بەکورتى

🌿 داوای عافیەت (سەلامەتی) لە خوای گەورە بکەن 🌿 (سَلُوا اللَّهَ العَافِيَةَ) چ ئامۆژگارییەکی مەزنە، چ نیعمەتێکی گەورەیە، وە چ بەخششێکی فراوانە! پێغەمبەری خودا (ﷺ) زۆر داوای عافیەت و سەلامەتی لە خوای گەورە کردووە، وە ئامۆژگاری ئوممەتەکەشی کردووە بە هەمان شت، تا وای لێهاتووە بووەتە یەکێک لەو دوعایانەی زۆرترین جار لە سوننەتدا هاتووە؛ لە زیكرەكانی بەیانیان و ئێواراندا، لە ناو نوێژدا، لە کاتی خەوتن و هەستان لە خەودا، لە دوعای گشتیدا، وە لە کاتی بینینی کەسێکی تووشبوو بە بەڵا و نەخۆشی. 📖 فەرموودەکانی پێغەمبەر (ﷺ) لەسەر گرنگی عافیەت پێغەمبەر (ﷺ) دەیفەرموو:

«اللهم إني أسألك العفو والعافية في ديني ودنياي وأهلي ومالي...»

وە پێغەمبەر (ﷺ) فەرموویەتی:

«سَلوا اللَّهَ العَفْوَ والعافِيَةَ، فإنَّ أحَدًا لم يُعْطَ بَعدَ اليَقِينِ خَيْرًا مِنَ العافِيَةِ» واتە: "داوای لێخۆشبوون و سەلامەتی لە خوا بکەن، چونکە دوای یەقین (باوەڕی دامەزراو)، هیچ شتێک بە کەس نەدراوە باشتر بێت لە سەلامەتی و عافیەت."

💡 عافیەت مانایەکی گشتگیرە عافیەت تەنها کورت نابێتەوە لە سەلامەتی جەستەدا، بەڵکو ناوێکی گشتگیرە بۆ هەموو خێرێک، و سەلامەتییە لە هەموو شەڕێک. کەواتە نیعمەتێکە کە ئایین و دونیا و قیامەت دەگرێتەوە. لایەنە جیاوازەکانی عافیەت بریتین لە: 🛡 عافیەت لە ئاییندا: ئەوەیە کە تەوحیدەکەت پارێزراو بێت لە هاوبەشبڕیاردان (شیرك)، باوەڕەکەت لە لادان، وە دڵت لە گومان و ئارەزووە نەفسییەکان. 🕌 عافیەت لە پەرستشدا: ئەوەیە کە خوای گەورە ئیخلاسی دڵ و شوێنکەوتنی سوننەتت پێ ببەخشێت، وە لە ڕووپامایی (ڕیا)، داهێنراو (بیدعە) و کەمتەرخەمی بتپارێزێت. 📖 عافیەت لە بیروباوەڕ و مەنهەجدا: ئەوەیە کە ڕێنموویت بکات بۆ ڕێگای ڕاست، وە بتپارێزێت لە زێدەڕۆیی وە لە لادان و سەرلێشێواوی. 🌿 عافیەت لە ڕەوشت و هەڵسوکەوتدا: ئەوەیە کە خوای گەورە زمانت پاک بکاتەوە لە درۆ و غەیبەت، دڵت لە حەسودی و خۆبەگەورەزانین، وە ئەندامەکانی جەستەت لە تاوان و سەرپێچییەکان. ❤️ عافیەت لە جەستەدا: ئەوەیە کە خوای گەورە تەندروستی و هێزت پێ ببەخشێت، تاوەکو مافەکانی خودا جێبەجێ بکەیت و پەرستشەکانی بەجێ بهێنیت، وە بە سوودمەندی بۆ خۆت و خەڵکیش بژیت. 🏡 عافیەت لە خێزان و ماڵ و سامان دا: ئەوەیە کە خوای گەورە ئەوانەت بۆ بپارێزێت کە خۆشت دەوێن، وە بەرەکەت بخاتە ئەو شتانەی پێی بەخشیویت، وە هۆکارەکانی بەڵا و ئاژاوەتان لێ دوور بخاتەوە. 🌐 عافیەت لە دونیا و قیامەتدا: ئەوەیە کە خوای گەورە لە خەمەکانی دونیا بتپارێزێت ، وە لە ترسەکانی قیامەت دڵنیایت پێ ببەخشێت، بۆ ئەوەی بە ڕەزامەندی ئەو و بەهەشتەکەی سەرفراز بیت. ✨ دەرەنجام ئەگەر خوای گەورە عافیەتی پێ بەخشیت، ئەوا خێرێکی زۆری بۆت کۆکردۆتەوە؛ چونکە ئەوە لە گەورەترین نیعمەت و بەخشیشەکانە، وە کەس قەدری نازانێت مەگەر ئەو کەسەی کە لەدەستی داوە. بۆیە؛ با داواکردنی عافیەت ببێتە هاوڕێی ڕۆژانەت؛ لە بەیانیان و ئێوارانتدا، لە ناو نوێژەکانتدا، وە لە کاتی بینینی کەسێکی تووشبوو بە بەڵا و نەخۆشی. چونکە ئەوە لە مەزنترین ئەو شتانەیە کە داوا دەکرێت، و بەڕێزترین شتە کە دەبەخشرێت، وە فراوانترین دەرگای بەختەوەرییە لە دونیا و قیامەتدا. ———————————-

لە میهرەبانی پێغەمبەرەوە (ﷺ) بۆ دادگا بێبەزەییانەكەی کۆمەڵگە وانەیەک لە چیرۆکی ماعزدا كاتێك كە زینای كرد یەکێک لە گەورەترین و جوانترین سیفەتەکانی پێغەمبەری ئیسلام (صلی الله علیه وسلم) میهرەبانی و پەرۆشیی بووە بۆ پاراستنی کەرامەت و گیانی مرۆڤەکان. ئەو پێغەمبەرەی کە وەک "ڕەحمەتێک بۆ جیهانیان" ڕەوانە کراوە، لە مامەڵەکردن لەگەڵ هەڵە و تاوانی مرۆڤەکاندا، هەمیشە دەرگای تەوبە و گەڕانەوەی کردووەتەوە و تاوپەڕی توانای هەوڵی داوە سزاکان دوور بخاتەوە، نەک بەدوایدا بگەڕێت. چیرۆکی (ماعزی کوڕی مالیک) یەکێکە لەو ڕووداوانەی کە لوتکەی میهرەبانی و دادپەروەری پێغەمبەرمان (ﷺ) نیشان دەدات. دادگای پێغەمبەر (ﷺ): گەڕان بەدوای بیانوودا بۆ بەخشین کاتێک ماعز دێتە خزمەت پێغەمبەر (ﷺ) و بە ئیرادەی خۆی دان بەوەدا دەنێت کە تاوانی زینای کردووە، هەڵوێستی پێغەمبەری خوا سەرسوڕهێنەرە بۆ مێژووی مرۆڤایەتی. لەبری ئەوەی دەستبەجێ فەرمانی سزادانی بۆ دەربکات، هەوڵ دەدات تاوانەکەی لەسەر لا ببات و گومان (شوبهە) دروست بکات بۆ ئەوەی سزای شەرعی (حەد) جێبەجێ نەکرێت. گەڕان بەدوای دەرچەیەکدا: پێغەمبەر (ﷺ) پێی دەفەرموێت: "لەوانەیە تەنها ماچت کردبێت، یان دەستت لێ دابێت، یان تەنها سەیرت کردبێت؟" واتە دەیەوێت پێی بڵێت: بگەڕێوە و با ئەو تاوانە هەر لەنێوان خۆت و خوادا بمێنێتەوە و باسی مەکە. پشکنینی هۆشیاری: کاتێک ماعز سوور دەبێت لەسەر قسەکەی، پێغەمبەر (ﷺ) دەپرسێت: "ئایا شێت بوویت؟" ئەمەش بۆ دڵنیابوونەوەیە لە تەواوی ئەقڵ و هۆشیاری کەسەکە، نەوەک بەهۆی نەخۆشییەوە قسە بکات. دوورخستنەوەی سزای شەرعی: تەنها دوای ئەوەی ماعز چەند جارێک دووبارەی دەکاتەوە و بە ڕوونی دەڵێت بەڵێ تاوانەکەم کردووە (بەبێ هیچ کینایە و خواستنێک)، ئینجا پێغەمبەر (ﷺ) فەرمانی جێبەجێکردنی سزای بەسەردا دەدات، چونکە ئیتر هیچ ڕێگەیەک نامێنێتەوە بۆ لێخۆشبوون لە ڕووی یاساییەوە. ئەمە جێبەجێکردنی ئەو بنەما گەورەیەی ئیسلامە کە دەفەرموێت: "ادْرَءُوا الْحُدُودَ بِالشُّبُهَاتِ" (سزاکان بەهۆی گومانەکانەوە دوور بخەنەوە). تراژیدیای کۆمەڵگەی ئەمڕۆ: لە پەردەپۆشکردنەوە بۆ ئابڕووبردن ئەگەر سەیری واقیعی ئەمڕۆ بکەین، بەتایبەت لە سەردەمی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا، دەبینین وێنەیەکی تەواو پێچەوانەی سوننەتی پێغەمبەر (ﷺ) دەگوزەرێت. لە سەردەمی پێغەمبەردا، تاوانبارەکە خۆی دێت و دان بە تاوانەکەیدا دەنێت، کەچی پێغەمبەر (ﷺ) هەوڵ دەدات بۆی پەردەپۆش بکات و ڕەتی بکاتەوە. بەڵام ئەمڕۆ، کەسەکە نەک دانی بە تاواندا نەناوە، بگرە ڕەتیشی دەکاتەوە، کەچی خەڵکی بەزۆر دەیانەوێت تاوانەکەی بەسەردا ساغ بکەنەوە! بڵاوبوونەوەی بچووکترین دەنگۆ یان وێنەیەکی گوماناوی، بەسە بۆ ئەوەی هەزاران کەس ببنە دادوەر. بێ لەبەرچاوگرتنی ترسی خوای گەورە، لێپرسینەوەی ڕۆژی دوایی، و ئازاری دەروونی کەسەکە و خانەوادەکەی، خەڵکانێک بەوپەڕی ئازایەتییەوە لەسەر مۆبایلەکانیانەوە خەریکی تەشهیر، غەیبەت، و قەزف (تۆمەتبارکردن بە داوێنپیسی)ـن. ئایا ئەمە سیفەتی شوێنکەوتەی سوننەتە؟ لە وەڵامی ئەو پرسیارەی کە ئایا دەبێت کەسێک خۆی بە موسڵمان و شوێنکەوتەی سوننەت بزانێت و ئاوا ڕەفتار بکات؟ وەڵامەکەی بە دڵنیاییەوە نەخێرە. پێچەوانەی شەریعەت: تۆمەتبارکردنی کەسێک بە تاوانی زینا بەبێ بوونی چوار شایەتحاڵ کە بە چاوی خۆیان ڕووداوەکەیان بینیبێت، پێی دەوترێت (قەزف)، کە یەکێکە لە تاوانە گەورەکان (الکبائر) لە ئیسلامدا و سزای تایبەتی خۆی هەیە. پێچەوانەی ئەخلاقی پێغەمبەر (ﷺ): ئەگەر کەسێک سوننەتی پێغەمبەری خۆشبوێت، دەبێت لە میهرەبانی و پەردەپۆشکردنی عەیبی خەڵکیدا شوێنی بکەوێت. پێغەمبەر (ﷺ) دەفەرموێت: "مَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ" (هەرکەسێک عەیبی موسڵمانێک پەردەپۆش بکات، خوای گەورە لە دونیا و قیامەتدا عەیبەکانی پەردەپۆش دەکات). لەدەستدانی تەقوا: ئەو کەسەی بە ئاسانی یاری بە ئابڕوو و شەرەفی خەڵکی دەکات لەپێناو کۆمێنتێک یان قسەیەکی ناو مەجلیس، درک بە گەورەیی وەستان لەبەردەم خوای گەورە ناکات لە ڕۆژی قیامەتدا. کورتەی پەیامەکە ئایین تەنها عیبادەتی ڕواڵەتی نییە، بەڵکوو بریتییە لە پاراستنی زمان و ڕێزگرتن لە حورمەتی مرۆڤەکان. چیرۆکی ماعز پێمان دەڵێت: گەر بینیت کەسێک لەناو قەیران و گوماندایە، دەستی بگرە و ڕزگاری بکە، نەک پاڵی پێوە بنێیت بۆ ناو ئاگر. ئەو کەسەی بانگەشەی خۆشەویستی پێغەمبەر (ﷺ) دەکات، دەبێت ئەخلاق و بەزەییەکانی ئەو زاتە لە کردار و گوفتاریدا، تەنانەت لەسەر کیبۆردی مۆبایلەکەشیدا، ڕەنگ بداتەوە.

خوای گەورە یەكجار تەمەنت پێ دەبەخشێ تەمەن ئەو سەرمایە گەورە و نەگەڕاوەیەیە کە پەروەردگار تەنها یەک جار پێت دەبەخشێت. لەگەڵ هەڵاتنی خۆری هەر ڕۆژێکدا، لاپەڕەیەکی نوێی ژیانت هەڵدەدرێتەوە، بەڵام پرسیارە هەرە گرنگەکە ئەوەیە: بە چی پڕی دەکەیتەوە؟ بۆ ساتێک بیر لە دانیشتووانی گۆڕستانەکان بکەرەوە. ئەوانەی ئێستا لەژێر خاکە تاریک و ساردەکاندا کەوتوون، گەورەترین و مەحاڵترین ئاواتیان گەڕانەوەیە بۆ تەنها یەک چرکەساتی ئەم ژیانەی ئێستای تۆ. ئاواتەخوازن تەنها یەک هەناسەی دیکە بدەن و بڵێن "سبحان اللە"، یان یەک سوژدەی بێ ڕیا ببەن بۆ پەروەردگاریان. ئەو کاتەی کە زۆرجار بەبێ باکی و لە بێئاگاییدا بەفیڕۆی دەدەین، خەونی نەهاتووەدی ملیۆنان کەسە کە پەڕاوی کردەوەکانیان بۆ هەمیشە پێچراوەتەوە و لە نێو گۆڕێكی سارد كەوتوون. پێش ئەوەی کاتژمێری تەمەنت بوەستێت و ببیتە میوانی ناو تابوتێکی سارد، پێویستە ڕابچڵەکێیت. مرۆڤەکان لە خەوێکی قووڵدان، تەنها کاتێک دەمرن خەبەریان دەبێتەوە؛ مەهێڵە مەرگ ئەو زەنگە بێت کە خەبەرت دەکاتەوە. ئاگاداری هەر چرکەیەک بە، چونکە کات وەکو شمشێر وایە، ئەگەر لە کاری خێر و دروستدا نەیبڕی، ئەو لە تەمەن و قیامەتت دەبڕێت. ئەمڕۆ دەرفەتێکە بۆ پێداچوونەوە بەخۆدا؛ بزانە کاتەکانت لە خزمەتی پەروەردگار، گەشەپێدانی ناخت، و سوودگەیاندن بە دەوروبەرەکەتدا بەسەر دەبەیت، یان لە بێهوودەییدا؟ ژیان زۆر لەوە کورتترە کە لە پەشیمانیدا کۆتایی بێت، با هەر چرکەیەک بکرێتە تۆوێک بۆ چاندنی خێرێک، تا لە دوای مەرگ ببێتە ڕووناکی بۆ ناو گۆڕەکەت و ئارامییەک بۆ ڕۆژی دواییت. ------------------- #بەكورتی (٦٤٢) https://t.me/ba_kurty

ناچارکردنی کچ بۆ هاوسەرگیری لەگەڵ خزم (ئامۆزا) پرسیار: کچێک دەڵێت: "باوکم ناچارم دەکات شوو بە ئامۆزاکەم بکەم، لە کاتێکدا ئەو نە لە بیرکردنەوە، نە لە ئایین و نە لە ڕەوشتدا لەگەڵ مندا ناگونجێت، چی بکەم؟" وەڵام: ١. هەوڵی قایلکردن: پێویستە هەوڵ بدەیت باوکت قایل بکەیت کە ئەم کەسە بۆ تۆ گونجاو نییە، بەڵام کات و شێوازێکی گونجاو بۆ ئەم گفتوگۆیە هەڵبژێرە. ٢. پاڵپشتیی خێزانی: پێویستە دایکت لەگەڵتدا بوەستێت و هەوڵی قایلکردنی باوکت بدات، هەروەها برا و خوشکەکانیشت؛ چونکە بڕیاری هاوسەرگیری لەگەڵ کەسێک کە بۆت گونجاو نییە بڕیارێکی ئاسان نییە، ڕەنگە تەنیا مانگێک یان کەمتر لەگەڵیدا بمێنیتەوە و پاشان تەڵاق ڕووبدات، ئەو کاتەش پەشیمانی دادی کەس نادات. ٣. ئاگادارکردنەوەی خوازبێنیکار: زۆر باشە ئەگەر لە ڕێگەی برا گەورەکەتەوە هەواڵەکە بەو گەنجە بگات کە هاتووەتە خوازبێنیت، زۆر بە ڕاشکاوی پێی بڵێت: "خوشکەکەم تۆی ناوێت و باوکم بە زۆر ناچاری کردووە، هیوادارین خۆت پاشەکشە بکەیت بۆ ئەوەی مارەیی و پارەکەت بە فیڕۆ نەچێت و دواتر تەڵاق ڕونەدات، چونکە ئەو کاتە تووشی پەشیمانی دەبیت و ڕەنگە کێشەکە بگاتە دادگاکان." ٤. نزا و پاڕانەوە: بەردەوام بە لە نزا کردن کە خودای گەورە دڵی باوکت لەم هاوسەرگیرییە وەربگێڕێت. ٥. بڕیاری عاتفی مەدە: تەنیا بۆ ڕازیکردنی باوکت بڕیارێکی سۆزداری (عاتفی) مەدە و ڕازی مەبە؛ چونکە لێرەدا سۆز سوودی نییە. هاوسەرگیری لەگەڵ کەسێک کە لەگەڵت ناگونجێت، خۆشبەختی و سەقامگیریی خێزانیت بۆ ناهێنێتە دی، لە ئەنجامدا کێشە لە نێوانتان دروست دەبێت، تەنانەت ئەگەر تەڵاقیش ڕونەدات. ٦. تێگەیشتن لە چەمکی (عوقوق): ڕەنگە باوکت فشارت بخاتە سەر بەوەی بڵێت "لێت ڕازی نیم" یان "لێت تووڕەم" و هاوشێوەکانی؛ بزانە کە ڕەتکردنەوەی ئەم هاوسەرگیرییە بە "بێڕێزی و عوقوق و بێ فەرمانی باوك" دانانرێت، تەنانەت ئەگەر باوکیشت تووڕە بێت. چونکە بڕیاری هاوسەرگیری بڕیارێکی تایبەتە بە ژیانی خۆتەوە، و تەنیا هەر خۆتی کە سوود یان زیانەکانی دەچنیتەوە. -------------------- سەرچاوە: كتێبی ڕێبەری خێزان لە بونیادنانەوە تاوەكو پاراستن كە بۆ پێشەنگای نێودەوڵەتی هەولێر بەچاپ دەگەیەنرێت إن شاء الله لە نوسینی ڕاوێژكاری خێزانی سلطان بن عبد الله العمري ---------------------- #بەكورتی (٦٤٢) https://t.me/ba_kurty

مەترسییەکانی زمان و تۆماربوونی قسەکان یەکێک لە گەورەترین هۆکارەکانی لەدەستدانی چاکەکان، زمانە. زمان ئەندامێکی بچووکە، بەڵام دەتوانێت مرۆڤ بگەیەنێتە بەرزترین ئاست یان نزمترین شوێن. هەموو ئەو قسانەی لە دەممانەوە دەردەچن، لە ئاسمانەوە چاودێری دەکرێن و تۆمار دەکرێن. وەک چۆن لە قورئانی پیرۆزدا هاتووە کە هیچ وشەیەک لە دەمی مرۆڤەوە دەرناچێت مەگەر چاودێرێکی ئامادەی لەسەر بێت بۆ تۆمارکردنی. غەیبەت، بوهتان، درۆ ....، هەموویان وەک چەکی وێرانکەرن کە بە دەستی خۆمان ئاڕاستەی كردەوە چاکەکانمانی دەکەین. چۆن چاکەکانمان بپارێزین؟ بۆ ئەوەی خۆمان لەم مایەپووچییە بپارێزین و چاکەکانمان کە وەک سەرمایەی قیامەتن لەدەست نەدەین، پێویستە ئەم خاڵانە لەبەرچاو بگرین: بیرکردنەوە پێش قسەکردن: پێش ئەوەی هەر قسەیەک بکەیت، پرسیار لە خۆت بکە: ئایا ئەم قسەیە سوودی هەیە؟ ئایا دڵی کەسی پێ دەشکێت؟ ئەگەر وەڵامەکە نەخێر بوو بۆ بەشی یەکەم و بەڵێ بوو بۆ بەشی دووەم، ئەوا بێدەنگی باشترین هەڵبژاردەیە. وازهێنان لە غەیبەت: غەیبەتکردن واتە بەخشینی چاکەکانت بەو کەسەی کە ڕقت لێیەتی. ئەگەر بەڕاستی چاکەکانی خۆتت خۆشدەوێت، مەیبەخشە بە کەسانی تر لە ڕێگەی باسکردنیانەوە. سەرقاڵبوون بە خۆتەوە: لەبری ئەوەی کاتەکانت بە باسکردنی خەڵکییەوە بەسەر بەریت، هەوڵ بدە خۆت چاک بکەیت. لە کۆتاییدا؛ با چاکەکانمان ئەوەندە لا خۆشەویست بێت، کە ئامادە نەبین بە یەک وشەی بێ بیرکردنەوە یان هەڵچوونێکی کاتی، هەمووی لەدەست بدەین. با زمانمان بکەینە ئامرازێک بۆ بڵاوکردنەوەی خێر، زانست و ئاشتەوایی، نەک ئامرازێک بۆ سووتاندنی خەرمانەی کارە باشەکانمان. --------------------- #بەكورتی (٦٤١)

حوکمەكانی ڕۆژووی ڕۆژی عاشورا پێغەمبەرى خوا (ﷺ) فەرموویەتی: ڕۆژووى ڕۆژی(عاشورا) ئومێدم وایە خوای گەورە بیكاتە هۆی سڕینەوەی گوناهی ساڵی ڕابردوو . ١. پێناسە و حوکمەکەی: ڕۆژووی عاشورا بریتییە لە ڕۆژووی دەیەم ڕۆژی مانگی (موحەڕەم) بە کۆدەنگی زانایان، و وە بەیەكدەنگی زانایان گرتنی سوننەتە. ٢. کاتی نییەت هێنان: باشتر وایە نییەتی ڕۆژووی سوننەتی دیاریکراو (وەک عاشورا و عەرەفە) لە شەودا بهێنیت، بۆ ئەوەی پاداشتی تەواو بەدەستبهێنیت. بەڵام ئەگەر لە ڕۆژیشدا نییەت بهێنیت، ڕۆژووەکەت دروستە. ٣. پلەکانی ڕۆژووەکە: أ. ڕۆژووی نۆیەم و دەیەم (تاسوعا و عاشورا)، کە ئەمە بە کۆدەنگی زانایانە. ب. ڕۆژووی دەیەم و یازدەیەم. ج. ڕۆژووی تەنها ڕۆژی عاشورا بە تەنهایی. د. ڕۆژووی ڕۆژێک پێشووتر و ڕۆژێک دوای خۆی (نۆ، دە، یازدە). ٤. گرتنەوەی قەرز: دروستە كەسێك ڕۆژی عاشورا بە ڕۆژوو بێت تەنانەت ئەگەر ڕۆژووی قەرزی ڕەمەزانیشی لەسەر مابێت، ئەمەش ڕای جمهوری زانایانە. ٥. تێکەڵکردنی نییەت: دروست نییە نییەتی گرتنەوەی قەرز لەگەڵ نییەتی عاشورادا تێکەڵ بکرێت (تەنها بە یەک ڕۆژوو)، چونکە هەر یەکێکیان پەرستشێکی سەربەخۆن. هەرچەندە وتراویشە کە کۆکردنەوەیان دروستە، بەڵام ڕای یەکەم ڕاستتر و نزیکترە لە حەق. ٦. تێکهەڵچوونی سوننەتەکان: تێکەڵکردنی نییەتی سوننەتە دیاریکراوەکان (وەک عاشورا) لەگەڵ سوننەتە گشتییەکاندا (وەک سێ ڕۆژی سپی مانگ)، لە لایەن کۆمەڵێک لە زانایانەوە بە دروست زانراوە؛ چونکە مەبەست لە گرتنی سێ ڕۆژەکەی مانگ، خودی ڕۆژەکان نییە بە دیاریکراوی، بەڵکو تەنها گرتنی سێ ڕۆژەکەیە لە مانگەکەدا. ٧. ڕۆژوو بۆ گەشتیار: بۆ گەشتیار (موسافر) موستەحەب و پەسەندە کە ئەم ڕۆژە بە ڕۆژوو بێت، چونکە ئەم ڕۆژووە قەرزەکەی ناگیرێتەوە، واتە كە لەدەست چوو قەزا ناكرێتەوە. ئەم ڕایەش لە (ابن عباس، الزهري، و الحسن)ەوە گێڕدراوەتەوە. ٨. گرتنی سێ ڕۆژ لەسەر یەک: ئەو هۆکارەی کە دەڵێت باشترە ڕۆژانی (٩ و ١٠ و ١١) پێکەوە بگیرێن بۆ ئەوەی بە دڵنیاییەوە ڕۆژی عاشورات بەرکەوتبێت، جێگای تێڕامان و سەرنجە؛ چونکە ئەمە دەبێتە هۆی خستنە گومانی خەڵکی لە ڕۆژووەکەیاندا. بەڵام تەنها لە حاڵەتێکدا وەک احتیاط (خۆپارێزی) دەوترێت کە ئەگەر لە نێوان پسپۆڕاندا خیلاف و جیاوازی لەسەر بینینی مانگ هەبێت. ئەمەش لە (ابن عباس، ابن سيرين، و إسحاق)ەوە گێڕدراوەتەوە. ٩. ڕێککەوتنی لەگەڵ ڕۆژی شەممە: ڕۆژووی عاشورا دروستە ئەگەر تەنانەت بکەوێتە ڕۆژی شەممەشەوە، جا بە تەنیا بگیرێت یان ڕۆژێکی تری لەگەڵدا بێت، و ئەو فەرموودەیەش کە ڕێگری لە ڕۆژووی شەممە دەکات،فەرموودەیەکی (صحيح) نییە. ١٠. جۆری سڕینەوەی گوناهەکان: ڕۆژووی عاشورا گوناهە گەورەکان (الكبائر) ناسڕێتەوە، بەڵکو تەنها گوناهە بچووکەکان (الصغائر) دەسڕێتەوە، هەرچەندە ڕایەکیش هەیە دەڵێت تەنانەت گوناهە گەورەکانیش دەسڕێتەوە. ١١. جێگیرکردنی ڕۆژەکە: خەڵکی هەر وڵات و ناوچەیەک پەیڕەوی بینینی مانگی وڵاتی خۆیان دەکەن بۆ دیاریکردنی ڕۆژی عاشورا، ڕێک وەک چۆن لە مانگی ڕەمەزاندا دەکرێت. ئەگەر لە ناوچەکەی خۆشیاندا مانگ نەبینرا، ئەوا شوێن نزیکترین وڵاتی ئیسلامی دەکەون کە بینینی مانگیان بە شەرعی جێگیر بووبێت. ١٢. قەزاكردنەوە: ڕۆژووی عاشورا قەرزەکەی ناگیرێتەوە (واتە: ئەگەر چوو، قەزا ناكرێتەوە)، ئەمەش بەپێی کۆدەنگی زانایان. ١٣. ئەگەر بکەوێتە ڕۆژی هەینی، سێ حاڵەتی هەیە: أ. ئەگەر ڕۆژێک پێشتر یان ڕۆژێک دوای هەینییەکە بە ڕۆژوو بێت: بە کۆدەنگی دروستە. ب. ئەگەر هاوکات بوو لەگەڵ عادەتی ڕۆژووی خۆی (وەک ئەوەی بکەوێتە ڕۆژی عاشورا یان عەرەفە، یان ڕۆژووی کەفارەت بێت): گرتنی بە تەنهایی بە کۆدەنگی دروستە. ج. بەڵام دروست نییە ڕۆژی هەینی بە تەنیا تایبەت بکرێت بۆ ڕۆژووی سوننەت، بەهۆی ئەو ڕێگرییەی (نەهی) کە لە فەرموودەدا هاتووە. نووسینی:فەهد بن یەحیا ئەلعماری دادوەر لە دادگای پێداچوونەوە (ئیستئناف) لە مەککە --------------------------- #بەكورتی (٦٤٠) https://t.me/ba_kurty

چەند خاڵێک دەربارەى گەورەیى ڕۆژووى ڕۆژی (عاشورا) 1- تاوانى ساڵێکت دەسڕێتەوە : پرسیار كرا لە پێغەمبەرى خوا (ﷺ) دەربارەى پاداشتى ڕۆژووى (عاشورا) ئەویش فەرمووى: دەبێتە هۆى لێخۆشبوونى تاوانى ساڵى پێشوو . 2- پلەت بەرز دەکاتەوە : ئیمامى بەیهەقی فەرموویەتى: (ئەگەر هەر کەسێك لەساڵى ڕابردوودا تاوانى هەبێت ئەوا ڕۆژووى ئەم ڕۆژە دەبێتە مایەى لێخۆشبوونى وەئەگەر تاوانیشى كەم بوو ئەوا پلەى بەرز دەبێتەوە لاى پەروەردگار) . 3- پێغەمبەرى خوا (ﷺ) بە گەورە تەماشاى کردووە : (ابن عباس) (ڕەزاى خواى لێبێت) فەرموویەتى: (نەم بینیوە پاداشتى ڕۆژووى هیچ ڕۆژێك گەورەتربێت بێت لاى پێغەمبەرى خوا (ﷺ) لەڕۆژووى ڕۆژى عاشورا، لەمانگەكانیشدا هیچ مانگێك گەورەتر نەبووە لە لاى لە ڕۆژووى مانگى ڕەمەزان) . 4- پیاو چاكانی پێشین و گرنگی دانیان بە ڕۆژوی عاشورا : پیاو چاكانی پێشین (السلف الصالح) زۆر بایەخیان بەڕۆژووى ئەم ڕۆژە داوە تەنانەت هەندێكیان لەكاتى سەفەردا بەڕۆژووبوون بۆ ئەوەى ئەو پاداشتەیان لە دەست نەڕوات . 5- چۆنیەتى بەڕۆژووبوون لەم ڕۆژەدا: پێغەمبەرى خوا (ﷺ) فەرموویەتى: (ئەگەر ساڵى داهاتوو هاتەوە -ان شاء اللە - ڕۆژى نۆیەمیش بەڕۆژوودەبین) كەواتە پێغەمبەر (صلى اللە عليە وسلم} جەختى كردۆتەوە لەسەر ئەوەى ڕۆژى نۆیەمیش بەڕۆژووبین، و فەرموویەتى: (خۆتان مەشوبهێنن بەجولەكە ڕۆژى نۆیەم ودەیەمیش بەڕۆژووبن)  تێبینی : ڕۆژى پێنج شەممە دەکاتە ڕۆژی عاشورا و سوننەتە چوار شەمەش لەگەڵی بگری . ---------------------- بۆ زانیارى زیاتر ئەم لینکە بکەرەوە https://walamakan.com/623

تەمەن کورتە؛ سەرقاڵی خۆت بە، نەک خەڵکی ژیان نیعمەتێکی گەورە و هەلێکی کورتە کە خوای پەروەردگار پێی بەخشیوین. لەم ماوە دیاریکراوەدا، مرۆڤی ژیر ئەو کەسەیە کە کاتەکانی لە شتێکدا خەرج دەکات کە سودی بۆ دنیا و قیامەتی هەبێت. یەکێک لە گەورەترین هەڵەکانی مرۆڤ ئەوەیە کە لە بری چاککردنی ناخی خۆی، کاتەکانی بە چاودێریکردنی ژیانی کەسانی ترەوە بەفیڕۆ بدات. **سەرقاڵبوون بە چاکسازی نەفسی خۆتەوە** هەموومان مرۆڤین و خاڵی لاواز و کەموکوڕیمان هەیە. باشترین کارێک کە مرۆڤ بتوانێت بیکات، سەرقاڵبوونە بە پەروەردەکردن و گەشەپێدانی ناخی خۆیەوە. کاتێک مرۆڤ بە وردی سەیری عەیبەکانی خۆی دەکات و هەوڵی چارەسەرکردنیان دەدات، چیتر کاتی نابێت سەیری هەڵەی خەڵکی بکات. وەک پێشینان دەڵێن: "خۆشحاڵی بۆ ئەو کەسەی کە سەرقاڵبوون بە عەیبەکانی خۆیەوە، ڕێگری لێدەکات لەوەی بەدوای عەیبی خەڵکیدا بگەڕێت." ئەمە نەک تەنها دەرون ئارام دەکات، بەڵکو مرۆڤ بەرەو کامڵبوون و ئەخلاقێکی بەرز دەبات. **پاراستنی ناموس و نهێنیەکانی خەڵک** بەدواداچوون بۆ نهێنی و ناموسی خەڵکی، یەکێکە لەو ڕەفتارە مەترسیدارانەی کە کۆمەڵگە و پەیوەندییە مرۆڤایەتییەکان وێران دەکات و خوای گەورەش بە توندی ڕێگری لێکردووە. هەڵدانەوەی لاپەڕەی ژیانی کەسانی تر، غەیبەتکردن، و بڵاوکردنەوەی کەموکوڕییەکانیان، نیشانەی نەخۆشی دڵ و بەتاڵی کەسەکەیە. هەرگیز نابێت مرۆڤ خۆی بکاتە دادوەر بەسەر ژیانی کەسانی ترەوە؛ چونکە دادوەر و زانای ڕاستەقینە بە نهێنییەکان، تەنها پەروەردگارە. بۆچی دنیا بایی ئەوە نییە؟ * تێپەڕبوونی خێرای کات: ڕۆژەکان بەخێرایی تێدەپەڕن و تەمەن زۆر کورتە. بەفیڕۆدانی ئەم سەرمایە گەورەیە بە قسە و باسی خەڵکەوە، جگە لە پەشیمانییەکی گەورە هیچی تری لێ سەوز نابێت. * بەرپرسیارێتی تاکی لە قیامەتدا: لە ڕۆژی دواییدا، هەر مرۆڤێک تەنها لەسەر کار و کردەوەکانی خۆی پرسیاری لێدەکرێت و لێپرسینەوەی لەگەڵ دەکرێت، نەک لەسەر هەڵە و کەموکوڕیەکانی ئەوانی تر. * بەدەستهێنانی ئارامی دەرون: ئەو کەسەی واز لە وردبوونەوە لە ژیانی خەڵک دەهێنێت، دەرونێکی ئارام و ژیانێکی ئاسودەی دەبێت، بەتەواوی دوور دەبێت لە دڵەڕاوکێ، ڕق، و کینە. لە کۆتاییدا، لە بری ئەوەی چاومان لەسەر ژیانی ئەوانی تر بێت، با بە خزمەتکردنی کۆمەڵگە و فێربوون و بڵاوکردنەوەی زانست و پەیامی جوانەوە سەرقاڵ بین. با ئەم تەمەنە کورتە بکەینە پردێک بۆ بەدەستهێنانی ڕەزامەندی خوای گەورە و ئارامی ویژدان، چونکە دنیا زۆر لەوە بچووکتر و کورتترە کە بە عەیب و ناموسی خەڵکییەوە خۆمانی تێدا سەرقاڵ بکەین. ------------------------- #بەكورتی (٦٣٩)

ئەمڕۆ پێنج شەممە (٣) ى موحەڕەم گرنگە تۆی موسڵمان ئەم (١٠) خاڵە گرنگە بزانی سەبارەت بە مانگى موحەڕەم ١- گرتنى ڕۆژوو لە مانگى موحەڕەم بە گشتى سوننەتە . ٢- بە باشترین ڕۆژوو دادەنرێت ، هەروەک پێغەمبەرى خوا (ﷺ) فەرموویەتى: باشترینى ڕۆژووەكان دواى ڕۆژووى ڕەمەزان ڕۆژووى مانگى موحەڕەمە. ٣- بە تایبەت ڕۆژى دەى موحەڕەم كە پێی دەووترێت عاشورا . ٤- پێغەمبەرى خوا (ﷺ) لە ڕۆژانى تر زیاتر بەدوایدا گەڕاوەو گرنگی پێ داوە. ٥- خێرەكەشى سڕینەوەى تاوانى ساڵێكى پێش خۆیەتى . ٦- نۆیەمیشى لە گەڵدا دەگیرێت بۆ پێچەوانە بوونەوەى گاور و خاچ پەرستان . ٧- دروستیشە بەتەنها ڕۆژی عاشوڕا بەڕۆژوو بیت ، بەڵام باشتر وایە ڕۆژێک پێشی یاخود دوای بگیردرێت . ٨- هەر كەسێك ڕۆژوی (عاشورای) لەدەس چوو ، قەزای ناكاتەوە ؛ لەبەر نەبوونی بەڵگە لەو بارەیەوە. ٩-  گەر ئافرەتێک لەسوڕی مانگانەدا بوو یاخود تازە منداڵی بووە ، یاخود كەسێك نەخۆش بێت و عادەتی وابووە كە ساڵانە عاشورا بەڕۆژوو دەبوو بەڵام ئێستا لەبەر عوزرەکەى ناتوانێ ، ئەوا پاداشت دەدرێتەوە لەبەر نیەتەكەی . ١٠- حیكمەتی بە ڕۆژوو بوون تێیدا ئەوەیە کە خوای گەورە موسى و بەنى ئیسرائیلی ڕزگار کرد لە دەستى فیرعەونى و دارو دەستەكەی . --------------------------- بۆ زانیارى زیاتر سەبارەت بە مانگی موحەڕەم ئەم لینکە بکەرەوە https://walamakan.com/Polen-1

چیرۆکی دوو سەفەر لە یەک دەرگاوە هەنگاوەکانم لە حەوشەی مزگەوتەکەوە بەرەو ماڵەوە هەڵدەگرت، ڕۆح و دڵم پڕ بوو لە ئارامی. لە خەیاڵی خۆمدا وێنەی ماڵەوەم دەکێشا؛ بیرم لەو ساتە دەکردەوە کە دەرگای حەوشە دەکەمەوە و دەنگی پێکەنینی منداڵەکانم پێشوازیم لێ دەکەن. خەیاڵی دانیشتن لەسەر سفرەیەکی گەرموگوڕ و پڕ لە خەندە لە تەنیشت خێزانەکەم، وای لێ دەکردم هەنگاوەکانم خێراتر بکەم. بەڵام لەپڕ، تابلۆیەکی تری ژیان هاتە پێش چاوم، دیمەنێک کە هەموو بوونمی هەژاند و ڕایچڵەکاندم. لە هەمان ئەو مزگەوتەی کە من لێیەوە بەرەو ژیان، خەندە و باوەشی گەرمی خێزان دەڕۆیشتم، لەپڕ جەنازەیەک لەسەر شانی خەڵکی هێنرایە دەرەوە. ئەو مرۆڤەی سەر شانەکان، هەمان دەرگای بڕی کە من بڕیم، بەڵام بۆ سەفەرێکی تەواو جیاواز. سەفەرێک بەرەو گۆڕستان، بەرەو ماڵی تەنهایی و بێدەنگی. سەفەرێک کە تێیدا دوور دەکەوێتەوە لە خێزان، لە باوەشی منداڵەکانی، و لە هەموو ئەو خەندە و گەرموگوڕییەی سەر خوانەکانی دنیا. لێرەدا لە جێی خۆم وەستام... هەستم کرد کات ڕاوەستاوە. دوو مرۆڤ لە یەک کات و لە یەک شوێنەوە دەرچوون؛ یەکێکیان بەرەو ڕووناکی و ماڵ و خێزان، ئەوی تریان بەرەو تاریکی و ماڵی کۆتایی. ئەمە ئەو ساتە بوو کە زللـەی ڕاستییەکانی ژیان بەر ڕوخسارم کەوت. پەند و ئامۆژگارییەکانی ئەم دیمەنە ئەم ڕووداوە چەندین وانەی گەورەی تێدایە کە پێویستە هەموومان بیكەینە چرای ڕێگامان: ١. دنیای فانی و کاتی: هیچ شتێک لەم ژیانەدا هەمیشەیی نییە. نە ئەو ماڵەی تێیدا دەژین، نە ئەو جەستەیەی هەڵمانگرتووە. هەموومان میوانێکی کاتین و زوو یان درەنگ، بە هەمان ئەو دەرگایەدا دەبرێینە دەرەوە کە ئەمڕۆ جەنازەکەیان لێ برد. ٢. قەدر زانینی کۆبوونەوەی خێزانی: ئەو خەندە و پێکەنینانەی سەر سفرەی نانخواردن، نیعمەتێکی گەورەن کە زۆرجار هەستی پێ ناکەین. ئەم کۆبوونەوانە تا سەر نین. بۆیە پێویستە لە هەر ساتێکدا کە لەگەڵ خێزان و منداڵەکانمانین، بە تەواوی دڵمانەوە خۆشیمان بوێت و گرنگییان پێ بدەین، چونکە نازانین کەی کۆتا ژەم پێکەوە دەخۆین. ٣. بەتاڵی ڕق و کینە: کاتێک کۆتایی مرۆڤ ماڵێکی بچووکی تەنهایی بێت لە ژێر خاک، ئیتر چی مانایەک بۆ ڕق، کینە، دڵشکان، یان لەخۆباییبوون دەمێنێتەوە؟ با ژیان بە لێبوردەیی و میهرەبانی بەسەر ببەین. ٤. ئامادەبوون بۆ سەفەری ڕاستەقینە: هەروەک چۆن ڕۆژانە خۆمان بۆ بینینی ئازیزانمان ئامادە دەکەین، دەبێت دڵ و دەروونیشمان ئامادە بکەین بۆ ئەو سەفەرەی کە تەنها خۆمان و کردەوەکانمان تێیدا هاوڕێین، بێ خێزان و بێ سامان. * کۆتا وانە: هەرکاتێک گەڕایتەوە ناو خێزانەکەت و لەسەر سفرە دانیشتی، سەیری چاوی منداڵەکانت و ئازیزانت بکە، سوپاسگوزاری خودا بە بۆ ئەو ساتە، و وەکوو ئەوە بژی کە ڕەنگە ئەمە کۆتا دەرفەتی پێکەوەبوونتان بێت. میهرەبان بە، چونکە ماڵی کۆتایی، تەنها شوێنی کارە باشەکانە. -------------------------- #بەكورتی (٦٣٨) https://t.me/ba_kurty/1595

مۆندیال و تاقیکردنەوەی ئیمان مۆندیال و پاڵەوانێتییە گەورەکان تەنها کات بەسەربردن نین، بەڵکو وێستگەیەکن بۆ تاقیکردنەوەی ئیرادە و ئیمانمان. کاتێک یارییەکان دەکەونە درەنگانی شەو یان هاوکاتی نوێژی بەیانی، دەبینین چۆن گەنجان بەوپەڕی وزەوە خەو لە خۆیان حەرام دەکەن. لێرەدا هەموو پاساوەکانی وەک «خەوم قورسە و ناتوانم هەستم بۆ نوێژی بەیانی» پووچەڵ دەبنەوە و ڕاستییەک دەردەکەوێت: کێشەکە لە قورسیی خەودا نییە، بەڵکو لە لاوازیی ئیرادەدایە بەرامبەر فەرمانەکانی خودا. ئێمە دژی چێژی حەڵاڵ نین، بەڵام جێی داخە یارییەکی ٩٠ خولەکی زاڵ بێت بەسەر بانگهێشتێکی ئیلاهیدا کە بەختەوەریی دونیا و قیامەتی تێدایە. با مۆندیال بکەینە خاڵی گۆڕانکاری: کاتێک بۆ یارییەک بەخەبەر دێیت، بە نەفسی خۆت بڵێ: *«مادەم بۆ یارییەک توانیم خەوی شیرین جێبهێڵم، کەواتە هێزی ئەوەشم هەیە بۆ نوێژی بەیانیش هەڵسم.» * با لەم تاقیکردنەوەیەدا تووشی دۆڕانێکی گەورە نەبین؛ جامی مۆندیال بۆ چەند کەسێکە، بەڵام ڕەزامەندیی خودا و بەهەشت بۆ ئەوانەیە کە خودایان خستە پێش ئارەزووەکانیان. --------------------------- #بەكورتی (٦٣٧) https://t.me/ba_kurty/1595

زیکر و دوعاى کاتى ناشتن و دواى ناشتنى مردوو یەکەم: زیکری ناشتنی مردوو کاتێک مردوو شۆڕدەکرێتەوە بۆ ناو گۆڕەکەى سوننەتە بڵێێ : - «بِسْمِ اللهِ وَعَلَى سُنَّةِ رَسُولِ اللهِ» صححه الألباني واته‌: (به‌ناوی خودا و له‌سه‌ر ڕێبازی پێغه‌مبه‌ری خودا (صلى الله علیه‌وسلم)) . دووەم: دوعاى ‌دوای ناشتنی مردوو پێغەمبەری خودا (ﷺ) كاتێك تەواو دەبوو له ناشتنی مردوویەك دەوەستا لەسەر گۆڕەكەی و دەیفەرموو: (داوای لێخۆشبوون بكەن بۆ براكەتان و داوای زمان پاراوی بۆ بكەن، چونكه ئێسته پرسیاری لێدەكرێت) بۆیە له دواى ناشتنى مردوو سوننەتە ئەم دوعایەى بۆ بکەى و بڵێی : - «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ، اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ» صححه الألباني واته‌: (خودایه‌لێی خۆش ببه‌، خودایه‌زمانی دامه‌زراو بكه‌له‌كاتی پرسیار لێكردنی) . تێبینى : تەڵقینى مردوو لە دواى ناشتنى هیچ ئەصڵێکى شەرعى نیە و بەڵکو سوننەتە تەنها دوعاى خێر بۆ مردووەکە بکرێت . ---------------------------- #بەکورتى (٦٣٦) https://t.me/ba_kurty/1595

کلیلی بەدەستهێنانی ئارامیی دەروون دەتەوێت لەم دنیایەدا بە بەختەوەری بژیت و دڵت هەمیشە پڕ بێت لە ئارامی و دڵنیایی؟ کەواتە بەردەوام بە لەسەر جێبەجێکردنی ئەم شەش کارە گرنگە: ١. پارێزگاری لە نوێژە فەرزەکان: ئەنجامدانی نوێژەکان لە کاتی خۆیاندا و بەبێ دواخستن، چونکە نوێژ یەکەمین سەرچاوەی حەسانەوەی ڕۆحە. ٢. زیکرەکانی بەیانیان و ئێواران: خوێندنەوەی بەردەوامی زیکرە ڕۆژانەکان بۆ ئەوەی ببێتە قەڵایەکی پۆڵایین بۆ پاراستنی دڵ و دەروونت لە شەڕ و خراپەى شەیتان. ٣. ویردی ڕۆژانە لە قورئانی پیرۆز: خوێندنەوە و تێڕامانی بەشێک لە ئایەتەکانی قورئانی پیرۆز بە شێوەیەکی بەردەوام و جێگیر. ٤. شەونوێژ : هەستان بۆ عیبادەت و ڕازونیاز لەو کاتەی کە خەڵکی نوقمی خەون، بۆ بەدەستهێنانی ڕووناکی و نووری دڵ. ٥. سەرپێچی نەکردن بە ئاشکرا: پاراستنی پەردەی نێوان خۆت و خودا، و ئەنجام نەدانی گوناه بە ئاشکرا لەبەرچاوی خەڵکیدا. ٦. ئاوەدانکردنەوەی دڵ بە زیکر و یادی خودا: با هەمیشە زمان و دڵت بە زیکر و ناوی پیرۆزی پەروەردگار تەڕ و زیندوو بێت لە هەر ساتێکدا. ------------------------- #بەکورتى (٦٣٦) https://t.me/ba_kurty/1595

چۆنێتی دەرکردنی زەکاتی بەروبوومی کشتوکاڵی یەکێک لە ئەو ماڵانەی کە پەروەردگار زەکاتی تێدا واجب کردووە بریتیە لە بەروبوومی کشتوکاڵی … بەڵگەی واجب بوونی بریتیە زەکات تێیدا بریتیە لە وتەی پەروەردگار کە دەفەرمووێت : [ وَآتُواْ حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ] وە هەروەها : [ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُم مِّنَ الْأَرْضِ.. ] ١- زەکات دەغڵ و دان و بێستان لە چی واجبە ؟ زانایان بۆچوونی جیاوازیان هەیە سەبارەت بە ئەو خواردنەی کە زەکاتی تێدایە بەڵام بۆچوونی پەسەند بریتیە لە ئەو خواردنانەیە کە لە فەرموودەدا بە تایبەت دیاری کراوە ئەوانیش : گەنم و جۆ و خورما و مێوژ . ٢- ئەندازەی واجب بوونی زەکات تێیدا چەندە ؟ ئەندازەی واجب بونی زەکات لە دەغڵ و دان و بێستاندا بریتیە لە پێنج ویسق . کە هەر ویسقێک بریتیە لە ٦٠ صاع . واتا : نیصابی زەکاتی دەغڵ ودان وبێستان بریتیە لە (٣٠٠) صاع. بەڵام ئەندازەی صاع بە پێی خواردنەکان دەگۆڕێت بۆیە بە شێوەیەکی گشتی (٦٥٠) کیلۆ بە گونجاو دانراوە . واتا : واتا بەروبوومی هەرکەسێک بگات بە (٦٥٠) کیلۆ ئەوا زەکاتی لەسەر واجبە ئەگەر کەمتر بێت ئەوا ووجب نیە لەسەری . ٣-بڕی ئەو زەکاتەی دەبەخشرێت چەندە ؟ بڕی ئەو زەکاتەی دەبەخشرێت بەپێی زەویەکە دەگۆڕێت . یەکەم : زەوی دەیم . کە بە باران یان کانی یان ڕوبار یان لەڕێگای ڕەگەکانیەوە ئاو دەدرێت بەبێ ئەوەی پێویست بە مەسرەف بکات ئەوا . یەک لەدەیە (١/١٠) واتا : (١٠٪) لە ١ تەن ١٠٠ کیلۆ زەکاتە . دووەم : زەوی بەراو . کە لەڕێگای ماتۆر و کرێکار و مەسروفەوە ئاو دەدرێت ئەوا بڕی یەک لە بیست (١/٢٠) واتا : (٥ ٪) . لە یەک تەن ٥٠ کیلۆ زەکاتەکەیەتی . سێیەم : زەوی تێکەڵ کە نیوەی بە بارانە و نیوەی بە مەسرەفە ئەوا لە یەک تەن ٧٥ کیلۆ . ٤-زەکاتی دەغڵ و دان چۆن دەردەکرێت ؟ لە ئەسڵدا پێویستە زەکاتی هەر شتێک بە لە جۆری خۆی دەربکرێت . بەڵام ئەگەر نەکرا ئەوا دەکرێت بە پارە دەربکرێت بەم جۆرەی خوارەوە: ئەو کەسەی کە دەتەوێت زەکاتی پێ بدەیت قسەی لەگەڵ بکە پێی بڵی: کە تۆ زەکاتەکەی پێ دەدەیت ئایا خودی خواردنەکەی دەوێت ؟ خۆ ئەگەر وتی دەمەوێت ئەوا دێت و دەیبات . چونکە هەندێ کەس دەیەویت بۆ خواردن یان بنە تۆ یان بۆ ئاژەڵ . ئەگەریش نەیەویت تۆ بکات بە وەکیل و لەگەڵ بەشی خۆتدا بۆی بفرۆشە و پارەکەی پێ بدە . هەندێک لە خەڵکی بەروربوومەکەیان دەفرۆشن دەیکەن بە پارە دواتریش زەکاتی پارە دەردەکەن لە هەر ملیۆنێک ٢٥ هەزار دینار ئەمەش هەڵەیە . بەلکو ئەگەر کرا بە پارە ئەوا : لە زەوی دەیم لە ملیۆنێک ١٠٠ هەزارە . لە زەوی بەراو لە ملیۆنیک ٥٠ هەزارە . ٥- کۆمەڵێکی زۆر دەپرسن دەربارەی ئەو خەرجیانەی کە دەکرێت ئایا دەردەکرێت لە یان نا ؟ جێگای ڕاجیایی زانایانە بەڵام بۆچوونی دروست ئەوەیە کە خەرجی و مەسروف دەرناکرێت پێش دەرکردنی زەکات، واتە کەسێک بایی پێنج ملیۆن گەنمی فرۆشتوە نابێ سەرەتا مەسروفی لێ دەربکات ئینجا زەکاتەکەى بدات. والله أعلم

مژدە مژدە مژدە مژدە بۆ سەرجەم مامۆستایانی مزگەوت و ڕێکخراو و ناوەندە ئیسلامییەکان بە بۆنەى هاتنی پشووی هاوینەوە پاکێجی پەروەردەى منداڵی موسڵمان کە پێک هاتووە لە کۆمەڵە کتێبێکی پەروەردەیی بۆ خولی هاوینەى منداڵان بە زمانى شرینی کوردی و بە دیزاینێکی ناوازە و جوان ئامادە کراوە بۆ سێ ئاستى جیاواز لە تەمەنى شەش ساڵی تاوەکو پانزە ساڵی. ----------        --------        ----------- * تێبینی: دەتوانى تەنها داواى ئەو کتێبانە بکەى کە خۆت دەتەوێ و نەک باکێجەکە هەمووی. ----------        --------        ----------- * داشکاندنی تایبەتمان هەیە بۆ خولی مزگەوتەکان . * گەیاندنمان هەیە بۆ سەرجەم شارەکان. ----------        --------        ----------- * بۆ داواکردن پەیوەندی بکەن واتسابی ئەم ژمارەیەوە ٠٧٧٠١٥١٧٣٧٨ یاخود لەڕێگەى ئەم لینکەوە نامە بنێرە. https://t.me/malpariba8

ئەم سێ ڕۆژەی دوای جەژنی قوربان پێی دەوترێ (أيام التشريق) فەرموون بۆ چەند زانیاریەک سەبارەت بە (أيام التشريق) ١. أيام التشريق بریتین لەو سێ ڕۆژەی دوای ڕۆژی یەكەمی جەژنی قوربان ، واتە دەکاتە (پێنج شەممە ، جومعە ، شەممە) لە جەژنى قوربانی ئەمساڵ . ٢. بۆیە پێی دەڵێن (أيام التشريق) چونكە لەو سەردەمەدا گۆشتی قوربانیەكانیان دەدایە بەرخۆر  بۆ وشک کردنەوە ، وە پێشی دەوترێ ڕۆژانی مینا چونکە حاجیان ئەو سێ ڕۆژە لە مینا دەمێننەوە و ڕەجمی جەمەرات (شەیتان ڕەجم) دەکەن . ٣.  أيام التشريق ڕۆژانی جەژنە و ڕۆژانی خواردن و خواردنەوە و دەربڕینی خۆشی و شادی و گەیاندنی سیلەى ڕەحم و زیكر و یادی خوای پەروەردگارە . ٤. ڕۆژانی تەشریق ڕۆژانی جەژنە و حەرامە و دروست نیە ڕۆژووى تێدا بگریت . ٥.  ڕۆژانی تەشریق ئەو ڕۆژە دیاریکراوانەیە کە خواى گەورە فەرمانمان پێ دەکات کە زیکر و یادی بکەین . ٦. قوربانی کردن بەئاوابوونى خۆرى سێ یەم ڕۆژى (أيام التشريق) کاتى تەواو دەبێت ، واتە تاوەکو ئاوابونى خۆرى ڕۆژى شەممە. پێغەمبەرى خوا فەرمویەتى : (يَوْمُ عَرَفَةَ، وَيَوْمُ النَّحْرِ، وَأَيَّامُ التَّشْرِيقِ عِيدُنَا أَهْلَ الإِسْلاَمِ ،وَهيَ أَيَّامُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ)  واتە: ڕۆژی عەرەفە و قوربان و ڕۆژانی تەشریق جەژنی ئێمەی ئەهلی ئیسلامە كە ڕۆژی خواردن و خواردنەوەیە. -------------------------- https://t.me/ba_kurty

ئەم سێ ڕۆژەی دوای جەژنی قوربان پێی دەوترێ (أيام التشريق) فەرموون بۆ چەند زانیاریەک سەبارەت بە (أيام التشريق) ١. أيام التشريق بریتین لەو سێ ڕۆژەی دوای ڕۆژی یەكەمی جەژنی قوربان ، واتە دەکاتە (شەممە ، یەك شەمە ، دوو شەممە) لە جەژنى قوربانی ئەمساڵ . ٢. بۆیە پێی دەڵێن (أيام التشريق) چونكە لەو سەردەمەدا گۆشتی قوربانیەكانیان دەدایە بەرخۆر  بۆ وشک کردنەوە ، وە پێشی دەوترێ ڕۆژانی مینا چونکە حاجیان ئەو سێ ڕۆژە لە مینا دەمێننەوە و ڕەجمی جەمەرات (شەیتان ڕەجم) دەکەن . ٣.  أيام التشريق ڕۆژانی جەژنە و ڕۆژانی خواردن و خواردنەوە و دەربڕینی خۆشی و شادی و گەیاندنی سیلەى ڕەحم و زیكر و یادی خوای پەروەردگارە . ٤. ڕۆژانی تەشریق ڕۆژانی جەژنە و حەرامە و دروست نیە ڕۆژووى تێدا بگریت . ٥.  ڕۆژانی تەشریق ئەو ڕۆژە دیاریکراوانەیە کە خواى گەورە فەرمانمان پێ دەکات کە زیکر و یادی بکەین . ٦. قوربانی کردن بەئاوابوونى خۆرى سێ یەم ڕۆژى (أيام التشريق) کاتى تەواو دەبێت ، واتە تاوەکو ئاوابونى خۆرى ڕۆژى دوو شەممە. پێغەمبەرى خوا فەرمویەتى : (يَوْمُ عَرَفَةَ، وَيَوْمُ النَّحْرِ، وَأَيَّامُ التَّشْرِيقِ عِيدُنَا أَهْلَ الإِسْلاَمِ ،وَهيَ أَيَّامُ أَكْلٍ وَشُرْبٍ)  واتە: ڕۆژی عەرەفە و قوربان و ڕۆژانی تەشریق جەژنی ئێمەی ئەهلی ئیسلامە كە ڕۆژی خواردن و خواردنەوەیە. -------------------------- https://t.me/ba_kurty

بەناوی خوای گەورەو میهرەبان برایان و خوشکان  و هاوڕێیانی ئازیزیمان وەکو ستافی کەناڵی بەکورتى گەرمترین و جوانترین پیرۆزبایی جەژنی قوربانتان لێ دەکەین . داواکارین لە خوای پەروەردگار تاعەت و عیبادەتی هەموو لایەکمانی وەرگرتبێ و جەژنتان پیرۆز بێت تقبل الله منا ومنكم ......... ستافی کەناڵی بەکورتى

(١٠) هەڵە و تاوان و سەرپێچى خەڵکی لە ڕۆژی جەژندا ١ـ زیندوكردنەوەى شەوى جەژن و تایبەت کردنى بە عیبادەت . ٢ ـ دوا كەوتنی هەندێك خەڵك لە نوێژی جەژن بەهۆی ئەوەی نوێژی جەژن بە سوننەت ئەزانن لەكاتێكدا واجبە لەسەر پیاوان . ٣ ـ وازهێنان لە نوێژ كردن بەهۆی سەرقاڵ بون بە جەژن و سەردان كردنی خزم و كەس و كار بەتایبەتی وازهێنان لە نوێژی جەماعەت . ٤ ـ هەندێ‌ لە پیاوان بە مەبەست و بیانوی خۆ جوانكردنەوە ڕیشیان ئەتاشتن لەکاتێکدا ڕیش تاشین حەرامە . ٥ ـ بەكارهێنانی بۆنی خۆش و عەتر و گوڵاو لەلایەن ئافرەتانەوە چ لەماڵ بەمەبەستی پێشوازی كردن لە میوان یان بە مەبەستی دەرچوون لە ماڵ . ٦ ـ وازهێنانی ئافرەتان لە پۆشاكی شەرعی و گەڕانەوەیان بۆ سەر جلی ناشەرعی و تەسك نیوە ڕوت لەبەر كردن بەبیانوی خۆشی جەژن و پێشوازی كردن لە میوان . ٧ ـ تەوقە كردنی ئافرەتان و پیاوان لەگەڵ یەكتر بەهەمان شێوە كوڕان و كچانی باڵغ بوو بەمەبەستی جەژنە پیرۆزە و بەبیانوی دڵپاكی و خزمایەتی . ٨ ـ چاو نەپاراستن لە ئاست نامەحرەم و تێڕوانینی حەرام . ٩ ـ یاری كردن بە تەرەقە و هاوشێوەكانی: ئەمەش ئەبێتە هۆی ترساندن و ڕاچەڵەكاندنی موسوڵمانان . ١٠ ـ تایبەت كردنی ڕۆژی جەژن لەلایەن هەندێ‌ خەڵكی بێ‌ ئاگا بەسەردان كردنی گۆڕستان و تازەكردنەوەی تەعزیە . ------------------------- بۆ زانیاری زیاتر لەسەر حوکم و ئادابەکانى جەژن ئەم لینکە بکەرەوە https://walamakan.com/Kteb-145

(١٧) خاڵی گرنگ سەبارەت بە چۆنێتی نوێژى جەژن هەندێ لە سوننەت و حوکم و ئادابەکانى ١. نوێژی جەژن دوو ڕکاتە و بەم شێوەیە ئەنجام دەدرێت : دواى (الله أكبر)ە نوێژ دابەستن و پێش خوێندنى سورەتى فاتحیە حەوت (الله أكبر) دەکرێت پاشان سورەتی فاتیحە دەخوێنرێت پاشان سورەتێکی تر دەخوێنرێت. لە ڕکاتی دووەم لە پاش (الله أكبر)ی هەستانەوە و پێش خوێندنى سورەتى فاتحیە پێنج (الله أكبر) دەکرێت پاشان سورەتی فاتیحە دەخوێنرێت پاشان سورەتێکی تر دەخوێنرێت. ٢. لە پێغەمبەری خواوە ﷺ هیچ نەهاتووە کە لەنێوان (الله أكبر)ەکان هیچ زیکرێکی کردبێ ، بەڵام لە ئیبنو مەسعودەوە هاتووە (ڕەزای خوای لێبێت) لە بەینی هەموو (الله أكبر)ەکان (سبحان الله) و (الحمد لله) و تەسبیحاتى کردوە. ٣. پێغەمبەری خوا ﷺ لە ڕکاتی یەکەم لە دواى سورەتى فاتیحە سورەتى "سبح اسم ربك الأعلى"ى دەخوێند، وە ڕکاتی دووەم لە دوای سورەتی فاتیحە "هل أتاك حديث الغاشية"ی دەخوێند. ٤. ئەگەر نوێژخوێن چەند تەکبیرەیەك فريای نەکەوت، ئەوا پێویست بە قەزا کردنەوەی ناکات و وەکو ئیمام دەکات ئەوەنەی فریاکەوت ئەوەندە دەخوێنێت، ئەگەر ڕکاتێکی لە دەست چوو ئەو ڕکاتە قەزا دەکاتەوە بەشێوەی نوێژی جەژن. ٥. نوێژی جەژن بانگ و قامەتی نیە ، و  نوێژی سوننەتیش نییە لە پێش و پاشی . ٦. ئیمام سەرەتا دەست دەکات بە نوێژ پاشان وتار دەخوێنێت. ٧. سوننەتە دانیشت بۆ وتار و گوێگرتن وه‌ بێدەنگ بوون. ٨. ئەوەی نوێژی جەژنی لە دەست بچێت دروستە قەزای بکاتەوە، بەشێوەی نوێژی جەژن. ٩. هەرکەسێك هات و فریای نوێژەکە نەکەوت وە ئیمام وتاری دەخوێند با دابنیشێت گوێ لە وتارەکە بگرێت پاشان نوێژی جەژن قەزا بکاتەوە، تاوەکو هەردوو خێرەکەی لە دەست نەچێت. ١٠. ئەگەر ڕۆژی جەژن کەوتە ڕۆژی جومعەوە ئەو کەسەى کە ئامادەى نوێژى جەژن دەبێ با ئامادەى نوێژى جومعەش ببێت ، ئەمە باشتر و چاکترە بۆ دەرچوون لە خیلاف . ----------------------- سوننەت و ئادابەكانی جەژن ١ ـ خۆ شۆردن بۆ جەژن . ٢ ـ خواردنی چەند دەنكە خورمایەك بەر لە دەرچوون لەماڵ بۆ نوێژی جەژنى ڕەمەزان ، وە سوننەتە بە تاک بیخۆی سێ یان پێنج یان حەوت ، وە بۆ دەرچوون بۆ نوێژی جەژنی قوربان سوننەتە هیچ نەخۆی . ٣ ـ خۆ جوان كردن و خۆ ڕازاندنەوە لە جەژندا . ٤ ـ دەرچوون بۆ نوێژگە (المصلی) . ٥ ـ ڕۆیشتن وگەڕانەوە لە نوێژگە (المصلی) سوننەتە بە پێ بچیت بۆ نوێژی جەژن . ٦ ـ ڕێگا گۆڕین : پێغەمبەر ﷺ ئەگەر ڕۆژی جەژن بوایە ڕێگاكەی دەگۆڕی، واتە: لە ڕێگایەكەوە بڕۆیشتایە بۆ مزگەوت لە ڕێگایەكی ترەوە دەهاتەوە. ٧ ـ جەژنە پیرۆزە كردن لە یەكتر: كە بەیەك گەیشتین سوننەتە بەم شێوەیە پیرۆز بایی لەیەكتر بكەین: تقبل الله منا و منكم. --------------------- بۆ دەستکەوتنی زۆرترین زانیاری سەبارەت بە حوکم و ئادابەکانى جەژن ئەم لینکە بکەرەوە https://walamakan.com/Kteb-146