VISION GOVERNMENT JOB (OFFICIAL)

⚡️💪 Time💪Motivation ⭐️💡🔥 #Dedication #Motivation

डिपार्टमेंट ऑफ वॉर🔥⚡️💥 पार्श्वभूमी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक आदेश जारी करून डिफेन्स डिपार्टमेंटचे (DoD) नाव बदलून पुन्हा "डिपार्टमेंट ऑफ वॉर" (युद्ध विभाग) असे केले. युद्ध विभाग 1789 मध्ये स्थापन झालेला युद्ध विभाग सैन्य, नौदल आणि मरीन कॉर्प्स यांचे नियंत्रण करत होता. नंतर नौदल आणि मरीन कॉर्प्स यांना स्वतंत्र विभागात हलवण्यात आले. दुसऱ्या महायुद्धापर्यंत युद्ध विभाग महत्त्वाचा होता. पण युद्धादरम्यान कामकाजात अडथळे आल्याने 1947 मध्ये राष्ट्राध्यक्ष ट्रूमन यांनी सर्व सैन्यदलांना एकत्र आणून "नॅशनल मिलिटरी इस्टॅब्लिशमेंट" (NME) स्थापन केला. "NME" हे नाव नकारात्मक वाटू नये म्हणून नंतर त्याचे नाव "डिपार्टमेंट ऑफ वॉर" (DoD) असे बदलले गेले. - या पुनर्रचनेमुळे सैन्यदलांमधील स्पर्धा कमी झाली आणि कमांड सुधारली गेली. ट्रम्प यांच्या नाव बदलण्याच्या निर्णयामागील कारण - ट्रम्प यांना सैन्याला अधिक आक्रमक आणि ऐतिहासिक यशांशी जोडलेली ओळख हवी आहे. - या निर्णयामागे सैन्याची युद्धकौशल्यावर आधारित नवी ओळख निर्माण करण्याचा त्यांचा हेतू आहे. ✔️Like & Share & React 👍

Tough people can Cry only out of Love, Respect and Care..बाप्पा काही चूक भूल झाली असेल तर माफ कर !! गणपती बाप्पा मोरया मंगल मूर्ती मोरया वर्षी लवकर या 🙏🏻😊

📣भारतातील जन्मदर आणि प्रजनन दरातील घट 😵✍️ सारांश हा लेख भारतातील प्रजनन दर (TFR) आणि जन्मदर (CBR) यातील घट याविषयी आहे. ही माहिती सॅम्पल रजिस्ट्रेशन सिस्टम (SRS) २०२१ अहवालावर आधारित आहे, जो रजिस्ट्रार जनरल ऑफ इंडिया (RGI) ने तयार केला आहे. यात भारतातील वेगवेगळ्या भागांतील फरक, लोकसंख्येच्या बदलांचे परिणाम आणि यामागील सामाजिक-आर्थिक कारणे यावर चर्चा आहे. प्रजनन आणि जन्मदरातील घट ही भारताच्या लोकसंख्या बदलाच्या प्रक्रियेची (Demographic Transition) निशाणी आहे, ज्याचा परिणाम लोकसंख्या लाभांश (Demographic Dividend) वृद्ध लोकसंख्या आणि धोरणांवर होतो. महत्त्वाचे मुद्दे 1. प्रजनन दर (TFR): TFR म्हणजे एका महिलेला तिच्या आयुष्यात सरासरी किती मुले होतात. २०२१ मध्ये भारताचा TFR २.० होता, जो २.१ (लोकसंख्या स्थिर ठेवण्यासाठी आवश्यक) पेक्षा कमी आहे. राज्यांनुसार फरक: बिहार मध्ये सर्वाधिक TFR ३.० आहे, म्हणजे उत्तर भारतात जन्मदर जास्त आहे. दिल्ली आणि पश्चिम बंगाल मध्ये TFR १.४ आहे, कारण तिथे शहरीकरण आणि शिक्षण जास्त आहे. TFR २.१ पेक्षा कमी असल्याने भविष्यात काही भागांत लोकसंख्या कमी होऊ शकते. 2. जन्मदर (CBR) CBR म्हणजे दर १,००० लोकांमागे किती जन्म होतात. २०२१ मध्ये भारताचा CBR १९.३ होता, आणि तो दरवर्षी १.१२% ने कमी होत आहे (२०१६-२०२१). जास्त घट असलेली राज्ये: तामिळनाडू (२.३५%), दिल्ली (२.२३%), केरळ (२.०५%) यांचा जन्मदर सर्वात जास्त वेगाने कमी होत आहे. कमी घट असलेली राज्ये: राजस्थान (०.४८%), बिहार (०.८६%), छत्तीसगड (०.९८%), झारखंड (०.९८%), आसाम (१.०५%), मध्य प्रदेश (१.०५%), पश्चिम बंगाल (१.०८%), उत्तर प्रदेश (१.०९%). 3. लोकसंख्येतील बदल (१९७१-२०२१): लहान मुले (०-१४ वर्षे): १९७१ मध्ये ४१.२% होती, ती २०२१ मध्ये २४.८% झाली. याचा अर्थ मुलांचे प्रमाण कमी होत आहे. कामाचे वय (१५-५९ वर्षे): १९७१ मध्ये ५३.४% होते, ते २०२१ मध्ये ६६.२% झाले. याला लोकसंख्या लाभांश म्हणतात, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेला फायदा होऊ शकतो. वृद्ध (६०+ वर्षे): १९७१ मध्ये ६% होते, ते २०२१ मध्ये ९% झाले. केरळ मध्ये सर्वाधिक वृद्ध लोक आहेत (१४.४%). 4. घटण्यामागील कारणे: शिक्षण आणि महिलांचे सशक्तीकरण: विशेषतः महिलांमधील साक्षरता वाढल्याने प्रजनन दर कमी होत आहे. केरळ आणि तामिळनाडूसारख्या राज्यांत महिलांचे शिक्षण जास्त आहे. शहरीकरण: दिल्लीसारख्या शहरांत जन्मदर कमी आहे कारण तिथे खर्च जास्त, नोकऱ्या आणि कुटुंब नियोजनाची साधने उपलब्ध आहेत. कुटुंब नियोजन: गर्भनिरोधक साधनांचा वापर आणि जागरूकता वाढली आहे. आर्थिक कारणे: शहरांत लोक छोट्या कुटुंबांना प्राधान्य देतात आणि लग्न उशिरा करतात. सरकारी धोरणे: राष्ट्रीय लोकसंख्या धोरण २००० आणि मिशन परिवार विकास यांनी बिहार, उत्तर प्रदेशसारख्या राज्यांत कुटुंब नियोजनाला चालना दिली. 5. चांगले परिणाम: लोकसंख्या लाभांश: १५-५९ वयोगटातील लोकांचे प्रमाण वाढल्याने २०२०-२०५० मध्ये १८३ दशलक्ष लोक कामाच्या वयात येतील, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेला फायदा होऊ शकतो. शिक्षण, आरोग्य आणि अन्नसुरक्षेवरील ताण कमी होईल. आव्हाने: वृद्ध लोकसंख्या: केरळसारख्या राज्यांत वृद्धांचे प्रमाण वाढत आहे, ज्यामुळे पेन्शन आणि आरोग्य सेवांवर ताण येईल. प्रादेशिक फरक: बिहार, उत्तर प्रदेशसारख्या राज्यांत जन्मदर जास्त आहे, तर केरळ, तामिळनाडूत कमी आहे. लिंग असमानता: काही ठिकाणी मुलींच्या जन्माचे प्रमाण कमी होऊ शकते, यासाठी PCPNDT कायदा १९९४ ची कडक अंमलबजावणी गरजेची आहे. 6. भौगोलिक महत्त्व: दक्षिण भारत (केरळ, तामिळनाडू): येथे शिक्षण, आरोग्य आणि शहरीकरणामुळे जन्मदर कमी आहे. केरळचा TFR १.४ आहे, जो विकसित देशांसारखा आहे. उत्तर भारत (बिहार, उत्तर प्रदेश): कमी साक्षरता, लवकर लग्न आणि आर्थिक मर्यादांमुळे जन्मदर जास्त आहे. शहरे (दिल्ली): शहरीकरण आणि आर्थिक संधींमुळे जन्मदर कमी आहे. 7. ऐतिहासिक संदर्भ: १९७० च्या दशकात आणीबाणी: यावेळी सक्तीने नसबंदी झाली, ज्याला खूप विरोध झाला. राष्ट्रीय लोकसंख्या धोरण २०००: याने २०४५ पर्यंत लोकसंख्या स्थिर करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले. SRS प्रणाली: १९६० मध्ये सुरू झाली, जी लोकसंख्येची आकडेवारी गोळा करते. MCQ साठी महत्त्वाची Facts 1. प्रजनन दर (TFR): - भारताचा TFR (२०२१): २.० (२.१ पेक्षा कमी). - सर्वाधिक TFR: बिहार (३.०). - सर्वात कमी TFR: दिल्ली आणि पश्चिम बंगाल (१.४). 2. जन्मदर (CBR): - भारताचा CBR (२०२१): १९.३ प्रति १,००० लोक. - सर्वात जास्त घट : तामिळनाडू (२.३५%), दिल्ली (२.२३%), केरळ (२.०५%). - सर्वात कमी घट: राजस्थान (०.४८%), बिहार (०.८६%). 3. लोकसंख्येतील बदल (१९७१-२०२१): - लहान मुले (०-१४ वर्षे): ४१.२% वरून २४.८% - कामाचे वय ५३.४% वरून ६६.२%. वृद्ध (६०+ वर्षे): ६% वरून ९%. ✔️Like & Share & React 👍

दादाभाई नवरोजी यांची 200 वी जयंती👍🏆 दादाभाई नवरोजी कोण होते? जन्म : 4 सप्टेंबर 1825, मुंबईत पारशी कुटुंबात. ओळख : ‘भारताचे ग्रँड ओल्ड मॅन’ म्हणून प्रसिद्ध. शिक्षण : एल्फिन्स्टन कॉलेजमधून गणित आणि विज्ञानाचे प्राध्यापक. महत्त्व : ते पहिले भारतीय होते जे 1892 मध्ये ब्रिटिश संसदेत निवडून गेले. त्यांचे योगदान संपत्तीचा निचरा सिद्धांत (Drain of Wealth Theory) : दादाभाईंनी सिद्ध केलं की ब्रिटिश राजवट भारताला गरीब करत होती. त्यांनी आकडेवारी वापरून दाखवलं की भारताची संपत्ती ब्रिटनला नेली जात होती. त्यांचं पुस्तक ‘Poverty and Un-British Rule in India’ (1901) यात याची सविस्तर माहिती आहे. हा सिद्धांत ब्रिटिश राजवटीच्या आर्थिक शोषणाचा पुरावा आहे आणि स्वातंत्र्यलढ्यातील महत्त्वाचा मुद्दा आहे. स्वराज्याची मागणी : 1906 मध्ये भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (INC) मध्ये त्यांनी प्रथम स्वराज्याची मागणी केली. याचा अर्थ स्व-शासन, म्हणजेच भारतीयांनी स्वतःचा कारभार चालवावा. यामुळे स्वातंत्र्यलढ्याला नवी दिशा मिळाली. संस्था आणि नेतृत्व : बॉम्बे असोसिएशन (1852) : पश्चिम भारतातील पहिली राजकीय संस्था, जिथे दादाभाई सक्रिय होते. ईस्ट इंडिया असोसिएशन (1867) : लंडनमध्ये स्थापन केली, ज्यात भारतीय आणि ब्रिटिश सदस्य होते. भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस : ते 1886 आणि 1893 मध्ये INC चे अध्यक्ष होते. त्यांनी W.C. बॅनर्जी आणि फिरोजशहा मेहता यांसारख्या नेत्यांना मार्गदर्शन केलं. यामुळे स्वातंत्र्यलढ्याची संघटना मजबूत झाली. पत्रकारिता : रास्त गोफ्तार (1851) : गुजराती वृत्तपत्र, ज्याने लोकांना राजकीय आणि सामाजिक मुद्द्यांबद्दल जागरूक केलं. व्हॉइस ऑफ इंडिया (1883) : भारतीयांच्या तक्रारी मांडणारं वृत्तपत्र. स्वातंत्र्यलढ्यात पत्रकारितेची भूमिका महत्त्वाची होती. आंतरराष्ट्रीय योगदान : 1905 मध्ये आम्स्टरडॅममधील आंतरराष्ट्रीय सामाजिक लोकशाही परिषदेत भारताचं प्रतिनिधित्व केलं. मृत्यू आणि वारसा 1908 मध्ये ते भारतात परतले आणि 30 जून 1917 रोजी मुंबईत निधन झालं. वारसा: त्यांचा संपत्तीचा निचरा सिद्धांत स्वातंत्र्यलढ्याचा बौद्धिक पाया बनला. स्वराज्याची मागणी आणि INC मधील नेतृत्व यामुळे भारतीय राष्ट्रवादाला चालना मिळाली. त्यांनी बुद्धिमत्ता आणि राजकीय सक्रियता यांचा मेळ घालून स्वातंत्र्यलढ्याला दिशा दिली. महत्त्वाची कामे संपत्तीचा निचरा सिद्धांत (‘Poverty and Un-British Rule in India’). स्वराज्याची मागणी (1906, INC). संस्था : बॉम्बे असोसिएशन, ईस्ट इंडिया असोसिएशन, INC (अध्यक्ष 1886, 1893). वृत्तपत्रे : रास्त गोफ्तार, व्हॉइस ऑफ इंडिया. मृत्यू : 30 जून 1917, मुंबई. वारसा : स्वातंत्र्यलढ्याचा बौद्धिक आणि राजकीय पाया. ब्रिटिश संसदेत निवडून गेलेले पहिले भारतीय कोण? उत्तर: दादाभाई नवरोजी दादाभाई नवरोजी यांचं पुस्तक कोणतं? उत्तर: Poverty and Un-British Rule in India निष्कर्ष दादाभाई नवरोजी यांची 200 वी जयंती आपल्याला त्यांच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील योगदानाची आठवण करून देते. त्यांचा संपत्तीचा निचरा सिद्धांत, स्वराज्याची मागणी आणि संस्थात्मक नेतृत्व यांनी भारतीय राष्ट्रवादाला मजबूत पाया दिला. UPSC अभ्यासकांसाठी, त्यांचं कार्य आर्थिक शोषण, मवाळ टप्पा आणि पत्रकारितेच्या भूमिकेच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाचं आहे. ‘ग्रँड ओल्ड मॅन ऑफ इंडिया’ यांचा वारसा आजही प्रेरणादायी आहे. 👍Like & Share 👍 //---//---//---//---//---//---//---//---//---//---//---//