تاریخ ایل جاف از قوم باستانی گابیان

📚🌹علامه ملا عبدالمجید موحّد نادری مرحوم محی الدین صالحی اشاره: علامه ملا عبدالمجید موحد نادری از علمای برجسته اهل‌سنت ایران، پس از 104 سال عمر پربركت و خدمت به شریعت اسلامی و سنت نبوی، بامداد روز سه‌شنبه 11 تیرماه 1387 در روستای دولت‌آباد روانسر استان كرمانشاه به دیار باقی شتافت. آنچه در پی می‌آید شرح‌حال این عالم فرزانه است كه از شرح‌حال منتشره در كتاب لمحه ربانی ـ به قلم جماله موحّدی ـ و یادداشت‌های فاضل گرانمایه استاد ملا محی‌الدین صالحی كه با استاد موحّد ـ درباره زندگی وی ـ مصاحبه كرده و سخنان استاد را در نوشته‌ای تحت عنوان «شرح‌حال استاد ملا عبدالمجید مدرس دولت‌آباد» به ثبت رسانده است، اخذ شده است استاد ملا عبدالمجید نادری‌تبار كه بعدها هنگام تعویض شناسنامه ـ به وسیله یكی از طلبه‌هایش ـ نام‌خانوادگی او به «موحّد» تغییر یافت(1)؛ در سال 1283 شمسی در قریه «پیروزه» از توابع شهرستان جوانرود و در خانواده یكی از نوادگان «پیر میكائیل دودانی» به نام «باویس [باباویس]» فرزند «فقیه محمود»، پا به عرصه وجود نهاد خانواده استاد یك خاندان روحانی بود كه در میان «عشایر ندری»‌ مقام پیشوایی دینی داشته و دارای امتیاز علمی بودند وی در سن 6 یا هفت سالگی تحصیلات ابتدایی را نزد پسرعمویش، استاد ملا احمد ندری پیروزه، آغاز كرد و به آموختن قرآن و برخی از كتابهای فارسی و كردی از قبیل گلستان و اسماعیل‌نامه و بیا داود و روله‌ بزانی پرداخت عبدالمجید در سن دوازده‌ سالگی به فاصله یك هفته، ابتدا مادر و سپس پدر خود را در «شیخ روزین» از دست داد و سرپرستی وی را برادر ارشدش، حاج كریم، به عهده گرفت در همان سال، خانواده استاد به دلایلی، املاك موروثی خود را در روستاهای «پیروزه» و «گولان» كه از زمان پیر میكائیل نسل اندر نسل در اختیار آنها قرار داشت از دست دادند از زمانهای گذشته در خانواده پیر میكائیل چنین مرسوم بود كه اگر فردی از فرزندان ذكور خانواده از تحصیل و تكمیل علوم دینی سرباز زند، از ارث پدری محروم، و یا اگر چنانچه در آینده فردی عالم و صالح نباشد، لقب خانوادگی «پیر» از وی بازپس گرفته شود. به همین دلیل پس از «پیر محمد» جد پدری استاد، با وجود آنكه پسرش فقیه محمود سالها علوم دینی را در مدرسه «باب‌الشیخ» بغداد، تحصیل نموده و قرآن معروف «زنجیر زرّین» را با خط زیبایش كتابت نموده بود، اما چون نتوانست تحصیلات دینی را به اتمام برساند، از لقب «پیر» محروم گردید پس از فوت والدین استاد، تحصیلات او به مدت چند سال متوقف شد. عبدالمجید 13 ساله بود كه با توصیه و ترغیب یكی از همسایگان به نام خلیفه احمد پیروزه‌ای ـ كه وصیت خانوادگی پدرش را برای كسب علوم دینی به او یادآوری نموده بود ـ تصمیم به ادامه تحصیل گرفت و در ابتدا به راهنمایی داییش، رحیم خیاط، كه در «تختی‌زنگی» منزل داشت به قریه «كوره‌دره» ملك آقای شجاح‌الممالك جزو دهات كامیاران رفت و در آنجا در خدمت استاد ملا فیض‌الله كوره‌دره تحصیلات ابتدایی را از قبیل تصریف زنجانی و یك درس فارسی شروع كرد و در این روستا، چهار ماه توقف كرد و سپس به قریه «پایگلان» جزو «ژاورود» مهاجرت نمود. در آن هنگام استاد ملا اسعد پایگلان از استادان مسلّم علوم عربی، مدرس مدرسه علوم دینی پایگلان بود استاد در پایگلان شش ماه توقف كرد. سپس در اثر كمبود معیشت به قریه «قیطول» پشت‌كوه «بَمو» رفت و در مدرسه «شیخ حسن نقشبندی ابن حاج شیخ‌ احمد شمس‌الدین» به تحصیل پرداخت و در آنجا كتاب تصریف زنجانی و گلستان را به پایان برد.‌ در دی ماه سال 1310 شمسی، چون سران عشایر غرب به دستور رضاخان پهلوی دستگیر شدند و شیخ حسن نقشبندی نیز از آنجمله بود، مدرسه قیطول تعطیل شد. استاد بعد از یك سال در مصاحبت ملا محمدامین بیلوله‌ای كه شخصی مهربان و خوش اخلاق بود، به قریه «داری‌زنگنه» رفت و در آنجا در مدرسه‌ شیخ عبدالرحمن حسینی سوله‌ای به مدت شش‌ماه تحصیل نمود. سپس همراه ملا محمدامین بیلوله‌ای‌ به قریه «سوله» كه یكی از مراكز مهم علمی و دینی بود، مهاجرت كرد و حدود دو سال به طور متفرقه در آنجا كسب دانش نمود و بعد به قریه «احمد برنده» رفت. در آن هنگام مدرس مدرسه احمد برنده، «استاد سید عبدالكریم اسكندری» بود كه از استادان مسلم و دانشمندان بسیار مشهور عراق به شمار می‌آمد استاد ملا عبدالمجید در خدمت استاد ملا شیخ عبدالكریم به آموختن كتاب جامی مشغول گردید و حدود چهار سال در قریه احمد برنده ماندگار شد و در این مدت تحصیل علوم عربی را هر چه سزاوارتر پیگیری نمود و استاد شیخ عبدالكریم نیز نسبت به ایشان كمال عواطف و محبت را مبذول می‌داشت و در تربیت و تعلیم او از هیچ‌گونه كوششی دریغ نمی‌كرد و برای او یك مربی واقعی و یك پدر معنوی و یك استاد تمام‌معنی بود. پس از آن استاد ملا عبدالمجید به قریه «هانه‌سورِ» عراق رفت و در مدرسه سید عبدالرحیم خانقاهی به تحصیل پرداخت در آن 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

🎥 مختصری از بیوگرافی یکی از علماء برجسته و دلسوز اورامانات ماموستا ملا مجید موحدی نادری دولت آبادی ⚘اعلی الله درجاته⚘🎥 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

📚 دیوان شعر میرزا لطف الله ساروخانی منتشر شد کرمانشاه - ایرنا- دیوان اشعار «میرزا لطف الله سعیدی ساروخانی»، برای نخستین بار در شهرستان جوانرود منتشر و روانه بازار نشر شد به گزارش ایرنا، این کتاب توسط «غفار ابراهیمی» از شهرستان جوانرود گردآوری و تدوین و توسط انتشارات ماپریس این شهرستان منتشر شده است دیوان شعر میرزا لطف الله سعیدی در 371 صفحه تدوین و گردآوری و بیش از چهار هزار بیت شعر را در خود جای داده است میرزا لطف الله در سال1304 هجری شمسی در روستای ساروخان در چهار کیلومتری جوانرود چشم به جهان گشود و در همان جا دوران کودکی را سپری نمود بعد از اتمام دوره ابتدایی ترک تحصیل نمود و به کار کشاورزی روی آورد و در سن12سالگی شروع به شعر گفتن نمود به طوری که به تمام مجالس عروسی و جشن و شادی دعوت و حتی چندین بار هم به کشور عراق دعوت شده بود. میرزا لطف الله سعیدی با اینکه سواد خیلی کمی داشت اما طبعی لطیف و گفتاری شیرین داشت و مهمترین ویژگی مهم میرزا این بوده که بدون فکر کردن شعر می سرود او شعرهای فراوانی سروده است از جمله جنگ نامه جوانرود، جنگ مامنان، پیری، گفتگوی زمین و آسمان و سفرنامه تهران و دهها شعر دیگر که هر کدام به نوبه خود ب ارزشند تخلص شعری وی" میرزا " بوده است و متاسفانه به علت کم سوادی نتوانسته اشعار خود را مکتوب کند وی در سال1369 هجری شمسی بعلت ناراحتی قلبی زمین گیر و در روز 20 اسفند 1370 دیده از جهان فروبست. غفار ابراهیمی نیز که تدوین و گردآوری این دیوان شعر را انجام داده متولد سال ۱۳۵۰ است که تاکنون سه کتاب لیلی و مجنون خانای قبادی و روضه الصفا میرزا عبدالقادر پاوه ای ، دیوان ملکه مراد ویس جوانرودی را چاپ و مننتشر کرده و پنج کتاب دیگر را در دست تالیف دارد که در آینده نزدیک یکی دیگر از این کتاب ها روانه بازار نشر می شود 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

‍ 🎥 جوانڕۆنە کۆڕو پەردەلادای سەرو کتێبو شیعرەکاو میرزا لوتفوڵای لوا ڕاوە 🌏 هەورامان‌نیوز: ئارۆ یەرەشەممە 15و ئازاری جوانڕۆنە بەبەشداری کەسایەتیە فەرهەنگیەکا و خەڵکو ناوچەکەی، کۆڕو پەردەلادای سەرو کتێبو شیعرەکاو میرزا لوتفوڵای جوانڕۆیی لوا ڕاوە. چی کۆڕەنە چندین بەرنامێ هونەریێ و باسێ فەرهەنگیێ سەرو کەسایەتی میرزای جوانڕۆیی لوای ڕاوە. 🔹 کتێبەکە بە هەوڵو غەفار ئیبراهیمی ئەژناسیا بە (سارۆ)ی گلێر و ساق‌کریانەو دریان چاپ 🎥 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

🎥 کۆڕی پەردەلادان لەسەر کتێبی میرزا لوتفوڵڵای جوانڕۆیی بەڕێوەچوو 🔹ئەمڕۆ کۆڕی پەردەلادان لەسەر کتێبی میرزا لوتفوڵڵا بە کۆکرنەوە و پێداچوونەوەی کاک غەفاری ئیبراهیمی ناسراو بە سارۆ به بەشداری ئەدیبان و نووسەران و جەماوەری خەڵکی جوانڕۆ و شارەکانی ئەورامانات و پارێزگای کرماشان لە ئوردوگای وشکەوەڵ(کەچەڵ ئاوا) بەڕێوەچوو، 🔹 لەم کۆڕە ئەدەبیەدا مێوانان و پێشکەشکاران هەر یەک بە نەوبەی خۆی چەن دەقەیەک لەسەر کەسایەتی میرزای جوانڕۆیی باس‌کریا و ڕێز لە ماندوونەناسی و بەرز ڕاگرتنی نێوی و یادی ئەم شاعێرە مەزنەی شاری جوانڕۆ کرایەوە...🎥 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

🎥 بیرەوەری مام حوسەێن 🔺شیعر له سەردار سدیقی بە دەنگی خۆی، بۆ مام حوسەێن ▫️ رۆحی شاد ، گوڕیان پر لە نوور ، فیردەوس جیگای 🎥 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

📚‍ میرزای ساروخان بە مناسبت 30 مین سالروز درگذشت میرزا لطف الله سعیدی شاعر نامدار جوانرودی لە گەڵ چارە ڕەشی و دوورەبەشی و نەگبەت دەبی هەڵکم لە مێژە چارە نووسی شاعیرانی کوردی هەر وایە . ‌مامۆستا هێمن ده نگی نوریاو: 20 اسفند ماە سال 1370 خورشیدی مصادف با درگذشت شاعر نامدار جوانرودی مرحوم میرزا لطف الله ساروخان است . طبیعت بکر و زیبای کردنشین در طول تاریخ هزاران هنرمند خلاق و خوش ذوق در دامن خویش پرورش داده است . میرزا لطف الله جوانرودی با طبع ظریف و قوه تخیل و خیال نازکش زیبایی های طبیعت را با زبان شیرین شعر وصف می نمود . بدون شک میرزا اگر از نعمت سواد و امکانات کافی و شرایط لازم برخوردار می بود قطعا آوازه شعر و شاعریش بیش از حوزه اورامانات بود . میرزا حافظه ای قوی و بیانی شیوا داشت ، در موضوعات مختلف اشعاری سروده است . البته ابیات حماسی ایشان قابل توجه است . کمتر کسی از مردم کوچه و بازار هست که ابیاتی از اشعار میرزا در حافظه نداشته باشد . میرزا به مدد حافظه اش اشعار شاعران بیش از خود و هم عصر خود را از بر داشت .همیشه ابیات خویش را با اشعار شیرین آنها آمیخته و جذابتر می نمود . بیشترین تاثیر را از شعر شاعران شیرین گفتار چون : میرزا احمد داواشی و میرزا عبدالقادر پاوه یی گرفته بود . میرزا لطف الله چون سلف پیشین خویش زندگی را در تنگدستی وفقر سپری کرد ، بارها مورد کم لطفی قرار گرفتند ، اما هیچ کدام از اینها نتوانست مانع هنرنمایی طبع سرشار شاعر شوند و هر آنچه در توان داشت سخاوتمندانه به فرهنگ و هنر وزبان قومش خدمت کردند . ابیات و اشعار میرزای ساروخان به تازه گی به قلم شیوای دوست محقق و دلسوز جناب کاک غفار ابراهیمی جوانرودی جمع آوری و چاپ شده است . امید است در آینده ای نه چندان دور به همت اهالی فرهنگ و هنر شاهد مجلس بزرگداشت میرزا و رونمایی از دیوان اشعار ایشان باشیم . واینک نمونه ای از اشعار میرزا لطف الله جوانرودی که دقیقا از نوار کاست گرفته شده ، لازم به یادآوری است شاعر این اشعار را در شعر سفر تهران سال ۵۶ سروده و توسط هنرمند محبوب و نامدار ماموستا جهانبخش غفوری در فروردین سال ۵۷ شمسی ضبط شده است . یاد میرزا گرامی و روحش شاد . آرزوی سلامتی برای ماموستا جهانبخش غفوری . ✍ اکرم ولدبیگی ۱٨ اسفندماه ۱۴۰۰ 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

🎥🌹" میرزای ساروخان "🌹 استاد بلامنازع بدیهەسرای فولکلوریک شعر کُردی در استان کرماشان 🎥 ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

🎥 یادش بخیر طبیعت زیبای و دیدنی منطقه ریژاو (ریجاب)، با صدای هنرمند مرحوم حسن کرمی از خاندان رمضان تیره دله ژیری طایفه ولدبیگی ایل جاف، از طرف کانال تاریخ ایل جاف تقدیم به اعضای همیشگی این کانال🎥 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

🎥 گۆرانی بەدەنگوو 🎙مامۆستا مجید دیۆزناۆی 🎙مامۆستا رۆح اللە زۆمی 🎺 شمشال مرحووم مامۆستا جافر زەلکەایی 🎥 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏

⚜حدود جانکی(جوانکی)⚜ در نسخه خطی وارزشمند ریاض الفردوس قرن دهم و یازدهم هجری که نسخه اصلی آن در کتابخانه سلطنتی در لندن(انگلستان) نگهداری می شود در خصوص تعیین قلمرو ایل جانکی آمده است: گرمسیر و سردسیر هر کدام مشتمل بر چندین قراء و مواضع و مزارع است،از خانمیر (خانمیرزا) که جوانکی سردسیر است کوهی در کمال رفعت به مانجشت (مانگشت) مشهور تا رامهرمز کشیده و روی آن جبل بر سمت قبله است و بر زیر کوه جایگاه منازل ایل واحشام است. آب صافی و سبزه وافی دارد و درختان منافع رسان از مهلب که "پسته غالبه" گویند و بلوط و "انجکک "و "کلخنک" و "بنک" بسیار داردتا به حدی که وجوهات نقدی خود را از آنها به عمل می آورند. جوانکی(جانکی گرمسیر) براین موجب است که: علیخورشید ، میداود ، دیشمُک ، ابراهیم خمره(حمزه) ، ابوالفارس بالابلند ، ابوالفارس دامن بند ، کیت(کَت) و ماغر ، ابوالعباس ، سروستان ، اشکوهی ، بلتولی ، گورگیر ، سادات کوشکک ، مشایخ ساوش ، میلاس جوانکی سردسیر براین موجب که هفت قریه است ، هر یکی در کمال معموری. لردجان(لُردگان) محتوی است بر چهار قریه ، شیوند جوانکی مبنی است بر دو قریه 🏔در توصیف کوه مانگشت جانکی میگوید: در وسط این کوه انگور،سیب ،انار،انجیر،بلوط،بادام کوهی،بنک،انجلک وکلخنگ و مهلب وغیره به حدی است که از تشارک وتشابک اشجار، ره(راه) بر مترددین مسدود است. وچهار رودخانه عظیم داردکه چشمه سارش در جهت قبلی فرود آید: رودخانه اول مشهوراست به رودخانه "اعلی" و دیوم مشهوراست به رودخانه "شاه غالب" ،سیوم به رودخانه " اوره"، رابع مشهوراست به "رودخانه ابوالعباس " واین رودخانه ها همگی در تحت میدان جمع شده به رامهرمز میروند. وابتدای این جبل (مانگشت جانکی) از دیشموک چهار روستاق است و به ولایت مالمیر و سوسن میرسد، و از شمال کوه مزبور نیز چهار رودخانه است که به رودخانه "بارز" و "عدور" میرسد: اول "شیوندجوانکی" ، دیوم "کوزوِک" به کسر واو، دیگر "تنگ چویل" دیگر "شاه غالب" فاضلابش به مزارع "لیراوی مالابلند" می رود،پس به "طلاورد ، محال کرجی و سوالی" گذرد. از آن گذشته به سه فرسخی ابوالعباس واز آنجا به "علی خورشید" و "صحرا اشکوهی" را به محصولات "شتوی" معمور گرداند و در فصل بهار موضع نزه و دلکش دارد. پس چون به "موضع اللُهک" یعنی "عقابک" رود آنگاه به "کوه کهف سلمان رود" و آن غاری است عدیم الانتها به غایت فسیح و عریض که قطرات آب از سقفش متقاطر می شود که اگر هزار کس از آن آب صرف نمايند کفایت می کند. ♦در میان دو قلمرو ایل جاکی (طوایف:طیبی،بویراحمدی،یوسفی،نویی،چرام،بهمئی،دشمن زیاری و..... ) و ایل بختیاری (هفت لنگ و چهارلنگ) ، قلمرو ایل جانکی از جایگاه ممتازی برخوردار بود، سیر و سیاحت برخی امرای ایران و سیاحان را میزبان بود ، داد وستد و معاملات و معادلات و فراوانی بسیار بود آبهای شیرین و جاری و جنگلهای انبوه و سرسبز ، شیران نر درشت اندام ، پلنگان ،خرسها و یوزپلنگان اصیل ایرانی ودیگر گونه های حیات وحش به وفور پیدا بود 💽 فرستنده ؛ دکتر بیگدلی 🌍@eiljaff تاریخ ایل جاف🌏