ادبیات سئونلر

‌ پیچیلتی(حیکایه) یازان :زومرود یاغمور کوچورن :سحر خیاوی باکی، ۱۸ آپرئل ایللر اؤنجه بوردان آیریلدیغیم گون ده هاوادا بو قوخۇ واردی. آمما ساحیل دَییشمیش، گؤزللشْمیشدی. هرچند بو بورکولو و توزلو شهر‌ده ایندی اوّلکی قدر یاشیللیق یوخدو. دنیز ده اوّلکی یئرینده دئییلدی، خئیلی گئری چکیلمیشدی. حتّا اوتوردوغوم یئردن آزجا آرالیدا کیچیک بیر آدا دا گؤرونوردو. هارداسا اوخوموشدوم کی خزر گئتدیکجه داها چوخ چکیله‌جک و باکی داها لیمان شهری اولمایاجاق. «دنیزلر ده اؤلور، دئمک. خزر ده جان وئریر. بلکه ده، میلیون ایل سونرا بیر باشقاسی بوردان صحرایا، یا دا داغلارا تاماشا ائده‌جک.» چئوریلیب آرخایا باخدیم. ماشینلارین شوتویه‌رک کئچیب گئتدییی ائنلی بولواردا ، اوستونه لامپالار وورولموش عظمتلی بینالار دا بَرق ووروردو. بورانین آداملاری دا فرقلی ایدی. مرکزدن اوزاق‌داکی دار و توزلو کوچه‌لرین، بیر-بیرینه بیتیشیک داخمالارین روحن چؤکموش ساکینلریندن فرقلی اولاراق، اونلار بو گوندن راضی، گله‌جکدن امین، راحات آدیم‌لارلا دولاشیردیلار... قالخدیم، اللریمی جیبیمه قویوب من ده آرام‌آرام یئریمه‌یه باشلادیم. قارشیدان لنگر وورا-وورا گلن آدامی گؤروب فیکیرلشدیم کی، یقین ایچکی‌لی‌دیر، یا دا نارکوتیک مادّه‌نین تأثیری آلتیندادیر. اونونلا گؤز-گؤزه گلمه‌مک اوچون باشیمی یانا چئویردیم، اوزومو تورشودوب آدیم‌لاریمی یئیینلتدیم. خئیری اولمادی، یانیما چاتیب دایاندی: — سرخوش دئییلم. «یوخسا بوردا یئنی قایدالار یارانیب؟» یاد آدامین بئله راحاتلیقلا منیمله دیالوق قورماغا چالیشماسینا هیرسلندیم. چئوریلیب باخسام دا، جاواب وئرمه‌دیم. — ... سرخوش دئییلم. نارکومان دئییلم یعنی. چییینیمی چکیب یولوما دوام ائتمک ایسته‌دیم... 1 -منی گؤرنده دوشوندویونوز ایلک شئی بونلار اولمادیمی؟ عجب ایشه دوشموشدوم. ایللر سونرا دؤندویوم، ییرمی ساعات سونرا یئنی‌دن آیریلاجاغیم بو شهردن هئچ بیر تَزه خاطیره آپارماق نیتّیم یوخدو. گلدیییم کیمی، بوم‌بوش دا گئری دؤنمک فیکرینده‌یدیم. دوداقلاریمی سیخیب یالاندان گولومسمه‌یه چالیشدیم. الیمی جیبیمدن چیخاریب ایره‌لی اوزاتدیم. — یوخ، پول دا ایستمیرم، — آدام عینادلا قارشیمدان چکیلمیردی. «لعنت شیطانا، ایشه دوشمَدیم؟» آغلیمدان کئچن بو اولسا دا، ظاهری ساکیتلیییمی قورویا بیلدیم. قیییلمیش گؤزلرینین اطرافیندا درین قیریشلار یووا سالمیشدی، آمما چوخ دا یاشلی دئییلدی. آلنینا تؤکولموش گور ساچلاری، بیچیم‌لی دوداقلاری واردی. گؤزلرینده‌کی یورغونلوغا رغمن یاراشیقلی گؤرونوردو. اوجابوی و آریق بیری‌یدی. چنه‌سینین ساغ طرفینده درین، آمما بالاجا چاپیق گؤزه دَییردی. اَینینده‌کی اوزون پلاش(بارانی) نیمداش اولسا دا، تمیز ایدی. — دیلنچی دئییلم، — ساکیت سسله دئدی. — ... — بَس نییه زَهله‌نیزی تؤکورم، ائله‌می؟ اوزونو تورشودوب اطرافا باخدی. آغلیمدان کئچنلری دیلیمه گتیرمه‌دیم. دوزونه قالسا، آرتیق بو آداما قارشی منده بیر ماراق یارانمیشدی. تانیمادیغی بیری‌ ایله بئله آسانلیقلا دیالوقا گیرمه‌سینین سونوندا نه اولاجاغینی بیلمک ایسته‌ییردیم. قورخو حیس ائتمیردیم، بو سولغون بنیزلی آدامین تَهلوکَه‌لی اولاجاغینی دوشونموردوم. — آمما بیر شئی ایستیه‌جم. «هئچ، آخیری کی...» دوشونوب الیمی جیبیمدن چیخاردیم. — سیقارت چکمیرم، — دئدیم. — من ده چکمیرم. «لعنت شیطانا، بَس بو آدام نه ایسته‌ییر؟» حؤوصله‌م دارالیردی. — منیمله صحبت ائدرسینیزمی؟ یعنی صحبت ده دئمه‌یک بونا، دینله‌مک دئیه‌ک. بیر یئرده اوتورا بیلریک... نه یئیه‌جکسه، پولونو من اؤده‌یه‌جم. نه ایسته‌سه‌نیز، سیفاریش وئره بیلرسیز. پولوم وار. اونو دینلمه‌ییم قارشیلیغیندا منه رُوشوه کیمی تکلیف ائدیردی. — بئله روشوه تکلیفی‌نی ایلک دفعه‌دیر ائشیدیرم، — دوشوندویومو بَرکدن سؤیله‌دیم. — نییه بئله دئییرسیز؟ — سسینده اینجیکلیک یاراندی. — من ائله دوشونمورم. آمما ایسته‌سه‌نیز، سیز اؤز فیکری‌نیزده قالا بیلرسیز. قوی لاپ آدی رُوشوت اولسون، اونسوز دا کلمه‌لرین معنٰاسی یوخدو. سسی یورغون و آزجا خیریلتیلی اولسا دا، نوفوذ ائدیجی ایدی. دیقّتله اوزونه باخدیم. سانکی اونو... 2 داها یاخشی گؤره بیلیم دئیه قامتینی دیکلدیب منه بیر آز دا یاخینلاشدی. اوندان شام آغاجینین( کاج) قوخوسو گلیردی و بایاق‌دان بورنوما دولان یوسون و نفت ایییندن سونرا بو طراوتلی قوخونون منه یاخشی تأثیر ائتدییینی حیس ائتدیم. دیکلدییی اوچون ایندی داها اوجا بویلو گؤرونوردو. اوزونده قاریشیق بیر ایفاده واردی – کئچمیشین قیریشلاری، بو گونون چاره‌سیزلییی بیر-بیرینه دولاشمیشدی.

سایین کانالداشلار چهارشنبه گونلری ادبیات سئونلر کانالیندا یالنیز نثر یازیلارین پایلاشیریق . تنقید ، چئویرمه ، کوچورمه ، قیسا حئکایه لرینیزی ، کیتاب تانیتیم لارینیزی ...بیزه گوندرین https://t.me/Adabiyyatsevanlar

۱۳۵۸ ده یاییلدیغی چاپ دا گلمیشدیر !!         جناب ساعدی ایلخیچییا گئتدیگینده  آقای عباسقلی طهماسبی ایله کندی و هنده ورین دولانیب ، گَزیب به یه ل BƏYƏL کندینه ده گو'لمو'ش ننه نین مزارین گوءرمه گه گئتمیش ایمیشلر ، جناب طهماسبی نین روایتینه گوءره به یه ل ده بیر کیشی نین اوءکو'زو' اوءلمو'ش ایمیش و عاییله اوءکو'زو'ن لئشی دوءوره سینده یاس توتموشدولار ، دئمک عاییله نین گو'زَرانی اوءکو'زه باغلی ایمیش و اوءکو'زو'ن اوءلو'مو' اونلاری دیدرگین ائدیبمیش !! گویا  عزاداران بَیَل کیتابین یازماق دا بو گوءرو'نتو'  جناب ساعدی او'چو'ن ایده یاراتمیشدیر ، هابئله بیزیم ایلخیچی دا باشقا کندلردن گلیب و قویون سو'رو'سو'ن اوغورلاماغیندان دا سابقه سی وارایدی و . . . https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بو مصاحبه یه عاید الیمیزه چاتان دیرلی بیر یازی و خاطیره آلپ ارن من ۱۳۴۲ ده ۱۵ یاشیمی قورتارمیشدیم ، یاز گو'نلری نین بیرینده ایلخیچی دا گون اورتادان قاباق ائویمیزه نئچه نفر تشریف گتیردیلر ، یاشلانمیش آتامین آناسی لالا نه نه می  سوقویوسونون سه ککی سینده اَیله شدیریب و عکسین سالدیلار ، اوندا باشا دو'شمه دیم نه یین نه سی دیر !! اونوتدوق گئتدی ، سونرالار  ایلخیچی آدیندا بیر کیتاب یاییلدی ، من ده او کیتابی اوخودوم و لالا نه نه مین عکسین "یک پیرزن ایلخیچی" آدی ایله اورادا گوءردو'م  و اوندا باشا دو'شدو'م  او عکس ندن گوءتو'رو'لمو'شدو' ، کیتابین بیر پارا یئرلرینده آزجانا یانلیشلار وار ایدی ، اوءزللیکله کندین خریطه سینده (نقشه ایلخیچی)  یانلیش چوخ ایدی ، سونرالار دبیرستان اوخودوغوم دا چالیشدیم کندیمیز ایلخیچی نین نقشه سین دوغرولدا بیلیب دو'زگو'ن چکیم ، او چکدیگیم نقشه نی جناب دکتر غلامحسین ساعدی گیله کیتاب دا یازیلان عنوانا گوءندَردیم ، ایلخیچی کیتابی یاییلدیق دا ایلخیچی نین چوخ آداملاری کیتابی یاخجی قارشیلامادیلار و اونلارجا   جناب ساعدی چوخلو سوءزلری او کیتاب ده یازمامالی ایدی !! چونکی ایلخیچیلیلار اهل حق آدلاندیقدا هم ده باشقا عنوانلارلا  گوران و یا طالب سر   دا اولدوقلاری او'چو'ن کیتاب دا یازیلان بیر بوءلو'ک یازیلارین آچیقلانماسین خوشلامیردیلار و ایندی ده کی وار هله ده نقد ائلیینلر واردیلار و رحمتلیک جناب ساعدییه خوش گوءرو'شلری یوخ دور !!!          آلدیغیم بیلگیلره دایاناراق ، جناب دکتر غلامحسین ساعدی    تئهراناونیوئرسیته سی نین موءسسه علوم اجتماعی . . . . . طرفیندن و جناب جلال آل احمدین تاپشیریغی ایله بیزیم کندیمیز ایلخیچی او'چو'ن بیر مونوگرافی یا تک نگاری یازماغا تاپشیریق آلیرلار ، گویا جناب ساعدی نین تبریزین صفا مدرسه سینده آقای رهبر طهماسبی آدلی تانیدیغی وار ایمیش ، او کیشی دن دانشگاهین تاپشیریغینا گوءره یاردیم ایسته دیکلرینده  آقای طهماسبی عم اوغلوسو جناب عباس قلی آغا طهماسبی نی ، او دوءنم ایلخیچی دا یاشادیقلاری او'چو'ن  تانیتدیریرلار و آقای عباس قلی آغا    ایلخیچی هم ده هنده ورین دولانماق دا و بیلگی توپلادیق دا چییین به چییین دکتر ساعدی و ..... ایله بیرلیک ده دولاشیرلار و دئییلنلره گوءره باشقا کیشی یاردیمجی یوخ ایمیش ، اونلار بیرلیک ده ایلخیچی نین  ایندیکی پارک اولموش کوءهنه و اَسکی مزارلیغیندا سئیر ائدیب و ایلخیچی ساکینلری نین دونیادان کوءچمو'ش مو'رشو'د لرینین ده مزارلارین  زیارت ائدیب و مزار بینالاری نین عکسلرین ده کیتاب دا یایمیشلار ، اونلاردان بیریسی آللاه قولو آغا سالک آدیندا مشروطه دوءنمینده ستارخانلا بیر سنگرده ایستیبدادچیلارلا ساواشیرمیشلار ، اوکیشی نین ده مزاری ائله هامان یئرده - کوءهنه مزارلیق - آتاسی غلامحسین آغانین یانیندا    ایندی ده واردیر !! آللاه قولو آغانین بوءیو'ک قیزی رحمتلیک بلقیس خانیم قاباقجیل و متجدد بیر قادین ایمیش و کندیمیزده ایلک چادراسین وچارشابین یئره قویان قادین اولوبدور. ایلخیچیمیزدا او دوءنم ده بیلگین و باشاراجاقلی بیر کیشی وارایدی ، میرزه فرج سئیفی آدیندا هم یاخجی معمارایدی ، هابئله   هه زیر ده قویاردی مساحلیق دا باجاراردی ، یازیب اوخوماغی دا گوءزل ایدی ، من اوکیشی نین اوغلو عبدالله ایله بیر کیلاس دا اوخویوردوق ، قوهوملوغوموز دا وارایدی ، دئمه لی اونلارین ائولرینه گئتدیگیم ده   هم رحمتلیک شهریارین حییدربابایا سالام کیتابین هم ده واحدین غزللرین گوءرو'ب اوخویاردیق ، ایلک تانیشلیغیم     انا دیلیمیزله بئله اولموش دور ، آتام دا قیش گئجه لری قومری ، امیرارسلان نامدار و باشقا کیتابلاری  و قصیده لری آنا دیلیمیزده اوخویاردی ؛ زامان اوءتو'شدو' و من ۱۳۴۷ ده شیرازین پهلوی اونیوئرسیته سینده قبول اولوب و شیرازا گئتمه لی اولدوم ، اورادا جناب محمد بهمن بیگی نین باجی سی اوشاقلاری ایله یولداش اولدوق و اونلاردا منه دایاق اولدولار ، ایکی قارداش بیر باجیلاری پهلوی ده اوءیرنجی ایدیلر ، قارداشلار -فورود لا فرهاد - قاشقائی موزیکینین دیرچه لمه سینده بوءیو'ک پایلاری اولوبدور ، نه یازیق ایکی سی ده دونیالارین دَییشیبلر !!         بیزیم یولداشلیغیمیز داوام ائدرکن  من ده اونلارلا تئهران دا بیر پارا ییغینجاقلارا قاتیلاردیم ، اوییغینلاردان نئچه سینده جناب دکتر غلامحسین ساعدی ده تشریفلری وارایدی ، بو گوءرو'ش دن اوءنجه من جناب ساعدی نین کلاته گل آدیندا کیتابین و . . . . .  اوخودوغومو دئمه لییم و بیر جلسه ده ده جناب بهروز دولت آبادی و سعید سلطانپور دا وارایدیلار ، و سونرا تئهرانین سی متری خییاوانیندا جناب ساعدی گیلین درمانگاهلارینا دا گئتمیشدیک ، ییغینلاردا جناب دکتر ساعدی ایله ایلخیچیلی اولدوغومو و اونا نقشه گوءندردیگیمی ده سوءیله میشدیم و او نقشه نئچه ایل بایگانی ده قالدیقدان سونرا ایلخیچی کیتابی نین امیرکبیر طرفیندن

روشن خیاوی بنا به درخواست یکی از عزیزان- آگاهی های مختصر و فشرده ای در مورد زبان ترکی «قیپچاقی» برگرفته ار «فرهنگ ساوالان»، مجلد:  (ت-T)   ترکی قیپچاقی: Qıpçaq türkcəsi-قپچاق تورکجه‌سی ترکی قیپچاقی یکی از شاخه‌های بزرگ زبان‌های ترکی است که در دورهی میانه (سده‌های ۱۱ تا ۱۵ میلادی) در دشت‌های پهناور اوراسیا گسترش یافت. نام آن از قوم قیپچاق (Qıpçaq / Kipchak) گرفته شده است؛ قومی کوچ‌نشین که در منابع اسلامی و روسی با نام‌های قبچاق، کومان (Cuman)، پولوتسی (Polovets) نیز شناخته می‌شوند. مرکز تاریخی این زبان، دشت قبچاق (Dasht-i Qıpçaq) بود؛ یعنی پهنه‌ای وسیع از آسیای مرکزی تا اروپای شرقی.   گسترهی تاریخی ترکی قیپچاق: ترکی قیپچاق در سرزمین‌های زیر رواج داشت: ۱- دشت قپچاق غربی: شامل: جنوب روسیهی امروزی اوکراین استپ‌های شمال دریای سیاه شبه‌جزیرهی کریمه در این منطقه زبان کومان ـ قیپچاق شکل گرفت. اثر مهم: Codex Cumanicus-(فرهنگ کومانی ـ لاتینی ـ فارسی، سدهی ۱۳–۱۴ میلادی)   ۲- آسیای مرکزی: شامل: قزاقستان امروزی بخش‌هایی از قرقیزستان ازبکستان شمالی قره‌قالپاقستان در این منطقه شاخه‌های شرقی قیپچاق پدید آمدند.   ۳- حوزهی اردوی زرین (آلتین اردو): در سده‌های ۱۳ و ۱۴ میلادی، زبان اداری و ادبی حکومت: آلتین اردو (Golden Horde) بود.-این زبان پایهی بسیاری از زبان‌های قیپچاقی امروز شد.   ۴- مصر و شام (قیپچاق مملوکی) گروه‌هایی از قیپچاق‌ها در سپاه مملوکان مصر وارد شدند. در مصر زبان قیپچاقی به زبان نظامی و ادبی تبدیل شد. آثار: Kitāb al-Idrāk li-lisān al-Atrāk: کتاب الادراک للشان الاتراک، نویسنده: ابن مهنا- و فرهنگ‌های قیپچاقی ـ عربی. زبان‌های امروزی وابسته به شاخهی قیپچاق: امروزه ترکی قیپچاق شامل این زبان‌هاست: ۱- قزاقی- Qazaq tili سرزمین: قزاقستان، بخش‌هایی از چین (ایلی)، مغولستان غربی، روسیه   ۲. قرقیزی Qırğız tili - سرزمین: قرقیزستان، شرق تاجیکستان، مناطق کوهستانی پامیر   ۳. تاتاری- Tatar tele سرزمین: جمهوری تاتارستان روسیه، ولگا و اورال   ۴- باشقیری Başqort tele سرزمین: باشقیرستان، جنوب اورال   ۵- قره‌قالپاقی Qaraqalpaq tili سرزمین: قره‌قالپاقستان (ازبکستان)   ۶- نوغایی Noğay tili سرزمین: قفقاز شمالی، داغستان، استاوروپول ۷- کوموکی Qumuq tili سرزمین: داغستان   ۸- قره‌چای ـ بالکاری Qaraçay-Malqar tili سرزمین: قفقاز شمالی، قره‌چای و بالکار   ۹- کریمه‌ای تاتاری Qırım Tatar tili سرزمین: کریمه، جوامع مهاجر کریمه‌ای   جایگاه زبان‌شناختی: خانوادهی ترکی: ترکی←ترکی میانه←قیپچاقی تقسیم اصلی: 1-قیپچاق ـ بولغاری 2-تاتاری، باشقیری 3-قیپچاق ـ نوغایی 4-قزاقی، قره‌قالپاقی، نوغایی)    -4 قیپچاق ـ کومانی-(قرقیزی، کوموکی، قره‌چای ـ بالکار، کریمه‌ای تاتاری)   ویژگی‌های زبانی قیپچاقی: حفظ بسیاری از ویژگی‌های ترکی باستان تغییر برخی آواها: ترکی اوغوز:  داغ → dağ قیپچاقی:  تاو / tau نمونه: ترکی:  dağ  آذربایجانی: قزاقی: тау (tau) جمع‌بندی: ترکی قیپچاقی میراث زبانی قوم‌های استپی شمال آسیای مرکزی و اروپای شرقی است. گسترهی تاریخی آن از دریای سیاه تا آلتایی و از ولگا تا مصر مملوک امتداد داشت. امروزه مهم‌ترین بازماندگان آن: «قزاقی، قرقیزی، تاتاری، باشقیری، قره‌قالپاقی، نوغایی، کوموکی، قره‌چای ـ بالکاری و کریمه‌ای تاتاری» هستند. از دیدگاه تاریخی، قیپچاقی یکی از سه ستون بزرگ زبان‌های ترکی میانه در کنار اوغوزی و قارلوقی است.                                                           https://t.me/Adabiyyatsevanlar                                                                                 

فاطمه_ ملک زاده در شیپورِ خود بدمید گلهایِ کنارِ دروازه       می آید روزی که گورستانها از شهر فرار کنند      خانه ها_ رودها_ درختان_ آدمها حتی برکه های تنبل با کوله بارِ لجن      ای بادهایِ گرد آلود مرا کجا فرود آور ده ای؟     که در فضایِ رامبراندیِ این اتاق        سرم را رویِ فلزِ سرد گذاشته ام ما را از مرگ به مرگ رسانده اند ای زیبا ترین درماندگیِ من! سوغاتِ تو یک بغل گلِ لیارو ست آه از سرِ راهم کنار بروید ....         درها را می‌گویم من حرفِ دروغ در دهانِ گل و درخت و آدمها          نمی‌گذارم فضایِ رامبراندیِ این اتاق گربه رویِ شیروانیِ داغِ تنسی ویلیامز     جوری ایستاده ام که صورتم در تاریکی ست من از قصد ماه را تویِ شعر آورده ام که به چاکرایِ شبکه خورشیدیِ تنم بتابد ماه تویِ پاتیلِ بزرگِ آبِ جوش سوخت از بُرگه بام صدا می آید و سایه تاریکی ها ست که به جلو کِش می‌آید حتما خانه ها دارند فرار می‌کنند رودها درختان گورستانها آدمها https://t.me/Adabiyyatsevanlar

رحیم گوزل 1 آدام وار اوره‌یی بولوددان کوورک! آدام وار اوره‌یی قایادان دا برک! آدام وار یئریندن قوپسا دا دونیا اوره‌یی گوینمز بیر آخ دا دئمز! آدام وار بیر کیچیک قارینجانین دا اولومو اونون چون بیر موصویبت‌دیر؛ آدام وار...، آدام وار... عجیب خیلقت‌دیر!! 2 باخما قایغیلاری‌نین قاراتماسینا شئعیرلریمی، اوره‌ییم چوخ ایشیقدیر. چیرمانیرام گلن موتلو گونلرینی قوتلاماغا. ... ایره‌لیرم...

✍️ :ائلمان_موغانلی‌ سن شعرلر اوچون یارانیبسان دونیا شاعیرلری هر کس اؤز باخیشیندان گئجه گوندوز سنه شعرلر یازمیشلار بیری گؤزلرینه بیری باخیشینا بیری بولاق تک آخیشینا ... آنجاق او سایسیز کیتاب‌لار گؤزللیگینه‌ ساده‌جه بیر قیراق یازی و کیمسه متنه گیره بیلمه‌ییب گؤزللیگین سانکی یئر کوره‌سی هر شاعیر یالنیز یاشادیغی یئری قلمه چکمیش و من هر گون سنی تپه‌دن دیرناغا شئعیرده بیتیرمه‌گه چالیشدیم آنجاق هر کره گؤزلرین ایلدیریم تک شاعیرلیگیمی یاندیردی و‌ گولوشونده شعر یئنی‌دن‌ باشلاندی

خبر خالق شاعری نریمان حسن‌زاده وفات ائتدی خالق شاعری، دراماتورق، اجتماعی خادم نریمان حسن‌زاده وفات ائدیب. بو باره‌ده مدنيّت ناظرلیگی معلومات یاییب. نریمان علی‌محمد اوغلو حسن‌زاده 18 فِورال 1931-جی ایلده قازاخ رایونونون پویلو قصبه‌‌‌سینده آنادان اولوب. 1949-1953-جو ایللرده ایندیکی گنجه دؤلت اونیوِرسیتِتی‌نین فیلوْلوْگیا فاکولته‌سینده تحصیل آلیب. 1961-جی ایلده موسکوادا م.گورگی آدینا ادبيّات انستیتوتونو بیتیریب و اورادا ایکی‌ایل‌لیک عالی ادبيّات کورسلاریندا دا اوخویوب. نریمان حسن‌زاده 1962-1965-جی ایللرده آذربایجان دؤلت اونیوِرسیتِتی‌نین (ایندیکی بدو) آذربایجان ادبيّاتی تاریخی کافئدراسی‌نین آسپیرانتی اولوب، «آذربایجان-اوکراینا اَدبی علاقَه‌‌‌‌لری» (1941-1945) موضوعسوندا نامیزده‌لیک (فلسفه دوکتورلوغو) دیسسِرتاسیسی مدافعه ائدیب. او، مختلف ایللرده «آذربایجان گنجلری» قزئتینده، «آذربایجان» ژورنالیندا و تِلِویزیا و رادیو وئریلیشلری کومیته‌سینده بیر سیرا وظیفه‌‌‌لرده چالیشیب. 1976–1990-جی ایللرده «ادبيّات و اینجه‌صعنت» قزئتی‌نین باش رئداکتورو اولوب. عینی زاماندا، بیر نئچه ایل س.س.ری ادبيّات فوندونون آذربایجان شعبه‌سینه رهبرلیک ائدیب. 1990-1995-جی ایللرده آذربایجان عالی سووئتی‌نین دِپوتاتی اولوب، 1991-2001-جی ایللرده مطبوعات و اینفوْرماسیا ناظری‌نین بیرنجی معاونی وظیفه‌‌‌سینده ایشله‌ییب. 2004-جو ایلدن ادبيّات فوندو اداره‌ هئیتی‌نین صدری کیمی فعالیّت گؤستریب. خالق شاعری اوزون مدت ملّی آویاسییا آکادِمیاسی‌نین هومانیتار فنلر کافئدراسینا رهبرلیک ائدیب. گنج یاشلاریندان اَدبی یارادیجیلیغا باشلایان نریمان حسن‌زاده‌نین 1960–1970-جی ایللرده نشر اولونان «کؤنلوم شعر ایسته‌ییر»، «اونودولماز گونلر»، «یادینا دوشه‌جه‌یم»، «نریمان»، «نییه دئمه‌دینیز»، «زمرد قوشو»، «نابات خالانین چؤرگی»، «منیم گئجه‌م-گوندوزوم»، «سن باغیشلادین» و س. کتابلاری اَدبی-اجتماعی محیطده اونا بؤیوک شهرت قازاندیریب. سوسیال-سیاسی، تاریخی و ملّی اجتماعی تفکّرو ناراحات ائدن پروبلئملر مولفین یارادیجیلیغیندا خصوصی یئر توتور. «بیر آز مهلت ایسته‌ییرم عمردن»، «فکر ائله‌مه»، «کیمین سؤالی وار؟»، «سئچیلمیش اثرلری»، «منیم نکاحیمی پوزدو طبیعت»، «بوتون ملّتلر»، «طالعیین تحفه‌سی»، «نورو پاشا»، «گلیملی-گئدیملی دنیا» و س. کتابلاریندا یئر آلان، ایدئیا-بدیعی مزیّتلری ایله سئچیلن، وطن‌پرو‌رلیک روحو و اخلاقی-معنوی صافلیق آشیلایان شعر، پوئما و منظوم دراملاری ادبيّات سالنامه‌میزی زنگین‌لشدیریب. ادیبین اثرلری انگلیس، فرانسیز، آلمان، فارس، ایتالیا، چک، هند، عرب، خوروات، روس و س. دیللره ترجمه‌ اولونوب. نریمان حسن‌زاده‌نین اثرلری اساسیندا حاضرلانان «بوتون شرق بیلسین»، «آتابَیلر»، «پومپئیین قافقازا یوروشو»، «نابات خالانین چؤرگی» و دیگر تماشالار صنعت‌سئورلر طرفیندن بؤیوک رغبتله قارشیلانیب. شاعرین آذربایجان ادبيّاتی و مدنيّتی‌نین انکشافیندا مهم خدمتلری دؤلتیمیز طرفیندن دائم یوکسک قیمتلندیریلیب. او، «امکدار اینجه‌صعنت خادمی» (1981)، «خالق شاعری» (2005) فخری آدلارینا، «شهرت» (2001)، «شرف» (2011)، «استقلال» (2021)، «حیدر علی‌یئو» (2026) اوردئنلرینه و حیدر علی‌یئو مکافاتینا (2017) لاییق گؤرولوب. او، 2002-جی ایلدن پرئزیدئنتین فردی تقاعدچوسو ایدی. https://t.me/Adabiyyatsevanlar