لینک رسانه‌های اصلاح‌طلب

کتابخانه‌ای که نماد جنبش تسخیر وال‌استریت شد در سپتامبر ۲۰۱۱ و در جریان جنبش تسخیر وال‌استریت در پارک زوکوتی (در قلب منطقه مالی نیویورک) یک دانشجوی کتابداری، جعبه‌ای مقوایی و پر از کتاب را گوشهٔ پارک می‌گذارد. چند هفته بعد، مجمع عمومی جنبش تصمیم می‌گیرد این جعبه را به یک نهاد تبدیل کند: «کتابخانه مردمی». کتابداری به نام بتسی فِیگین هم مسؤولیت ادارهٔ آن را برعهده می‌گیرد. آنچه در ادامه رخ می‌دهد اما جالب‌تر است؛ این ایده در روزها و هفته‌های بعد به یکی از پدیده‌های مهم جنبش تسخیر وال‌استریت تبدیل می‌شود. مجموعه کتاب‌های این کتابخانه در کمتر از دو ماه به بیش از ۵,۵۰۰ جلد می‌رسد. کتاب‌هایی که شهروندان، نویسندگان و ناشران اهدا می‌کنند و شامل طیف متنوعی از کتاب‌های مقدس همه ادیان تا آثاری از سراسر طیف‌های سیاسی و از شعر تا کتاب کودک را در بر می‌گیرد. همزمان کتابداران حرفه‌ای داوطلب، تک‌تک کتاب‌ها را در سامانه LibraryThing فهرست‌نویسی می‌کنند. نظام امانت هم کاملاً مبتنی بر اعتماد شکل می‌گیرد: هر کتابی را می‌خواهی بردار، هر وقت خواستی برگردان. در همین حال پتی اسمیت، خواننده و نویسنده، چادری به کتابخانه هدیه می‌دهد که به «قلعه پتی» معروف می‌شود. بامداد ۱۵ نوامبر ۲۰۱۱، پلیس نیویورک به دستور شهردار پارک را تخلیه می‌کند و کل مجموعهٔ کتاب‌ها به کامیون‌های زباله منتقل می‌شود. از کل مجموعه، تنها حدود هزار جلد بعداً از انبار سازمان پسماند شهری بازمی‌گردد که بخش بزرگی از همان‌ها هم غیرقابل استفاده نیست. واکنش‌ها اما فراتر از جنبش می‌رود. انجمن کتابداران آمریکا انحلال این کتابخانه را «غیرقابل قبول» می‌خواند و اعلام می‌کند کتابخانه‌ها سنگ‌بنای دموکراسی‌اند و باید از آن‌ها محافظت شود. کتابداران هم همان شب مجموعهٔ جدیدی می‌سازند، سپس واحدهای سیار راه می‌اندازند و در تظاهرات فریاد می‌زنند: «کتابخانه مردمی ۳.۰، سیار و در خیابان‌ها!» کتابداران در مه ۲۰۱۲ علیه شهرداری، شهردار و رؤسای پلیس و سازمان پسماند شکایت می‌کنند؛ با این استدلال که نابودی کتابخانه، متمم‌های اول، چهارم و چهاردهم قانون اساسی آمریکا — آزادی بیان، مصونیت اموال از توقیف خودسرانه و حق دادرسی عادلانه — را نقض کرده است. سرانجام در آوریل ۲۰۱۳ شهرداری نیویورک می‌پذیرد بابت مجموع خسارات آن شب ۳۶۶,۷۰۰ دلار بپردازد که سهم کتابخانه از آن، ۴۷ هزار دلار است.

داستان کتابخانه مردمی در پارک زوکوتی نشان داد کتاب فراتر از یک «محصول فرهنگی»، زیرساختی برای انسجام، همدلی و آگاهی است. جنبشی که هیچ رهبر و ساختمان و بودجه‌ای نداشت، برای اثبات جدی‌بودنش کتابخانه ساخت. کتابخانه به آن جنبش چیزی داد که هیچ بیانیه‌ای نمی‌توانست بدهد: مشروعیت، حافظه و تصویری از جامعه‌ای که می‌خواست بسازد و کسانی که آن شب برای تخلیه یک پارک آمده بود، در حافظه عمومی و در دادگاه، بیش از هر چیز بابت «کتاب‌ها» هزینه دادند.

روی لبهٔ کتاب‌هایی که از آن شب جان به در بردند، هنوز عبارت «کتابخانهٔ تسخیر وال‌استریت» دیده می‌شود. این حروف همیشه گواه آن چیزی خواهد بود که کتابخانه بود. واقعیت این است که اگر کتاب صرفاً یک کالای فرهنگی بود، کتابخانه مردمی به اولین نهاد یک جنبش بی‌رهبر، تبدیل نمی‌شد و در میان فهرست تخریبی پلیس نیویورک هم قرار نمی‌گرفت. این موقعیتی است که باید در صنعت نشر برای حفظ آن بکوشیم و قدردان آن باشیم و با اتکای به آن مرز باریک میان این صنعت و کسب‌وکارهای دیگر را پررنگ کنیم.