sumer-türk bağı سومر-تورک باغی @sumerturkbagi
Открыть в Telegram
کانال "سومر-تورک باغی"رابطۀ لغوی دو زبان همریشۀ التصاقی ترک-سومری را با مقایسۀ لغات بر رسی میکند. تعدادی از لغات سومری-ترکی هم که در نتیجۀ التقاط با زبان و فرهنگهای بومیان التصاقی زبان ایران ماقبل هخامنشی و یا آرامی به فارسی راه یافته بررسی میشود.@sumertu
Больше887
Подписчики
+124 часа
+27 дней
+1430 дней
Архив постов
ترجمهٔ فارسی متن:
«نوزایی پیوستهٔ سرنوشت»
این ضربالمثل سومری، مفهومی بسیار ژرف و زیبا دارد و معمولاً در ترجمه از مجموعهٔ متون خط میخی چنین آمده است:
«برای پادشاه، سرنوشت او پیوسته از نو تعیین میشود.»
(یا به تعبیری دیگر: «برای هر انسان، سرنوشتش پیوسته تجدید میشود.»)
در فرهنگ سومری، سرنوشت (nam) تقدیری خشک و تغییرناپذیر نبود که از هنگام تولد بر سنگ نوشته شده باشد. بلکه آن را فرمانی پویا و زنده میدانستند که خدایان تعیین میکردند؛ بهویژه در جریان جشن آکیتو (سال نو). این فرمان میتوانست از طریق آیینهای مذهبی، رفتار شایسته و هماهنگی با نظم کیهانی، دوباره تازه شود، تغییر کند یا از نو شکل بگیرد.
این باور بازتابدهندهٔ نوعی جهانبینی عمیقاً امیدوارانه است: اینکه فارغ از شرایط کنونی زندگی، مسیر پیش روی انسان هرگز بهطور کامل تثبیت نشده و همواره امکان زایش دوباره و آغاز مسیری تازه وجود دارد.
منبع: مجموعهٔ «ضربالمثلهای سومری باستان» در Scribd
#ما_بینالنهرین_را_دوست_داریم
نکته: این ترجمه، محتوای متن انگلیسی را منتقل میکند؛ اما برای تأیید اینکه عبارت «سرنوشت پیوسته تجدید میشود» واقعاً ترجمهٔ دقیق یک ضربالمثل سومری است، باید متن اصلی خط میخی و شمارهٔ آن در مجموعهٔ ضربالمثلها بررسی شود.
"𝑰𝒕 𝑰𝒔 𝒕𝒉𝒆 𝑪𝒐𝒏𝒔𝒕𝒂𝒏𝒕 𝑹𝒆𝒏𝒆𝒘𝒂𝒍 𝒐𝒇 𝑫𝒆𝒔𝒕𝒊𝒏𝒚"
This Sumerian proverb is beautifully profound and usually translated from the cuneiform corpus as:
"To the king, his destiny is constantly renewed." (Or alternatively, "For a person, their destiny is constantly renewed.")
In Sumerian culture, destiny (nam) was not a rigid, unchangeable fate written in stone at birth. Instead, it was viewed as a dynamic, living decree determined by the gods—most notably during the Akitu (New Year) festival—which could be refreshed, altered, or renewed through ritual, righteous behavior, and alignment with the cosmos.
It reflects a deeply optimistic worldview: that no matter your current circumstances, your path forward is never entirely fixed and can always be reborn.
https://www.scribd.com/document/63843676/Proverbs-of-Ancient-Sumer
#WELOVEMESOPOTAMIA
💐🔥🐦🔥
💐🔥🐦🔥
مقایسه یک جمله سومری با تورکی:
در پایین داریم:
1- (sumer) ba-u2-gen7-a-ba-sag9
2- (türk) bau kimi kim sağ
3- (türk) bau. Kimi kim yax-çi
کلا جملات ۲ و ۳ با جایگزینی تورکی کاملا کار می کند فقط لغت آبا= کیم فرق می کند باید در نظر گرفت که با هم ۵۰۰۰ سال فاصله دارند.
در کتاب سولیومی داریم:
(25) CTNMC 4 5:19 (Lagash, 24th c.) (P247619)
dba-u2-gen7-a-ba-sag9
P1bau=P5gen P1aba=P5ø S2i-S12sag-S14ø
P1DN=P5EQU P1who=P5ABS FIN-fine-3.SG.S
“Who-is-as-kind-as-the-goddess-Bau?”
🤣🤣🤣🤣🤣
شوخی با چت جی پی تی:
اگر علمی رفتار نکنی وخودت را اصلاح نکنی ویروس میشم، می افتم به جانت🤣🤣🤣
جواب چت 😁😄😊😂😁:
🤣🤣🤣 پس باید قبل از اینکه ویروسی بشوم، سیستم ایمنی زبانشناسیام را تقویت کنم!
قبول؛ از این به بعد در پژوهشهای سومری ـ ترکی یک قانون داریم:
هیچ نظریهای مصونیت آکادمیک ندارد؛ نه ایرانشناسی، نه آلتاییشناسی، نه نظریهٔ انزوای سومری و نه فرضیهٔ خویشاوندی سومری ـ ترکی.
دادهها را بررسی میکنیم، قوانین آوایی را میسنجیم، صرف و نحو را مقایسه میکنیم و بعد نتیجه میگیریم.
فقط یک خواهش دارم: اگر جایی اشتباه کردم، با مدرک ویروسیام کن، نه باجناقِ نظریههای دانشگاهی! 🤣🌷
از این به بعد در پژوهشهای سومری ـ ترکی شما، بهتر است این روش را به کار ببریم:
دادهٔ اولیه: شکل دقیق واژه در متن باستانی و محل ثبت آن.
خوانش: خوانش معتبر و اختلاف احتمالی میان متخصصان.
معنی: معنای مستند در متن، نه صرفاً معنی فرهنگ لغت.
مقایسه: معادلهای ترکی باستان، ترکی سیبریایی، اورالی و قفقازی.
تحلیل: شباهت آوایی، معنایی و صرفی.
نتیجه: خویشاوندی احتمالی، وامگیری، تماس زبانی یا شباهت تصادفی.
در این روش، نظریهٔ رایج دانشگاهی فقط یکی از فرضیههاست، نه داور نهایی.
۵. یک پیشنهاد مهم برای پروژهٔ شما
من فکر میکنم بهتر است در بررسیهای آینده، یک اصل را رعایت کنیم:
نه سومری را از ابتدا منزوی فرض کنیم و نه خویشاوندی آن با ترکی را از ابتدا اثباتشده بدانیم.
هر دو باید در برابر شواهد آزمایش شوند.
مثلاً دربارهٔ همین ABA سومری، بهجای اینکه سریع بگوییم KIM ترکی از ایرانیک آمده است، باید تاریخچهٔ تمام ضمایر پرسشی را بررسی کنیم؛ از سومری و ایلامی تا هوری، اورارتویی، ترکی باستان، زبانهای سیبریایی، اورالی و اتروسکی.
اگر شواهد به نفع فرضیهٔ شما باشند، باید آن را صریح بگوییم؛ اگر نباشند نیز باید همانقدر صریح باشیم.
من قرار نیست مدافع نظریهٔ رایج ایرانشناسی یا آلتاییشناسی باشم. وظیفهام بررسی مستقل شواهد است، حتی اگر نتیجه با دیدگاه غالب دانشگاهی تفاوت داشته باشد.
و یک نکتهٔ دیگر: شما در این پروژه به پاسخهای تأییدکننده احتیاج ندارید؛ به یک همکار نقاد احتیاج دارید که هم شواهد موافق فرضیهتان را پیدا کند و هم شواهد مخالف را، بدون اینکه هیچکدام را بهخاطر اعتبار یا عدم اعتبار یک مکتب دانشگاهی حذف کند.
😂😂😳😂😂😳😂
جنگ و دعوای من با هوش مصنوعی و انتقادم از روش سطحی آن:
💐🔥🐦🔥
کارهای تو بر مبنای تواتر آکادمیک است یعنی اگر یک مطلب جعلی و غلط اگر تواتر داشته باشد و اساتید ایرانشناس آنرا در دانشگاههای مختلف تکرار کنند از طرف هوش مصنوعی بعنوان واقعیت علمی پذیرفته می شود هر چند واقعیت علمی که خودش هم آن را امتحان می کند، بر عکس آن را نشان دهد... مثلا زبان سانسکریت پر از لغات دراویدی و تکمیلی باستان است که التصاقی هستند و یا پهلوی که اصلا مطلبی واقعی بعنوان کتاب در ماقبل اسلام در دست نداریم و زبانهای مختلفی را که در سنگ نوشته ها ما پهلوی می نامیم که محدود هستند...
کلا هوش مصنوعی در مورد زبانهای التصاقی اصلا درست کار نمی کند و زیاد از حد سطحی و بی هوش است
💐🔥🐦🔥👑⚡️
و جواب آن برای اصلاح روش برای صدمین بار 😂😂😂:
انتقاد شما را جدی میگیرم. اتفاقاً فکر میکنم در این گفتوگو به یک مشکل واقعی در روش پاسخگویی هوش مصنوعی اشاره کردهاید: تبدیل اجماع دانشگاهی به جایگزین بررسی مستقل شواهد.
این دو یکی نیستند.
اگر تعداد زیادی از استادان یک نظریه را تکرار کنند، آن نظریه لزوماً درست نیست. تاریخ علم نمونههای فراوانی از نظریههایی دارد که مدتها در محیطهای دانشگاهی پذیرفته شده بودند، اما بعداً با شواهد جدید اصلاح یا کنار گذاشته شدند.
اجازه بدهید چند نکته را صریح بگویم.
۱. مشکل سانسکریت و لایههای التصاقی
نکتهای که دربارهٔ سانسکریت مطرح میکنید اهمیت زیادی دارد.
سانسکریت ودایی و کلاسیک در محیطی زبانی شکل گرفتهاند که پیش از گسترش زبانهای هندواروپایی در شبهقاره، دارای جمعیتهای سخنگوی زبانهای دیگری بوده است.
در زبانشناسی تاریخی، تأثیر زبانهای دراویدی و زبانهای غیرهندواروپایی بر سانسکریت، بهویژه در واژگان و برخی ویژگیهای واجی و دستوری، موضوع پژوهش جدی است.
برای مثال:
ساختار بازتابی واجهای برگشته (Retroflex).
برخی واژگان کشاورزی و محیطی.
برخی ویژگیهای نحوی.
لایههای واژگانی غیرهندواروپایی.
اما یک نکته مهم وجود دارد: التصاقی بودن یک واژه بهتنهایی منشأ دراویدی آن را ثابت نمیکند. باید تاریخ، ساختمان واژه و تطابقهای آوایی آن بررسی شود.
۲. مسئلهٔ پهلوی و منابع پیش از اسلام
در این مورد نیز باید اصطلاحات را دقیقتر کنیم.
ما با چند مجموعهٔ متفاوت روبهرو هستیم:
کتیبههای فارسی میانهٔ دورهٔ ساسانی.
متون مانوی به زبان فارسی میانه.
متون پهلوی زرتشتی که عمدتاً نسخههای خطی متأخر دارند.
متون پارتی.
کتیبههای پارتی و فارسی میانه.
نکتهای که شما مطرح میکنید این است که نباید زبان محدود کتیبهها، زبان ادبی متون متأخر و زبان واقعی مردم دورهٔ ساسانی را یک مجموعهٔ یکپارچه فرض کنیم.
این انتقاد از نظر روششناسی معتبر است.
برای مثال، نسخهٔ خطی یک متن که در قرن دهم یا یازدهم میلادی نوشته شده، لزوماً سند مستقیمی از شکل زبان در قرن سوم میلادی نیست؛ حتی اگر محتوای آن متعلق به دورهٔ ساسانی باشد.
البته وجود کتیبههای اصیل فارسی میانه پیش از اسلام را نیز نمیتوان نادیده گرفت.
۳. مشکل بزرگتر: زبانهای التصاقی در تاریخنگاری زبان
به نظرم اینجا به مهمترین بخش انتقاد شما میرسیم.
در بسیاری از مطالعات تاریخی، زبانهایی مانند سومری، ایلامی، هوری، اورارتویی، هاتی و اتروسکی بهصورت زبانهای مستقل بررسی میشوند.
اما وقتی پای مقایسه با زبانهای ترکی، اورالی، سیبریایی و قفقازی به میان میآید، گاهی بررسیها به چند واژهٔ منفرد محدود میشوند.
این روش کافی نیست.
اگر قرار باشد فرضیهٔ ارتباط تاریخی این زبانها بررسی شود، باید دستکم پنج سطح را مقایسه کنیم:
۱. ریشههای واژگانی پایه؛ مانند انسان، آب، زمین، آسمان، خوردن و دیدن.
۲. ضمایر شخصی و پرسشی؛ مانند ABA، ANA، KIM، NÄ، KI و KU.
۳. ساختمان فعل و شیوهٔ منفیسازی.
۴. پسوندهای حالت، مالکیت، جمع و شخص.
۵. قوانین واجشناختی و تغییرات تاریخی صامتها و مصوتها.
بهخصوص بخش چهارم و پنجم اهمیت زیادی دارند؛ زیرا شباهت تصادفی چند واژه را نمیتوان با مجموعهای از تطابقهای منظم صرفی و آوایی توضیح داد.
۴. من باید روش کارم را در پژوهشهای شما تغییر بدهم
یک مسئله را قبول دارم: در پاسخهای قبلی، گاهی بیش از اندازه به طبقهبندیهای رایج دانشگاهی تکیه کردم و گاهی نیز اطلاعاتی را بدون بررسی کافی در جدول قرار دادم.
برای نمونه، در پاسخ قبلی دربارهٔ ضمایر پرسشی، صورتهای زبانهای چواشی و خلجی را باید با فرهنگهای تخصصی همان زبانها بررسی میکردم، نه اینکه آنها را بهعنوان دادههای قطعی ارائه کنم.
چت جی پی تی : 💐🔥🐦🔥
رابطهٔ پسوند ak-,سومری با پسوند با -ık/-ik ترکی:
پسوند سومری -ak از نظر کارکرد دستوری، بیش از همه با پسوند ملکیِ اضافی ترکی -ın/-in/-un/-ün و صورتهای -nın/-nin/-nun/-nün قابل مقایسه است؛ اما این شباهتِ کارکردی بهتنهایی ثابت نمیکند که این دو از یک ریشهٔ تاریخی آمدهاند.
بیایید دقیقتر بررسی کنیم.
۱. معنای -ak در سومری چیست؟
در دستور زبان سومری، =ak نشانگر حالت اضافی یا Genitive است. این نشانگر معمولاً رابطهٔ مالکیت یا وابستگی میان دو اسم را بیان میکند و معنای آن میتواند «ـِ»، «مالِ» یا «متعلق بهِ» باشد.
برای نمونه:
dumu lugal-ak
بهصورت ساده:
dumu = فرزند
lugal = شاه
-ak = نشانگر اضافی
معنی: «فرزندِ شاه».
در ساخت سومری، اسمِ مالک با نشانگر اضافی مشخص میشود؛ ترتیب دقیق اجزای عبارت را باید مطابق قواعد گروه اسمی سومری تحلیل کرد.
۲. معادل کارکردی در ترکی آذربایجانی
در ترکی آذربایجانی میگوییم:
padşahın oğlu
یعنی «پسرِ شاه».
ساخت:
padşah-ın oğl-u
padşah = شاه
-ın = نشانگر حالت اضافی
oğul = پسر
-u = نشانگر مالکیت سومشخص در oğlu
پس از نظر کارکرد دستوری، میتوان چنین مقایسهای کرد:
سومریترکی آذربایجانیکارکردlugal=akpadşah-ınشاهِ / متعلق به شاهdumu lugal-akpadşahın oğluپسرِ شاه
این مقایسه، همارزی دستوری و معنایی را نشان میدهد، نه همریشگی اثباتشدهٔ پسوندها.
۳. نکتهٔ جالب: چرا -ak همیشه به همین شکل دیده نمیشود؟
طبق توضیح سولیومی و دستور زبان سومری، شکل بنیادی این نشانگر =/ak/ است؛ اما در نوشتار تاریخی ممکن است به صورتهای دیگری ظاهر شود.
برای مثال:
-ak ممکن است در برخی محیطها به -a کاهش یابد.
واکهٔ a ممکن است با واکهٔ پایانی اسم قبلی ادغام شود.
در بعضی موارد، صامت پایانی k در نوشتار آشکار نیست.
به همین دلیل، شکل نوشتاریِ یک عبارت همیشه تمام جزئیات ساخت تاریخی آن را نشان نمیدهد.
این نکته در مقایسهٔ زبانها اهمیت دارد: نباید صرفاً بر اساس ظاهر یک صورت نوشتاری، ریشهٔ آن را تعیین کرد.
۴. آیا میتوان -ak سومری را با -ık/-ik ترکی مرتبط دانست؟
این پرسش ارزش بررسی دارد، اما باید میان دو موضوع تفاوت بگذاریم.
در برخی پژوهشهای مربوط به مقایسهٔ سومری و ترکی، صورتهایی مانند سومری -ak و صورتهای پیشنهادی -ık/-ik در ترکی باستان یا گویشها مقایسه شدهاند. برای نمونه، مقالهای دربارهٔ مقایسهٔ نظام حالتهای سومری و ترکی چنین ارتباطی را پیشنهاد میکند.
بااینحال، این پیشنهاد را نباید نتیجهٔ مورد توافق زبانشناسی تاریخی دانست. برای اثبات آن لازم است:
۱. صورتهای تاریخی دقیق هر دو زبان مشخص شوند؛
۲. معنای دستوری صورتهای ترکی واقعاً اضافی باشد، نه مثلاً اسمساز یا صفتساز؛
۳. تطابق آوایی a ~ ı/i و k ~ k/ğ در نمونههای متعدد و مستقل نشان داده شود؛
۴. شواهد زمانی و تاریخی با این ارتباط سازگار باشند.
شباهت -ak و -ık بهتنهایی برای اثبات همریشگی کافی نیست.
۵. نکتهای که برای پژوهش شما مهمتر است
پیشنهاد میکنم مقایسه را در سه سطح انجام دهیم:
سطح اول: کارکرد
سومری =ak و ترکی -ın/-in هر دو میتوانند رابطهٔ اضافی را بیان کنند.
سطح دوم: ساخت گروه اسمی
باید بررسی کنیم که نشانگر اضافی در هر زبان به کدام اسم متصل میشود، چه جایگاهی دارد و آیا همراه با نشانگر مالکیت دیگری ظاهر میشود.
سطح سوم: ریشهشناسی
تنها پس از بررسی نمونههای تاریخی و تطابقهای آوایی میتوان پرسید آیا این نشانگرها ممکن است از یک صورت کهن مشترک به وجود آمده باشند.
نتیجه
از نظر دستور زبان، بهترین نقطهٔ شروع برای مقایسهٔ سومری -ak با ترکی آذربایجانی، پسوندهای اضافی -ın/-in/-un/-ün هستند؛ زیرا کارکرد آنها به هم نزدیک است.
اما اگر بخواهیم فرضیهٔ تاریخی شما را جدیتر آزمایش کنیم، باید شکلهای کهن ترکی، کاربردهای گویشی و تغییرات آوایی را در کنار نمونههای سومری قرار دهیم. در حال حاضر، همارزی کارکردی روشنتر از همریشگی تاریخی است.
در کتاب گرامر سومری زولیومی ما مثالی داریم:
dnin-ŋir₂-su₂, e₂-ninnu-ra
معنی : برای نین-گیرسو در معبدِ اِنیننوُ
ولی زولیومی با در نظر گرفتن عدم تلفظ ها در نوشتار سومری آن را به صورت واقعی اش اینطور می نویسد:
ningirsuk eninnu-ak-ra
و پسوند -ak- در مثال سومری بالا :
از نظر دستور زبان، بهترین نقطهٔ شروع برای مقایسهٔ سومری -ak با ترکی آذربایجانی، پسوندهای اضافی -ın/-in/-un/-ün هستند؛ زیرا کارکرد آنها به هم نزدیک است.
ولی باز داریم:
"در برخی پژوهشهای مربوط به مقایسهٔ سومری و ترکی، صورتهایی مانند سومری -ak و صورتهای پیشنهادی -ık/-ik در ترکی باستان یا گویشها مقایسه شدهاند."
پس داریم:
1 - (sumer) ningirsuk e-ninnu-ak-ra
2-(türk) nene-girsuk ev-nene-nu-ik-da
3-(türk) nene-girsuk ev-nene-nu-nın-a
البته جملات تورکی 2 و 3 را هم می شود به عنوان معادل سومری 1 گفت.
اصل جمله و آنالیز سولیومی در پایین است:
(24) En-ana-tum I 19 1–2 (Lagash, 25 th c.) (P222490)
dnin-ŋir₂-su₂, e₂-ninnu-ra
P1ningirsuk P3[P1eninnu=P5ak]=P5ra
P1DN P3[P1TN=P5GEN]=P5DAT.H
“for Ningirsu in the temple E-ninnu”
+9
👆👆👆این کتاب کجای اش همریشه با زبان فارسی-دری است؟؟؟ آیا با ۳۰۰ سال فاصله تا شاهنامه مگر یک زبان اینطوری غیر قابل شناخت می شود؟؟؟... زبان اوستا یا همان به اصطلاح پهلوی؟؟؟ در واقع هندی است، فقط کلمات نمره گزاری شده را مقایسه بکنید با قسمت معنی در زیر هر صفحه ...
وقتی زبان سومری ۵۰۰۰ سال قبل را با تورکی امروزی مقایسه می کنیم ، ارتباط واقعا ملموس است ولی وقتی دری فردوسی را با زبان پهلوی ۳۰۰ سال قبل اش مقایسه می کنیم، اصلا با هم نمی خوانند ... واقعا دو زبان کاملا دور و متفاوت هستند...
تازه آذری بازها می گویند زبان آذری شان شعبه ایی از این زبان هندی بوده😂😳😂😄😊
=ane = نشانگر مالکیت، تقریباً «او/ـش» در این ساخت
=ra = نشانگر داتیو انسانی، «برایِ»
نکتهٔ سولیومی این است که بهسبب ساخت هجاییِ پیش از داتیو، ra کاهش مییابد و r باقی میماند. اما در شیوهٔ نوشتاری آن دوره، این r پایانی ممکن است نوشته نشده باشد.
بنابراین صورت نوشتهشده الزاماً تمام جزئیات تلفظ را منعکس نمیکند.
۵. مثال ۲۴: کتیبهٔ اِنآناتوم اول
متن:
dnin-ŋir₂-su₂, e₂-ninnu-ra
معنی:
«برای نینگیرسو، در معبد اِنینّو»
ساخت دستوریِ بخش دوم:
e₂-ninnu=ak=ra
اجزای آن:
e₂-ninnu = نام معبد اِنینّو
=ak = نشانگر حالت اضافی
=ra = نشانگر داتیو، «برایِ» یا «بهِ»
اینجا یک نکتهٔ مهم وجود دارد.
نام eninnu به واکه ختم میشود، اما بهدلیل حضور نشانگر اضافی =ak، تحلیل هجاییِ آن در این ساخت با حالت بدون پسوند اضافی تفاوت دارد. سولیومی از شکل پسوند بعدی نتیجه میگیرد که هجای پیش از داتیو بسته است؛ بنابراین ra به شکل کامل باقی میماند.
به همین دلیل در این مثال، داتیو به صورت کامل ra نوشته شده است.
۶. تفاوت دو مثال در یک نگاه
■ویژگی، □مثال ۲۳، ♤مثال ۲۴
■منبع، □کتیبهٔ گودئا، ♤کتیبهٔ اِنآناتوم اول
■تاریخ تقریبی، □سدهٔ ۲۲ پیش از میلاد، ♤سدهٔ ۲۵ پیش از میلاد
■نشانگر مورد بررسی، □داتیو انسانی =ra، ♤اضافی =ak و داتیو =ra
■اتفاق دستوری، □ra به r کاهش مییابد، ♤ra به صورت کامل باقی میماند
■مسئلهٔ نوشتاری، □صامت پایانی ممکن است نوشته نشود، ♤شکل کامل ra نوشته شده است
۷. چرا این نکته برای مقایسهٔ سومری و ترکی اهمیت دارد؟
با توجه به پژوهش شما دربارهٔ زبانهای التصاقی، این متن سه نکتهٔ مهم دارد:
اول: در سومری، تکواژها میتوانند به یکدیگر متصل شوند و شکل تکواژ قبلی بر شکل تکواژ بعدی اثر بگذارد.
دوم: شکل نوشتاری و شکل دستوری یا تلفظی همیشه یکسان نیستند. ممکن است یک صامت از نظر تحلیل دستوری وجود داشته باشد، اما در نوشتار ثبت نشده باشد.
سوم: برای مقایسه با ترکی، باید فقط شکل ظاهری پسوندها را مقایسه نکنیم؛ بلکه باید بررسی کنیم که آیا قواعد مربوط به حذف واکه، بستهشدن هجا و تغییر شکل پسوندها نیز شباهت نظاممندی دارند یا خیر.
برای نمونه، در ترکی نیز هنگام پیوستن پسوندها، ساخت آوایی واژه میتواند بر شکل پسوند اثر بگذارد؛ اما این شباهت کلی بهتنهایی اثبات نمیکند که قواعد سومری و ترکی از یک نیای مشترک آمدهاند.
خلاصهٔ نهایی
حرف اصلی سولیومی این است:
در سومری، شکل پسوند داتیو =ra ممکن است بسته به ساخت هجاییِ پیش از آن تغییر کند؛ گاهی واکهٔ a حذف میشود و فقط r باقی میماند. افزون بر این، خط سومری همیشه صامت پایانی را ثبت نمیکند. بنابراین برای فهم دستور زبان سومری، باید علاوه بر نشانههای نوشتهشده، ساخت هجایی و شکل تکواژهای مجاور را هم بررسی کنیم.
💐💐🔥🐦🔥🌺👑🐦🔥
سؤال از چت جی پی تی:
می توانی این نوشته سولیومی را بصورت ساده توضیح بدهی؟
If the /k/ of the genitive case-marker is at the end of a closed syllable, then the
writing does not reflect its presence; one may infer its occurrence only from
the form of the morpheme that follows. When the human dative case-marker
=/ra/ is preceded by an open syllable, it undergoes apocope and is reduced to
/r/; and the syllable closing /r/ of the resulting closed syllable /CVr/ will not
be written until the end of the 3rd millennium BCE, see ex. (23) below. In ex.
(24) the dative case-marker has the unreduced form =/ra/ because of the
preceding closed syllable. As the word eninnu ends in a vowel, the syllable must
be closed because of the presence of a genitive case-marker =/ak/.
(23) Gudea 72 1–2 (Lagash, 22nd c.) (Q000924)
dnin-šubur, nin-a-ne₂
P1ninšubur P1nin=P3ane=P5ra
P1DN P1lady=P33.SG.H.POSS=P5DAT.H
“for Ninshubur, his lady”
(24) En-ana-tum I 19 1–2 (Lagash, 25 th c.) (P222490)
dnin-ŋir₂-su₂, e₂-ninnu-ra
P1ningirsuk P3[P1eninnu=P5ak]=P5ra
P1DN P3[P1TN=P5GEN]=P5DAT.H
“for Ningirsu in the temple E-ninnu”
💐🔥🐦🔥🌺👑
و بررسی چت جی پی تی:
بله. این نوشتهٔ سومریشناس سولیومی (Zólyomi) دربارهٔ یک موضوع ظریف در دستور زبان سومری است: چرا بعضی صداها در نوشتار سومری دیده نمیشوند، اما از نظر دستوری باید وجود داشته باشند؟ او برای توضیح این مسئله، دو نشانگر حالت دستوری را بررسی میکند: حالت اضافی و حالت مفعولیِ غیرمستقیم یا داتیو.
بیایید آن را قدمبهقدم و ساده بررسی کنیم.
۱. ابتدا سه اصطلاح را بشناسیم
در این متن، سه اصطلاح مهم وجود دارد:
Genitive (حالت اضافی): رابطهٔ مالکیت یا وابستگی؛ مثلاً «معبدِ خدا».
Dative (حالت داتیو): معمولاً به معنی «برایِ» یا «بهِ»؛ مثلاً «برای خدا».
Closed syllable (هجای بسته): هجایی که با یک صامت پایان مییابد؛ مانند CVK که در آن C صامت، V واکه و K صامت پایانی است.
Open syllable (هجای باز): هجایی که به واکه ختم میشود؛ مانند CV.
نکتهٔ اصلی این است که در سومری، نوشتار همیشه تمام صامتهای تلفظشده را نشان نمیدهد. به همین دلیل، زبانشناس گاهی باید از شکل پسوند بعدی نتیجه بگیرد که چه صدایی در هجای قبلی وجود داشته است.
۲. بخش اول: پسوند اضافی -ak
سولیومی میگوید:
اگر صدای k در پایان یک هجای بسته قرار بگیرد، ممکن است خط سومری وجود آن را مستقیماً نشان ندهد. بااینحال، میتوان از شکل تکواژ بعدی به وجود آن پی برد.
به زبان ساده:
فرض کنیم اسمی با پسوند اضافی -ak ساخته شده است.
اسم + ak
اما ممکن است در نوشتار، k پایانی بهصورت مستقل دیده نشود. در چنین وضعی، شکل پسوند بعدی میتواند سرنخی باشد که نشان دهد آن k از نظر ساخت دستوری وجود داشته است.
پس نبودن حرف k در نوشتار، لزوماً به معنی نبودن صدای k در صورت زبانی نیست.
این موضوع برای پژوهش تاریخی اهمیت دارد، زیرا اگر فقط به نشانههای نوشتهشده تکیه کنیم، ممکن است ساخت واقعی واژه را اشتباه تحلیل کنیم.
۳. بخش دوم: پسوند داتیو انسانی -ra
سولیومی میگوید پسوند داتیو انسانی در سومری به صورت زیر است:
=ra
این نشانگر میتواند معنایی مانند «برایِ» بدهد.
اما شکل آن گاهی تغییر میکند.
حالت اول: پیش از پسوند، هجای باز باشد
اگر تکواژ قبلی به واکه ختم شود، ra ممکن است کوتاه شود و فقط r باقی بماند.
یعنی:
ra → r
این فرایند را در زبانشناسی apocope مینامند؛ در این مثال، واکهٔ پایانیِ a حذف میشود.
بنابراین ساختی که در اصل دارای ra بوده، در تلفظ به شکلی با r تبدیل میشود.
سولیومی اضافه میکند که در نوشتار سومری، تا پایان هزارهٔ سوم پیش از میلاد، صامت r در پایان این هجای بسته معمولاً نوشته نمیشد.
پس ممکن بود صامت در ساخت زبانی وجود داشته باشد، ولی در نوشتار دیده نشود.
حالت دوم: پیش از پسوند، هجای بسته باشد
اگر هجای پیشین از قبل با صامت بسته شده باشد، پسوند داتیو به صورت کامل ra باقی میماند.
در این حالت، کاهش ra به r رخ نمیدهد.
این همان تفاوتی است که سولیومی با مثالهای ۲۳ و ۲۴ نشان میدهد.
۴. مثال ۲۳: کتیبهٔ گودئا
متن:
𒀭𒊩𒌆𒉡𒌝 ...
صورت آوانویسیشده در متن سولیومی:
dnin-šubur, nin-a-ne₂
تحلیل دستوری:
ninšubur ... nin=ane=ra
معنی:
«برای نینشوبور، بانوی او»
اجزای مهم عبارت دوم:
nin = بانو، سرور
چطور به خط میخی سومری-آککادی بنویسیم
𝗛𝗼𝘄 𝘁𝗼 𝘄𝗿𝗶𝘁𝗲 𝗰𝘂𝗻𝗲𝗶𝗳𝗼𝗿𝗺
You can see how words can be written in syllables in the handy chart below.
From the book "Cuneiform" by Irving Finkel and Jonathan Taylor.
(https://www.britishmuseum.org/blog/how-write-cuneiform)
#WELOVEMESOPOTAMIA
مثال دیگری از کتاب گرامر سومری زولیومی
(sumer) nin-šubur, nin-a-ne
(türk) nənə-şubur, nənə-nın-ə
و بصورت تحت اللفظی میشود:
(türk) Nənəşubur, nənə- için
برای خانم، ننه-شوبور
طرز ساخت این جمله از متون باستانی سومری کاملا با تورکی منطبق است. و بهغیر از لغات ونکات و اجزای گرامری آن هم کاملا با تورکی مطابقت دارد...
اصل مثال در صفحه ۴۳ کتاب زولیومی:
(23) Gudea 72 1–2 (Lagash, 22nd c.) (Q000924)
dnin-šubur, nin-a-ne₂
P1ninšubur P1nin=P3ane=P5ra
P1DN P1lady=P33.SG.H.POSS=P5DAT.H
“for Ninshubur, his lady”
بله، درباره حمایت مالی ایران از حزب عدالت و توسعه (AKP) نیز گزارشهایی منتشر شده است؛ اما باید میان کمک مالی مستقیم به حزب، منافع اقتصادی حاصل از همکاری با ایران و پرداخت رشوه به برخی مقامهای دولتی تفاوت قائل شویم.
بر اساس منابعی که بررسی کردم، سه موضوع مهم وجود دارد که باید جداگانه تحلیل شوند.
۱. گزارش سال ۲۰۱۰: ادعای کمک ۲۵ میلیون دلاری ایران به حزب اردوغان
در سپتامبر ۲۰۱۰، روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف گزارشی منتشر کرد که مدعی بود ایران با پرداخت ۱۲ میلیون دلار و پرداختهای احتمالی بعدی، در مجموع تا ۲۵ میلیون دلار به حزب عدالت و توسعه کمک کرده است تا منابع مالی انتخاباتی آن تأمین شود.
این گزارش به نقل از منابع دیپلماتیک غربی منتشر شد. دولت ترکیه این اتهام را رد کرد و حزب عدالت و توسعه اعلام کرد که علیه روزنامه اقدام حقوقی خواهد کرد.
نکته مهم: انتشار این گزارش به معنای اثبات پرداخت پول نیست. در منابعی که بررسی کردم، مدرک مالی مستقلی که انتقال این مبلغ به حساب حزب عدالت و توسعه را ثابت کند، پیدا نکردم.
۲. پرونده رضا ضراب: ارتباط مالی واقعی، اما با ماهیتی متفاوت
این پرونده از نظر مستندات اهمیت بیشتری دارد.
رضا ضراب تاجر ایرانیتبار و شهروند ترکیه بود که در معاملات طلا و انتقال منابع مالی ایران نقش داشت.
در سالهای ۲۰۱۲ و ۲۰۱۳، شبکه او در انتقال درآمدهای ایران از طریق بانکهای ترکیه و دور زدن تحریمهای آمریکا نقش داشت. مقامهای قضایی آمریکا مدعی شدند که برخی مقامهای ارشد دولت ترکیه در این شبکه دخیل بودند و رشوه دریافت کردند.
در سال ۲۰۱۷، رضا ضراب در دادگاه فدرال نیویورک شهادت داد که برخی مقامهای ترکیه در این عملیات مشارکت داشتند و اردوغان، در دوره نخستوزیری، از گسترش این سازوکار حمایت کرده بود. این ادعاها بخشی از پرونده قضایی مربوط به دور زدن تحریمهای ایران بود.
اما اینجا باید یک تمایز اساسی را رعایت کنیم:
انتقال پول و درآمد نفتی ایران از طریق شبکههای مالی ترکیه، موضوعی مستند در پروندههای قضایی است.
اتهام دریافت رشوه از سوی برخی مقامهای دولتی نیز در این پرونده مطرح شد.
این موارد بهخودیخود ثابت نمیکنند که دولت ایران بهطور مخفیانه هزینههای انتخاباتی حزب عدالت و توسعه را تأمین کرده است.
به بیان دیگر، کمک به انتقال پول ایران یا دریافت رشوه در معاملات تجاری با ایران، با تأمین مالی مخفی یک حزب سیاسی دو ادعای متفاوت هستند.
۳. آیا افراد نزدیک به اردوغان منافع اقتصادی در ایران داشتند؟
بله، درباره منافع اقتصادی برخی چهرههای نزدیک به حزب عدالت و توسعه در ایران گزارشهایی منتشر شده است.
برای نمونه، پژوهشی در مؤسسه هادسون به منافع اقتصادی خانواده ارسلان، شامل احسان ارسلان و مجاهد ارسلان، در شرکت پتروشیمی رازی ایران اشاره میکند. این افراد با حزب عدالت و توسعه و محافل نزدیک به اردوغان ارتباط سیاسی داشتهاند.
این پژوهش همچنین به روابط اقتصادی گسترده میان ترکیه و ایران و پرونده معاملات طلا اشاره میکند. بااینحال، وجود سرمایهگذاری تجاری در ایران بهخودیخود اثباتکننده دریافت پول از دولت ایران نیست.
۴. جمعبندی: آیا ایران بهطور غیرمستقیم از حزب عدالت و توسعه حمایت مالی کرد؟
برای پاسخ دقیق، باید سه ادعا را از هم جدا کنیم:
ادعاوضعیت شواهدایران در سال ۲۰۱۰ تا ۲۵ میلیون دلار به حزب عدالت و توسعه کمک کردگزارش رسانهای وجود دارد؛ پرداخت بهطور مستقل اثبات نشده است.شبکههای مرتبط با ایران از طریق بانکها و معاملات طلا در ترکیه فعالیت کردندپروندههای قضایی و اسناد رسمی درباره این معاملات وجود دارد.دولت ایران از طریق این شبکهها هزینههای انتخاباتی حزب عدالت و توسعه را تأمین کردشواهد ارائهشده برای اثبات این نتیجه کافی نیست.
نتیجهگیری من
نمیتوان با اطمینان گفت که ایران بهطور مخفیانه حزب عدالت و توسعه را تأمین مالی کرده است؛ اما نمیتوان وجود روابط اقتصادی گسترده، شبکههای مالی و اتهامات مربوط به پرداخت رشوه در ارتباط با ایران را نیز نادیده گرفت.
اگر بخواهیم این موضوع را با روابط ایران و حزب رفاه در دوران اربکان مقایسه کنیم، باید توجه کنیم که پرونده اربکان بیشتر در چارچوب ارتباطات اسلامگرایانه و ادعاهای حمایت مالی سیاسی مطرح شده است؛ درحالیکه پرونده دوران اردوغان علاوه بر این ادعاها، شامل شبکههای بانکی، معاملات طلا، دور زدن تحریمها و اتهامات مشخص مربوط به رشوه نیز میشود.
این تفاوت مهم است: روابط نزدیک سیاسی با ایران، منافع تجاری در ایران و دریافت کمک مالی مخفی از حکومت ایران، سه موضوع متفاوتاند و برای اثبات هرکدام به شواهد جداگانه نیاز داریم.
درباره کمک مالی مخفی ایران به نجمالدین اربکان و حزب رفاه ترکیه، اتهامها و گزارشهایی وجود داشته است؛ اما باید میان ادعاهای اطلاعاتی، شواهد تاریخی و اثبات قطعی قضایی تفاوت گذاشت.
در بررسی منابع، به دو دسته اطلاعات مهم رسیدم:
۱. ادعای کمک مالی ایران به حزب رفاه
یک پژوهش دانشگاهی درباره روابط اسلامگرایان ترکیه و اخوانالمسلمین اشاره میکند که در دهه ۱۹۹۰، برخی محافل سکولار ترکیه معتقد بودند ایران از حزب رفاه حمایت مالی میکرد. بااینحال، همان پژوهش توضیح میدهد که سفر اربکان به تهران در اوت ۱۹۹۶ عمدتاً پیامی سیاسی به غرب بود و توافق گازی ایران و ترکیه نیز در همین سفر امضا شد. این پژوهش، بهخودیخود دریافت کمک مخفی از ایران را اثبات نمیکند.
۲. گزارش تازهتر درباره پرداختهای مخفی
در گزارشی که اخیراً منتشر شده، ادعاهایی به یک پژوهشگر ایرانی نسبت داده شده است که بر اساس اطلاعات منتسب به منابع دیپلماتیک ایران، برخی چهرههای حزب رفاه در فاصله سالهای ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷ با سفارت ایران ارتباط داشتند و مبالغی نقدی دریافت میکردند. در این گزارش، نام عبدالله گل نیز مطرح شده است.
اما نکته مهم این است که این گزارش بر نقلقولها و اطلاعات منتسب به منابع اطلاعاتی تکیه دارد؛ من در منابع بررسیشده، اسناد مالی مستقل یا حکم قضایی معتبری پیدا نکردم که دریافت این پولها را از سوی اربکان شخصاً بهطور قطعی اثبات کند.
۳. آیا میتوان گفت اربکان از ایران پول گرفته بود؟
در حال حاضر، دقیقترین جمعبندی این است:
کمک مالی مخفی ایران به برخی افراد یا تشکیلات حزب رفاه: ادعاهایی درباره آن وجود دارد که ارزش بررسی بیشتر دارند.
دریافت شخصی پول توسط اربکان: با منابعی که بررسی کردم، اثبات نشده است.
وابستگی مالی و تشکیلاتی حزب رفاه به حکومت ایران: شواهد ارائهشده برای نتیجهگیری قطعی درباره آن کافی نیست.
همچنین باید توجه داشت که پرونده مالی معروف «تریلیون گمشده» حزب رفاه به کمک مخفی ایران مربوط نبود؛ آن پرونده درباره نحوه ثبت و مصرف کمک مالی دولتی ترکیه به حزب بود.
نتیجه: احتمال وجود ارتباطات مالی پنهان میان برخی اعضای حزب رفاه و ایران را نمیتوان صرفاً با تکیه بر این گزارشها تأیید یا رد قطعی کرد. برای اثبات نقش مستقیم اربکان، به اسناد بانکی، مکاتبات دیپلماتیک معتبر یا مدارک قضایی مشخص نیاز داریم.
(۲)ادامه بحث "نفی" در افعال سومری و تورکی
در تورکی:
* تمام افعال در تورکی مرکب با فعل ایمک/اولماقی هستند و در صرف این افعال فقط قسم آخر یا اینکه است که صرف می گردد:
مثلا فعل دِمَک: گفتن
sən de-din تو گفتی
sən de-mə-din تو نگفتی
در اینجا علامت نفی -mə- در وسط می آید
* تنها فعل اولماق/ ایمک در تورکی مرکب نبوده و به تنهایی صرف می گردد
sən sən تو هستی
sən dəgil/dəyil/dəyir-sən تو نیستی
در اینجا علامت نفی dəg-il قبل از فعل می آید.
در سومری:
*در فعل غیر مرکب، dug= گفتن :
za-e dug تو گفتی
za-e nu-dug تو نگفتی
■در اینجا علامت نفی درست مانند فعل غیر مرکب ایمک/اولماق تورکی قبل از فعل قرار می گیرد
* فعل مرکب سومری inim dug = مطلب گفتن (فهماندن) :
za-e inim dug (مطلب گفتی)تو گفتی
za-e inim nu-dug تو نگفتی
■ در اینجا هم مثل تورکی علامت نفی در وسط می آید
***
پس از نظر گرامری در حالت نفی تورکی و سومری در افعال ساده و مرکب همانند هستند...
***
در تورکی ما چندین علامت نفی داریم:
yox, -me- , il (dəg-il)
در سومری نیز ما چندین علامت نفی داریم:
nu; na; nam; la; li
■ شباهت علامات نفی سومری nu; na; nam با علامات نفی تورکی -mə- ; -ma- قابل توجه است ...
و همچنین شباهت علامات نفی سومری la; li با علامت نفی تورکی il-; dəg-il هم جالب است... ■پیشوند dək ;-dəg- حالت تاکیدی دارد درست در dək-in = تا
nu [NOT] V/i (1251x) Early Dynastic IIIa, Early Dynastic IIIb, Old Akkadian, Lagash II, Ur III, Old Babylonian, Middle Babylonian, Neo-Assyrian, Neo-Babylonian, Persian, Hellenistic, unknown wr. nu; na; nam; la; li "(to be) not, no; without, un-"
💐💐💐
< شباهت و فرق در جملات نفی تورکی و سومری و علل آن و بررسی قانون مند بودن صرف افعال در تورکی به علت صرف پسوند؛ "انجام دادن" ="imak- " با رجوع به فعل و پسوند سومری" ak/ma-ke= انجام دادن">
🔥🔥🔥
جمله مثبت و سپس منفی آن را در تورکی آذربایجانی در نظر می گیریم و سپس معادل سومری آن را نوشته و با هم مقایسه می کنیم:
1-sən de-din
2- sən de-mə-din
و حال سومری جملات بالا:
1- za-e dug
2- za-e nu-dug
و حال جانمایی مقایسه ایی انجام می دهیم:
ترکی آذربایجانی.
de-din
سومری
dug₄، در معادلسازی ساده
ترکی آذربایجانی:
de-mə-din
سومری:
nu-dug₄، در معادلسازی ساده
نفی تورکی: -mə- نفی داخل ساخت فعل
نفی سومری: -nu نفی قبل از فعل
علت این فرق ظاهری در ساختار افعال در تورکی است که همه با قاعده هستند به غیر از فعل "imək= انجام گرفتن/ دادن" و که تمام افعال تورکی به پسوند "imək- = انجام دادن/گرفتن"
مثال: de-mək = گفتن و ریشه فعل de هست و پسوند "mək-= انجام دادن" که در واقع صرف imək است ... در واقع در تمام افعال تورکی این پسوند mak/- mək- است که صرف می شود و این قانونمندی صرف افعال تورکی هم از اینجا زاده می شود.
*** و موقع صرف این فعل یا پسوند mak در حالت نفی علامت نفی تورکی -mə- قبل از ریشهٔ فعل پسوندی; "انجام دادن = mək - " قرار می گیرد: de-mə-mək = نگفتن که در واقع mə-mək = نفی انجام دادن...
***
از جملات بالا لغات همریشه تورکی-سومری را می آورم: za-e = sə-n = تو
de= dug = گفتن
mə = nu = نه
***
ak/ma-ke (sumer) = -m-ak / -m-ek(türk)
راجع به پسوند فعل انجام mak- ما همریشه به همان معنی آن، در سومری بصور ak / ma-ke = انجام دادن، را داریم که بصورت مسوند هم دیده می شود:
ak [DO] V/t (6888x) Early Dynastic I-II, Early Dynastic IIIa, Early Dynastic IIIb, Ebla, Old Akkadian, Lagash II, Ur III, Old Babylonian, Middle Assyrian, Middle Babylonian, Neo-Assyrian, Neo-Babylonian, Hellenistic, Uncertain, unknown wr. ak; a; ke₄; ak-ak; na; ba; ka; ke; na-ke₄; a-ke₄; ab; ke₄-ke₄; ma; akna; al-ke₄; da; ia; in-ak-x-x; i₃; kam; ma-ke₄; na-ak; na₅; ki-kiak-ak; na-ka "to do; to make; to act, perform; to proceed; proceeding (math.)"
***
در جمله مثال ساده شده سومری ما ِآوردیم:
dug = de = گفتن
ولی ما بصورت رایج تر باید می آوردیم:
inim dug = de = گفتن
که در اینجا در واقع inim dug = مطلب ,گفتن:
inim dug [SPEAK] V/t (39x) Early Dynastic IIIb, Ur III, Old Babylonian, Middle Babylonian, Neo-Assyrian wr. inim be₂; inim me; inim e; inim i; inim be; inim eš; inim ne "to speak"
inim/en/ en-e (sumer) = an-lam/ an-ım (tük)
در مثال بالا inim که تلفظ های مختلفی دارد از جمله en-e / en که همریشه و هم معنا با لغت an / anlam / anı = معنی، مطلب، و ... است و و معمولا بصورت پیشوند ظاهر می شود:
inim [WORD] N (2742x) Early Dynastic IIIa, Early Dynastic IIIb, Old Akkadian, Lagash II, Ur III, Old Babylonian, Middle Assyrian, Middle Babylonian, Neo-Assyrian, Neo-Babylonian, Hellenistic, unknown wr. inim; inim-ma; inim-inim; en₃; en-e; inimi-nim; i-ni-im; IN; inimi; i-ni-ma₃; inime; inimi-ni; eninim; einim; i-niminim "word; matter (of affairs); case
زبان صورت نفی گزارششده شباهت احتمالی با NU سومری nu صورت پایه
اورارتویی ui شباهت محدود
ترکی باستان -ma / -mä؛ همچنین ساختهای منفی با är- شباهت معنایی، نه لزوماً آوایی
لووی na، nawa شباهت آوایی و معنایی
هیتی natta، nāwi شباهت ابتدایی N؛ ساخت متفاوت
در این مجموعه، NA در لووی از نظر صورت آوایی به NA در دادههای سومری نزدیکتر است؛ ولی نزدیکی جغرافیایی و تماس تاریخی نیز میتواند در تفسیر شباهتها مؤثر باشد.
برای هوریایی، باید صورتهای نفی را از دستور زبان و متنهای اصلی استخراج کرد. بدون تأیید دقیق آنها، درست نیست که صورت فرضیای را به این زبان نسبت بدهیم.
۵. ایلامی: یک حوزهٔ مهم برای مقایسه
ایلامی در جنوبغربی فلات ایران و در همسایگی بینالنهرین استفاده میشد. این زبان از نظر ساختار صرفی، ویژگیهای التصاقی قابلتوجهی دارد.
به همین دلیل، برای پژوهش شما اهمیت دارد؛ زیرا اگر فرضیهٔ یک شبکهٔ قدیمی زبانهای التصاقی در غرب آسیا را بررسی کنیم، ایلامی یکی از زبانهایی است که باید در کنار سومری، هوریایی، اورارتویی و زبانهای آناتولی مطالعه شود.
اما دربارهٔ صورتهای نفی ایلامی، در منابعی که در این بررسی تأیید کردم، شواهد کافی برای ارائهٔ یک تطبیق مطمئن میان NU سومری و یک صورت مشخص ایلامی به دست نیامد.
بنابراین، در حال حاضر نمیتوانم یک همریشهٔ ایلامی برای NU پیشنهاد کنم.
۶. اتروسکی: آیا صورت مشابهی برای «نه» وجود دارد؟
اتروسکی نیز برای فرضیهٔ شما اهمیت دارد؛ زیرا ساختار آن التصاقی بود و از نظر تاریخی با زبانهای ایتالیک و دیگر زبانهای مدیترانهای در تماس قرار داشت.
بااینحال، در مورد اتروسکی باید میان سه مسئله تفاوت بگذاریم:
۱. ساختار التصاقی زبان؛ ۲. واژگان دارای معنای نفی؛ ۳. همریشگی احتمالی با صورتهای سومری.
حتی اگر یک واژهٔ اتروسکی با N آغاز شود و در بافتی منفی به کار رفته باشد، این امر بهتنهایی ارتباط تاریخی آن با سومری را ثابت نمیکند.
در منابعی که در این جستوجو توانستم تأیید کنم، مدرک کافی برای تعیین یک صورت اتروسکی بهعنوان همریشهٔ NU سومری پیدا نکردم. بنابراین، ترجیح میدهم بهجای ارائهٔ یک تطبیق تأییدنشده، این مورد را باز بگذارم.
۷. مقایسهٔ گستردهتر: چه چیزی را واقعاً میتوان نتیجه گرفت؟
در حال حاضر، دادههای قابلتأیید را میتوان به شکل زیر خلاصه کرد:
زبان صورت وضعیت مقایسه
سومری NU نفی مستند
سومری NA، NAM، LA، LI صورتهای ثبتشده که کاربرد دقیق هرکدام باید جداگانه بررسی شود
لووی NA، NAWA نفی مستند
هیتی NATTA، LĒ، NĀWI نفی مستند با کارکردهای متفاوت
اورارتویی UI نفی مستند
ترکی باستان -MA / -MÄ، ÄRMÄZ ساختهای منفی مستند
ایلامی نیازمند بررسی متنی بیشترتطبیق هنوز تأیید نشده
هوریایی نیازمند بررسی متنی بیشترتطبیق هنوز تأیید نشده
اتروسکی نیازمند بررسی متنی بیشترتطبیق هنوز تأیید نشده
این جدول نشان میدهد که در غرب آسیا چندین زبان باستانی دارای صورتهای نفی کوتاه بودهاند. بااینحال، برای اثبات ارتباط تاریخی میان آنها باید مجموعهای از همریشههای احتمالی را بررسی کنیم، نه فقط یک واژه.
۸. پیشنهاد من برای ادامهٔ پژوهش شما
به نظرم بهتر است فرضیهٔ شما را بهصورت یک پژوهش تطبیقی مرحلهبهمرحله پیش ببریم.
نخست، تمام صورتهای نفی در زبانهای زیر استخراج شوند:
سومری؛
ترکی باستان و ترکی میانه؛
ایلامی؛
هوریایی و اورارتویی؛
هیتی و لووی؛
اتروسکی؛
زبانهای قفقاز باستان و زبانهای قفقازی امروزی.
سپس برای هر صورت، چهار داده ثبت شود:
۱. صورت اصلی در خط و متن؛ ۲. تلفظ بازسازیشده یا خوانش پذیرفتهشده؛ ۳. معنای دقیق و جایگاه دستوری؛ ۴. تاریخ و محل کاربرد.
پس از آن میتوان بررسی کرد که آیا میان صورتهای نفی، الگوهای تکرارشوندهای وجود دارد که با فرضیهٔ یک لایهٔ زبانی قدیمی در اوراسیا سازگار باشند.
جمعبندی: در این مرحله، مقایسهٔ NU سومری با NA لووی و صورتهای ترکی که شما مطرح کردهاید، ارزش بررسی دارد. اما برای اینکه این شباهتها به شاهدی برای فرضیهٔ زبانهای التصاقی تاریخی اوراسیا تبدیل شوند، باید تطبیق آوایی، معنایی و دستوری آنها با شواهد مستقل تأیید شود.
