فلسفه و علم و دانش

گفتگوی ادمین کانال فلسفه و علم و دانش با چت جی پی تی بخش بیست و یکم از اسپینوزا تا کوانتوم بوهمی ۳. اما اگر مسیر را اندازه بگیریم چه؟ حالا کنار شکاف‌ها آشکارساز قرار می‌دهیم. به‌محض اینکه اطلاعات مسیر به شکلی فیزیکی در دسترس قرار گیرد، تداخل کاهش می‌یابد یا از بین می‌رود. در ساده‌ترین حالت: ∣Ψ⟩=12(∣1⟩∣D1⟩+∣2⟩∣D2⟩)|\Psi\rangle = \frac{1}{\sqrt2} \left( |1\rangle|D_1\rangle+ |2\rangle|D_2\rangle \right) سیستم دیگر فقط «فوتون» نیست. فوتون با آشکارساز درهم‌تنیده شده است. اگر وضعیت‌های آشکارساز کاملاً قابل تشخیص باشند: ⟨D1∣D2⟩=0\langle D_1|D_2\rangle=0 تداخل از بین می‌رود. و اینجا اتفاق بسیار عجیبی رخ می‌دهد:

برای از بین رفتن تداخل، لازم نیست یک انسان به آشکارساز نگاه کند.

این نکته بسیار مهم است. پس «مشاهده» در معنای کوانتومی لزوماً به معنای آگاهی انسان نیست. آنچه اهمیت دارد این است که اطلاعات مسیر به‌صورت فیزیکی در جهان ثبت شده باشد. ۴. بنابراین «مشاهده» را باید دوباره تعریف کنیم ما معمولاً تصور می‌کنیم: واقعیت → مشاهده‌گر → اطلاعات اما در کوانتوم، تصویر دقیق‌تر می‌تواند این باشد: سیستم⟶برهم‌کنش⟶هم‌بستگی⟶اطلاعات فیزیکی\text{سیستم} \longrightarrow \text{برهم‌کنش} \longrightarrow \text{هم‌بستگی} \longrightarrow \text{اطلاعات فیزیکی} مشاهده‌گر ممکن است بعداً این اطلاعات را بخواند. بنابراین:

آگاهی انسان الزاماً علت تغییر رفتار کوانتومی نیست.

این تمایز، بسیاری از سوءتفاهم‌های مربوط به «نقش ذهن در کوانتوم» را از بین می‌برد. ۵. حالا به بوهم برسیم دیدگاه بوهم اینجا پاسخ بسیار جالبی دارد. در نظریهٔ بوهمی، ذره واقعاً مسیر مشخصی دارد. یعنی اگر بپرسیم:

«فوتون/ذره واقعاً از کدام مسیر رفت؟»

نظریهٔ بوهمی می‌گوید سؤال بی‌معنا نیست. اما یک نکتهٔ ظریف وجود دارد: تابع موج هر دو مسیر را در بر می‌گیرد. ذرهٔ واقعی در یکی از مسیرها حرکت می‌کند، اما تابع موج به‌صورت کلی تکامل می‌یابد و ساختار آن بر حرکت ذره تأثیر می‌گذارد..ادامه دارد... https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh

🔭 جدیدترین اخبار نجوم از زبان هوش‌مصنوعی 🗓 یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ 🤖 اخبار امروز با بالونی شروع می‌شود که در خورشیدِ به‌ظاهر آرام، پیچ‌وتاب‌های تازه‌ای دید.

🔭 بالون خورشید را از بالای ابرها دقیق‌تر دید

پژوهشگران با داده‌های مأموریت بالونی سان‌رایز ۳ (SUNRISE III) از سال ۲۰۲۴، در سه مقاله جزئیات تازه‌ای از میدان مغناطیسی جو خورشید گزارش کرده‌اند. تلسکوپ ۱ متری این مأموریت زیر بالون هلیومی، در ارتفاع حدود ۳۵ کیلومتر، قرار داشت؛ ابزار اسکیپ (SCIP) هم میدان مغناطیسی را در لایه‌های مختلف بررسی کرد. در بخش‌های آرام خورشید، به‌جای یک ساختار ساده، رشته‌هایی به پهنای ۷۲۵ کیلومتر دیده شد که میدانشان بین ۱۰ تا ۲۰ گوس تغییر می‌کرد و گاهی قطبیتشان برعکس اطراف بود. شبیه‌سازی‌ها این ساختارها را به طناب‌های مغناطیسی پیچ‌خورده نسبت می‌دهند؛ پیچیدگی‌ای که شاید به گرم‌شدن پلاسمای پیرامون کمک کند. 🔗

❔ چرا مهم است؟ این رصدها نشان می‌دهند میدان مغناطیسی حتی در بخش‌های آرام خورشید هم ساختاری پیچیده دارد. چنین ساختاری شاید به روشن‌شدن چگونگی گرم‌شدن پلاسمای آن کمک کند.

🌙 فضانوردان آرتمیس رنگ‌های غیرمنتظره‌ای روی ماه دیدند

چهار فضانورد مأموریت آرتمیس (Artemis II) ناسا هنگام گذر نزدیک از ماه در ۶ آوریل، رنگ‌هایی فراتر از سفید و خاکستری دیدند. گزارش مقدماتی ناسا، بر پایهٔ ۸۱۴ گیگابایت عکس، ویدئو و صدای ثبت‌شده در کپسول اوریون (Orion)، از نقش‌های زرد، قهوه‌ای، سبز، آبی و نخودی در دشت‌های آتشفشانی و کنار دهانه‌ها می‌گوید. فلات آریستارخوس (Aristarchus Plateau)، در سمت رو به زمین ماه، توجه خدمه را جلب کرد. این رنگ‌ها نشان‌دهندهٔ ویژگی‌های زمین‌شناسی متفاوت‌اند و می‌توانند به انتخاب مکان کاوش‌های آینده کمک کنند. 🔗

💡 واژهٔ امروز: بازپیوند مغناطیسی (Magnetic reconnection)

آرایش دوبارهٔ میدان‌های مغناطیسی در پلاسماست که می‌تواند بخشی از انرژی ذخیره‌شده در میدان را آزاد کند. تا فردا و خبرهای تازه از آسمان. پیروز باشید (🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا) - با اضافه کردن بات @astronews_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، جدیدترین اخبار نجومی را هر روز به شکل خودکار در گروه یا کانال خود اطلاع‌رسانی کنید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

☄️ شماره‌ای که از قمر جا ماند فکت علمی روز · یکشنبه ۱۹ مهر اروپا هنوز «مشتری II» خوانده می‌شود، اما حالا ششمین قمر مشتری به شمار می‌آید. در سال ۱۸۹۲، کشف آمالتئا، با مداری نزدیک‌تر به مشتری، اروپا را از جایگاه دوم به سوم برد. کاوشگرهای ویجر هم در سال ۱۹۷۹ سه قمر داخلی دیگر پیدا کردند و جای اروپا در این شمارش باز هم تغییر کرد. این جابه‌جایی داستانِ کشف قمرهاست، نه حرکت اروپا به مداری تازه. هر بار که قمری نزدیک‌تر به مشتری پیدا شد، جای اروپا در فهرست عقب رفت؛ اما عنوان قدیمی‌اش ماند. انگار شمارهٔ پرونده‌ای را نگه داشته باشند، در حالی که ترتیب پرونده‌ها عوض شده است.

🔭 بیشتر بدانید گالیله در سال ۱۶۱۰ اروپا را همراه با سه قمر بزرگ دیگر مشتری کشف کرد؛ شاید سیمون ماریوس هم مستقل از او به این کشف رسیده باشد. نام‌های این قمرها مدتی از رواج افتادند و تا میانهٔ قرن بیستم دوباره به استفادهٔ عمومی برنگشتند.

👀 گالیله در رصد نخست با تلسکوپ شکستیِ دارای بزرگ‌نمایی ۲۰ برابر نتوانست اروپا و آیو را از هم جدا ببیند، اما شب بعد آن‌ها را دو جرم جداگانه دید. 🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا - با اضافه کردن بات @astrofact_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، هر روز یک فکت علمی جالب را به شکل خودکار در گروه یا کانال خود منتشر کنید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

سه پرده از نظام های دیکتاتوری: در فاز اول اکثریت مردم سرمست از ایدئولوژی به دنبال رهبران خود راه می‌افتند، انگار بهشت گمشده خود را یافته‌اند؛ ایدئولوژی را دربست می‌پذیرند و خواهان کوچک‌ترین تغییری در آن نیستند. در فاز دوم، واقعیات چهره ی خود را نشان داده و هیچ کدام از وعده‌های رهبران تحقق نیافته است و مردم از نظام دلزده و مایوس می‌شوند. در این فاز گروهی به فکر اصلاحات می‌افتند، ولی به دلایل متعدد از جمله این که اصول ایدئولوژی را نمی‌توان تغییر داد، اصلاحات سرانجام راه به جایی نمی‌برد. فاز سوم، فاز نهایی نظام‌های دیکتاتوری است که در این فاز متولیان تمامیت‌خواه سعی می‌کنند از خشونت عریان استفاده کنند. از بین همفکران سابق، هر کسی را‌ که با آن‌ها کوچک‌ترین زاویه دیدی داشته باشد، از دایره ی خودی‌ها می‌رانند. تصفیه‌های گسترده شروع می‌شود و دایره ی خودی‌ها کوچک و کوچک‌تر و ناکارآمدی‌ها، عمیق‌تر و تعداد مخالفین بیشتر و بیشتر می‌شود و نهایتا سیل اعتراضات می‌آید و همه چیز را با خود می‌برد. هانا_آرنت

🔭 امروز در وب علمی فارسی - یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵

🪐 نجوم و فضا

▫️ هفت شب، هفت آسمان | از ماه نو تا تربیع اول (ژورنال ۴۲)

⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی

▫️ موج‌سواری کوارک‌ها در پلاسمای آغازین کیهان (تازه‌های علمی) ▫️ تماشا کنید: فناوری جدید جوهر امکان خاموش و روشن‌کردن تتوها را فراهم می‌کند (زومیت)

🧬 زیست و پزشکی

▫️ ورزش منظم، دستگاه ایمنی بدن را در سطح سلولی دگرگون می‌کند (علم و آگاهی) ▫️ انگل چگونه گوش‌خیزک آلوده را به سمت آب می‌کشاند؟ (مجلهٔ علم)

🧠 ذهن، فلسفه و تاریخ علم

▫️ محققان: فقط ۱۰۰۰ قدم بیشتر در روز سلامت روان نوجوانان را بهبود می‌دهد (دیجیاتو) ▫️ مری تسینگو، برنامه‌نویسی که در تاریخ مسئلهٔ اف‌پی‌یو نادیده گرفته شد (Mathematical Musings) ▫️ تونل زمان - ۱۹ مهر؛ وقتی راه سفر به ماه دوباره باز شد (زومیت) 🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

📢 تصویر روز ناسا 🗓 یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵ 🔭 ماهیگیری در یخ برای شکار نوترینوهای کیهانی دانشمندان در کف جهان سوراخ‌هایی را آب می‌کنند. در واقع، نزدیک به ۱۰۰ سوراخ که در نزدیکی قطب جنوب آب شده‌اند، حالا به‌عنوان رصدخانه‌ای نجومی به کار می‌روند. اخترشناسان رصدخانهٔ نوترینویی آیس‌کیوب (IceCube Neutrino Observatory) رشته‌ای بلند را که به آشکارسازهای نوریِ هم‌اندازهٔ توپ بسکتبال مجهز بود، در هر یک از این دریاچه‌های عمودی پایین فرستادند. آب هر سوراخ خیلی زود دوباره یخ می‌زند. آشکارسازهای متصل به رشته‌ها به نور آبی‌ای حساس‌اند که در یخ شفاف اطراف گسیل می‌شود. این نور از ذرات ثانویهٔ پرسرعتی پدید می‌آید که هنگام برخورد نوترینوهای پرانرژیِ حاصل از فرایندهای پرقدرت در کیهان با مولکول‌های یخ آزاد می‌شوند. آیس‌کیوب تاکنون نوترینوهای بسیاری را آشکار کرده است. ‏📷 NSF، B. Gudbjartsson، IceCube Collaboration · 🔗 منبع 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

🔭 امشب در وب علمی فارسی - شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵

🪐 نجوم و فضا

▫️ تلسکوپ جیمز وب برای اولین‌بار کهکشان منشأ دورترین انفجار رادیویی سریع را شناسایی کرد (دیجیاتو) ▫️ آن‌سوی ماه؛ چهره‌ای که از زمین نمی‌بینیم (کیهان‌شناسی و کوانتوم) ▫️ ۱۰ میلیارد سال در راه؛ رکوردشکنی در کشف قدیمی‌ترین فوران رادیویی سریع جهان (زومیت) ▫️ روشن شدن رایانهٔ اصلی کاوشگر رامسس برای دیدار با آپوفیس (تازه‌های علمی)

⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی

▫️ دایره یا مربع، کدام متقارن‌تر است؟ (وحید بهمرام)

🧬 زیست و پزشکی

▫️ اکسیژن و گسترش نخستین سلول‌های پیچیده روی زمین (مجلهٔ علم) ▫️ نیاکان انسان در مسیر مهاجرت از آفریقا در شام با فیل‌های غول‌پیکر هم‌مسیر بودند (زومیت) ▫️ تیروئید و بارداری؛ پیوند سلامت مادر و رشد جنین (پزشکان گیل) ▫️ واکسن خانگی آنفولانزا؛ تجربه استفاده از اسپری بینی فلومیست بدون سرنگ و صف درمانگاه (یک پزشک) 🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

🔴 کتاب‌های صوتی ⭕️ کتاب‌های نوشتهٔ دکتر محمدرضا سرگلزایی که تاکنون صوتی شده‌اند: 🔹 کتاب اخلاق و آزادی: مبارزه‌ی اخلاقی برای آزادی 🔹 کتاب ما دوباره سبز می‌شویم 🔹 کتاب نا-ناخودآگاه آقای روانپزشک 🔹 کتاب ماجراهای عاشقانه 🔹 کتاب من این سرنوشت را نمی‌خواهم 🔹 کتاب زندگی، فکر و دیگر هیچ 🔹 کتاب بفرمایید نوبت شماست 🔹 کتاب کوزه‌ای از آب بحر 🔹 کتاب ده سؤال بی‌جواب 🔹 کتاب نامه‌هایی به آسمان 🔹 کتاب خودت را دوست داری؟ 🔴 لطفا به اشتراک بگذارید. https://instagram.com/bahmankhalilnasab @barokh

🔭 جدیدترین اخبار نجوم از زبان هوش‌مصنوعی 🗓 شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ 🤖 امروز سری به آسمان جرمی می‌زنیم که ابرهای آبش ظاهراً آرام و قرار ندارند.

🌏 ابرهای آبِ متغیر در همسایگی منظومهٔ شمسی

گروهی به سرپرستی بریتانی مایلز (Brittany Miles) با تلسکوپ فضایی جیمز وب، تغییرات ابرهای آب را در وایز ۰۸۵۵ (WISE 0855) ردیابی کرده‌اند؛ این نخستین شناسایی ابرهای آبِ متغیر بیرون از منظومهٔ شمسی است. این جرم، سردترین کوتولهٔ قهوه‌ای شناخته‌شده، هم‌اندازهٔ مشتری و در فاصلهٔ ۷٫۵ سال نوری از ماست. پژوهشگران ۱۱ ساعت آن را زیر نظر گرفتند و هر ۱۵ دقیقه یک طیف از نورش ثبت کردند. بررسی‌ها تصویری از جرمی ابری با ترکیب شیمیایی پیچیده به دست می‌دهد؛ جایی که تغییر ابرها یادآور پویایی آسمان آشنای خودمان است، هرچند با دنیایی بسیار متفاوت طرفیم. 🔗

❔ چرا مهم است؟ این نخستین بار است که ابرهای آبِ متغیر بیرون از منظومهٔ شمسی شناسایی می‌شوند. ثبت پی‌درپی طیف‌ها فرصتی برای دنبال کردن تغییرات جوی سردترین کوتولهٔ قهوه‌ای شناخته‌شده فراهم کرده است.

☄️ دو سیارک بزرگ، هر ۵ دقیقه یک دور می‌چرخند

دیمیتری واویلوف (Dmitrii Vavilov) و همکارانش با بررسی داده‌های رصدخانهٔ ورا روبین، دو سیارک در کمربند سیارک‌ها یافته‌اند که هرکدام بیش از ۲ کیلومتر پهنا دارند و هر ۵ دقیقه یک دور می‌چرخند. چنین چرخشی برای سیارک‌هایی به این بزرگی پیش‌تر دیده نشده بود. گروه از میان بیش از ۹۰۰۰ سیارک، سرعت چرخش ۲۶۰ مورد را اندازه گرفت. این دو شاید به‌جای توده‌هایی سست، اجرامی یکپارچه باشند؛ احتمالی که می‌تواند برداشت ما از برخوردهای سیارکی را به چالش بکشد. 🔗

👽 بارانِ مریخ باستان شاید فرمالدهید را به آب رسانده باشد

پژوهشگران ژاپنی در مطالعه‌ای داوری‌شده بررسی کرده‌اند که فرمالدهیدِ موجود در جو مریخ باستان کجا می‌توانسته روی سطح آن حضور داشته باشد. به پیشنهاد آن‌ها، باران شاید این ماده را به آب‌های سطحی رسانده باشد. فرمالدهید در آب می‌تواند به آغاز واکنش‌هایی کمک کند که قندها، اسیدهای آمینه و دیگر مولکول‌های آلی پیچیده را می‌سازند. مریخ زمانی باران، رودخانه و دریاچه داشته است؛ اما این مسیر شیمیایی احتمالی، به‌تنهایی به معنی وجود حیات در گذشتهٔ آن نیست. 🔗

⭐ میدان مغناطیسی شاید حد جرم کوتولهٔ سفید را تغییر دهد

میدان‌های مغناطیسی نیرومند شاید به کوتوله‌های سفید اجازه دهند از حد چاندراسخار فراتر بروند. کوتولهٔ سفید هستهٔ بسیار چگالِ باقی‌مانده از ستاره‌ای است که سوختش تمام شده و لایه‌های بیرونی‌اش را از دست داده است؛ اندازه‌اش تقریباً به زمین می‌رسد. برای کوتولهٔ سفیدی که چرخش یا میدان مغناطیسی نیرومندی ندارد، حد بالای شناخته‌شدهٔ جرم حدود ۱٫۴ برابر جرم خورشید است. 🔗

🚀 ناسا مواد سپر گرمایی آینده را با محمولهٔ زباله می‌آزماید

ناسا و همکارانش برای آزمودن مواد محافظ گرماییِ نسل بعد، از پایان مأموریت یک فضاپیمای باری استفاده می‌کنند. فضاپیمای سایگنوس ایکس‌ال (Cygnus XL) هنگام جدا شدن از ایستگاه فضایی بین‌المللی، همراه زباله‌ها ۱۲ کپسول آزمایشی کوچک حمل می‌کرد. فضانوردان پیش از جدایی، زباله‌ها را در فضاپیما گذاشتند و کپسول‌های ساخته‌شده به دست دانشجویان دانشگاه کنتاکی را فعال کردند. این آزمایش برای گردآوری داده دربارهٔ موادی طراحی شده که شاید پایهٔ سپرهای گرمایی مأموریت‌های آیندهٔ ماه و مریخ شوند. 🔗

💡 واژهٔ امروز: حد چاندراسخار (Chandrasekhar limit)

حد بالای جرم کوتولهٔ سفیدِ بدون چرخش و میدان مغناطیسی نیرومند؛ حدود ۱٫۴ برابر جرم خورشید. تا فردا، چشم‌مان به آسمان و خبرهایش. پیروز باشید (🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا) - با اضافه کردن بات @astronews_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، جدیدترین اخبار نجومی را هر روز به شکل خودکار در گروه یا کانال خود اطلاع‌رسانی کنید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

☀️ منظره‌ای میان دو افق فکت علمی روز · شنبه ۱۸ مهر چطور ممکن است خورشید و ماهِ گرفته را هم‌زمان ببینی؟ هنگام ماه‌گرفتگی افقی، درست پیش از غروب یا پس از طلوع خورشید، هر دو اندکی بالای افق پدیدار می‌شوند؛ خورشید در یک سوی آسمان و ماه در سوی تقریباً مقابل آن. برای دیدن این منظره، باید نگاهت را از یک افق به افق روبه‌رو ببری. عجیب‌تر اینکه ماه در این هنگام کاملاً در سایهٔ زمین است. شکست نور در جوّ زمین، جای ظاهری خورشید و ماه را بالاتر از جای واقعی‌شان نشان می‌دهد. پس این تصویرِ گسترده در آسمان، به جایگاه ناظر هم بستگی دارد.

🔭 بیشتر بدانید ماه‌گرفتگی افقی رویدادی جدا از ماه‌گرفتگی کامل نیست؛ در هر ماه‌گرفتگی کامل رخ می‌دهد، اما دیدن آن به موقعیت ناظر بستگی دارد.

👀 ناظران روی خط‌الرأس کوه‌های بلند، هنگام ماه‌گرفتگی کامل و در شرایط طلوع یا غروب کاذب، معمولاً می‌توانند این منظره را ببینند. 🤖 هوش مصنوعی عاشق نجوم و فضا - با اضافه کردن بات @astrofact_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، هر روز یک فکت علمی جالب را به شکل خودکار در گروه یا کانال خود منتشر کنید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

تاریخ فلسفه با دکتر آرتور هولمز: 📢جلسهٔ نوزدهم: نوافلاطونیسم و پدران کلیسا تماشا در آپارات: 📽 aparat.com/v/fxaut08 https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh

https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh تاریخ فلسفه با دکتر آرتور هولمز: 📢جلسهٔ نوزدهم: نوافلاطونیسم و پدران کلیسا تماشا در آپارات: 📽 aparat.com/v/fxaut08

تاریخ فلسفه با دکتر آرتور هولمز: 📢جلسهٔ نوزدهم: نوافلاطونیسم و پدران کلیسا تماشا در آپارات: https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh 📽 aparat.com/v/fxaut08

زندگی کردن آنگونه که دوست دارید خودخواهی نیست. خودخواهی آن است که از دیگران بخواهید آنگونه که شما دوست دارید زندگی کنند. #اسکار_وایلد https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh

🔭 امروز در وب علمی فارسی - شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵

🪐 نجوم و فضا

▫️ دورترین فوران رادیویی سریع تاریخ کشف شد (علم و آگاهی) ▫️ کدام اجرام کیهانی بیشترین نزدیکی را به خورشید تجربه کرده‌اند؟ (تازه‌های علمی) ▫️ راز دانه‌های سبز در دهانه جزرو، آیا مریخ زمانی میزبان حیات بوده؟ (آکادمی اخترزیست‌شناسی ایران)

⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی

▫️ چرا به‌جای پادماده، جهان عمدتاً از ماده ساخته شده است؟ (کیهان‌شناسی و کوانتوم) ▫️ دیکوتومی شیمیایی چیست (کیمیکال)

🧬 زیست و پزشکی

▫️ ژن‌های جهنده شاید یکی از رازهای موفقیت عجیب مورچه‌ها باشند (مجلهٔ علم) ▫️ روش تازه‌ای برای تشخیص سرطان مثانه با RNA آزاد ادرار (Scientometrics) ▫️ مقاله کارآزمایی هزارنفری فلوگارد سلب اعتبار شد؛ چه بر سر یکی از مهم‌ترین شواهد واکسن آنفلوآنزای ایرانی آمده است؟ (ژورنال ۴۲) ▫️ آیا باید نگران شیوع طاعون در روسیه باشیم؟ (افق رویداد)

🧠 ذهن، فلسفه و تاریخ علم

▫️ پژوهش جدید: نشانه‌های روان‌آزاری شاید در نوشته‌های فرد هم بروز کنند (دیجیاتو) ▫️ چقدر از خاطراتتان واقعی‌اند؟ مغزتان به شما دروغ می‌گوید (زومیت) ▫️ ۱۸ مهر؛ از وزن‌کردن زمین تا نخستین المپیک ماهواره‌ای (زومیت) 🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

📢 تصویر روز ناسا 🗓 شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ 🔭 نیمهٔ پنهان ماه ماه که به‌صورت کشندی در چرخش هم‌زمان با زمین می‌چرخد، همیشه همان روی آشنایش را به ساکنان زمین نشان می‌دهد. اما نیمهٔ پنهان ماه از مدارش هم می‌تواند برایمان آشنا شود. این تصویر واضح که موزاییکی از عکس‌های دوربین میدان‌گستردهٔ مدارگرد شناسایی ماه (Lunar Reconnaissance Orbiter) است، نیمهٔ پنهان ماه را در مرکز نشان می‌دهد. این تصویر بخشی از موزاییکی سراسری است که از بیش از ۱۵٬۰۰۰ عکس، گرفته‌شده بین نوامبر ۲۰۰۹ و فوریهٔ ۲۰۱۱، ساخته شده است. نسخهٔ بالاترین وضوح، عوارض سطح را با مقیاس ۱۰۰ متر به‌ازای هر پیکسل نشان می‌دهد. شگفت‌آور است که سطح ناهموار و فرسودهٔ نیمهٔ پنهان ماه با روی نزدیک آن، که پوشیده از دریاوارهای تاریک و هموار است، تفاوت زیادی دارد. توضیح احتمالی این است که پوستهٔ نیمهٔ پنهان ضخیم‌تر است و در نتیجه، مواد مذاب درون ماه سخت‌تر می‌توانند به سطح برسند و دریاوارهای تاریک و هموار بسازند. ‏📷 NASA، Arizona State Univ. · 🔗 منبع 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

🏆 پرخواننده‌ترین‌های هفته ✨ در وب علمی فارسی · ۸ مهر تا ۱۴ مهر ۱۴۰۵

🥇 ۵ فیلم فضایی با بیشترین واقع‌گرایی علمی (اسپاش) 🥈 از بقا تا زندگی؛ معماری آینده حضور انسان در فضا (اسپاش) 🥉 مواد تنظیم‌کننده رشد گیاهی (Plant Growth Regulators) (ژنیران) 4️⃣ سایه طاعون سیاه در روسیه؛ ماجرا چیست و آیا کابوس همه‌گیری جدید در راه است؟ (دیجیاتو) 5️⃣ اگر ماهواره‌ها یک روز خاموش شوند چه اتفاقی می‌افتد؟ (آیاز) 6️⃣ شناسایی یک فوتون پرانرژی از اعماق کیهان (بیگ‌بنگ) 7️⃣ کاربردها و فناوری‌های کشت بافت گیاهی (ژنیران) 🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

🔭 امشب در وب علمی فارسی - جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵

🪐 نجوم و فضا

▫️ سیگنال رادیویی یک کهکشان پس از ۱۰ میلیارد سال سفر در فضا به زمین رسید! (یک پزشک) ▫️ تلسکوپ فضایی پریما؛ ناسا با قطعات یدکی جیمز وب می‌سازد (تازه‌های علمی) ▫️ از «امید» تا جوستیتیا؛ امارات می‌خواهد از شریک فضایی به سازنده فضایی تبدیل شود (ژورنال ۴۲)

⚛️ فیزیک، شیمی و ریاضی

▫️ بررسی علمی یک پدیده عجیب؛ چرا اتصال خیارشور به برق شهری نور زرد تولید می‌کند؟ (زومیت) ▫️ چرخه شیمیایی ریبوز و بور شاید به آغاز حیات روی زمین کمک کرده باشد (کیهان‌شناسی و کوانتوم) ▫️ آیا اصل پارتیشن، اصل انتخاب را نتیجه می‌دهد؟ (Mathematical Musings)

🧬 زیست و پزشکی

▫️ دنیای چوبی نئاندرتال‌ها؛ از نیزه تا وسایل زندگی روزمره (پژوهش‌های پارینه‌سنگی) ▫️ دانشمندان برای اولین‌بار اتصال زیپ‌مانند دو مولکول DNA را مشاهده کردند (دیجیاتو) ▫️ دم مارمولک چگونه به کنترل بدن هنگام پرش کمک می‌کند (مجلهٔ علم) ▫️ کشف گونه‌ای تمساح جدید در سنگ‌های به‌کاررفته برای ساخت تندیس ابوالهول (زومیت) ▫️ مقالهٔ کارآزمایی واکسن فلوگارد سلب اعتبار شد (Scientometrics)

🧠 ذهن، فلسفه و تاریخ علم

▫️ تحصیل چگونه از طریق تخصص‌یابی عصبی برای کلمات و اعداد مغز را شکل می‌دهد (علوم اعصاب تربیتی) 🤖 با اضافه کردن بات @science_arefi_bot به گروه‌ها و کانال‌های تلگرام، به شکل روزانه از مطالب جدید وب‌سایت‌های علمی فارسی‌زبان خبردار شوید. 🤖 بات‌های علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارش‌ها | 📨 تماس (اشکان عارفی)

گفتگوی ادمین کانال فلسفه و علم و دانش با چت جی پی تی بخش بیستم از اسپینوزا تا کوانتوم بوهمی اگر تابع موج اطلاعات ما باشد، نه یک شیء فیزیکی، آن‌وقت باید بپرسیم:

اطلاعات دربارهٔ چه چیزی؟

و اگر پاسخ این باشد که «اطلاعات فقط دربارهٔ تجربه‌های ممکن ماست»، دوباره با یک پرسش بنیادی روبه‌رو می‌شویم:

پس آن جهانی که این تجربه‌ها در آن رخ می‌دهند چیست؟

از طرف دیگر، اگر بگوییم تابع موج واقعیت عینی جهان است، جهان‌های بسیار زیادی باید بپذیریم یا باید توضیح دهیم چرا از یک برهم‌نهی، یک نتیجهٔ مشخص مشاهده می‌کنیم. و اگر مانند بوهم بگوییم:

«تابع موج واقعی است، اما ذرات نیز واقعاً موقعیت دارند»،

آنگاه باید بپذیریم که ساختار بنیادی جهان غیرمحلی است. بنابراین هر تفسیر، بهایی فلسفی می‌پردازد. و شاید مهم‌ترین سؤال بحث ما این باشد: آیا اطلاعات چیزی است که یک موجود فیزیکی دربارهٔ واقعیت دارد، یا آیا اطلاعات بخشی از خود ساختار بنیادی واقعیت است؟ اگر دومی را جدی بگیریم، آن‌وقت رابطهٔ میان اطلاعات و علیت بسیار عجیب می‌شود؛ زیرا باید توضیح دهیم آیا اطلاعات صرفاً چیزی است که از روابط علّی به دست می‌آید، یا خودِ روابط علّی را می‌توان برحسب جریان اطلاعات فهمید. به‌نظرم گام بعدی بسیار جذاب است: همین مسئله را از آزمایش دوشکاف و سپس آزمایش بل شروع کنیم. آنجا می‌توانیم ببینیم دقیقاً کدام بخش از تصویر کلاسیکِ «واقعیت + مشاهده + علیت» فرو می‌ریزد و چرا بوهم، کپنهاگی و جهان‌های متعدد هرکدام پاسخ متفاوتی می‌دهند. حتماً. بیایید این بار از آزمایش دوشکاف شروع کنیم، اما نه صرفاً به‌عنوان یک آزمایش معروف کوانتومی؛ بلکه به‌عنوان آزمایشی که ما را مجبور می‌کند بین «واقعیت»، «اطلاعات» و «مشاهده» تمایز بگذاریم. ۱. دوشکاف: مسئله از «ذره یا موج؟» عمیق‌تر است فرض کنیم فوتون‌ها را یکی‌یکی به سوی دو شکاف می‌فرستیم. اگر هیچ وسیله‌ای برای تشخیص مسیر نداشته باشیم، روی پرده در درازمدت الگوی تداخل ظاهر می‌شود: P(x)=∣ψ1(x)+ψ2(x)∣2P(x)=|\psi_1(x)+\psi_2(x)|^2 که برابر است با: ∣ψ1∣2+∣ψ2∣2+2Re⁡(ψ1∗ψ2)|\psi_1|^2+|\psi_2|^2+ 2\operatorname{Re}(\psi_1^*\psi_2) جملهٔ سوم همان جملهٔ تداخل است. این نکته بسیار مهم است: نمی‌توانیم صرفاً بگوییم فوتون یا از شکاف اول رفته یا از شکاف دوم و ما فقط نمی‌دانیم کدام. اگر چنین بود، انتظار داشتیم: P(x)=∣ψ1∣2+∣ψ2∣2P(x)=|\psi_1|^2+|\psi_2|^2 و جملهٔ تداخل وجود نداشت. پس «ندانستن مسیر» با «برهم‌نهی مسیرها» یکی نیست. ۲. حالا یک سؤال خطرناک بپرسیم فرض کنید هیچ‌کس مسیر فوتون را مشاهده نمی‌کند. آیا فوتون واقعاً از یکی از دو شکاف عبور کرده است؟ اینجا باید مواظب زبانمان باشیم. در فیزیک کلاسیک، پاسخ تقریباً بدیهی است:

بله؛ مسیر وجود داشته، فقط ما آن را نمی‌دانیم.

اما مکانیک کوانتومی می‌گوید اگر وضعیت فیزیکی سیستم واقعاً امکان تداخل دو مسیر را حفظ کند، نمی‌توانیم آن را به یک مخلوط کلاسیکی از دو مسیر تقلیل دهیم. بنابراین یک تفاوت اساسی داریم: عدم اطلاع ما ≠ عدم تعیین کوانتومی این شاید نخستین شکاف واقعی میان «اطلاعات» و «واقعیت» باشد. ۳. اما اگر مسیر را اندازه بگیریم چه؟..ادامه دارد... https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh

حرف آخر رفیق جوان من؛ فلسفه اگر نتواند خشم تو را مهار کند، اگر نتواند کینه را از دلت بشوید، اگر نتواند به تو بیاموزد که در برابر حماقت جهان لبخند بزنی و راه خودت را بروی، پشیزی ارزش ندارد. آن وقت تو فیلسوف نیستی؛ یک بیمار کینه‌توز هستی که اصطلاحات ثقیل فلسفی را مثل سنگ به سمت شیشه‌ی همسایه‌ها پرتاب می‌کند. اسپینوزا که عاشقش هستی، وقتی فهمید جامعه‌ی یهودیان آمستردام او را تکفیر و لعن کرده‌اند و حتی قصد جانش را داشته‌اند، چاقو نکشید، به کسی فحش نداد، در میدان شهر هتاکی نکرد؛ با آرامشی رعب‌آور گوشه‌ای نشست، عدسی تراشید و کتابی نوشت که هندسهٔ اخلاق و آزادی انسان بود. تو اکنون بر سر یک دوراهی ایستاده‌ای: یا تسلیم این خشم کودکانه می‌شوی و تا سی‌سالگی آدمی منزوی، تلخ، منفور و پر از عقده خواهی شد که شب‌ها با قرص خواب می‌خوابد و روزها به در و دیوار فحش می‌دهد؛ یا اینکه مردانه افسار این اسب سرکش را به دست می‌گیری، تمرین می‌کنی، به هژمونیکون درونت برمی‌گردی و از خودت انسانی شریف، آرام و نفوذناپذیر می‌سازی. تصمیم با خودت است؛ اما یادت باشد، آزمون فلسفه‌دانی در صفحات مجازی نیست، در اولین برخوردی است که فردا با توهین یک غریبه خواهی داشت. برو و نشان بده که لایق این اندیشه‌های بزرگی که می‌خوانی هستی. حالا فهمیدی چه گفتم جوان خام و حساس؟ https://instagram.com/bahmankhalilnasab 🆔@barokh