Pb. Educational News

🌍 ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਡਟਰਮ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵਧੀਆਂ ਹਨ। ਸਰੋਤ 🇫🇷 ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਮੁਤਾਬਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੀਬ 300 ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹਨ। 10 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ 49 ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ: ਰਾਇਟਰਜ਼ 📣 @EducationPB

📚 AI ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਬਰਾਂ | 10 ਨਵੰਬਰ 2026 🏫 11 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਬਾਰੇ ਲਿੰਕ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਨੀ AI ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਮਝ ਨੀ ਆ ਰਹੀ ਕੀ ਲਿਖਿਆ। ਸਰੋਤ: ਜੱਗਬਾਣੀ 👨‍🏫 ਮਾਸਟਰ ਕੈਡਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ 17 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਰਾਹਤ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 4,161 ਮਾਸਟਰ ਕੈਡਰ ਭਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮੈਰਿਟ ਲਿਸਟ ਬਦਲਣ ਕਾਰਨ ਟਰਮੀਨੇਸ਼ਨ ਆਰਡਰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ 17 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਰਿਲੀਵ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ 253 ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਿਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਰੋਤ ✊ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ: ਕਾਲਜ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਾਲਜ ਟੀਚਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਿੱਜੀ ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਬਕਾਏ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ 16 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਰੈਲੀਆਂ ਅਤੇ 2 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸਮੂਹਿਕ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨ ਮੁਤਾਬਕ 23 ਕਾਲਜਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 136 ਅਧਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਸਰੋਤ: ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 🏃 ਲੁਧਿਆਣਾ: ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡਾਂ ਪੀਏਯੂ ਸਥਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਡਲ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਦੌੜਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਦਾ ਮਕਸਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਮੌਕੇ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਸਰੋਤ: ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 📚 ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ 5.38 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ 2.69 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ 5,38,572 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਵਰਕਸ਼ੀਟਾਂ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ 2.69 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ 23 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਗੈਰ-PM SHRI ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 50 ਰੁਪਏ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਰੋਤ: ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 🎓 ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ 103 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਮਿਲਿਆ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਟਾਂਕੇਸ਼ਵਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਨਵਾਂ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਸਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਰੋਤ ⚖️ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਪੀਐੱਚਡੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਵੱਖਰੀ ਤਰੱਕੀ ਯੋਜਨਾ ਚੁਣਨ ਕਾਰਨ ਦੋ ਅਗਾਊਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਧਿਆਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਤੇ ਬਕਾਏ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਰੋਤ: ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ 📝 ICSE ਦੀਆਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ 15 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ CISCE ਨੇ 2027 ਦੀਆਂ ICSE ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ 15 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ 31 ਮਾਰਚ ਤੱਕ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਕਰੀਬ 2.70 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇਣਗੇ। ਸਮਾਂ-ਸਾਰਣੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੋਤ: ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ 🎓 JEE Main 2027: ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ NRI ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਸਹੂਲਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ (NTA) ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੈਧ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸਪੋਰਟ ਰਾਹੀਂ JEE Main 2027 ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ NRI ਬਿਨਾਂ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਰੋਤ: ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ 🔬 ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ INSPIRE ਵਜ਼ੀਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ INSPIRE-SHE ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਬੋਰਡਾਂ ਲਈ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਬਦਲਣ ਨਾਲ CBSE ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਰਗੇ ਕੁੱਝ ਬੋਰਡਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ 2025 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਰਿਪੋਰਟ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਰੋਤ: ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ 📖 ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਿਯਮਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੋਰਸ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਯਮ ਮੰਗੇ ਹਨ। ਨਵੀਂ ਵਿਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਲਈ ਹਰ ਸਮੈਸਟਰ ਵਿੱਚ 400 ਅੰਕ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਰੋਤ: ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ⚖️ UGC ਇਕੁਇਟੀ ਨਿਯਮਾਂ ’ਤੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸੁਣਵਾਈ, ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਸਮੀਖਿਆ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਕੀਤਾ ਜ਼ਿਕਰ UGC ਦੇ 2026 ਇਕੁਇਟੀ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਵਿਧੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਉਣ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਰੋਤ 📚 ਬਿਹਾਰ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ JEE ਤੇ NEET ਦੀ ਮੁਫ਼ਤ ਕੋਚਿੰਗ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਬਿਹਾਰ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨੇ JEE ਤੇ NEET 2027 ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ 19 ਨਵੰਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੋਣ ਲਈ ਦਾਖ਼ਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 6 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਰੋਤ: ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼

Photo from V. Aggarwal

📚 AI ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਬਰਾਂ | 9 ਨਵੰਬਰ 2026 💻 ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ 56,183 ਕੰਪਿਊਟਰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ "ਸਿੱਖਿਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ" ਤਹਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਹੁਣ ਤੱਕ 40,003 ਕੰਪਿਊਟਰ ਲਗਾਏ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ ਤੱਕ ਹੋਰ 16,180 ਕੰਪਿਊਟਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ 56,183 ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 396 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ 3,694 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 8,268 ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਫਲੈਟ ਪੈਨਲ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਰੋਤ 🎨 ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਕੰਨਿਆ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਡ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹਿੰਦੂ ਕੰਨਿਆ ਕਾਲਜੀਏਟ ਸਕੂਲ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਅੰਤਰ-ਹਾਊਸ ਕਾਰਡ ਮੇਕਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਊਸਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ +1 ਮੈਡੀਕਲ ਦੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਮੂਲ ਖ਼ਬਰ — ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ 📝 CSIR-UGC NET ਦਸੰਬਰ 2026 ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਅੱਜ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ NTA ਵੱਲੋਂ CSIR-UGC NET ਦਸੰਬਰ 2026 ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵਧਾਈ ਗਈ ਮਿਆਦ ਅੱਜ, 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਖਿਆ 19, 22 ਅਤੇ 27 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਦਕਿ ਅਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਲਈ 10 ਤੋਂ 12 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਮੌਕਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪੋਰਟਲ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਚਣ। ਮੂਲ ਖ਼ਬਰ — ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ 🏢 NTA ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ (NTA) ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਆਧਾਰਿਤ (CBT) ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼-ਕਲਮ ਆਧਾਰਿਤ (PPT) ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਮ CBT ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਹਰ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 285 ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ PPT ਲਈ 250 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ; ਅਰਜ਼ੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 6 ਦਸੰਬਰ 2026 ਹੈ। ਮੂਲ ਖ਼ਬਰ — ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ 🕯 ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਅਰਵਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਬੇਲਖਾਰਾ ਕਨਿਆ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਦੀ 28 ਸਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕਾ ਮਾਨਸੀ ਰਾਣੀ ਦੀ 8 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਾਯੂ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਸੀ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਟੀਮ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰੋਤ 🚨 ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਮੌਤ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰਪਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਬਿਸ਼ਵਰੂਪਾ ਬੇਹਰਾ 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਣ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਵਿਭਾਗੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸਰੋਤ 🏫 ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਘਟਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕਟ ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ 9 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ 1,156 ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਏ, ਜੋ ਮਹਾਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣਤੀ ਹੈ। 2019 ਤੋਂ 2024 ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 14 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਟੀ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕੂਲ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ’ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੂਲ ਖ਼ਬਰ — ਐਸੋਸੀਏਟਿਡ ਪ੍ਰੈੱਸ 🌐 ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ 'ਚ ਗ੍ਰੇਡ ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ, 'A' ਗ੍ਰੇਡ 'ਤੇ ਲੱਗੇਗੀ 20% ਸੀਮਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ 85% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਗ੍ਰੇਡ (GPA 3.65+) ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ। 'Grade Inflation' ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਾਰਵਰਡ ਦੇ ਫੈਕਲਟੀ ਨੇ ਹਰ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ 'A' ਗ੍ਰੇਡ ਸਿਰਫ਼ 20% ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ। Source 🇪🇺 ਯੂਰਪ ਦੇ 15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 8 ਅਤੇ 9 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਯੂਰਪ ਦੇ ਲਗਭਗ 15 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਡਾਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵੱਧ ਖਪਤ, ਵਾਤਾਵਰਨ ’ਤੇ ਅਸਰ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਬਾਰੇ ਚਿੰਤਾ ਜਤਾਈ। ਨੀਦਰਲੈਂਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਮਗਰੋਂ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਮੂਲ ਸਰੋਤ — Le Monde 📣 @EducationPB

📚 AI ਸਿੱਖਿਆ ਖ਼ਬਰਾਂ | 8 ਨਵੰਬਰ 2026 📢 ਧੂਰੀ ਵਿੱਚ 253 ਮਾਸਟਰ ਕੇਡਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧੂਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ 7 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ 253 ਮਾਸਟਰ ਕੇਡਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 9 ਅਧਿਆਪਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ 17 ਨਵੰਬਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ। 🔗 ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 💰 6,507 ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਜੀਤ ਦੀ 8 ਨਵੰਬਰ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 6,507 ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਭੱਤੇ ਨੂੰ 181% ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 221% ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ 1,007 ਗ਼ੈਰ-ਅਧਿਆਪਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰੈਗੂਲਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। 🔗 ਅਜੀਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 🏫 NTA ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਤੋਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੈਸਟਿੰਗ ਏਜੰਸੀ (NTA) ਨੇ JEE Main, NEET, CUET ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਮੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਕੰਪਿਊਟਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਰ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 285 ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ 250 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ 6 ਦਸੰਬਰ 2026 ਹੈ। 🔗 ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 🌫 ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਦਿੱਲੀ-NCR ਦੇ ਛੋਟੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਿੱਲੀ-NCR ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਆਨਲਾਈਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਕਦਮ GRAP ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕੰਟਰੋਲ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਚਣ। 🔗 ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 🚨 JNU ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ, ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ 5 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸੱਜੀ ਅੱਖ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਚਲੀ ਜਾਣ ਦੀ ਰਿਪੋਟ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਜਾਂਚ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਂਪਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। 🔗 ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 🇫🇷 ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਕਾਰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਕਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀਆਂ ਕਾਰਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੈਰਿਸ ਦੇ 159 ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾਈ ਹੈ; ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾਖ਼ਲਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। 🔗 Le Monde ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 📣 @EducationPB

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਲੇਖ ਲਿਖੋ। (ਕੁੱਲ ਨੰਬਰ-25) ਉੱਤਰ- ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹਦ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਜਾਣੀਏ। ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ: ਦਿਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਨ, ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਭਾਂਡੇ, ਪਾਟੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਵਰਤੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਹੋਰ ਬੇਕਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਗਲੀਆਂ, ਸੜਕਾਂ, ਖਾਲੀ ਪਲਾਟਾਂ ਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਅੱਗਾ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ: ਦਿਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਸਾਮਾਨ ਸਜਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਹਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੁੱਟਪਾਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਤਾਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੱਕ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ: ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਪਕਵਾਨ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਮਠਿਆਈ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਨੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਸਾਲ ਭਰ ਭੁੱਖੀ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸੇ ਦਿਨ ਲਈ ਬਚਤ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਜ਼ਮਾਨਾ ਇੰਨਾ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਦੁੱਧ-ਘਿਓ ਦੀ ਥਾਂ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ-ਘਿਓ, ਅਸਲੀ ਖੋਏ-ਪਨੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਲਾਵਟੀ ਖੋਆ-ਪਨੀਰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ: ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਧਾ ਡੱਬਾ ਸਜਾਵਟੀ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਗੱਤੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਪਾਉਣੀ ਵੀ ਹੁਣ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇਣ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਹੀ ਪਟਾਕੇ ਪੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦਿਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਈ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਕਿੰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਪਟਾਕਾ ਚਲਾਉਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਫ਼ਿਕਰ ਨੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬਿਮਾਰਾਂ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਬੀਤਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ, ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੱਚਤ: ਦਿਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਘਰਾਂ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਗਲੀਆਂ ਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਲਾਈਟਾਂ ਜਗਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਰਹੇ ਕਿ ਅੱਜ ਦਿਵਾਲੀ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਗਲੀ ਦੀ ਲਾਈਟ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੰਨਣ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦਿਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ ਵਧਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ, ਵੀਡੀਓ, ਸਟੇਟਸ ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ, ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਠਾਹ-ਠੂਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਦਿਵਾਲੀ ਅਧੂਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਪੜੇ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਤਾਂ ਦੂਰ, ਦੋ ਵਕਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਡੀ ਦਿਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਕੜੇ ਢਿੱਡ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਸਿੱਟਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚੀਲੀ, ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਵਾਲੀ, ਦਿਖਾਵੇ ਭਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਿਲਾਵਟੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਖਾ ਕੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਸੜਕਾਂ ਜਾਮ ਕਰਕੇ, ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਬਿਜਲੀ ਫੂਕ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਰੌਣਕ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਲਾ! ਸਾਡੀ ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਦਿਨ ਦੁੱਗਣੀ ਤੇ ਰਾਤ ਚੌਗੁਣੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ! ਆਮੀਨ! 🪔

ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ, ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਗੁਆਂਢੀ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਠਾਹ-ਠੂਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਆਪਣੀ ਦਿਵਾਲੀ ਅਧੂਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਹਿੰਗੇ ਕੱਪੜੇ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਵਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲਈ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਤਾਂ ਦੂਰ, ਦੋ ਵਕਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਡੀ ਦਿਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਕੜੇ ਢਿੱਡ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਦਿਵਾਲੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਾਂਝਾਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬੱਚੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਰੀਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਈ ਵਾਰ ਘੱਟ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਟਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਖ਼ਰਚੀਲੀ, ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਵਾਲੀ, ਦਿਖਾਵੇ ਭਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਮਿਲਾਵਟੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਖਾ ਕੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਸੜਕਾਂ ਜਾਮ ਕਰਕੇ, ਬੇਤਹਾਸ਼ਾ ਬਿਜਲੀ ਫੂਕ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰਕੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਅਸਲ ਰੌਣਕ ਮਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਲਾ! ਸਾਡੀ ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਦਿਨ ਦੁੱਗਣੀ ਤੇ ਰਾਤ ਚੌਗੁਣੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਿਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ..! ਆਮੀਨ 🪔

ਪ੍ਰਸ਼ਨ- 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਲੇਖ ਲਿਖੋ। (ਕੁੱਲ ਅੰਕ - 25) ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬੜੀ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਹਦ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਓ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਜਾਣੀੋਏ। ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ: ਦਿਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕ ਘਰਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣਾ ਸਮਾਨ, ਟੁੱਟੇ-ਫੁੱਟੇ ਭਾਂਡੇ, ਪਾਟੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਂ ਅਣਵਰਤੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੇਕਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਗਲੀਆਂ, ਸੜਕਾਂ, ਖਾਲੀ ਪਲਾਟਾਂ ਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਅੱਗਾ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਨਿਭਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ: ਦਿਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਨੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਸਾਮਾਨ ਸਜਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਨੇ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਹਨ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਜਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਬੂਲੈਂਸ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੇਚੈਨ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫੁੱਟਪਾਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਦਿਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਤਾਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੱਕ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਜਾਂ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਚੱਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ: ਦਿਵਾਲੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਲੋਕ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਪਕਵਾਨ ਖਰੀਦਦੇ ਹਨ। ਮਠਿਆਈਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇੰਨੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਸਾਲ ਭਰ ਭੁੱਖੀ ਰਹਿ ਕੇ ਇਸੇ ਦਿਨ ਲਈ ਬਚਤ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਜ਼ਮਾਨਾ ਇੰਨਾ ਤਰੱਕੀ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਦੁੱਧ-ਘਿਓ ਦੀ ਥਾਂ ਨਕਲੀ ਦੁੱਧ-ਘਿਓ, ਅਸਲੀ ਖੋਏ-ਪਨੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਲਾਵਟੀ ਖੋਆ-ਪਨੀਰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਇੰਨਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਚੀਜ਼ ਖਾਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਅਸਲੀ ਮਿਲ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਸਵਾਦ ਵੱਖਰਾ ਕਹਿਕੇ ਅਸਲੀ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਦੱਸਣ ਲਗਦੇ ਨੇ। ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਠਿਆਈਆਂ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੋਹਫ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਵਾਰ ਅੱਧਾ ਡੱਬਾ ਸਜਾਵਟੀ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਗੱਤੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਨਾਲੋਂ ਉਸਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਹੈਸੀਅਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਪਾਉਣੀ ਵੀ ਹੁਣ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦੇਣ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਟਾਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ: ਦਿਵਾਲੀ ਉੱਤੇ ਬੱਚੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਟਾਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਵਾਲੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਕਦੇ ਵਿਆਹ, ਕਦੇ ਜਨਮਦਿਨ, ਕਦੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ, ਕਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੌਣ ਕਿੰਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਪਟਾਕਾ ਚਲਾਉਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਫ਼ਿਕਰ ਨੀ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ, ਬਿਮਾਰਾਂ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਬੀਤਦੀ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਧੂੰਆਂ, ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਪਵੇ ਢੱਠੇ ਖੂਹ 'ਚ! ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੱਚਤ: ਦਿਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਘਰਾਂ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਵੀ ਲਾਈਟਾਂ ਜਗਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਰਹੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਿਵਾਲੀ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਗਲੀ ਦੀ ਲਾਈਟ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੰਨਣ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਸਫ਼ਾਈ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਕੂੜਾ: ਦਿਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਫ਼ਾਈ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਝਾੜੂਆਂ ਨਾਲ ਫੋਟੋਆਂ ਖਿਚਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਪੋਸਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਪਟਾਕਿਆਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਕਾਗਜ਼, ਪਲਾਸਟਿਕ, ਡੱਬੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਦਿਵਾਲੀ: ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦਿਵਾਲੀ ਸਿਰਫ਼ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਮੋਬਾਈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ ਵਧਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ, ਵੀਡੀਓ, ਸਟੇਟਸ ਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਵਧਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ, ਸਟੇਟਸਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਆਂਢੀ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਦੋ ਮਿੰਟ ਨਹੀਂ।