✍የራያ እና አካባቢው የሰለፍዮች ቻናል

ለእንሰሳት እዝነት ሊኖረን ይገባል ​ከአቡ ሁረይራ (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንደተወራው የአላህ መልክተኛ (ሰለላሁ ዐለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፦

​"አንድ ሰው በነበረበት መንገድ ላይ እየተጓዘ ሳለ ከፍተኛ ጥም ተሰማው። ከዚያም አንድ የውሃ ጉድጓድ አገኘና ወደ እሱ ወርዶ ጠጣ፤ ከዚያም ወጣ። እዚያም አንድ ውሻ በጥም ብዛት እርጥብ አፈር እየላሰ ሲያለከልክ አየው። ሰውየውም፦ 'ይህንን ውሻ እኔን ደርሶብኝ የነበረው ዓይነት ከፍተኛ ጥም ይዞታል' አለ። ከዚያም ወደ ጉድጓዱ ወረደና ጫማውን ውሃ ሞላው፤ ከዚያም ጫማውን በአፉ በመያዝ (ወደ ላይ ወጥቶ) ውሻውን አጠጣው። አላህም በሠራው ሥራ አመሰገነው (ስራውን ወደደለት)፣ ወንጀሉንም ማረው።"

​ሰሃቦችም፦ "የአላህ መልክተኛ ሆይ! በእንስሳት ላይም ለእኛ ምንዳ (ደመወዝ) አለንን?" አሉ። እሳቸውም፦ "በማንኛውም ሕይወት ባለው (ሩህ ባለው) ነገር ላይ ምንዳ አለ" አሉ። (ቡኻሪና ሙስሊም የዘገቡት) ​በሌላ የቡኻሪ ዘገባ፦ "አላህ አመሰገነው፣ ወንጀሉንም ማረው፣ ወደ ጀነትም አስገባው" ይላል። ​በሁለቱ (ቡኻሪና ሙስሊም) ሌላ ዘገባ፦ "አንድ ውሻ በጥም ሊሞት ተቃርቦ በአንድ የውሃ ጉድጓድ ዙሪያ ሲያንዣብብ፣ ከእስራኤል ልጆች ወገን የሆነች አንዲት አመንዝራ ሴት አየችው። ከዚያም ጫማዋን አውልቃ (ውሃ ቀድታ) አጠጣችው፤ በዚህም ምክንያት ወንጀሏ ተማረላት።"

الرحمن على العرش استوى ​لَقَدْ وَرَدَتْ آيَاتٌ وَأَحَادِيثُ وَأَقْوَالُ السَّلَفِ تُثْبِتُ الْعُلُوَّ للهِ: ​١- قَالَ اللهُ تَعَالَى: ﴿إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ﴾ [فاطر: ١٠]. ٢- وَقَالَ اللهُ تَعَالَى: ﴿ذِي الْمَعَارِجِ ۞ تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ﴾ [المعارج]. ٣- وَقَالَ اللهُ تَعَالَى: ﴿سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى﴾ [الأعلى: ١]. ٤- وَقَالَ اللهُ تَعَالَى: ﴿الرَّحْمَنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى﴾ (١) [طه: ٥]، أَيْ: عَلَا وَارْتَفَعَ كَمَا جَاءَ فِي «تَفْسِيرِ الطَّبَرِيِّ». ٥- نَقَلَ الْبُخَارِيُّ فِي كِتَابِ التَّوْحِيدِ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ وَمُجَاهِدٍ فِي تَفْسِيرِ: ﴿ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ﴾ [فصلت: ١١] أَيْ: عَلَا وَارْتَفَعَ. ٦- خَطَبَ رَسُولُ اللهِ ﷺ يَوْمَ عَرَفَةَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ قَائِلًا: «أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ؟» قَالُوا: نَعَمْ، يَرْفَعُ أُصْبُعَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا (٢) إِلَيْهِمْ وَيَقُولُ: «اللَّهُمَّ اشْهَدْ» (٣). ٧- وَقَالَ ﷺ: «إِنَّ اللهَ كَتَبَ كِتَابًا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الْخَلْقَ: إِنَّ رَحْمَتِي سَبَقَتْ غَضَبِي. فَهُوَ مَكْتُوبٌ عِنْدَهُ فَوْقَ الْعَرْشِ» (٤). ٨- وَقَالَ ﷺ: «أَلَا تَأْمَنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ؟ يَأْتِينِي خَبَرُ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً» (٥).

በእውነታው ላይ (የምናምንበት)፣ ያለ ማዛባት (ተእዊል)፣ ያለ አኳኋን መወሰን (ተክዪፍ) እና ያለ ማስጠጋት (ተፍዊድ) ነው። ይህ እንደ ከፍ አለ (ኢስቲዋእ)፣ መውረድ (ኑዙል)፣ እጅ (የድ) እና መምጣት (መጂእ) ላሉትና ከዚህም ውጭ ካሉ ከቀደምት ደጎች (ሰለፎች) በተላለፉት መሠረት ለተገኙት ባህሪያት ሁሉ የሚሠራ ነው። ​በቡኻሪ ዘገባ ውስጥ ከታቢዒዮች በተላለፈው መሠረት ኢስቲዋእ የሚለው ቃል "ከፍታና የበላይነት" ተብሎ ተተርጉሟል። ይህም ለአላህ ታላቅነትና ክብር የሚመጥን ነው። አላህ እንዲህ ብሏል፦ « ለአላህ የሚመስል ምንም ነገር የለም፤ እርሱም ሰሚ እና ተመልካች ነው።» [አሽ-ሹራ፡ 11] ​ነገር ግን የስሜት እና የቢድአ ባልተቤቶች የአላህን ስሞችን እና ባህሪያት ባልተገባ መልኩ በሚከተሉት ሁኔታዎች ለማጠልሸት ሲሞክሩ ይስተዋላሉ በዋነኛነት የሸርክና የቢድአ ባልተቤቶች:- ​ሀ) ተእዊል (ማዛባት/ማዞር)፦ የቁርአን አያቶችንና ትክክለኛ ሐዲሶችን ግልጽ (ዟሂር) ትርጉም ያለ አግባብ ወደ ሌላ የተሳሳተ ትርጉም ማዞር ነው። ​ምሳሌ፦ "ኢስቲዋእ" (ከፍ አለ) የሚለውን ቃል "ኢስተውላ" (ተቆጣጠረ) ብሎ መተርጎም። ​ለ) ተዕጢል (ማስተባበል/ማራቆት)፦ የአላህን ባህሪያት መካድና እርሱ በሰማያት ላይ መሆኑን ማስተባበል ነው። የጥምመት አንጃዎች (ፊረቅ አዷላህ) "አላህ በሁሉም ቦታ ይገኛል" ብለው ይሞግታሉ። ​ሐ) ተክዪፍ (አኳኋን መወሰን)፦ ለአላህ ባህሪያት "እንዲህ ዓይነት ቅርጽ ወይም አኳኋን አለው" ብሎ መወሰን ነው። የአላህ በዓርሹ ላይ መሆን ፍጡራንን አይመስልም፤ የአላህን ባህሪያት አኳኋን ከአላህ በስተቀር ማንም አያውቅም። ​መ) ተምሲል (ማመሳሰል)፦ የአላህን ባህሪያት ከፍጡራን ባህሪያት ጋር ማመሳሰል ነው። ለምሳሌ፡ "የአላህ መውረድ እንደ እኛ መውረድ ነው" አይባልም። የመውረድ ሐዲሥ በሙስሊም ተዘግቧል። ​ማሳሰቢያ፦ ይህንን የማመሳሰል (ተሽቢህ) አስተሳሰብ ወደ ሸይኹል ኢስላም ኢብኑ ተይሚያ ማስጠጋት ውሸት ነው፤ ምክንያቱም በኪታቦቻቸው ውስጥ ማመሳሰልንና መመሰልን በግልጽ ሲቃወሙ ነው የምናገኘው። ​ሠ) ተፍዊድ (ትርጉሙን ለአላህ መተው)፦ በሰለፎች ዘንድ ተፍዊድ የሚደረገው በአኳኋኑ (ከይፍያ) ላይ እንጂ በትርጉሙ (መዕና) ላይ አይደለም። ለምሳሌ ኢስቲዋእ ማለት ትርጉሙ "ከፍታ" ማለት ሲሆን፣ አኳኋኑን ግን ከአላህ በስተቀር ማንም አያውቅም። ​የተሳሳተው የተፍዊድ አመለካከት ​በትርጉሙም ሆነ በአኳኋኑ ላይ "ተፍዊድ" (ሁሉንም ለአላህ መተው) የሚያደርጉ ወገኖች አሉ። ይህ ግን ከሰለፎች የደረሰንን ትምህርት የሚቃረን ነው። ለምሳሌ እንደ ኡሙ ሰለማህ፣ ረቢዓህ እና ኢማሙ ማሊክ ያሉ ታላላቅ ሊቃውንት በአንድ ድምፅ እንዲህ ብለዋል፦

​"ኢስቲዋእ (ከፍ ማለት) የታወቀ ነው፤ አኳኋኑ (ከይፍያው) ግን የማይታወቅ ነው፤ በእርሱ ማመን ግዴታ (ዋጂብ) ነው፤ ስለ አኳኋኑ መጠየቅ ደግሞ ቢድዓ (የፈጠራ ወሬ) ነው።"

​ኢማሙ ማሊክ ለጠያቂው "ኢስቲዋእ የታወቀ ነው" ካሉ በኋላ፣ መልሰው "ስለ ኢስቲዋእ መጠየቅ ቢድዓ ነው" ሊሉ አይችሉም፤ ይህ በፍጹም አይሆንም። (ትርጉሙ፡ ስለ አኳኋኑ መጠየቅ ነው ቢድዓ የተባለው)።

ተውሒድ እና የተውሂድ አይነቶች ​ተውሂድ ማለት አላህ ዓለምን የፈጠረበትን አምልኮ ለእርሱ ብቻ ለብቻው ማድረግ ማለት ነው። ከፍ ያለው አላህ እንዲህ ብሏል፦ “ጋኔንንና ሰውንም ሊገዙኝ (ሊያመልኩኝ) እንጂ ለሌላ አልፈጠርኳቸውም።” [አድ-ዳሪያት: 56]። ማለትም፦ በአምልኮ እና በዱዓ (በጸሎት) እኔን ብቻ አንድ ያድርጉኝ ማለት ነው። ​ከቁርኣን የተወሰዱት የተውሂድ ዓይነቶች የሚከተሉት ናቸው፦ ​1. ተውሂድ አር-ሩቡቢያህ (የጌትነት አንድነት): አላህ እርሱ ብቻ ጌታ እና ፈጣሪ መሆኑን ማረጋገጥ/ማመን ነው። ይህንን እውነታ ከሃዲዎች (ሙሽሪኮች) ሳይቀሩ አምነውበታል፤ ነገር ግን ይህ እምነታቸው ወደ ኢስላም አላስገባቸውም። ከአርሽ በላይ የሆነው አላህ እንዲህ ብሏል፦ “ማን እንደፈጠራቸው ብትጠይቃቸው በእርግጥ «አላህ» ይላሉ።” [አዝ-ዙኽሩፍ: 87]። ኮሙኒስቶች ግን የጌታን መኖር ክደዋል፤ በዚህም ምክንያት ከጃሂሊያ (ከእስልምና በፊት ከነበሩት) ከሃዲዎች የከፋ ክህደት ውስጥ ወድቀዋል። ​2. ተውሂድ አል-ኢላሂያህ (የአምላክነት/የአምልኮ አንድነት): እንደ ዱዓ (ጸሎት)፣ እርዳታን መሻት (ኢስቲዓናህ)፣ ጠዋፍ ማድረግ፣ ማረድ፣ ስለት መሳል እና የመሳሰሉትን ህጋዊ የሆኑ የአምልኮ ዓይነቶች በሙሉ ለአላህ ብቻ ማድረግ ማለት ነው። ይህ ዓይነቱ ተውሂድ ከሃዲዎች የካዱት፣ በሕዝቦችና ከኑህ ጀምሮ እስከ መሐመድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይውረድ) በተላኩት መልክተኞች መካከል ክርክርና ጠብ እንዲነሳ ያደረገው ዋናው ጉዳይ ነው። ቅዱስ ቁርኣንም በአብዛኛዎቹ ሱራዎቹ ውስጥ ለዚህ ተውሂድ ትኩረት ሰጥቷል፤ እንዲሁም ዱዓ ለአላህ ብቻ መደረግ እንዳለበት አጥብቆ አዟል። ለምሳሌ በሱረቱል ፋቲሃ ላይ እንዲህ እናነባለን፦ “አንተን ብቻ እንገዛለን፤ አንተንም ብቻ እርዳታን እንለምናለን።” [አል-ፋቲሃ: 5]። ትርጉሙም፦ በአምልኮ አንተን ብቻ እንለያለን፣ አንተን ብቻ እንጠራሃለን፣ ከአንተ ውጪ ሌላን አንለምንም ማለት ነው። ​የአምላክነት አንድነት (ተውሂድ አል-ኢላህ) አላህን በዱዓው፣ በቁርኣኑ ፍርድ መስጠትን እና ወደ እርሱ ህግጋት መዳኘትንም ያጠቃልላል። ይህ ሁሉ በአላህ ቃል ውስጥ ይካተታል፦ “እኔ አላህ ነኝ፤ ከእኔ ሌላ አምላክ የለም፤ ስለዚህ ተገዛኝ።” [ጣሃ: 14]። ​3. ተውሂድ አል-አስማእ ወስ-ሲፋት (የስሞችና የባህሪያት አንድነት) በቅዱስ ቁርኣን እና በትክክለኛው ሐዲሥ (ሐዲሥ አስ-ሰሒሕ) ውስጥ የመጡትን፣ አላህ ራሱን የገለጸባቸውን ወይም መልክተኛው መሐመድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይውረድ) አላህን የገለጹባቸውን መልካም ስሞችና ባህሪያት በሙሉ ሙሉ በሙሉ ማመን ማለት ነው።

"ቁርኣን" ናይ ልቢ ፈውሲ

የሙሀረም ወር እና የአሹራ ፆም 🎙ኡስታዝ አቡ ሙስሊም ሀፊዘሁሏህ t.me/AbumuslimAlarsi/11178

ወሳኝ ተግሳፅ ከሙሳ ዐለይሂ ሰ፞ላም ህዝቦች ጋር ~ የአላህ ቅጣት ሲከሰትና ሲመለከቱት ጊዜ:– {وَقَالُوا يَا أَيُّهَ السَّاحِرُ ادْعُ لَنَا رَبَّكَ بِمَا عَهِدَ عِندَكَ إِنَّنَا لَمُهْتَدُونَ} "አንተ ድግምተኛ ሆይ! ጌታህን አንተ ዘንድ ቃል በገባልህ ለምንልን። እኛ (ቅጣቱን ቢያነሳልን) ተመሪዎች ነን አሉ።" ከዚያም አላህ በሙሳ ዱዓና መተናነስ ምክንያት ቅጣቱን አስወገደላቸው። ከዚያስ? {فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الْعَذَابَ إِذَا هُمْ يَنكُثُونَ} "ስቃዩንም ከነርሱ ላይ በገለጥንም ጊዜ ወዲያውኑ ቃላቸውን ያፈርሳሉ።" ቅጣቱ ሲወገድላቸው ጊዜ ግን ተመልሰው ይወነጅሉና ያምፁና  ገቡ። {أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِنْ هَذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَلا يَكَادُ يُبِينُ}  "በእውነቱ እኔ ከዚህ ያ እርሱ ወራዳ ንግግሩንም ሊገልፅ የማይቀርብ ከሆነው በላጭ ነኝ።" አመፀኞች ሆነው ሲመለሱ አላህም ወደ በቀሉ ተመለሰባቸው። {فَلَمَّا آسَفُونَا انتَقَمْنَا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنَاهُمْ أَجْمَعِينَ } "ባስቆጡንም ጊዜ ከነርሱ ተበቀልን። ሁሉንም አሰመጥናቸው።" በዱንያ ጥፋትና ክስረት! በአኺራም እንዲሁ:– {النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا ۖ وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ العَذَابِ } "እሳት! በጧትና በማታ በርሷ ላይ ይቀርባሉ። ሰዓቲቱም በምትሆንበት ቀን ‘የፊርዐውንን ቤተሰቦች ብርቱን ቅጣት (ጀሀነምን) ክተቷቸው’ (ይባላል)። እስከ እለተ ሞት ድረስ ፅናትን እንዲሰጠን አላህን እለምናለሁለ። 🍀 ከፉኣድ ሙሐመድ የዐረብኛ ፅሁፍ ወደ አማርኛ የተመለሰ https://t.me/IbnuMunewor

ከወሎ ኮ/ቻ አንሷር መስጅድ ቀጥታ ስርጭት የወሎው ሳተና የዳዕዋችን ኮከብ ሙነወሩ ገብቷል ተሰርጓጁ መርከብ ኡስታዝ ኢብኑ ሙነወር ገብቷል t.me/Sobabilalmesjid?livestream=a404eee12a9d181392

ከኮ/ቻ አንሷር መስጅድ ቀጥታ ስርጭት ሸይኽ ሙሀመድ ገዛል ገብተዋል t.me/Sobabilalmesjid?livestream=2da715c5ca5c18d6b7

ከደሴ ከተማ ከሸዋበር መስጂድ ኡስታዝ አቡ ሒዛም https://t.me/ansuar_muhammed_0088?livestream=5b08f46898954734a7

ሽይኽ አብዱላዚዝ አል ቡረኢ ከየመን-ፊዩሽ መርከዝ

አቡ ረያን ከመርሳ

ወንድማችን አቡ አምር ኑርየ (ወርቄ)