Art Cafe 🎸🎨📚کافه هنر

این آزمایش به «موج سوم» (The Third Wave) معروف شد و یکی از مشهورترین آزمایش‌های آموزشی درباره شکل‌گیری رفتارهای اقتدارگرایانه است. ران جونز، معلم تاریخ یک دبیرستان در کالیفرنیا، در سال ۱۹۶۷ می‌خواست به دانش‌آموزانش نشان دهد چرا مردم آلمان در دوران Nazi Party تا این حد از حکومت پیروی کردند و چرا مقاومت گسترده‌ای در برابر آن شکل نگرفت. او به جای توضیح نظری، یک آزمایش پنج‌روزه انجام داد: روز اول: بر انضباط تأکید کرد؛ دانش‌آموزان باید صاف می‌نشستند، سریع پاسخ می‌دادند و قوانین را بدون چون‌وچرا اجرا می‌کردند. روز دوم: برای کلاس نام «موج سوم» انتخاب شد، یک سلام مخصوص و شعارهایی مثل «قدرت در انضباط» ساخته شد تا حس تعلق ایجاد شود. روز سوم: به دانش‌آموزان نقش‌هایی داده شد؛ بعضی مسئول نظارت بر دیگران شدند و حتی گزارش تخلف همکلاسی‌ها را می‌دادند. اعضای جدید هم به گروه پیوستند. روز چهارم: جونز وانمود کرد که «موج سوم» بخشی از یک جنبش ملی بزرگ‌تر است و قرار است رهبر آن پیام مهمی اعلام کند. دانش‌آموزان این ادعا را باور کردند. روز پنجم: همه را در سالن جمع کرد تا پیام رهبر را ببینند، اما به جای آن صفحه تلویزیون خالی بود. سپس حقیقت را فاش کرد: هیچ جنبش ملی‌ای وجود نداشت و همه در یک آزمایش روان‌شناختی و آموزشی شرکت کرده بودند. هدف جونز این بود که نشان دهد چگونه: نیاز به تعلق داشتن، اطاعت از قدرت، فشار گروه، و پذیرش تدریجی قوانین می‌تواند در مدت بسیار کوتاهی افراد عادی را به پیروی از یک ساختار اقتدارگرا سوق دهد. البته این آزمایش از نظر اخلاق پژوهش امروز بحث‌برانگیز است، چون دانش‌آموزان از ماهیت واقعی آن خبر نداشتند و برخی از نظر روانی تحت تأثیر قرار گرفتند. همچنین جزئیات روایت‌های موجود درباره آن در طول سال‌ها تا حدی اسطوره‌ای شده و برخی پژوهشگران درباره دقت همه روایت‌ها تردیدهایی مطرح کرده‌اند، اما اصل وقوع این آزمایش و تجربه آموزشی ران جونز به‌خوبی مستند شده است. این آزمایش بعدها الهام‌بخش کتاب‌ها و فیلم‌هایی مانند فیلم های زیر ساخته شدند که نسخه ‌های داستانی از همین ایده را به تصویر می‌کشند. The Wave (1981) فیلم تلویزیونی آمریکایی نزدیک‌ترین اقتباس به آزمایش واقعی ران جونز. معلم در فیلم «بن راس» نام دارد، اما شخصیت او بر اساس ران جونز ساخته شده است. مدت: حدود ۴۶ دقیقه. The Wave (Die Welle) – ۲۰۰۸ مشهورترین و تأثیرگذارترین اقتباس. داستان به یک دبیرستان در آلمان معاصر منتقل شده است. پایان آن با واقعیت تفاوت دارد و برای تأثیر دراماتیک تغییر کرده است. این فیلم از نظر منتقدان و تماشاگران بسیار موفق بود و در مدارس بسیاری از کشورها نیز نمایش داده شده است. Lesson Plan (2010) مستندی درباره خود آزمایش واقعی. شامل مصاحبه با ران جونز و تعدادی از دانش‌آموزان شرکت‌کننده در آزمایش است. اگر می‌خواهید بدانید واقعاً چه اتفاقی افتاد، این مستند از بهترین منابع است. The Invisible Line (Die Geschichte der Welle) – ۲۰۱۹ مستند آلمانی. به تاریخچه آزمایش و تأثیر آن بر کتاب‌ها و فیلم‌های بعدی می‌پردازد و با ران جونز و برخی دانش‌آموزان گفت‌وگو می‌کند. اگر بخواهم فقط یکی را پیشنهاد کنم، فیلم آلمانی «The Wave (2008)» بهترین انتخاب برای تماشای یک داستان پرکشش است؛ اما اگر هدفتان شناخت خود آزمایش واقعی است، مستند «Lesson Plan» دقیق‌تر و وفادارتر به واقعیت است.