‌ نه‌وتووه‌! موســــیٰ پێغه‌مبه‌ری الــــلّٰــــه بوو علیه السلام.. كه‌چی ئه‌و به‌ مه‌رج و بۆ ماوه‌یه‌كی كه‌م مایه‌وه‌ له‌گه‌ڵ پێغه‌مبه‌رێك... ئه‌ی چۆن دێت بۆ لای كه‌سانیك كه‌ نازانن نــوێــــژ چیه‌و جه‌ماعه‌ت چیه‌! وه‌ ده‌ڵــێــن فڵان كه‌س خــضــری بینیوه .. ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ بینیویه‌تی به‌ چی ده‌یناسێته‌وه‌و ده‌زانێت ئه‌وه‌ خــضــره‌!؟ ئه‌گه‌ر بمایه‌ته‌وه‌ بۆچی ئێستا جیهادی نه‌ده‌كرد ؟؟ ئه‌ی بۆ نه‌ده‌هاته جــومــعــه‌و جــه‌مــاعــه‌ت كه‌ فــــه‌رزه‌ ؟؟

📚 [ المــنـار الـمـنــيـف في الـصـحـيـح والـضـعـيـف (صـــ : ٦٧ - ٧٦ ) ]



دوعــای خــراپ لە خــۆتــان مــەکــەن عن أم المؤمنين أم سلمة رضي الــلّٰــه عنها ، أن رسول الــلّٰــه ﷺ قال: "لَا تَدْعُوا عَلَى أنْفُسِكُمْ إلَّا بِخَيْرٍ ؛ فَإنَّ المَلَائِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ". #واتــــــــه: رَسُولُ الــلّٰــه ﷺ فــەرمــــووی: “دوعــا مــەکــەن لە خۆتان تەنها دوعــــای خــێــر نەبێت؛ چونکە بە ڕاستی فریشتەکان ‘ئامین’ لەسەر ئەوە دەکەن کە دەیڵێن.”

📚[مسند الإمام أحمد].

ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ عن جابر بن عبدالــلّٰــه رضي الــلّٰــه عنهما ، أن رسول الــلّٰــه ﷺ قال: "لَا تَدْعُوا عَلَى أنْفُسِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أوْلَادِكُمْ وَلَا تَدْعُوا عَلَى أمْوَالِكُمْ ، لَا تُوَافِقُوا مِنَ اللهِ سَاعَةً يُسْألُ فِيهَا عَطَاءٌ فَيَسْتَجِيبُ لَكُمْ". #واتــــــــه: رَسُولُ الــلّٰــه ﷺ فــەرمــــووی: “دوعــای خــراپ لە خــۆتــان مــەکــەن، و دوعــای خــراپ لە منداڵەکانتان مــەکــەن، و دوعــای خــراپ لە مــاڵ و سامانتان مــەکــەن، نەوەک تووشی کاتێک ببن لە لایەن الــــلّٰــــه‌وە کە هەر داوایەکی تێدا بکرێت، وەڵام دەدرێتەوە و (دوعــا خراپەکە) بۆتان قبوڵ بکرێت.”

📚[صحيح مسلم].

ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ عن أنس بن مالك رضي الــلّٰــه عنه : أنَّ رَسُولُ الــلّٰــهِ ﷺ دَخَلَ عَلَى أعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ وَهُوَ مَحْمُومٌ فَقَالَ : "كَفَّارَةٌ وَطَهُورٌ". فَقَالَ الأعْرَابِيُّ : بَلْ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ تُزِيرُهُ القُبُورَ!. فَقَامَ رَسُولُ الــلّٰــهِ ﷺ وَتَرَكَهُ. #واتــــــــه: رَسُولُ الــلّٰــه ﷺ چــووە لای پیاوێکی عــەرەبــی دەشتەکی بۆ سەردانی کردنی کاتێک تــا-ی هەبوو، پێی فــەرمــــوو: “(ئەم نەخۆشییە) کەفارەت (سڕەرەوەی گوناه) و پاککەرەوەیە.” پیاوە دەشتەکیەکە وتــــــی: بەڵکو تایەکە کە بە سەر پیرە مێردێکی بە تەمەنەوە دەکوڵێت و زیارەتی گۆڕەکانی پێ دەکات( دەیکوژێت)! رَسُولُ الــلّٰــه ﷺ یش هەستاو بەجێی هێشت.

📚[مسند الإمام أحمد].

ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ ـــ ـــ ـ عن ابن عباس رضي الــلّٰــه عنهما: أنَّ رَسُولُ الــلّٰــهِ ﷺ دَخَلَ عَلَى أعْرَابِيٍّ يَعُودُهُ فَقَالَ : "لَا بَأسَ عَلَيْكَ ، طَهُورٌ إِنْ‌ شَاءَ ‌الــلّٰــه". قَالَ الأعْرَابِيُّ : طَهُورٌ؟! ، بَلْ هِيَ حُمَّى تَفُورُ عَلَى شَيْخٍ كَبِيرٍ تُزِيرُهُ القُبُورَ!. قَالَ النَّبِيُّ ﷺ : "فَنَعَمْ إذًا". #واتــــــــه: رَسُولُ الــلّٰــه ﷺ چــووە لای پیاوێکی عــەرەبــی دەشتەکی بۆ سەردانی کردنی، پێی فــەرمــــوو: “هیچ خــەمــت نەبێت، (ئەم نەخۆشییە) پاککەرەوەیە (لە گوناه)، إِنْ‌ شَاءَ ‌الــلّٰــه.” پیاوە دەشتەکیەکە وتــــــی: پاککەرەوە ؟! بەڵکو تایەکە کە بە سەر پیرە مێردێکی بە تەمەنەوە دەکوڵێت و زیارەتی گۆڕەکانی پێ دەکات( دەیکوژێت) پێغەمبەریش ﷺ فــەرمــــووی: “کەواتە با هەر وا بێت.”

📚[صحيح البخاري].

ئەوانەی ئێستا ئەوهان بۆ یەکتری؟! یەڪیڪ لە بەرهەماڪانی بــاوەر بــوون بە قــــەدەر بە یــەقــیــنــەوە ئەەیە ڪە ڕازیت دەڪات بە هەموو ئەو شتانەی ڪە بۆ تۆ نەبووەو بە دەستت نەهێناوە، یان توشت بووەو بە سەرت هاتووە. ســلــمــان الــفــارســي أبا الدرداء ـی نارد بۆ ئەوەی داوای ئافرەتێڪی بۆ بڪات، ماڵی ئافرەتەڪە ووتیان بە أبا الدرداء: سەبارەت بە سلمان ئێمە ڪــچــی پێ نادەین بۆ هاوسەرگیری، بەلام دەیدەین بە تۆ ئەگەر دەتەوێت. جا أبا الدرداء هاوسەرگیری لەگەڵ ڪرد، پاشان سلمان هات، أبا الدرداء پێی فــەرمــــوو: من شــــەرم دەڪــەم لــە تــۆ ڪاتێڪ منت نارد بۆ ئەوەی داوای ئافرەتێڪت بۆ بڪەم، خــۆم هاوسەرگیریم لەگەڵ ڪرد. ســلــمــان پــێــی فــەرمــــوو: مــن شایسستەترە ڪە شــــەرم لە تۆ بڪەم ڪاتێڪ داوای ئافرەتێڪم ڪرد ڪە الــــلّٰــــه عز وجل بۆ توی بڕیار دابوو.

📚[الإبانة الڪبري].

بویە هەر شتێڪ کە الــــلّٰــــه عز وجل نەیڪردبێتە رزقــی ئــێــوە چ منال بێت چ هاورێ بێت چ هاوسەرگیری بێت چ مال و سامان بێت هەر شتێڪ کە نەیکردبێته رزقــی توو رازی بە بە قــــەدەری الــــلّٰــــه عز وجل. وە هەروەها هەر شتێڪ خۆت دەتەوێت دوو ئەوندە بۆ موسوڵمان بتەوێت . وَعَسَىٰۤ أَن تَكۡرَهُوا۟ شَیۡءࣰا وَهُوَ خَیۡرࣱ لَّكُمۡۖ وَعَسَىٰۤ أَن تُحِبُّوا۟ شَیۡءࣰا وَهُوَ شَرࣱّ لَّكُمۡۗ وَٱللَّهُ یَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ .

حَدَّثَنَا بَهْزٌ، حَدَّثَنَا أَبُو هِلَالٍ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: مَا خَطَبَنَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، إِلَّا قَالَ: لَا إِيمَانَ لِمَنْ لَا أَمَانَةَ لَهُ، وَلَا دِينَ لِمَنْ لَا عَهْدَ لَهُ. #واتــــــــه: أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ (رَضِيَ الــلّٰــه عَنْەُ) دەڵــێــت: پێغەمبەر (️ﷺ) وتــاری بۆ نەداوین ئیللا فەرموویەتی: ئیمانی نییە ئەو کەسەی ئەمانەتی نییە (#واتــــــــه: ئەمانەت پارێز نییە)، وە دینیشی نییە ئەو کەسەی پەیمان و بەڵێنی نییە (#واتــــــــه:: بێ وەعدە).

📚[مسند الامام أحمد (12383) ].

رسول الــلّٰــه ﷺ لە فەرموودەیەکی صحیح ـدا دەفەرمووێت: (دیــاری بــدەن بــە یــەکــتــری; یەکتریتان خــۆش دەوێت) . واتە کاتێک تۆ دیاریەکت بۆ دەهێندرێت لە لایەن کەسێکەوە بێگومان پێی دڵ خۆش دەبیت، بــۆچــی ؟ لەبەر ئەوەی ئەو هەستەت بۆ دروست دەبێت کە گرنگیت پێ دەدات، بیرت لێ دەکاتەوە، هــەوڵ دەدات دڵــت خــۆش بکات، دەیەوێت ئەو کارانە ئەنجام بدات کە تۆ پێت خۆشە، بەم شێوەیە خۆشەویستی تۆ بۆ ئەو، ئەگەر نەبووبێت ئەوە دروست دەبێت، وە ئەگەریش هەبێت ئەوە زیاتر بێت . خۆشەویستی نێوان هــاوســەران شتێکی سروشتی نییە، واتــــە وەکو خۆشویستی تۆ بۆ دایــک و باوک و خــوشــک و بـرات نییە، چونکە ئەمانە نزیکی تۆن و لە خوێنی خۆتن، بە بێ مەرج ڕەحــم و ســۆز و خۆشەویستیت بۆیان هەیە، واتــــە خۆشەویستیەکەت بۆیان سروشتیە، هەر کە هــۆشــت کردووەتەوە ئەم کەسانەت خۆشویستووە . بەڵام هاوژینەکەت ئەسڵەن هەر نەتناسیوە هەتا ماوەیەک پێش زەواج کردن، دواتر بینیوتەو بە دڵت بووەو هاوسەرگیریت لەگەڵی دا کردووە، واتــــــە حــەزت لێ بووە; نەوەك خۆشت ویستبێت . جا خۆشەویستی دروست دەکرێت، بە تایبەتی لە دوای گواستنەوەو مانەوەی هەردوولا لە یەک مــاڵ دا، ئەوکات دەبێت هاوسەران ئەوە لەبەر چاو بگرن کەسی بەرامبەریان وەکــوو خــۆیــان مــرۆڤــە، هــەســتــی هــەیــە، ویـسـتـی هــەیــە، خــەم و خــەفــەتــی هــەیــە، هــیــلاکــی هــەیــە، بــێ تــاقــەتــی هــەیــە، وە لە هەمان کاتیش دا ماف و ئەرکی هــەیــە . پێویستە هەردوولا سەرەڕای سەرقاڵی و ناخۆشیەکانیان هەوڵ بدەن ئەو کارانە ئەنجام نەدەن کە کەسی بەرامبەر پێی بێزارە، چونکە ئەم جۆرە کارانە وردە وردە بێزاری و ڕق لە دڵــی کەسی بەرامبەر دا دروست دەکات، وە بە شێوەیەک لە شێوەکان هەر دەریدەبڕێت بەرامبەرت، لەوانەیە تــووڕە نەبێت لێت، بەس ئیتر وەکــوو جــاران قسەی خۆشت لەگەڵ نەکات، نایەوێت بێتەوە بۆ ماڵەوە بتبینێت، حــــەز دەکــات زوو زوو بڕواتەوە ماڵی باوکی تا کەمتر بتبینێت، حــــەز دەکــات دایمە لە میوانی بن یان میوانتان هەبێت تا بەرکەوتنی لەگەڵ تۆ دا کەمتر بێتەوە، بە شێوەیەک لە شێوەکان ئەو هەستەی ناخی هەر دەردەخات . لــە جــیــاتــی ئــەوە; پێویستە بە کارانێک، قسەیانێک، ڕەفتارانێک بەرامبەر یەک بجووڵێنەوە کە بەرامبەر پێی خۆشە، وە بزانن مافی بەرامبەرەکەیان تەنها نەفەقە کێشان و جل بۆ کڕین، یان تەنها خواردن ئامادە کردن نییە، ئەمانە هەمووی پێداویستی ماددین، لەگەڵ ئەوە دا پێویستە پێداویسیە مەعنەویەکانیش پڕ بکرێنەوە . بــۆ نــمــونــە ئــافــرەت بە ناوێک بانگ بکرێت کە پێی خۆشە، گوێی بۆ بگیردرێت، ئەگەر حــــەزی لە هەر شتێک بوو کە ناشەرعی نییە وە هاوسەرەکەشی توانای هەیە ئەنجامی بدات; بۆی دابین بکرێت، بە کورتی و پوختی وا ڕەفتار بکرێت بەرامبەری کە مێیە، واتــــە دڵــی نــاســکــە، جــوانــە، مایەی دڵخۆشی هاوسەرەکەیەتی، نازی هەڵدەگیردرێت . . . وە وا ڕەفتار بکرێت بەرامبەر پیاوەکە کە نێرە، واتــــە پیاوی مــاڵــە، بڕیاردەری کۆتاییە، لێپرسراوە لەوانەی ژێــر دەســتــی، . . .

لــووتــکــەی پارێزکاری و دەســت هەڵگرتــن لە دونــیــا. مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحِيمِ بْنُ عَبْدِ الوَاحِدِ بْنُ أَحْمَدَ، ابْنُ الكَمَالِ المَقْدِسِيُّ،حَفَرَ مَكَانًا فِي الصَّالِحِيَّةِ لِبَعْضِ شَأْنِهِ،فَوَجَدَ جَرَّةً مَمْلُوءَةً دَنَانِيرَ،وَكَانَتْ مَعَهُ زَوْجَتُهُ تُعِينُهُ عَلَى الحَفْرِ،فَاسْتَرْجَعَ وَطَمَّ المَكَانَ،وَقَالَ لِزَوْجَتِهِ: هَذِهِ فِتْنَةٌ،وَلَعَلَّ لِهَذَا مُسْتَحِقِّينَ لَا نَعْرِفُهُمْ،وَعَاهَدَهَا عَلَى أَنَّهَا لَا تُشْعِرَ بِتِلْكَ الجَرَّةِ أَحَدًا،وَلَا تَتَعَرَّضَ لَهَا،وَكَانَتْ قَرِينَةً صَالِحَةً مِثْلَهُ،فَتَرَكَا ذَلِكَ تَوَرُّعًا،مَعَ فَقْرِهِمَا وَحَاجَتِهِمَا،وَهَذَا غَايَةُ الوَرَعِ وَالزُّهْدِ. #واتــــــــه: محمد بن عبد الرحيم بن عبد الواحد بن أحمد، ابن الكمال المقدسي، لە ناوچــەی ساڵحیە خەریکی هەڵکەندنی شوێنێک بوو بۆ کارێکی خــۆی، گــۆزەیــەکــی دۆزیەوە کە پــڕ بــوو لە دیــنــار - دراوی زێــــڕ-،خێزانەکەشی لەگەڵی بوو و لە هەڵکەندنەکە دا یارمەتی دەدا، کاتێک گــۆزەکــەی بینی وەک موسیبەتێک ســەیــری کــردوو "إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعونَ"ـی کرد، و شوێنەکەی پــڕ کردەوە شاردیەوە، بە خێزانەکەی وت: ئەمە فــیــتــنــەو تاقیکردنەوەیە، و ڕەنگە خاوەنی هەبێت کە ئێمە نایانناسین [واتــــــــه: مــاڵــی خــەڵــک بێت]، پەیمانی لە خێزانەکەی وەرگرت کە باسی ئەو گــۆزەیــە بۆ هیچ کەسێک نەکات، و دەستکاریشی نەکات نەیبات، ئافرەتەکەش هاوسەرێکی چــاک و ســاڵــحــە بوو وەک پیاوەکە،بۆیە لەبەر پارێزکاری وازیان لێ هێنا، سەرباری ئەوەی کە هــەژار و پێویستیش بوون، ئەمەش لــووتــکــەی پارێزکاری و دەســت هەڵگرتنە لە دونــیــا.

📚«كتاب تاريخ الإسلام للذهبي:٣٤٦/٥١»

. مەسائیلی #ڕۆژو_گــرتــن و #بــانــگــی_بــەیــانــی و #شکاندنی، کۆمەڵێک باسی تر إحطیات کردن تێیدا بە مــەرج نەگیراوە، شــک و گــومــان تێیدا نابێتە حــاکــم و بڕیار لەسەر یــەقــیــن دەدرێت تیایدا , ئامانجی ئەم باسە نانەوەی ئاژاوەو دروست کردنی فــیــتــنــە نییە، بەڵکوو گەڕ بڵێین لە کەمترین حــاڵ دا خیلاف بێت باس کردنیەتی تا ئەوەی ڕۆژێک ئەم بابەتە نەشاردرێتەوەو ئەصڵی نەمێنێت, بە جۆرێک نامۆ بێتەوە وەک ئەوەی ئێستاکە هەیە، کاتێک باسی ئەصڵ بکەیت تێیدا خەڵکی بە نامۆ دەیبینن مع الأسف, #ئــەم_وێــنــەیــە #فــەجــری_صــادق ـــە کە تیایدا خــــواردن و خــــواردنــەوەو چــونــە لای خــێــزان حــەرام دەبێت و نــوێــــژی بــەیــانــی واجــب دەکات، تا ئەوە دەرنەکەوێت نــوێــــژی بــەیــانــی ناکرێت بەڵام خــواردن و خــواردنەوەو چــونــە لای خــێــزان حەڵاڵە . نَسْألُ الـــلّٰـــهَ السَّلَامَةَ فِي الدِّينِ وَالدُّنْيَا. داوای سـەلامـەتـی لـە الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ دەکـەیـن لـە دیــن و دونـیـا .

[ زۆرێک لە خــەڵــکــی ڕەنــگــە ذیــکــرە شەرعییەکان بڵێن و دووبارەی بکەنەوە، بەڵام واتاو مەبەستەکەی نازانن بە داخــەوە. ] لقي الحسن البصري رحمه الــــلّٰــــه تـعـالــــیٰ رجلا ًكان عنده نوع من التفريط والتقصير فسأله سؤالاً قال له: كم تبلغ من السنوات ؟ كم عمرك ؟ قال ستين سنة ، قال أوَما علمتَ أنك في طريق وقد أوشكت أن تبلغ نهايته ؟ قال الرجل : "إنا لله وإنا إليه راجعون" ، قال أوتدري ما تفسيره ؟ هل تعرف تفسير هذه الكلمة ؟ قال وما تفسيرها ؟ قال : "إنا لله " : أي أنا لله عبد ، "وإنا إليه راجعون " : أي أنا إليه راجع ، فإذا علمتَ أنك لله عبدٌ وأنك إليه راجع فاعلم أنه سائلك ، وإذا علمتَ أنه سائلك فأعِدَّ للمسألة جوابا . أدرك الرجل تقصيره وخطأه فقال ما الحيلة ؟ قال يسيرة، قال وما هي ؟ قال : " أحسن فيما بقي يُغفر لك ما قد مضى "  فإنك إن أسأتَ فيما بقي أُخذت فيما بقي وفيما مضى .

📚«حلیة الٲولیاء لٲبی نعیم.»

#واتــــــــه: الحسن البصري رحمه الــــلّٰــــه گەشت بە پیاوێک، ئەو پیاوە جــۆرێــک لە کەمتەرخەمی و کورت هێنانی پێوە دیار بوو، حەسەن پێی فــەرمــــوو: تەمەنت گەیشتوەتە چــەنــد ؟ وتــــــی: شــەســت ســــاڵ فــەرمــــووی: ئایا نەتزانیوە کە تۆ لە ڕێگەیەکیت و خەریکە دەگەیتە کۆتاییەکەی ؟ پیاوەکە وتــــــی: ئێمە هی الــــلّٰــــه ـین و هەر بۆ لای ئەویش دەگەڕێینەوە. حــەســەن پێی فــەرمــــوو: ئایا تەفسیرەکەی دەزانیت ؟ ئــایــا واتــای: ئێمە هی الــــلّٰــــه ـین و هەر بۆ لای ئەویش دەگەڕێینەوە دەزانیت ؟ وتــــــی: تەفسیرەکەی چییە ؟ فــەرمــــووی: ٳنا للە ؛ #واتــــــــه: مــن عــەبــدی الــــلّٰــــه ـم وٳنا ٳلیه راجعون؛ #واتــــــــه: مــن بــۆ لای ئەو دەگەڕێمەوە. جا ئەگەر زانیت کە تــۆ عــەبــدی الــــلّٰــــه یـت و بۆ لای ئەو دەگەڕێیتەوە ئەوا بزانە کە پرسیارت لێ دەکات خۆ ئەگەر زانیت کە ئەو پرسیارت لێ دەکات ئەوە وەڵامێک بۆ پرسیارەکە ئامادە بکە. پیاوەکە بە خــەبــەر هات و هــەســتــی کرد کە پێویستە قــەرەبــــووی بکاتەوە ڕووی کردە حــەســەن و وتــــی: چــارە چییە ؟ ڕێگەی دەرباز بوونم نیشان بدە، چــارە چییە ؟ فــەرمــــووی: چارەسەرەکە ئاسانە. لەوەی کە ماوە چــاکــە بکە لەوەی ڕۆیشتووە لێت خــۆش دەبێت، چونکە گەر لەوەی کە ماوە خــراپــە بکەیت، ئەوە لەسەر ئەوەی ماوەو ئەوەش کە ڕۆشتووە ســــزا دەدرێیت. ((إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالخَوَاتِيمِ )) .

#بپرسە_بەڵگەت_چیه ؟! ئیسلام بە تــونــدی دژی " تـه‌قـلـیـدی کــوێــرانــە " وەستاوەتەوە کە دەبێت بۆ هەر بابەتێک ده‌لیلێکت هەبێت لە قــورئــان و فــەرمــوودە، چونکە لە شەریعەت دا ئایین لەسەر بنەمای قــورئــان و فــەرمــوودەی ڕاســت دامەزراوە. هەر کات خەڵک شتێکی بێ بەڵگەیان قبوڵ کرد، بیدعەیەک لە ئایین دا دروســت دەبێت، لە بەرامبەریش دا سوننەتێک دەمرێت و لەبیر دەکرێت. بەڵام کاتێک بەڵگە دەبێتە پێوەر، هەمووان لەسەر یــەک ڕێـگـا کــۆ دەبنەوە وە هەر کاتێکیش بەڵگە پشتگوێ بخرێت، هەر کەسەو بە ئارەزووی خۆی یان بە قــســەی شــێــخ و سەرکردەکەی شتێک دەکات، ئەمەش ئوممەت دابەش دەکات بۆ ســەدان گــروپ و تــاقــمــی جــیــاواز. قورئانی پیرۆز لە چەندین شوێن دا ڕەخنە لەو کەسانە دەگرێت کە بە بێ بەڵگە قسە دەکەن یان باوەڕ بە شتێک دەهێنن بەبێ بەڵگە: ☟☟☟☟ الــــلّٰــــه ﷻ دەفەرموێت: «قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ» (البقرة: 111) #واتــــــــه: "بڵێ بەڵگەی خۆتان بهێنن ئەگەر ئێوە ڕاستگۆن." وە هەروەها بە تــونــدی ڕەخــنــە لەو کەسانە دەگرێت کە بە بێ بەڵگەی شــەرعــی، تەنها لەبەر ئەوەی باوو باپیرانیان شتێکیان کردووە، ئەمانیش دووبارەی دەکەنەوە: ☟☟☟☟☟ «وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا...» (البقرة: 170) #واتــــــــه: "کاتێک پێیان دەوترێت شوێنی ئەوە بکەون کە الــــلّٰــــه دایبەزاندووە، دەڵێن نــەخــێــر، ئێمە شوێنی ئەوە دەکەوین کە باوو باپیرانمان لەسەری بوون..." #وەرگرتنی_شــت بە بــێ بــەڵــگــە بە پێی بوارەکان دەگــۆڕێت: ☟☟☟☟☟☟☟ 1_ لە بــیــرو بـاوەڕ دا (العقيدة): زانایان یەک دەنگن کە نابێت مرۆڤ بیروباوەڕی (وەک باوەڕ بوون بە الــــلّٰــــه، پێغەمبەران، ڕۆژی دوایی) لەسەر بنەمای "تـه‌قـلـیـد" (وەرگرتنی قسەی خەڵک بێ بەڵگە) دابنێت، دەبێت هەر موسڵمانێک بە پێی تێگەیشتنی خۆی بەڵگەی هەبێت بۆ باوەڕەکەی. 2_ لە پەرستشەکان دا (العبادات): بنەمایەکی زێڕین هەیە کە دەڵــێــت: (الأصل في العبادات التوقيف)؛ واتــــــه: هەموو جۆرە پەرستشێک قەدەغەیە تا ئەو کاتەی بەڵگەیەکی شەرعی دێت و دەیسەلمێنێت کە دروستە، ئەگەر شتێک لە ئایین دا بکرێت و بەڵگەی لەسەر نەبێت پێی دەوترێت "بــیــدعــە - داهێنراو"، پـێـغـەمـبـەر ﷺ دەفەرموێت: (مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ) #واتــــــــه: هەر کەسێک کارێک بکات فەرمانی ئێمەی لەسەر نەبێت ئەوا ڕەتکراوەتەوەو وەرناگیرێت. 3_ لە مامەڵە و ژیانی ڕۆژانە دا (المعاملات): لێرە دا پێچەوانەیە، بنەما ئەوەیە کە هەموو شتێک دروستە تا ئەو کاتەی بەڵگەیەک دێت حــەرامــی دەکات. #جیاوازی_تـه‌قـلـیـد_و_إتــبــاع:❗ * تـه‌قـلـیـد (التقليد): وەرگرتنی قــســەی کەسێکە بە بێ ئەوەی بزانیت بەڵگەکەی چییە، ئەمە بۆ زانایان و قوتابیانی زانستی شــەرعــی دروست نییە، بەڵام بۆ کەسێکی زۆر سادە (العامي) کە نەخوێندەوارە یان توانای تێگەیشتنی لە بەڵگە قورسەکان نییە دروستە، بەو مەرجەی پرسیار لە کەسانی متمانە پێکراو بکات ﴿فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ﴾. * ئیتیباع (الإتباع): وەرگرتنی قــســەی زانایەکە بە زانین و تێگەیشتن لەو بەڵگەیەی هێناویەتی لە قــورئــان و ســونــنــەت دا، ئەمە ئەو شتەیە کە ئیسلام هــانــی دەدات. بۆیە دەبێت بزانین کە پاراستنی ئایینەکەمان لە ئەستۆی هەموو تاکێکی موسڵمانە، ئەویش بەوە دەبێت کە ڕێــگــە نەدەین هیچ قــســە و کارێک بە ناوی ئایینەوە بکرێت و ئەنجام بدرێت مەگەر بە بەڵگەیەکی ڕوون لە قــورئــان و ســونــنــەت نەبێت. گەڕان بە دوای بــەڵــگــە دا نیشانەی گومان نییە، بەڵکو نیشانەی دڵسۆزییە بۆ الــــلّٰــــه‌و خۆشەویستییە بۆ پێغەمبەر ﷺ عیبادەتێک کە بە پێی ویستی الــــلّٰــــه نەبێت، تەنها ماندوو بوونەو هیچی تر.» وەک لە پێشینانمان وتراوە ئەم زانستە ئایینە یاخود گــۆشــت و خــوێــنــی تۆیە کەواتە ســەیــری بکەن و ورد ببنەوە ئایینەکەتان لە کــێ وەردەگرن" بۆیە پێش بەرەو هەنگاونان بپرسە بەڵگەت چیە❗❔

#نـانــی_گــەورە قَالَ الْمَرُّوذِيُّ: سَأَلْت أَبَا عَبْدِ اللَّهِ -ٲحمد بن حنبل-، قُلْت: تَكْرَهُ الْخُبْزَ الْكِبَارَ؟ قَالَ: نَعَمْ، أَكْرَهَهُ، لَيْسَ فِيهِ بَرَكَةٌ، إنَّمَا الْبَرَكَةُ فِي الصِّغَارِ. وَقَالَ: مُرْهُمْ أَنْ لَا يَخْبِزُوا كِبَارًا. قَالَ: رَأَيْت أَبَا عَبْدِ اللَّهِ يَغْسِلُ يَدَيْهِ قَبْلَ الطَّعَامِ وَبَعْدَهُ، وَإِنْ كَانَ عَلَى وُضُوءٍ. وَقَالَ مُهَنَّا: ذَكَرْت لِيَحْيَى بْنِ مَعِينٍ حَدِيثَ قَيْسِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ، عَنْ زَاذَانَ، عَنْ سَلْمَانَ، عَنْ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: بَرَكَةُ الطَّعَامِ الْوُضُوءُ قَبْلَهُ وَبَعْدَهُ. فَقَالَ لِي يَحْيَى: مَا أَحْسَنَ الْوُضُوءَ قَبْلَهُ وَبَعْدَهُ. وَذَكَرْت الْحَدِيثَ لِأَحْمَدَ فَقَالَ: مَا حَدَّثَ بِهَذَا إلَّا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَهُوَ مُنْكَرُ الْحَدِيثِ. قُلْت: بَلَغَنِي عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ: كَانَ سُفْيَانُ يَكْرَهُ غَسْلَ الْيَدِ عِنْدَ الطَّعَامِ، لِمَ كَرِهَ سُفْيَانُ ذَلِكَ؟ قَالَ: لِأَنَّهُ مِنْ زِيِّ الْعَجَمِ. #واتــــــــه: المروذي دەڵــێــت: لە ٲبو عبد الــلّٰــه -ٲحــــمــــد بن حنبل- ـم پــرســی: ئایا نــانــی گــەورە مــەکــروهــە لات؟ فــەرمــــووی: بــەڵــێ پێم مەکروهە، چونکە بــەرەکــەتــی تــێــدا نـیـیـە، بــەرەکــەت تەنها لە نــانــی بــچــووک دایە. وە فــەرمــــووی: فەرمانیان پێ بکە نــانــی گــەورە نەکەن. -المروذي- دەڵــێــت: ٲبو عبد الــلّٰــه ـم بینی دەستەکانی دەشــۆرد پێش خــواردن و نان خــواردن، ئەگەرچی دەستنوێژیشی هەبووایە. مهنا دەڵــێــت: بە یحیی بن معین ـم وت دەربارەی فەرموودەکەی قیس بن الربیع، لە ٲبي هاشم، لە زاذان، لە سلمان، لە پێغەمبەرەوە ﷺ کە فەرموویەتی: بــەرەکــەتــی خــواردن دەستنوێژ گرتنە پێش خــواردن و دوای خــواردن. یحیی پێی وتــــم: چەند چــاکــە دەســت نــوێــــژ گرتن پێش و دوای خــواردن. وە ئەم فەرموودەیەم بۆ ٲحــــمــــد باس کرد، فــەرمــــووی: جگە لە قیس بن الربیع کەسی تر ئەمەی نەگێڕاوەتەوە، ئەویش فەرموودەکانی مونکەرن. وتــم: لە یحیی بن سعید پێم گەیشتووە کە سفیان پێی مەکروهـ بووە دەســت بشۆردرێت لە کاتی خــواردن دا، بۆچی سفیان پێی مەکروهـ بووە؟ فــەرمــــووی: چونکە عەجەمەکان وایان دەکرد.

📚«"المغني لابن قدامة" ٩/‏٤٣٢»

. اختلف الفقهاء في صفة الجلوس في الصلاة فقال الحنفية: صفة الجلوس كله في الصلاة الافتراش. وقال المالكية: صفة الجلوس كله في الصلاة التورك. وذهب الشافعية والحنابلة إلى أن السنة في الجلسة بين السجدتين والتشهد الأول الافتراش، وفي التشهد الأخير التورك، إلا أن الحنابلة قالوا: لا يتورك إلا في صلاة فيها تشهدان كالثلاثية والرباعية، وقال الشافعية: يتورك في كل تشهد يعقبه سلام، ولو كانت ثنائية. فوقەهاکان خیلافیان هەبووە دەربارەی شــێــوازی دانیشتن لە نــوێــــژ دا #حەنەفیەکان_وتویانە: شێوازی دانیشتن لە هــەمــوو نــوێــــژ دا بە شــێــوازی افتراش ـە. #مالکیەکان_وتویانە: شــێــوازی دانیشتن لە هــەمــوو نــوێــــژ دا به شــێــوازی التورك ـە. #وە_شافعیەکان_و_حەنبەلیەکان بۆ ئەوە چوون کەوا سوننەتە لە نێوان سوجدەکان و تەحیاتی یەکەم بە شــێــوازی الٳفتراش دابنیشیت، وە لە تەحیاتی دووەم دا بە التورك، ئیلا ئەوە نەبێت کە حەنابیلە وتویانە: التورك نییە تەنها لە نوێژێک دا نەبێت کە دوو تەحیاتی تێدا بێت وەک نــوێــــژی ســێ ڕکاتی و چــــوار ڕکاتی، وە شافعیەکان وتویانە: التورك دەکرێت لە هەموو تەحیاتێک دا کە سەلام بە دوای دا بێت، ئەگەر چی دوو ڕکاتیش بێت.

بــەرز کــردنــەوەی دەســتــەکــان لە نــوێــــژ داو چۆنیەتیەکەی ☟☟☟☟☟ رفع اليدين في الصلاة وكيفيته قال إسحاق بن منصور: قلتُ: كيف يرفع يديه في الصلاة؟ قال: حذو منكبيه إذا كبر وإذا ركعَ وإذا رفعَ رأسه من الركوع. قال إسحاق: كما قال، ولا يفعل في شيء من السجودِ ذَلِكَ. #واتــــــه: ٳسحاق بن منصور دەڵــێــت: ووتــم: چۆن دەستەکانی بــەرز دەکاتەوە لە نــوێــــژ دا ؟ ٲحــــمــــد فــەرمــــووی: لە ئاستی شانەکانی کاتێک کە تەکبیری کرد و کاتێک ڕکــوعــی برد و کاتێک ســەری بــەرز کردەوە لە ڕکــــوع. ٳسحاق ووتــــی: وەک ئەوەی ئەو وتی، وە ئەمە ئەنجام نادات لە شتێک لە ســوجــدە دا.

📚«"مسائل الكوسج" 186»

قال إسحاق بن منصور: قال إسحاق: وأما رفع اليدين عند الركوع فإن ذَلِكَ سنةٌ، يرفعُ يديه عند افتتاحِ الصلاةِ حَذو مَنكِبيه، وإذا ركع، وإذا رفع رأسه، ولا يفعل ذَلِكَ في السجودِ ولا من السجدتين. #واتــــــه: ٳسحاق بن منصور دەڵــێــت: ٳسحاق ووتــــی: ئەمما بــەرز کردنەوەی دەستەکان لە کاتی ڕکــــوع بردن دا ئەمە ســونــنــەتــە، دەستەکانی لە کاتی دەستپێکردنی نــوێــــژ دا بــەرز دەکاتەوە تا ئاستی شانەکانی، وە کاتێکیش کە ڕکــوعــی برد، وە کاتێک ســەری بــەرز کردەوە، وە ئەمە ئەنجام نادات لە ســوجــدەو لە بەینی دوو ســوجــدەکــە دا.

📚«"مسائل الكوسج" 472»

قال ابن قدامة: وَهُوَ مُخَيَّرٌ فِي رَفْعِهِمَا إلَى فُرُوعِ أُذُنَيْهِ أَوْ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ، وَمَعْنَاهُ أَنْ يَبْلُغَ بِأَطْرَافِ أَصَابِعِهِ ذَلِكَ الْمَوْضِعَ، وَإِنَّمَا خُيِّرَ لِأَنَّ كِلَا الْأَمْرَيْنِ مَرْوِيٌّ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ فَالرَّفْعُ إلَى حَذْوِ الْمَنْكِبَيْنِ؛ فِي حَدِيثِ أَبِي حُمَيْدٍ وَابْنِ عُمَرَ، رَوَاهُ عَلِيٌّ وَأَبُو هُرَيْرَةَ، وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَإِسْحَاقَ، وَالرَّفْعُ إلَى حَذْوِ الْأُذُنَيْنِ. رَوَاهُ وَائِلُ بْنُ حُجْرٍ، وَمَالِكُ بْنُ الْحُوَيْرِثِ، رَوَاهُ مُسْلِمٌ، وَقَالَ بِهِ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ، وَمَيْلُ أَحْمَدَ إلَيَّ الْأَوَّلِ أَكْثَرُ، قَالَ الْأَثْرَمُ: قُلْت لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ: إلَى أَيْنَ يَبْلُغُ بِالرَّفْعِ؟ قَالَ: أَمَّا أَنَا فَأَذْهَبُ إلَى الْمَنْكِبَيْنِ؛ لِحَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ، وَمَنْ ذَهَبَ إلَى أَنْ يَرْفَعَ يَدَيْهِ إلَى حَذْوِ أُذُنَيْهِ فَحَسَنٌ. #واتــــــــه: ابن قدامة دەڵــێــت: کەسەکە هەڵی دەبژێرێت دەربارەی بــەرز کردنەوەیان تا ئاستی سەرەوەی گوێکانی یان ئاستی شانەکانی، وە واتاکەی ئەوەیە کە بەشی سەرەوەی پەنجەکانی بگەیەنێتە ئەو شوێنە، وە بە ڕاستی بۆیە هەڵی دەبژێرێت چونکە هەردوو شتەکە ڕیوایەت کراوە لە رَسُولُ الــلّٰــه ﷺ ـەوە جا بــەرز کردنەوەی تا ئاستی شانەکانی لە فەرموودەی ٲبي حمید و ابن عُــمــر هاتووە، ڕیوایەتیان کردووە علي و ٲبو هریرة، وە ئەمە وتــەی الشافعي و ٳسحاق ـە، وە بــەرز کردنەوەی تا ئاستی گوێکانی وائل بن حجر و مالك بن الحویرث ڕیوایەتیان کردووە کە مسلم ڕیوایەتی کردووە، وە خەڵکانێک لە ئەهلی عیلم قسەیان بەمە کردووە، وە ٲحــمــد مەیلی زیاتر بۆ یەکەمیان هەبووە -واتــە تا ئاستی شانەکانی-، الٲثرم دەڵــێــت: ووتــم بە ٲبو عبد الــلّٰــه ٲحــمــد بن حنبل: تا کوێ دەســتــی دەگەیەنێت لە کاتی بــەرز کردنەوەی ؟ فــەرمــــووی: ئەما من بۆ ئاستی شانەکان دەچــم؛ لەبەر فەرموودەی ابن عُــمــر، وە هەر کەسێک بۆ ئەوە بڕوات کە دەستەکانی بــەرز بکاتەوە تا ئاستی گوێکانی ئەوەش باشە.

📚«"المغني لابن قدامة" ١/‏٣٣٩»