ادبیات سئونلر

«حیدربابایا سلام» بیر مکتب یاراتمیش و اوندان سونرا ارک قالاسی، سهند داغی، ائل دایاغی، ائینالی داغی، و هر شهرین و حتا کندین داغی، دره سی، بولاغی و یا باشقا بیر آبیده‌سی او یوردون شاعرینه بیر سمبل اولاراق ائلی نین، یوردونون، حتا اؤزونون دردلرینی سؤیله‌مه‌یه مخاطب اولموشدور. بئله لیکله محمد بی‌ریا «ارک» قالاسینا، موسوی اردبیلی «ساوالانا» یئنه شهریار «سهند»ه . م شبسترلی «میشوو» ا و نهایت حلاج اوغلودا تبریزین باشی اوستده دایانان «ایئنالی» داغینا خیطاب، جامعه نین دردلرینی سؤیله‌مه‌یه باشلامیشدیر. «ايئنالي داغي تبريزين تاريخ بويوكچيرديگي بوتون تاريخي حادثه لرين شاهيدي اولموش‌دور. بو قوجامان و اوره‌يي سرّلرله دولوداغين اوره‌يي‌ني آچيب دانيشديرماق شرفي، حلاج اوغلونا قسمت اولموشدور.[۲] تبريزين منليگينه سمبول اولان باشي اوجا ائينالي داغي‌نين اوره­يينده بو ديارين تاريخيني اؤزونده عكس ائتديره‌ن آيناسي، سينه‌سينده آلاولاري، دردلري، زبانه چكن شعله‌لري، دئمك ايسته‌ديگي سونسوز سرلر، سؤزلر و حيكايه‌لري واردير. بو آلوولار و شعله‌لردن ديركي اونون ياماجلاري، دره و تپه‌لري، هر يازچاغي آل بايراغلي لاله‌لرله بزه­نير. حلاج اوغلو بو لاله لرله اولو بابالاري‌نين باشدان گئچيرديگي حادثه‌لرله تانيش اولور، او شاعر گؤزويله بونلاري گؤرور و شعرينده داشلاري، توپراقلاري، گوللري- چيچك‌لري ديله گتيرير. اونلارين اوره‌ك خزينه‌سي‌ني آچاراق، كئچميشي ايله تانيش اولماق ايسته­ يير و اوخوجولارينا چاتديرير. او، ايئنالي داغي‌ني ائلي ايله بيرگه گؤرور و بئله سسله‌نير: ياشاييرسان ائل ايله بيرگه، ائل ايله گؤرونورسن باخاراق تبريزه باغ- باغ آچيليرسان، سئوينيرسن. شانلي تاريخيني گؤزدن كئچرركن اؤيونورسن. بو ديارين بوتون تاريخينه شاهد اولان ائينالي داغي‌ني ديله گتيرمك، شاعرين مقصدي اولور و تاريخين دردلريندن، بوگون. يارالاريندا دانيشير و بئله ليكله ده خالقيميزي اؤز دردلريله، وارليغي ايله، منليگي‌ ايله تانيش ائتديرير. حلاج اوغلو بو اثريله ايسه‌ييركي بوتون چاغداش شاعرلريميز هر جور بدبين ليكدن اوزاق اولاراق، اومودلو و خوش‌بين‌ليك‌له، پاريلدايان گؤزلرله گله‌جه‌يين ايشيقلي اوفوقلارينا باخسينلار و ائل- اوبايا عشق و اومود اينجيسي ياغديرسينلار: گله‌جك‌لر اوفوقون سئير ائله­ين شاعر، او قارتال قوي  نسيل لرله پر آچسين ال اوجا زيروه يه چاتسين ابديتله ياناشسين خياليندان اؤلومو- ايتگيني آتسين باخاراق ائل- اوبايا تاريخي آنسين داها حاقلي اولاراق سؤنمه‌يي دانسين داغا دؤندوكده صلابتله دايانسين بولود اولدوقدا بوتون ميرواري تؤكسون هاوالانسين. البتده حلاج اوغلو تكجه اثري بو ائينالي داغي دئييلدير، بلكه چوخلو شعرلري واردير، آنجاق هاميسيندا، ائلدن- اوبادان مودافيعه ائتمك، ائل سئوه‌ر‌ليك، انسان سئوه‌رليك، وطن سئوگيسي و بشريت قايغيسي اونلارين هاميسيندا دالغالانير. اودلار يوردو، قاچاق نبي، شانلي تبريز دويغولاريني ديله گتيرير. ائينالي ائل داغي شعرينده‌ن نئچه سطر بيرگه اوخوياليم: شهريمين منليگي آل آلني آچيق ائينالي داغيم! سؤيله «عاشيقلر» يوين اودلو ديليندن، باش اوجا شانلي ائليندن، تاريخين چنلي بئليندن بو بؤيوك ائللر اوچون قلب ده آئينه­لرين وار. توپلاييب تجربه تاريخ بويو گنجينه‌لرين وار. *** قلبيوين داغلارين، ائي ائل داغي، آي ائينالي داغيم! بو اَسَن يئل سازي سؤيلر، اويانار سؤزلري دينلر                                                                         هامي يئرلر هامي گؤيلر، سينه‌ن ايچره نه آلوولار                                                                         نه اوجا شعله­ لرين وار، گنج­لر قاني تؤره تميش نه قيزيل لاله ­لرين وار. سن ووروشدون اوجا شانلي ايگيد ائينالي داغيم! قارلا، طوفانلا، دومانلا الي يالين؛ آجي اولموشسادا چوخ خاطره قلبينده، داريخما! بير صدفلي سازي ديندير، دئيه جكديركي واريندير: باياتي، قوشما، گرايلي او شيرين ديلده نه بالين؛ سؤيله آي ائينالي نه شيرين ديل- دوداغين وار، بيليرم من، آتالاردان بابالاردان سوراغين وار. *** نه دير او ائل سسي گوللر نفسي، ائينالي داغيم! سؤيله تا بلكه سؤنه قلبينده داغيم؛ گرچه «كهليك‌لي بولاغلار» بو يانان كؤنلومه آغلار. او اوزاقلاردا چمنلر، او چمنلرده گزه‌نلر: نه گول اوزلر، نه گؤزو ياشلي بولودلار، نه آچيق قلبلي دوزلر گول- چيچك رنگ­لي پروانه ­لرين وار، دلي كؤنلون قوشونا دانه ­لرين وار *** ائينالي! قوي داها جينگيلده ­يه شاعرلريوين اودلو سلامي، جينلاماندا او «بولود» قوي ائشيده عكس صدامي:

م. کریمی  حلاج اوغلو   آذربايجانين بؤيوك- بيلگين سيمالاريندان بيري دؤكتور ترابي اونلارجا ده ­يرلي كتابلارين مؤلفي دير كي آنا ديلي­نين خدمتينده «ائينالي داغي» اثريله هميشه قالارقي اولاجاقدير. آذربايجانين بيليك عالمينه و بشريت سعادتينه خدمت گؤسته ­رن عالم­لري آز اولماميشدير؛ دؤكتور علي اكبر ترابي دا بوسيرا شخصيت­لردن ساييلير. ترابي جنابلاري بير عؤمور اؤلكه ميزين اؤيره تيم دونياسينا خدمت ائديب و ده ­يرلي اثرلرين ياراتماسيلا بو خدمت­لري هميشه ­ليك ساخلاييبدير. تورك شئعرلرينده «حلاج اوغلو» مشروطه قهرمانلاريني ياد ائده­رك تخلوصونو سئچميشدير.  حلاج اوغلو ۱۳۰۵ جي ايلده تبريزده آنادان اولوب، ايلك تحصيلاتيني اؤز دوغما شهرينده بيتيرميش، عالي تحصيلاتيني دا بلژيك و فرانسادا سونا چاتديرميش و «سوربون» يونيوئرسيته ­سي نين سوسيولوژي، علم­لر فلسفه­ سي و مردم شناسي درسلريني تدريس ائتميش و علمي تحقيق­لري ايران بيليم يوردلاريندان ده ­يرلي اثرلر ساييلميشدير. عاليم، يونيوئرسينه فعاليتي ايله ياناشي گؤزه ل و علمي كيتابلارين مؤلفي‌دير. كتابلاري­نين چوخو دؤنه- دؤنه چاپ اولوب و خالق طرفيندن قارشيلانيبدير، عالم اثرلريندن آشاغيداكي كيتابلاري آد چكمك اولار: مردم شناسي، جامعه شناسي و ديناميسم اجتماع، شناخت علمي جامعه، فلسفه‌ي علوم، جامعه شناسي روستايي، مباني جامعه شناسي، نظري در تاريخ اديان، لغات و اصطلاحات، جامعه شناسي در ايران امروز، مكاتب جامعه شناسي معاصر، جامعه شناسي و ادبيات، جامعه شناسي هنر و ادبيات، ائينالي ائل داغي و …  ائينالي ائل داغي اثري ۱۳۷۲ ده نشر اولاراق گورولتولو آلقيشلارلا قارشيلاندي. دوغرودان دا بو اثرده شاعرين و بؤيوك عاليمين قدرتلي اراده ­سي ­نين، ائل ـ اوبايا، دوغما خالقيميزا و شانلي تاريخيميزه بسله ­ديگي اينامين عطريني دويوروق. ائينالي داغي، تاريخ بويو قوجامان تبريزين طبيعي داياناغي و گؤركمي اولدوغو و اونون قيزيل بويالي قامتي هر سحر هر تبريزلي­نين گؤزو اؤنونده جانلانديغي حالدا، بو تبريزه لايلاي چالان و يوز ايللر بويو تبريزيميزين كئشيگينده قالان داغين حاققيندا چوخلو مطب­لر يازيلميشدير. آنجاق دؤكتور ترابي­نين بو داغا توخوندوغو چوخ ده يرلي و اؤنملي دير، چونكي بير جامعه شناس عالم كيمي و خالقينا ـ وطنينه اوره­ ك دولوسوسئوگي سي اولان بير بؤيوك اينسانين ياناشماسي كيمي دوغرودان ده ­يرلي­دير. حلاج اوغلونون بوراداكي گوجلو دويغو و دوشونجه ­سي، اونو چاغداش شئعريميزين پارلاق اولدوزو كيمي گؤز اؤنونده جانلانديرير. هر اوخوجو بو اثري اوخوياندا «سهنديه» نين حال ـ هواسي ني دويور. حلاج اوغلونون بو مجموعه‌ده ائينالي­دان علاوه آيري شعرلري ده واردير او جمله­ دن «سؤنمز اولدوزلار»، «شانلي آشيق، يئني دنيا»، «شعرين عياري» هر بيري اؤز يئرينده دوشونجه ايله دولو اثرلردير. پروفسور زهتابي دئميشكن «مشروطه انقلابيندان بري، آذربايجان شاعرلري اؤز ائللري نين آرزو و ديلك­لريني، شن و كدرلي آغير گونلريني، ايگيدليك و قهرمانليقلاريني، هم ده شهرلريميزين مشهور تاريخي آبيده‌لري­نين ديلينده، يا اونلارا خطاب، و يا بو ديارين مشهوريئر، داغ و جغرافي آدلاري ديليندن اونلارا خطاب دئمه ­يه باشلاميشلار. بي­ريانين «ارك» ـه حصر ائتديگي گؤزه­ل منظومه­ ني، شهريارين «حيدر بابا» و سهند» داغلارينا حصر ائتديگي منظومه لريني، موسوي اردبيلي­نين «ساوالان» داغينا حصر ائتديگي منظومه­ سيني، ائله­جه ده م. شبسترلي نين «ميشوون افسانه­ لري» اثريني گؤسترمك اولار. (البتده بو سيرادا يوزلرجه اثري مختلف آبيدلره خيطاب يازيلديغيني سيرالاماق اولار). بوتون بو اثرلرده شاعرلر، آبيده­لري و داغلاري جانلانديراراق، اونلارين ديلينده جامUه ­نين كئچديگي تاريخي يولو، اوندا كي مختلف حاديثه­لري، خالقين بو گونكو حياتي، دوشونجه ­لري و صاباحيندان سؤز آچميشدير. ائينالي داغي تبريزين تاريخي بويو كئچيرديگي بوتون تاريخي حادثه‌لرين شاهدي اولموشدور. بو قوجامان و اوره ­يي سرّلرله دولو داغين اوره­ييني آچيب دانيشديرماق شرفي «حلاج اوغلو» نا قسمت ايميش». [۱] معاصر ادبیاتیميزدا، شعریمیز باشدان باشا جامعه‌یه، اونون حیاتی، بوگونو و گله ­جه ­یی، آرزی و دیلک­لری، جوشغون احتراملاری، چتین­لیک­لرله یورولمادان مبارزه­لری، ظولم و عدالتسیزلیگه باش ایمه‌مه‌لری، همیشه گونش سوراغیندا اولمالاری، صبر و طاقت ایله برابر عناد و دؤنمزلیک­لری شعریمیزين اساس موضوعو و آپاریچی سوره‌سی اولموشدور. بیر سیرا اجتماعی و ادبی علت­لره گؤره شعریمیزده اساس مضمونو تشکیل ائده‌ن جامعه‌میزین حیاتی واقعیت‌لری و تاریخیله علاقه دار اولان حقیقت‌لردیر و ۵۰ ایل تامام بو واقعیت‌لردن آسیلاراق شعریمیزین موضوعو داغلارا، تاریخی آبیده‌لره، جغرافی آدلار خطاب سؤیله‌نن سؤزلر اولموشدور. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ناصر داوران اولسایدی اوره یین بیر کلمه بویانلیق اولسایدی آلمالار یئتیشردی دئولر ترک ائدردی پیس عمللرین چای قویاردی قوزونون قاباغینا ایتین دوشمانی سن گلردین بیزه. او بلشویک کلمه نی چوخ گؤرمه جهانا. https://t.me/Adabiyyatsevanlar

پروفسور علی اکبر ترابی (حاللاج اوغلو) آی "عاشیق"! آی هوسی باشدا، سازی الده عاشیق! ائل غمی قلبیده، اودلو شعیرین دیلده عاشیق! قوی اوره ک چیرپینا انسانلار اوچون ائلده عاشیق! چال عاشیق، قوی هنرین ائللره بللنسین عاشیق! هر بیر ائلده مدنیت باغی گوللنسین عاشیق! آخان اولدوز کیمی یوکسک خیالی _ سوزدور عاشیق! قوشمالار اینجی سین ائل خزنه سینه دوزدور عاشیق! هنرین دوغرو، سوزون دوغرو، یولون دوزدور عاشیق! دی آغیردیر باشی حقین، دی "قئییم دیز" دیر عاشیق! داها ایستی نفه سین له کوره نی قیزدیر عاشیق! شن گونوزلر، قارا غملی گئجه لر سوزلو سازین، تویدا_ یاسدا اوده ییب ائل _ اوبانین هر نیازین، بابالار قییهاسی دیر گوجلو سسین گور آوازین، سازی باس باغریوا ایمانلی اوزانلار سایاغی، سنسن آی ائل عاشیقی، بو مدنیت دایاغی. تئلری سوزلو سازین، شانلی آنا تئلری دیر، سوزلری، شن آنا لایلاسی، شیرین دیللری دیر، بو سازین سیزلاماسی، او آنا نیسگیل لری دیر، آی سینانمیش عاشیق، آی آلنی آچیق، درد اوغولو! دونیا دوردوقجا یاشا مرد آنانین مرد اوغولو! دولدوروب دور سازیوین نغمه لری ائل _ اوبانی، سن تانیتدین "ساراسی سئلده بوغولموش" چوبانی، جوان ائتدین سازین ایله قوجا "حیدر بابا نی"، مثال اولدوقدا "کوراوغلو" خئییره "حمزه" شره بو وروشماق، غلبه، قوی هدف اولسون بشره. نه دئمک دیر سئویسن شانلی ائلی یا آنانی؟ او دئمک دیر: سئویسن انسانی، صونسوز جاهانی، بیر قیزیل گول سینه ده، گوللری سئومک نشانی، سئو _ سئویل، گول تک آچیل، قوی باهار اولسون یئر اوزو، چال محبت هاواسین بختیار اولسون یئر اوزو. نه قدر حق نفه سین وار، دی بو ائللر سوزونو، حق سئوه ر انسانی اوی هم سوزونو، هم اوزونو، آیدین ائت، عیوازی تاپماقلا، کوراوغلو گوزونو، باشی اوجا شانلی عاشیق! قوی اوجالانسین بو سسین، قوی چئویرسین باهارا شاختانی ایستی نفه سین. قوی سنه سس وئره "حاللاج" سیله ره ک توزولو یایین، سس سسه قوی وئره ائللر اوجالا حق هارایین، بیر بیریندن داها آیدین اولا هر گون، هر آیین، حق سنین دیر آی عاشیق! عشقلی ایمانلی عاشیق! سوزلو سازلا یاشا تاریخ بویو آی شانلی عاشیق! https://t.me/Adabiyyatsevanlar

خبر "ناصر سهندین" خاطیره سی تبریزده عزیزلندی بیر نئچه گون اول آلمانیادا اوره‌‌ک انفارکتی نتیجه‌سینده ابدیته قووشان سئویملی آذربایجان صنعتکاری خواننده «ناصر تفضلی – اشکریز»(ناصر سهند)ین خاطیره‌سی آنا یوردو تبریزده عزیزلندی. خرداد آیی‌نین ۸-نجی گونو تبریزین «تامین اجتماعی» سالونوندا کئچیریلن مراسیمده بیر چوخ ادبیات و اینجه صنعت خادیملری، اجتماعی شخصیتلر، صنعتکارین عائله عضولری و سئونلری ایله برابر آذربایجان مدنیتی هوسکارلاری دا اشترک ائتدیلر. «حسن انداچه»نین تشکیلاتچیلیغی و «کریم رستمی»نین آپاریجیلیغی ایله ایکی ساعات یاریم داوام ائده‌ن بو تدبیرده سئویملی صنعتکار «ناصر سهند»ین اؤز سسیله ایفالاری اشتراکچیلار اوچون سسلندی. بوندان علاوه، بیر نئچه آذربایجان صنعتکارلاری او جومله‌دن: یداله سلطانی، علی مظفری، اسد عباسی، حسن جداری، یعقوب مطلوبی و محمد جدیری؛ اوستاد یوسف عبدالعظیم‌زاده و محمد طراح‌ین رهبرلیگی ایله موسیقی پارچالاری ایفا ائتدیلر. مراسیمده بیر تعداد آذربایجان شاعر و ادبیاتچی‌لاری او جومله‌دن: حبیب فرشباف، جعفر تانیش، مسعود شریعتی، میرزا شهرک، حسن کافی، حسن اومیداوغلو، رحیم علیپور، احد ترابی و … اؤز شعرلری ایله صنعتکارین خاطیره‌سینی حؤرمتله یاد ائتدیلر. همچنین سئویملی صنعتکارین گنجلیک دوستو «رضا شهیدی» اؤز دوستلوق ایللریندن دانیشاراق، صنعتکار دوستونون شخصیتیندن سؤز آچمیش، اونون نه قده‌ر صمیمیتله اؤز ملتینه و خالقینا باغلیلیغیندان دانیشمیشدیر. مجلس اشتراکچیلاریندان و تدبیری حاضیرلایانلارین امه‌یینی قیمتلندیرمک اوچون، سئویملی صنعتکارین قارداشلاری «ابراهیم» و «مهدی» تفضلی ده چیخیش ائدیب، عائله طرفیندن مجلس اشتراکچیلارینا اؤز تشکرلرینی بیلدیردیلر. تدبیر زامانی سئویملی صنعتکارین ابدی آیریلیغی موناسیبتیله مجلیسه گؤندیریلن مئساژلار دا اوخوندو. بو خاطیره تدبیریندن بیر نئچه شکیلی و بیر پارچا موسیقی ایفاسینی عزیز اوخوجولارا تقدیم ائدیریک: (شکیل‌لر: کریم رستمی) قایناق ایشیق سایتی https://t.me/Adabiyyatsevanlar

‏عکس از .

دوکتور صمد رحمانی خیاوی مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 اوستاد" صمدرحمانی خیاوی" بو تورنی آچدیلار تعسوفله چکیلیشی الیمیزه چاتماییب https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر پروفسور :رحیم رئیس نیا مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 چکیلیش:مرچان منافزاده https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر پروفسور :رحیم رئیس نیا مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 چکیلیش :مرجان منافزاده https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر :منیژه خانیم جم نژاد شاعر، مترجم مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 چکیلیش :مرجان منافزاده https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر پروفسور :رحیم رئیس نیا مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر پروفسور :کریم قربانزاده مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

دانیشیر پروفسور :رحیم رئیس نیا مراسم رونمایی از ترجمه آثار زنده یاد" صمد بهرنگی" به زبان مادری توسط خانم  "منیژه جم نژاد در خانه تاریخی  نیکدل تبریز، ناشر :انتشارات حکیم نظامی گنجه ای 1404,3,8 https://t.me/Adabiyyatsevanlar

«دومان بختیاری » پاییزلایان دوداغیمدان یاغیش سسین دویورام نه آی، نه گؤیده گونش ، توختادیر درین یارامی بوسون وارق دا بیزیم سئوگیمیز چیچکله نجک قابارلی فاصیله لر کسمه سین دئیین ، چارامی https://t.me/Adabiyyatsevanlar